ՀԻՆԳԵՐՈՐԴ ԲԱԺԱՆՄՈՒՆՔ

ՎԱՆԵՍՅԱՆԸ ԵՎ ԱՅԼՔ ԸՆԴԴԵՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ

(գանգատներ թիվ 35710/22 և 2 այլ գանգատ. տե՛ս կից ցանկը)

Վ Ճ Ի Ռ

ՍՏՐԱՍԲՈՒՐԳ

26 փետրվարի 2026թ

Սույն վճիռը վերջնական է, սակայն կարող է ենթարկվել խմբագրական փոփոխությունների։

ՎԱՆԵՍՅԱՆԸ ԵՎ ԱՅԼՔ ԸՆԴԴԵՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԳՈՐԾՈՎ ՎՃԻՌ

Վանեսյանը և այլք ընդդեմ Հայաստանի գործով,

Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (Հինգերորդ բաժանմունք), հանդես գալով Կոմիտեի հետևյալ կազմով՝

Անդրեաս Զունդ [Andreas Zünd]՝ Նախագահ,

Դիանա Սարկու [Diana Sârcu],

Միկոլա Գնատովսկի [Mykola Gnatovskyy]՝ դատավորներ,

և Վիկտորիա Մարադուդինա [Viktoriya Maradudina]՝ Բաժանմունքի քարտուղարի տեղակալի պաշտոնակատար,

2026 թվականի փետրվարի 5-ին անցկացնելով դռնփակ խորհրդակցություն,

կայացրեց հետևյալ վճիռը, որն ընդունվեց նույն օրը.

ԸՆԹԱՑԱԿԱՐԳԸ

1. Սույն գործը հարուցվել է «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» կոնվենցիայի (Կոնվենցիա) 34-րդ հոդվածի համաձայն ընդդեմ Հայաստանի՝ կից աղյուսակում նշված տարբեր ամսաթվերի Դատարան ներկայացված գանգատների հիման վրա։

2. Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանը (Կառավարություն) ծանուցվել է գանգատների մասին։

ՓԱՍՏԵՐԸ

3. Դիմումատուների ցանկը և գանգատների համապատասխան մանրամասները սահմանված են կից ներկայացված աղյուսակում։

4. Դիմումատուները բողոքել են իրենց մինչդատական կալանքի չափազանց երկար տևողության մասով։ Թիվ 38190/23 գանգատում դիմումատուն բողոք է ներկայացրել նաև Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի համաձայն։

ԻՐԱՎՈՒՆՔԸ

I. ԳԱՆԳԱՏՆԵՐԻ ՄԻԱՑՈՒՄԸ

5. Հաշվի առնելով գանգատների առարկաների նույնաբովանդակությունը՝ Դատարանը նպատակահարմար է գտնում դրանք քննել համատեղ մեկ վճռում։

II. ԿՈՆՎԵՆՑԻԱՅԻ 5-ՐԴ ՀՈԴՎԱԾԻ 3-ՐԴ ԿԵՏԻ ԵՆԹԱԴՐՅԱԼ ԽԱԽՏՈՒՄԸ

6. Դիմումատուները բողոք են ներկայացրել այն մասին, որ իրենց մինչդատական կալանքի տևողությունն անհիմն երկար է եղել։ Նրանք հիմնվել են Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետի վրա։

7. Կառավարությունը պնդել է, որ գանգատներն անընդունելի են իրավական պաշտպանության ներպետական միջոցները չսպառելու հիմքով։ Ուսումնասիրելով Կառավարության կողմից ներկայացված փաստարկները և հիմնավորող ապացույցները՝ Դատարանը բավարար հիմքեր չի տեսնում ընդունելու նրանց առարկությունները, հետևաբար այն պետք է մերժվի (համեմատի՛ր Արզումանյանն ընդդեմ Հայաստանի [Arzumanyan v. Armenia] թիվ 25935/08 գործը, §§ 30-32, 2018 թվականի հունվարի 11, Վարդան Մարտիրոսյանն ընդդեմ Հայաստանի [Vardan Martirosyan v. Armenia], թիվ 13610/12 գործը, § 72, 2021 թվականի հունիսի 15, և Ավուշյանն ընդդեմ Հայաստանի [Կոմիտե] [Avushyan v. Armenia [Committee]], թիվ 34684/13 գործը, § 18, 2023 թվականի հունվարի 31):

8. Դատարանը նկատում է, որ ողջամիտ ժամկետներում դատաքննության իրավունքի կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակվելու իրավունքի վերաբերյալ ընդհանուր սկզբունքները, որոնք երաշխավորված են Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետով, շարադրվել են իր նախորդ մի շարք վճիռներում (տե՛ս, ի թիվս այլ վճիռների, Կուդլան ընդդեմ Լեհաստանի [ՄՊ] թիվ 30210/96, գործը, § 110, ՄԻԵԴ 2000 XI [Kudła v. Poland [GC]], և Մքքեյն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության [ՄՊ] թիվ 543/03 գործը, §§ 41-44, ՄԻԵԴ 2006 X [McKay v. the United Kingdom [GC]]՝ հաջորդող հղումների հետ միասին)։

9. Մուրադխանյանն ընդդեմ Հայաստանի [Muradkhanyan v. Armenia] (թիվ 12895/06, 2012 թվականի հունիսի 5) հիմնական գործում Դատարանն արդեն խախտում է հայտնաբերել սույն գործում առկա նմանատիպ հարցերի առնչությամբ:

10. Դատարանը, ուսումնասիրելով իրեն ներկայացված բոլոր նյութերը, չի հայտնաբերել սույն բողոքների ընդունելիության կամ էության վերաբերյալ այլ եզրակացության հանգելու համար համոզիչ փաստեր կամ փաստարկներ։ Հաշվի առնելով նշված թեմայի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը՝ Դատարանը գտնում է, որ ներկայիս գործում դիմումատուների մինչդատական կալանքի տևողությունը չափազանց երկար է եղել։

11. Հետևաբար սույն բողոքներն ընդունելի են և բացահայտում են Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետի խախտում։

III. ՄՆԱՑԱԾ ԲՈՂՈՔՆԵՐԸ

12. Թիվ 38190/23 գանգատում դիմումատուն ներկայացրել է նաև այլ բողոքներ՝ Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի համաձայն։

13. Դատարանը քննել է նշված բողոքը և հաշվի առնելով իր տրամադրության տակ գտնվող բոլոր նյութերը, և այնքանով, որքանով բողոքի հիմքում ընկած հարցերի քննությունն իր իրավասության սահմաններում է, գտնում է, որ կամ դրանք չեն համապատասխանում Կոնվենցիայի 34-րդ և 35-րդ հոդվածներով սահմանված ընդունելիության չափանիշներին, կամ դրանցով չի բացահայտվում Կոնվենցիայով կամ դրան կից արձանագրություններով ամրագրված իրավունքների և ազատությունների խախտման որևէ հատկանիշ:

Այստեղից հետևում է, որ գանգատներն այս մասով պետք է մերժվեն՝ համաձայն Կոնվենցիայի 35-րդ հոդվածի 4-րդ կետի։

IV. ԿՈՆՎԵՆՑԻԱՅԻ 41-ՐԴ ՀՈԴՎԱԾԻ ԿԻՐԱՌՈԻՄԸ

14. Հաշվի առնելով իր տրամադրության տակ եղած փաստաթղթերը և իր նախադեպային իրավունքը (տե՛ս մասնավորապես վերևում հիշատակված Մուրադխանյանի [Muradkhanyan] գործը), Դատարանը ողջամիտ է համարում շնորհել կից աղյուսակում նշված գումարները։

ԱՅՍ ՀԻՄՆԱՎՈՐՄԱՄԲ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՄԻԱՁԱՅՆ՝

1. Որոշում է միացնել գանգատները.

2. Հայտարարում է մինչդատական կալանքի չափազանց երկար տևողության մասով բողոքներն ընդունելի և թիվ 38190/23 գանգատի մնացած մասն անընդունելի.

3. Վճռում է, որ սույն բողոքները բացահայտում են Կոնվենցիայի՝ մինչդատական կալանքի չափազանց երկար տևողության վերաբերյալ 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետի խախտումը.

4. Վճռում է, որ՝

ա) պատասխանող պետությունը երեք ամսվա ընթացքում պետք է դիմումատուներին վճարի կից ներկայացված աղյուսակում նշված գումարները, որոնք պետք է փոխարկվեն պատասխանող պետության արժույթով՝ վճարման օրվա դրությամբ գործող փոխարժեքով,

բ) վերը նշված եռամսյա ժամկետի ավարտից հետո՝ մինչև վճարման օրը, պետք է հաշվարկվի վերոնշյալ գումարների նկատմամբ պարզ տոկոսադրույք՝ չկատարման ժամանակահատվածում Եվրոպական կենտրոնական բանկի սահմանած՝ լոմբարդային ռեպոյի տոկոսադրույքի չափով՝ գումարած երեք տոկոսային կետ։

Կատարված է անգլերենով և գրավոր ծանուցվել է 2026 թվականի փետրվարի 26-ին՝ համաձայն Դատարանի կանոնակարգի 77-րդ կանոնի 2-րդ և 3-րդ կետերի։

ՀԱՎԵԼՎԱԾ

Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետի համաձայն ներկայացված բողոքներ պարունակող գանգատների ցանկը (կալանավորման համար հիմնավոր և բավարար պատճառների բացակայությունն ու մինչդատական կալանքի չափազանց երկար տևողությունը)