Զբոսաշրջային գյուղ հայտարարելու նվազագույն չափանիշները

Չափանիշը

Նկարագրությունը՝ օրինակներով

ա) մշակութային և բնական ռեսուրսներ

Գյուղն ունի բնական և մշակութային ռեսուրսներ՝

1) որոնք ունեն զբոսաշրջային նշանակություն կամ ճանաչված են որպես այդպիսին ներպետական, տարածաշրջանային կամ միջազգային մակարդակով։

Ա. ոչ նյութական մշակութային արժեքներ և զբոսաշրջային յուրահատուկ փորձառություններ

Գյուղը հանձնառու է զբոսաշրջիկներին ընձեռելու հնարավորություն՝

1) մասնակցելու բերքահավաքի, մեղրաքամի, ոգելից և ոչ ոգելից խմիչքների պատրաստմանը, ձիավարության, քարշասայլակներով շրջայցի, կենդանիների խնամքի և նմանատիպ այլ փորձառությունների,

2) ավանդական կիրառական արհեստներով և արվեստներով զբաղվող իր բնակիչների առաջնորդությամբ պատրաստելու տեղական ուտեստներ, մասնակցելու այլ փորձառությունների և պատրաստելու հուշանվերներ,

3) կազմակերպելու տեղական ուտեստների և խմիչքների համտեսներ։

Բ. զբոսաշրջային ենթակառուցվածքներ

Գյուղը հանձնառու է՝

1) իր տարածքում ապահովելու մատչելի հյուրանոցային ծառայություններ առաջարկող հյուրանոցային տնտեսության օբյեկտների առկայություն, որոնք իրենց առաջարկող ծառայությունների բնույթով, չափով, արտաքին տեսքով առավել համապատասխան և ներդաշնակ են գյուղի կողմից առաջարկվող զբոսաշրջության տեսակներին,

2) ըստ անհրաժեշտության՝ իր տարածքում ապահովելու հանրային սննդի սպասարկման վայրեր,

3) ձեռնարկելու միջոցառումներ հիմնադրելու թանգարաններ (առկայության դեպքում՝ վերակառուցելու, բարեկարգելու) և ցուցասրահներ, որոնք կբացահայտեն և կցուցադրեն զբոսաշրջային գրավչությունները, կներկայացնեն դրանց պատմությունները կամ դրանց վերաբերյալ ցուցահանադեսները,

4) առանձանցելու, կահավորելու և կարգաբերելու զբոսաշրջային կենտրոնի բնակիչների կողմից իրենց արտադրանքն իրացնելու համար նախատեսված վաճառակետեր կամ հիմնելու գյուղմթերքի շուկա։

Գ. զբոսաշրջության բնագավառում որակավորված կամ վերապատրաստված մարդկային ռեսուրսներ

Գյուղն հանձնառու է՝

1) գյուղի մարդկային ռեսուրսների միջոցով ձևավորելու զբոսաշրջիկների պահանջմունքներին համապատասխան գրավիչ առաջարկներ, ապահովելու գյուղի մրցակցային առավելությունները։

բ) մշակութային ռեսուրսների պահպանություն և առաջախաղացում

Գյուղը հանձնառու է՝

1) առաջ մղելու և պահպանելու իր առանձնահատուկ մշակութային ռեսուրսները, այդ թվում՝ տեղական սովորույթները, լեգենդները, պատմությունները, ինչպես նաև ազգային երգուպարի ցուցադրությունը։

գ) բնական ռեսուրսների պահպանություն և առաջխաղացում

Գյուղը հանձնառու է՝

1) համագործակցելու իր վարչական սահմաններին սահմանակից կամ հարևանությամբ գործող տեղական ինքնակառավարման մարմինների հետ՝ առաջ մղելու և պահպանելու զբոսաշրջային գյուղի կարգավիճակ ստանալուն չհավակնող համայնքում առկա բնության հատուկ պահպանվող տարածքները, բնական հուշարձանները, քայլարշավային արահետները, որոնք կարող են գտնվել այլ համայնքների տարածքում կամ շարունակվել դեպի այդ համայնքներ:

դ) տնտեսական կայունություն

Գյուղը հանձնառու է՝

1) առաջ մղելու տնտեսական կայունությունը՝ աջակցելով տնտեսական զարգացմանը, ձեռնարկատիրության խթանմանը և ներդրումներին։

ե) սոցիալական կայունություն

Գյուղը հանձնառու է՝

1) առաջ մղելու, խրախուսելու ներառական միջավայրի, ենթակառուցվածքների ձևավորումը և ամրապնդելու սոցիալական համերաշխությունը։

զ) շրջակա միջավայրի կայունություն

Գյուղը հանձնառու է՝

1) առաջ մղելու կամ տարածելու շրջակա միջավայրի կայունության ապահովմանն ուղղված իր վարած քաղաքականությունները, միջոցները և նախաձեռնությունները, որոնք կոչված են ապահովելու իր մշակութային ռեսուրսների պահպանությունը և նվազեցնելու զբոսաշրջության բացասական ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա՝ որոշ դեպքերում սահմանափակելով որոշակի տարածքներ զբոսաշրջիկների մուտքը։

է) զբոսաշրջության զարգացում և արժեշղթաների ինտեգրում

Գյուղը հանձնառու է՝

1) խթանելու զբոսաշրջությունը, խրախուսելու արժեշղթայի ընդլայնումը և մրցունակության բարձրացումը՝ կապված շուկայի հասանելիության, մարքեթինգի և առաջխաղացման, նորամուծությունների, ապրանքների արտադրության և որակի բարելավման հետ։

2) բրենդավորելու իր առաջարկած զբոսաշրջային ծառայությունները, որը կհամապատասխանի զբոսաշրջության բնագավառի պետական քաղաքականությանը և կհամաձայնեցվի Հայաստանի Հանրապետության զբոսաշրջության կոմիտեի հետ։

ը) կառավարում և զբոսաշրջությանը նախապատվություն

Գյուղը հանձնառու է՝

1) զբոսաշրջությունը դարձնելու գյուղի զարգացման ռազմավարական հենասույն,

2) առաջ մղելու պետություն-մասնավոր գործընկերությունը,

3) պետական կառավարման բոլոր մակարդակներում համագործակցությունը։

թ) ենթակառուցվածքներ և կապն արտաքին աշխարհի հետ

Գյուղն ունի՝

1) ենթակառուցվածքներ, որոնք դյուրին են դարձնում բնական ռեսուրսներին հասանելիությունը և ապահովում են հաղորդակցությունը դեպի գյուղ և գյուղից դեպի այլ բնակավայրեր,

2) հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար առավել հարմարեցված ենթակառուցվածքներ, որոնք կապահովվեն հաշմանդամություն ունեցող անձանց հասանելիությունը գյուղում առաջարկվող զբոսաշրջային փորձառություններին,

3) դեպի մշակութային, բնական հուշարձաններ, բնակավայրեր, քայլարշավային արահետներ և այլ վայրեր ուղղորդող տեղեկատվական ցուցանակներով, հյուրանոցային ծառայություն մատուցող անձանց կողմից շահագործվող օբյեկտներում առկա է տեղեկատվական կենտրոն կամ տեղեկատվական անկյուն,

4) հասանելիություն ֆինանսական գործառնություններին, վճարային տերմինալներին, պոս-տերմինալներին, որոնցով հնարավոր են անկանխիկ վճարումները։

ժ) բնապահպանական նորմերին համապատասխանություն

Գյուղը հանձառու է՝

1) ունենալու հստակ պարբերականությամբ գործող աղբահանության համակարգ՝ ապահովելով աղբահանության համար համայնքի բյուջեից ֆինանսական հատկացումներ,

2) վերանայելու և, ըստ անհրաժեշտության, փոփոխելու իր տարածքում տեղակայված որսահանդակների սահմանները կամ համագործակցելու իր վարչական սահմաններին հարակից համայնքների տեղական ինքնակառավարման մարմինների հետ՝ փոփոխելու դրանց տարածքում տեղակայված որսահանդակների սահմանները,

3) ձևավորելու կոյուղաջրերի և կենցաղային թափոնների ու արտանետումների հեռացման, հավաքման համակարգ,

4) հիմնելու կոյուղու, ջրի մաքրման կայաններ, ձևավորելու խմելու և ոռոգման ջրերի ցանց։

ժա) բնակավայրի արտաքին տեսքի ուղեցույցի առկայություն

Գյուղը հանձնառու է՝

1) միանական ոճով ձևավորելու շենքերի և շինությունների տանիքները, դարպասները,

2) արտաքին (փողոցային) լուսավորության համակարգ (ապահովել լուսավորման համակարգ), փողոցների, մայթերի երեսապատում, նստարանների, աղբամանների արտաքին տեսք, հանրային և մասնավոր տրասնպորտի, ավտոբուսների կանգառներ, վաճառակետեր, գովազդային վահանակներ և այլն։

ժբ) առողջություն, անձնական ապահովություն և անվտանգություն (safety and security)

Գյուղը հանձնառու է՝

1) ներդնելու կյանքի, առողջության անվտանգային համակարգեր և ապահովելու բնակիչների, այցելուների և զբոսաշրջիկների անվտանգությունը,

2) գյուղում կամ գյուղին հարակից կամ մերձակա տարածքներում ապահովելու փրկարար, առողջապահական ծառայությունների մատուցման հնարավորություններ։

Զբոսաշրջային կենտրոն հայտարարելու նվազագույն չափանիշները

Բաժին 1. Ենթակառուցվածքներ (hard infrastructure)

Չափանիշը

Նկարագրությունը՝ օրինակներով

ա) բարեկարգ հիմնական, երկրորդային ճանապարհներ, հարդարված քայլարշավային արահետներ, կածաններ

Զբոսաշրջային կենտրոնը հանձնառու է՝

1) ենթակառուցվածքների բարելավման միջոցով աջակցելու զբոսաշրջային կենտրոնի բնակավայրերի տնտեսական զարգացմանը, խրախուսելու ձեռնարկատիրական գործունեությունը և ներգրավելու ներդրումներ.

2) առաջարկելու զբոսաշրջային կենտրոնի տարածքն ապահովել տեղեկատվական, ուղղորդիչ ցուցանակներով, որոնք ուղղորդում են դեպի մշակութային, բնական հուշարձանները, քայլարշավային արահետները։

բ) զբոսաշրջային կենտրոն կառավարող կազմակերպության առկայություն (Destination Management Organisation կամ կրճատ՝ DMO)

Զբոսաշրջային կենտրոնի կայունության ապահովման համար անհրաժեշտ է մասնագիտացված կառույցի կամ հաստատության՝ զբոսաշրջային կենտրոն կառավարող կազմակերպության առկայությունը և արդյունավետ աշխատանքը։ Այն առաջ է մղում պետություն-մասնավոր գործընկերությունը, տեղական ինքնակառավարման մարմինների հետ համագործակցությունը, պետական կառավարման բոլոր մակարդակներում համագործակցությունը, ինչպես նաև ազդակիր շահառուների ներգրավվածությունը։

Զբոսաշրջային կենտրոն կառավարող կազմակերպությունը հանձնառու է՝

1) զբոսաշրջությունը դարձնելու բնակավայրերի զարգացման ռազմավարական հենասույն,

2) համագործակցելու զբոսաշրջային գործունեություն ծավալող սուբյեկտների հետ՝ ապահովելով կառավարման արդյունավետությունը։

գ) բարեկարգված կամ վերականգնված պատմական կամ մշակութային արժեք ունեցող տներ, կառույցներ, ոճային (դիզայներական) ձևավորումով տանիքներ

Զբոսաշրջային կենտրոնը հանձնառու է առաջարակել՝

1) զբոսաշրջային կենտրոնի տարածքում ապահովելու սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 1-ի Աղյուսակ 1-ի «ժա» կետի 1-ին ենթակետով նախատեսված հանձնառության իրագործումը,

2) բարեկարգելու փողոցները և մայթերը,

3) տեղադրելու և բարեկարգելու նստարանները,

4) մշակելու աղբամանների արտաքին տեսք և տեղադրելու աղբամաններ՝ ապահովելով դրանց արդյունավետ և համաչափ տեղաբաշխում ամբողջ տարածքում,

5) առանձնացնելու և կահավորել զբոսաշրջային ավտոբուսների և հանրային տրանսպորտի համար նախատեսված կանգառներ,

6) հիմնելու տարածքի ոճին համապատասխան վաճառակետեր,

7) տեղադրելու գովազդային վահանակներ։

դ) բարելավված թանգարաններ և մշակութային տներ

Զբոսաշրջային կենտրոնը հանձնառու է առաջարկել՝

1) զբոսաշրջային կենտրոնի տարածքում հիմնելու սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 1-ի Աղյուսակ 1-ի Բ կետի 3-րդ ենթակետերով նախատեսված թանգարաններ և ցուցասրահներ,

2) մշակութային տներում հյուրընկալելու միջոցառումներ (այդ թվում՝ կորպորատիվ բնույթի միջոցառումներ), որոնք նախատեսված կլինեն մշակութային, ճանաչողական կամ զբոսաշրջիկների համար արտագնա միջոցառումների կազմակերպման համար՝ բացառելով դրանց օգտագործումը ոչ նպատակային միջոցառումների համար։

ե) բարեկարգրված այգիներ, զբոսայգիներ, հանգստյան և վերկանգնողական գոտիներ

Զբոսաշրջային կենտրոնը հանձնառու է առաջարկել՝

1) վերակառուցելու պուրակները, հանգստյան գոտիները կամ բարեկարգելու դրանք,

2) տեղադրելու թռչունների և կենդանիների տեսադիտարկման հարթակներ և սարքավորումներ,

3) առանձանցնելու և կահավորելու հանրային զուգարաններ։

զ) գործող կամ վերականգնված խմելու կամ ոռոգման, ջրամատակարարման, կոյուղու, ջրի մաքրման կայաններ, էներգետիկ ենթակառուցվածքներ

Զբոսաշրջային կենտրոնը հանձնառու է առաջարկել՝

1) հիմնելու սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 1-ի Աղյուսակ 1-ի «ժ» կետի 3-4-րդ ենթակետերով նախատեսված ենթակառուցվածքներ,

2) ապահովելու խնայող և շրջակա միջավայրի վրա նվազագույն ազդեցություն ունեցող ժամանակակից էներգասնուցման և էներգամատակարարման համակարգ։

է) զբոսաշրջիկների ժամանցի, գիշերակացի առկայություն և հանրային սննդի օբյեկտներ

Զբոսաշրջիկների ժամանցը զբոսաշրջային կենտրոնի տարածքում հնարավորինս երկարաձգելու համար զբոսաշրջային կենտրոնը հանձնառու է առաջարկել`

1) զբոսաշրջային կենտրոնի տարածքում ապահովելու սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 1-ի Աղյուսակ 1-ի Բ կետի 1-ին ենթակետով նախատեսված հյուրանոցային ծառայություններ առաջարկող հյուրանոցային տնտեսության օբյեկտների առկայություն,

2) իր տարածքում ապահովելու որոշմամբ հաստատված Հավելված 1-ի Աղյուսակ 1-ի Բ կետի 4-րդ ենթակետով նախատեսված վաճառակետեր և գյուղմթերքի շուկաներ,

3) խրախուսել հիմնելու ժամանցի վայրեր՝ ապահովելու երեկոյան ժամերին զբոսաշրջիկների կողմից ստեղծվող աղմուկի մեղմումը տեղի բնակիչների հանգիստը,

4) խրախուսել ձեռնարկատերերին հիմնելու հանրային սննդի սպասարկման վայրեր,

5) կազմակերպելու համտեսներ։

Բաժին 2. Ծառայություններ, գովազդ, կառավարում և վերլուծություն (soft infrastructure)

ա) կենտրոնի ներքին վիճակագրության հավաքման համակարգի ներդրում և վարում

Համայնքը կամ զբոսաշրջային կենտրոն կառավարող կազմակերպությունը հանձնառու են՝

1) վարելու զբոսաշրջային կենտրոն այցելած զբոսաշրջիկների և այցելուների վիճակագրություն։

բ) զբոսաշրջիկների ծախսերի մոնիթորինգի իրականացում

Զբոսաշրջային կենտրոնը հանձնառու է՝

1) զբոսաշրջային կենտրոնը կառավարող կազմակերպության միջոցով գործարկելու զբոսաշրջիկների ծախսերի մշտադիտարկման և գնահատման համակարգ՝ չափելու և փաստերի հիման վրա գնահատելու զբոսաշրջային կենտրոնի տարածքում մեկ զբոսաշրջիկի կողմից կատարված միջին ծախսերը և ծախսման ուղղությունները,

2) վերլուծելու զբոսաշրջիկների պահանջմունքների փոփոխությունները՝ հաշվի առնելով դրանք զբոսաշրջային կենտրոնի հետագա զարգացման համար:

գ) կենտրոնի և դրա տարածքում առկա մշակութային վայրերի համար կառավարման պլան (ըստ անհրաժեշտության)

Զբոսաշրջային կենտրոնը հանձնառու է՝

1) մշակելու և իրականացնելու մշակութային վայրերի զբոսաշրջային թողունակության սահմանաչափի պահպանման համար կարգավորումներ,

2) մշակելու և գործարկելու առանձնահատուկ կանոններ հատուկ պահպանվող տարածքներում, հատուկ պաշտպանություն ունեցող ռեսուրսների կամ սահմանափակ այցելություն ունեցող վայրերում կամ դրանց հարակից տարածքներում զբոսաշրջության կազմակերպման և անցկացման համար՝ դրանք ներառելով զբոսաշրջության կառավարման պլանում։

դ) կենտրոնում զբոսաշրջային թեմատիկ երթուղիների մշակում և ներկայացում

Զբոսաշրջային կենտրոնը հանձնառու է՝

1) հիմնական զբոսաշրջային վայրերի ներառմամբ ձևավորելու թեմատիկ երթուղիներ՝ մշակութային և բնության ժառանգությունն ավելի գրավիչ և մատչելի դարձնելու նպատակով։

ե) ոչ նյութական մշակութային արժեքների և յուրահատուկ փորձառություններ

Զբոսաշրջային կենտրոնը հանձնառու է առաջարկել՝

1) զբոսաշրջիկների համար հնարավորություն ստեղծելու մասնակցել տեղանքի յուրահատկություններին բնորոշ զբոսաշրջային փորձառություններին՝ արկածային զբոսաշրջության իրականացման ընթացքում պահպանելով անձի կյանքին և առողջության պահպանության, անվտանգության ապահովման անհրաժեշտ բոլոր կանոնները։

զ) մարքեթինգ, զբոսաշրջային կենտրոնի գովազդ և առաջմղում

Զբոսաշրջային կենտրոնը հանձնառու է՝

1) ընտրելու և թիրախավորելու դեպի Հայաստանի Հանրապետություն ներգնա զբոսաշրջության համար ներուժ ունեցող երկրներ կամ այդ երկրներում իրականացնել մարքեթինգային, գովազդային աշխատանքներ, որոնք միտված են զբոսաշրջային կենտրոնում զբոսաշրջային արժեշղթայի ընդլայնմանը և մրցունակության բարձրացմանը,

2) գովազդային նյութերում բացառելու աղավաղված կամ ոչ ստույգ տեղեկությունների ներառումը, իսկ անհրաժեշտության դեպքում դրանց իսկությունը համաձայնեցնելու Հայաստանի Հանրապետության զբոսաշրջության կոմիտեի կամ վերջինիս միջոցով իրավասու պետական մարմնի հետ՝ Հայաստանի Հանրապետության պատմության, մշակույթի, բնական ռեսուրսների վերաբերյալ միայն հավաստի և ստուգված տեղեկությունների տարածումն ապահովելու և հակասական և չստուգված տեղեկությունների հրապարակումը բացառելու համար։

Բաժին 3. Համակարգային կարողություններ

ա) մշակութային ժառանգության գծով խորհրդատվական ծառայություններ

Զբոսաշրջային կենտրոնը հանձնառու է՝

1) առաջ մղելու և պահպանելու մշակութային ռեսուրսները՝ այդ ուղղությամբ մատուցելով խորհրդատվական աշխատանքներ։

բ) զբոսաշրջության բնագավառում որակավորված կամ վերապատրաստված մարդկային ռեսուրսների առկայություն

Զբոսաշրջային կենտրոնը հանձնառու է՝

1) ունենալ սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 1-ի Աղյուսակ 1-ի Գ կետի 1-ին ենթակետով նախատեսված մարդկային ռեսուրսներ,

2) զբոսաշրջիկին մատուցելու որակյալ ծառայություններ։

գ) զբոսաշրջային կենտրոնների թեմատիկ զարգացման նպատակով տեղական ինքնակառավարման մարմիններում վերապատրաստված աշխատակիցներ

Զբոսաշրջային կենտրոնը կամ զբոսաշրջային կենտրոն կառավարող կազմակերպությունը հանձնառու է՝

1) ակտիվ համագործակցելու տեղական ինքնակառավարման մարմինների հետ՝ իրենց աշխատանքներում ներգրավելով համայնքային ծառայողների կամ այլ աշխատողների, խորհրդատուների, վերապատրաստելու վերջիններիս, բարձրացնելու նրանց կարողությունները, ինչը կնպաստի զբոսաշրջային կենտրոնի ձևավորմանը, կայացմանը և զարգացմանը։

դ) շրջակա միջավայրի կայունություն

Զբոսաշրջային կենտրոնը հանձնառու է առաջարկել՝

1) ապահվելու սույն որոշմամբ հաստատված Հավելված 1-ի Աղյուսակ 1-ի «զ» կետի 1-ին ենթակետով նախատեսված հանձնառության իրագործումը,

2) սույն Աղյուսակ 2-ի Բաժին 3-ի «դ» կետի 1-ին ենթակետով նախատեսված հանձնառությամբ պայմանավորված՝ զբոսաշրջության համար սահմանափակված տարածքներին հարակից վայրերում բնակվող անձանց համար մշակելու և առաջարկելու որոշակի ծրագրեր, որոնք հնարավորություն կտան տվյալ տարածքի բնակիչներին չզգալու զբոսաշրջության սահմանափակումից բխող ֆինանսական և այլ վնասները։

Բաժին 4. Պետություն-մասնավոր գործընկերություն

ա) կատարելագործված հանրային ենթակառուցվածքներ

Զբոսաշրջային կենտրոնը հանձնառու է առաջարկել՝

1) մշակված ծրագրերի հիման վրա ընտրելու մասնավոր ներդրումներ՝ նախընտրություն տալով երկարաժամկետ, շրջակա միջավայրի վրա նվազագույն ազդեցություն ունեցող կայուն և երկարաժամկետ ներդրումներին,

2) ըստ անհրաժեշտության իրականացնելու ենթակառուցվածքների բարելավում ներգրավվող ներդրումների իրագործման համար պետական մարմինների հետ համատեղ աշխատանքի միջոցով։

բ) նորագույն տեխնոլոգիաներով թվային արդյունքներ կիրառում

Զբոսաշրջային կենտրոնը հանձնառու է՝

1) աջակցելու մասնավորին կամ առաջարկել իրավասու պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններին ստեղծելու անհրաժեշտ պայմաններ մասնավոր հատվածի կողմից զբոսաշրջային կենտրոնի տարածքում թվային զբոսաշրջային արդյունք ստեղծելու համար, օրինակ՝ քարանձավների համար քարանձավում ցուցադրվող ֆիլմերի նկարահանում, ցուցադրություն։