ԵՎՐԱՍԻԱԿԱՆ ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ՀԱՆՁՆԱԺՈՂՈՎ

ԿՈԼԵԳԻԱ

Կ Ա Ր Գ Ա Դ Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն

Ի կատարումն «Համաձայնեցված մակրոտնտեսական քաղաքականություն անցկացնելու մասին» արձանագրության («Եվրասիական տնտեսական միության մասին» 2014 թվականի մայիսի 29-ի պայմանագրի թիվ 14 հավելված) 4-րդ կետի՝ հաշվի առնելով Եվրասիական տնտեսական միության անդամ պետությունների սոցիալ-տնտեսական զարգացման արդյունքների և հեռանկարների ու մակրոտնտեսական քաղաքականության բնագավառում անդամ պետությունների կողմից ձեռնարկված միջոցների վերաբերյալ զեկույցը (կցվում է որպես տեղեկատվական բնույթի նյութ)՝

1. Հավանություն տալ ««Եվրասիական տնտեսական միության անդամ պետությունների 2019-2020 թվականների մակրոտնտեսական քաղաքականության հիմնական կողմնորոշիչների մասին» Եվրասիական տնտեսական բարձրագույն խորհրդի որոշման նախագծի մասին» Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի խորհրդի որոշման նախագծին (կցվում է) և այն ներկայացնել Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի խորհրդի քննարկմանը:

2. Սույն կարգադրությունն ուժի մեջ է մտնում Եվրասիական տնտեսական միության պաշտոնական կայքում դրա հրապարակման օրվանից։

ԵՎՐԱՍԻԱԿԱՆ ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ՀԱՆՁՆԱԺՈՂՈՎ

ԽՈՐՀՈՒՐԴ

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

Ի կատարումն «Համաձայնեցված մակրոտնտեսական քաղաքականություն անցկացնելու մասին» արձանագրության («Եվրասիական տնտեսական միության մասին» 2014 թվականի մայիսի 29-ի պայմանագրի թիվ 14 հավելված) 4-րդ կետի, ի գիտություն ընդունելով Եվրասիական տնտեսական բարձրագույն խորհրդի 2018 թվականի մայիսի 14-ի թիվ 11 որոշմամբ հաստատված՝ Եվրասիական տնտեսական միության անդամ պետությունների մակրոտնտեսական քաղաքականության հիմնական կողմնորոշիչների իրագործման արդյունքների մասին 2018-2019 թվականների հաշվետվությունը (կցվում է որպես տեղեկատվական բնույթի նյութ)՝ Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի խորհուրդը որոշեց.

1. Հավանություն տալ «Եվրասիական տնտեսական միության անդամ պետությունների 2019-2020 թվականների մակրոտնտեսական քաղաքականության հիմնական կողմնորոշիչների մասին» Եվրասիական տնտեսական բարձրագույն խորհրդի որոշման նախագծին (կցվում է) և այն ներկայացնել Եվրասիական տնտեսական բարձրագույն խորհրդի քննարկմանը։

2. Սույն որոշումն ուժի մեջ է մտնում դրա պաշտոնական հրապարակման օրվանից 30 օրացուցային օրը լրանալուց հետո։

Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի խորհրդի անդամներ՝

ԵՎՐԱՍԻԱԿԱՆ ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ԲԱՐՁՐԱԳՈՒՅՆ

ԽՈՐՀՈՒՐԴ

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

Եվրասիական տնտեսական բարձրագույն խորհուրդը որոշեց.

1. Հաստատել կից ներկայացվող՝ Եվրասիական տնտեսական միության անդամ պետությունների 2019-2020 թվականների մակրոտնտեսական քաղաքականության հիմնական կողմնորոշիչները:

2. Առաջարկել Եվրասիական տնտեսական միության անդամ պետությունների կառավարություններին մակրոտնտեսական քաղաքականությունն անցկացնելիս հաշվի առնել սույն որոշմամբ հաստատված՝ Եվրասիական տնտեսական միության անդամ պետությունների 2019-2020 թվականների մակրոտնտեսական քաղաքականության հիմնական կողմնորոշիչները:

3. Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովին՝ անցկացնել մակրոտնտեսական քաղաքականության ոլորտում Եվրասիական տնտեսական միության անդամ պետությունների կողմից իրականացվող միջոցների վերլուծություն և գնահատել այդ միջոցների համապատասխանությունը սույն որոշմամբ հաստատված՝ Եվրասիական տնտեսական միության անդամ պետությունների 2019-2020 թվականների մակրոտնտեսական քաղաքականության հիմնական կողմնորոշիչներին:

4. Սույն որոշումն ուժի մեջ է մտնում դրա պաշտոնական հրապարակման օրվանից։

Եվրասիական տնտեսական բարձրագույն խորհրդի անդամներ՝

ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԿՈՂՄՆՈՐՈՇԻՉՆԵՐ

Եվրասիական տնտեսական միության անդամ պետությունների 2019-2020 թվականների մակրոտնտեսական քաղաքականության

Սույն փաստաթուղթը մշակվել է «Եվրասիական տնտեսական միության մասին» 2014 թվականի մայիսի 29-ի պայմանագրին (այսուհետ՝ Պայմանագիր) համապատասխան և ուղղված է Եվրասիական տնտեսական բարձրագույն խորհրդի 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ի թիվ 28 որոշմամբ հաստատված՝ Եվրասիական տնտեսական միության տնտեսական զարգացման հիմնական ուղղություններով սահմանված նպատակների իրագործմանը, ինչպես նաև Եվրասիական տնտեսական միության անդամ պետությունների (այսուհետ համապատասխանաբար՝ Միություն, անդամ պետություններ) 2019-2020 թվականների ռազմավարական և ծրագրային փաստաթղթերով սահմանված խնդիրների լուծմանը:

Չնայած ապրանքային և ֆինանսական համաշխարհային շուկաներում անկայունության ուժեղացմանը, անդամ պետություններում մակրոտնտեսական վիճակը 2018 թվականին բավականին կայուն է մնացել:

Միությունում տնտեսական աճի տեմպերը գերազանցել են 2 տոկոսը՝ Եվրասիական տնտեսական բարձրագույն խորհրդի 2018 թվականի մայիսի 14-ի թիվ 11 որոշմամբ հաստատված՝ Եվրասիական տնտեսական միության անդամ պետությունների 2018-2019 թվականների մակրոտնտեսական քաղաքականության հիմնական կողմնորոշիչներով սահմանված արժեքը: Ընդ որում, Հայաստանի Հանրապետությունը և Ղազախստանի Հանրապետությունը վերջին երկու տարիների ընթացքում պահպանում են տնտեսական աճի տեմպերը միջին համաշխարհային արժեքներից բարձր մակարդակում:

2018 թվականի արդյունքներով ընդհանուր առմամբ Միությունում նկատվել է ապրանքների և ծառայությունների արտադրության հիմնական ցուցանիշների դրական դինամիկա։ Արդյունաբերական արտադրությունն աճել է բոլոր անդամ պետություններում, և ընդհանուր առմամբ Միությունում աճը կազմել է 3,1 տոկոս: Ընդ որում, Միությունում հանքարդյունաբերական հատվածում արտադրության ծավալների ավելացումն ավելի բարձր է եղել, քան մշակող հատվածում, ինչը գլխավորապես պայմանավորված է Ռուսաստանի Դաշնությունում օգտակար հանածոների արդյունահանման ավելացմամբ: Ընդհանուր առմամբ Միությունում աճը շինարարության հատվածում կազմել է 5 տոկոս: Միությունում մանրածախ առևտրի շրջանառությունն ավելացել է 3,1 տոկոսով, ընդ որում, աճ նկատվել է յուրաքանչյուր անդամ պետությունում: Ոչ մեծ կրճատում (0,4 տոկոս) տեղի է ունեցել գյուղատնտեսական արտադրանքի արտադրությունում՝ Հայաստանի Հանրապետությունում, Բելառուսի Հանրապետությունում և Ռուսաստանի Դաշնությունում արտադրության ծավալների նվազման հետևանքով:

Բոլոր անդամ պետություններում տնտեսական զարգացման դինամիկայի վրա դրական ազդեցություն է ունեցել ներդրումային ակտիվության բարձրացումը: Կապիտալ ներդրումների հավելաճի առավել բարձր տեմպեր են արձանագրվել Ղազախստանի Հանրապետությունում, որտեղ նկատվել է ներդրումների ծավալների ավելացում հանքարդյունահանող և մեծ մասամբ մշակող ճյուղերում:

Անդամ պետություններում գործնական ակտիվության չափավոր դրական դինամիկան հումքային շուկաներում գրեթե ողջ 2018 թվականի ընթացքում համեմատաբար բարենպաստ գնային կոնյունկտուրայի հետ մեկտեղ նպաստել են ապրանքների արտաքին և փոխադարձ առևտրի ծավալների աճին: Երրորդ երկրների հետ առևտրի արժեքային ծավալներն աճել են առաջանցիկ տեմպերով՝ հաշվի առնելով ապրանքային կառուցվածքում հանքային արտադրանքի արտահանման պահպանվող գերակշռությունը: Ներդրումային ակտիվության աճին զուգընթաց ներմուծման գնումները մեծամասամբ կենտրոնացվել են մեքենաշինության ճյուղի արտադրանքի և արտադրական սարքավորումների վրա, ինչը որոշակի խթան է հանդիսացել Միության արտադրական ներուժի զարգացման համար՝ նպաստելով, մյուս կողմից, դրա՝ ներմուծումից կախվածության ավելացմանը:

Արդյունաբերական հատվածում բացթողման աճի և ներմուծման ծավալների ավելացման ֆոնին իրական աշխատավարձերի բարձրացմամբ և սպառողական վարկավորման ծավալների մեծացմամբ ապահովված սպառողական ակտիվությունը հիմնականում աճել է երկարաժամկետ օգտագործման ապրանքների հաշվին, ինչը հիմնականում կապված է սպառման աստիճանաբար վերականգնման հետ՝ նախորդ տարիներին դրա էական կրճատումից հետո: Միևնույն ժամանակ պահպանվում է ապրանքների և ծառայությունների գների նկատմամբ բնակչության բարձր զգայունությունը:

Անդամ պետություններում սպառողական գների աճը եղել է չափավոր: Անդամ պետությունների ազգային (կենտրոնական) բանկերի քաղաքականությունն ուղղված է եղել ազգային միջնաժամկետ կողմնորոշիչներին մոտ կամ դրանց սահմաններում գնաճի ցուցանիշների պահպանմանը, ինչը նաև նպաստել է Պայմանագրով սահմանված՝ գնաճի մակարդակի ցուցանիշի քանակական հաշվարկային առավելագույն արժեքի (սպառողական գների ինդեքս) պահպանմանը գրեթե բոլոր անդամ պետությունների կողմից: Գնաճի ֆոնը ձևավորվել է գլխավորապես այնպիսի գործոնների հաշվին, ինչպիսիք են ներքին պահանջարկի ամրապնդումը, վառելիքաէներգետիկական ապրանքների գների բարձրացումը, ինչպես նաև որոշ անդամ պետություններում ազգային արժույթների թուլացումը:

Պետական ֆինանսների ոլորտում 2018 թվականին իրավիճակը բարելավվել է, համախառն ներքին արդյունքի նկատմամբ պետական կառավարման հատվածի պարտքը բոլոր անդամ պետություններում նվազել է: Բելառուսի Հանրապետությունում, Ղազախստանի Հանրապետությունում և Ռուսաստանի Դաշնությունում պետական կառավարման հատվածի համակարգված (կոնսոլիդացված) բյուջեի սալդոն եղել է դրական, իսկ Հայաստանի Հանրապետությունում և Ղրղզստանի Հանրապետությունում՝ բացասական, սակայն այդ երկրներում բյուջեի պակասուրդը 2017 թվականի համեմատ նվազել է: Իրավիճակի բարելավմանը նպաստել են անդամ պետությունների կառավարությունների կողմից ընդունված՝ բյուջեի եկամտային բաղադրիչի ավելացման և ծախսային բաղադրիչի օպտիմալացման միջոցները, ինչպես նաև պետական ֆինանսների կառավարման պրակտիկայում բյուջետային կանոնների ներդրումը և օգտագործումը, որոնք ուղղված են դրանց ընթացիկ հավասարակշռվածության և երկարաժամկետ կայունության ապահովմանը:

Միությունում 2018 թվականին 2-տոկոսանոց տնտեսական աճին հասնելու խնդիրը կատարվել է: Սակայն ստացված մակրոտնտեսական արդյունքները չեն տարբերվում էական կայունությամբ, և միջնաժամկետ ժամանակաշրջանում ձեռք բերված տնտեսական աճի տեմպերի պահպանումն անդամ պետությունների համար մարտահրավեր է: Տնտեսական ակտիվության վերականգնման փուլն ավարտվում է, և ամբողջ Միությունում տնտեսական աճը 2019 թվականին կդանդաղի: Դա պայմանավորված է ինչպես արտաքին գլոբալ ռիսկերով, այնպես էլ ներքին սահմանափակումների առկայությամբ, որոնք բոլորը միասին ազդում են մակրոտնտեսական կայունության և ամբողջ Միությունում տնտեսական զարգացման վրա:

2019-2020 թվականների ժամանակահատվածում առաջատար միջազգային կազմակերպությունները կանխատեսում են համաշխարհային տնտեսության աճի դանդաղում՝ մի շարք զարգացած երկրների և ձևավորվող շուկաներով խոշոր տնտեսությունների դրամավարկային քաղաքականության խստացման, արդյունաբերական արտադրության զսպված դինամիկայի ու համաշխարհային առևտրի պայմանների բարդեցման ֆոնին:

ԱՄՆ-ում տոկոսադրույքների աճը, որը պայմանավորված է ԱՄՆ-ի Դաշնային պահուստային համակարգի կողմից բազային տոկոսադրույքի հետագա ավելացման վերաբերյալ մի շարք որոշումների ընդունմամբ, կարող է հանգեցնել հյուսիսամերիկյան ակտիվների ներդրումային գրավչության բարձրացմանը և ձևավորվող շուկաներով երկրներից կապիտալի արտահոսքի պահպանմանը: Այս առնչությամբ, հաշվի առնելով Ռուսաստանի Դաշնության նկատմամբ պատժամիջոցային ճնշման պահպանման հավանականությունը, առանձնակի արդիականություն է ձեռք բերում Միության շրջանակներում մակրոտնտեսական և ֆինանսական պայմանների կանխատեսելիության և կայունության բարձրացումը՝ որպես անդամ պետությունների հետագա տնտեսական զարգացման համար անհրաժեշտ հիմք:

Էներգակիրների և մետաղների շուկաներում պահանջարկի նկատմամբ առաջարկի ավելցուկի դեպքում արդյունաբերական արտադրության համաշխարհային աճի դանդաղեցումը կարող է ցուցաբերել նվազեցնող ճնշում անդամ պետությունների հումքային գների և արտահանման արժեքային ծավալի վրա: Հումքային ապրանքները նախկինի նման անդամ պետությունների արտահանման կառուցվածքում խոշորագույն աղբյուր են, սակայն հումքային պաշարների օգտագործման հաշվին ազգային տնտեսությունների տարածուն աճի հնարավորություններն էականորեն սահմանափակված են: Անհրաժեշտ է ջանքերը կենտրոնացնել Միության արտադրական ներուժի բարձրացման վրա՝ թվային տեխնոլոգիաների լայնածավալ ներդրման, որակապես նոր գիտատեխնոլոգիական մշակումների և նորարարությունների ստեղծման հիման վրա՝ օգտագործելով ոչ միայն կառուցվածքաներդրումային քաղաքականության հնարավորությունները, այլ նաև հասանելի խթանները՝ բիզնեսի ներդրումային մոտիվացումը բարձրացնելու համար:

Համաշխարհային առևտրի պայմանների բարդացումը, ինչը պայմանավորված է առևտրային սահմանափակումների խստացմամբ և գլոբալ հովանավորչության ուժեղացմամբ, առնչվում է բազմաթիվ երկրներից ապրանքների լայն շրջանակներին և կարող է հանգեցնել արտադրության և իրացման միջազգային շղթաների ներդաշնակեցված գործունեության խախտմանը: Առևտրատնտեսական փոխգործակցության գլոբալ հեռանկարների վատթարացման ֆոնին աճում է Միության ներքին շուկայի զարգացման և անդամ պետությունների մրցակցային առավելությունների արդյունավետ օգտագործման կարևորությունը՝ տնտեսական համագործակցության խորացման և Միության շրջանակներում ապրանքների, ծառայությունների, կապիտալի և աշխատուժի տեղաշարժի ազատության հետագա ընդլայնման, ինչպես նաև տրանսպորտալոգիստիկ ներուժի իրագործման հաշվին: Միջազգային անկայունության աճի պայմաններում ներքին շուկայի զարգացումն անդամ պետությունների տնտեսությունների համար կարող է ստեղծել լրացուցիչ սիներգիկ ազդեցություն՝ ջանքերի միավորման, համատեղ ծրագրերի և նախագծերի իրագործման, ինչպես նաև Միության շրջանակներում ընդհանուր նպատակներին հասնելուն ուղղված միջոցների համակարգման հաշվին: Այս առնչությամբ առանձնակի կարևորություն է ձեռք բերում այդ թվում՝ անդամ պետությունների ղեկավարների կողմից 2018 թվականի դեկտեմբերի 6-ին ստորագրված՝ «Եվրասիական տնտեսական միության շրջանակներում ինտեգրացիոն գործընթացների հետագա զարգացման մասին» հռչակագրի իրագործումը:

Միևնույն ժամանակ արտաքին գործընկերների հետ առևտրային և տնտեսական կապերի ամրապնդումը մնում է կարևոր գերակայություն և փոխշահավետ միջպետական հարաբերությունների ստեղծման գրավական:

Ստեղծվող գլոբալ կոնյունկտուրայի ենթատեքստում միջնաժամկետ հեռանկարում անդամ պետությունների մակրոտնտեսական քաղաքականության առաջնահերթ նպատակն է դառնում Միության ներքին շուկայում և արտաքին շուկաներում անդամ պետությունների մրցունակության բարձրացման հաշվին դինամիկ և կայուն տնտեսական զարգացման ապահովումը: Անհրաժեշտ է ջանքերն ուղղել դեպի ռազմավարական հիմունքների ամրապնդմանը՝ Միության տնտեսության կայուն և առաջընթաց աճի համար:

Այդ նպատակին հասնելուն կնպաստի ազգային և ինտեգրացիոն միջոցների իրականացումը հետևյալ ուղղություններով.

ներքին մակրոտնտեսական և ֆինանսական պայմանների կանխատեսելիության և կայունության բարձրացում՝

գնային կայունության պահպանում.

պետական ֆինանսների կայունության բարձրացում.

ֆինանսական հատվածի հետագա զարգացում՝ միջազգային սկզբունքների և ստանդարտների հիման վրա.

պայմանների ստեղծում՝ փոխադարձ առևտրի հաշվարկներում ազգային արժույթների օգտագործման ընդլայնման համար.

անդամ պետությունների արտադրական ներուժի հզորացում՝

տնտեսության արտադրական հատվածում ներդրումային ակտիվության խթանում.

գիտատեխնոլոգիական և նորարարական ոլորտի զարգացման համար անհրաժեշտ պայմանների և գործիքների ստեղծում.

թվային և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ներդրում ու զարգացում.

անդամ պետությունների արդյունաբերական ձեռնարկությունների աջակցության մեխանիզմի ձևավորում՝ արդյունաբերության գերակա ճյուղերում կոոպերացիայի և ներմուծման փոխարինման շրջանակներում ինտեգրացիոն փոխգործակցության հարցերով բարձր մակարդակի աշխատանքային խմբի շրջանակներում ներմուծման փոխարինման կոոպերացիոն նախագծեր իրականացնելիս.

բարձր ավելացված արժեքով արտադրանքի բացթողման հզորությունների ավելացում և արդյունաբերական կոոպերացիայի ամրապնդում.

արդյունաբերությունում միջպետական ծրագրերի և ինտեգրացիոն նախագծերի իրականացում և Միության ագրոարդյունաբերական հատվածում այդպիսի նախագծերի ձևավորում.

Միության ներքին շուկայի զարգացում և արտաքին գործընկերների հետ համագործակցության ամրապնդում՝

Միության ներքին շուկայում խոչընդոտների բացահայտման և վերացման, ինչպես նաև բացառումների և սահմանափակումների փուլային կրճատման մասով աշխատանքների շարունակում, այդ թվում՝ Պայմանագրի և Միության մարմինների՝ դրա զարգացման համար ընդունված ակտերի համապատասխան դրույթներում փոփոխություններ կատարելու միջոցով.

անդամ պետությունների անդրսահմանային շուկաներում բարենպաստ մրցակցային միջավայրի ձևավորում և մրցակցության պաշտպանություն.

Միության տրանսպորտային-լոգիստիկ ներուժի զարգացում.

Միության շրջանակներում աշխատանքային և կրթական շարժունության ոլորտում հնարավորությունների ընդլայնում.

արտաքին գործընկերների հետ առևտրային և տնտեսական կապերի խորացում և միջազգային համագործակցության զարգացում: