ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՖԻՆԱՆՍՆԵՐԻ ՆԱԽԱՐԱՐ
«19» մարտի 2026 թ. N 39-Ն
Հ Ր Ա Մ Ա Ն
ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՖԻՆԱՆՍԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՀԱՇՎԱՊԱՀԱԿԱՆ ՀԱՇՎԱՌՄԱՆ ՕՐԻՆԱԿԵԼԻ ՀԱՇՎԱՅԻՆ ՊԼԱՆԸ ԵՎ ԴՐԱ ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՀՐԱՀԱՆԳԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ԵՎ ՀՀ ՖԻՆԱՆՍՆԵՐԻ ՆԱԽԱՐԱՐԻ 2012 ԹՎԱԿԱՆԻ ԱՊՐԻԼԻ 17-Ի ԹԻՎ 353-Ն ՀՐԱՄԱՆՆ ՈՒԺԸ ԿՈՐՑՐԱԾ ՃԱՆԱՉԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
Հիմք ընդունելով «Հաշվապահական հաշվառման մասին» օրենքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետը և 3-րդ մասը, «Հաշվապահական հաշվառման և աուդիտորական գործունեության կարգավորման և հանրային վերահսկողության մասին» օրենքի 6-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի «բ» ենթակետը և 5-րդ մասը, «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» օրենքի 37-րդ հոդվածի 1-ին մասը, ինչպես նաև ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի 2018 թվականի հունիսի 11-ի N 743-Լ որոշմամբ հաստատված կանոնադրության 18-րդ կետի 20-րդ ենթակետի պահանջներով`
ՀՐԱՄԱՅՈՒՄ ԵՄ`
1. Հաստատել կազմակերպությունների ֆինանսատնտեսական գործունեության հաշվապահական հաշվառման օրինակելի հաշվային պլանը և դրա կիրառման հրահանգը` համաձայն հավելվածի։
2. Ուժը կորցրած ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների նախարարի 2012 թվականի ապրիլի 17-ի ««Կազմակերպությունների ֆինանսատնտեսական գործունեության հաշվապահական հաշվառման հաշվային պլանը և դրա կիրառման հրահանգը» հաստատելու և Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարի 2000 թվականի դեկտեմբերի 29-ի թիվ 319-Ն հրամանն ուժը կորցրած ճանաչելու մասին» թիվ 353-Ն հրամանը։
3. Սույն հրամանն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակման օրվան հաջորդող օրը։
|
2026-03-20 |
Վ. Հովհաննիսյան |
|
|
Հավելված ՀՀ ֆինանսների նախարարի 2026 թ. մարտի 19-ի թիվ 39-Ն հրամանի |
ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՖԻՆԱՆՍԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՀԱՇՎԱՊԱՀԱԿԱՆ ՀԱՇՎԱՌՄԱՆ ՕՐԻՆԱԿԵԼԻ ՀԱՇՎԱՅԻՆ ՊԼԱՆ ԵՎ ԴՐԱ ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՀՐԱՀԱՆԳ
1. Կազմակերպությունների ֆինանսատնտեսական գործունեության հաշվապահական հաշվառման օրինակելի հաշվային պլանը (այսուհետ՝ հաշվային պլան) մշակվել է ֆինանսական հաշվետվությունների միջազգային ստանդարտներին և միջազգային ստանդարտների ուղեցույցներին (ՖՀՄՍ-ներին) համապատասխան հաշվապահական հաշվառում վարելուն և ֆինանսական հաշվետվություններ պատրաստելուն օժանդակելու նպատակով։
2. Սույն հաշվային պլանը նախատեսված է ՖՀՄՍ-ներին համապատասխան առանձին կամ անհատական (ոչ համախմբված) ֆինանսական հաշվետվություններ պատրաստող կազմակերպությունների (բացառությամբ բանկերից, վարկային կազմակերպություններից և Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի կողմից լիցենզավորվող ու վերահսկվող այլ անձանցից) համար և կրում է օրինակելի, օժանդակող, ցուցադրող բնույթ։ Թեև հաշվային պլանը պարտադիր բնույթ չի կրում, դրան հետևելը դյուրացնում է հաշվապահների, աուդիտորների, հաշվապահական համակարգչային ծրագրեր մշակողների, պետական լիազոր մարմինների գործը և նպաստում է ֆինանսական հաշվետվությունների համադրելիությանը։
3. Հաշվային պլանը բաղկացած է երեք բաժնից՝
1) Ընդհանուր դրույթներ - տրված է հաշվային պլանի ընդհանուր բնութագիրը, գործողության ոլորտը, ֆինանսական հաշվետվությունների ձևերի հետ կապը, ինչպես նաև դասակարգման և կոդավորման հիմունքները,
2) Հաշվապահական հաշվառման հաշիվների ցանկ - տրված է հաշվապահական հաշվառման դասերում և խմբերում միավորված առաջին և երկրորդ կարգի հաշիվների ցանկը,
3) Հաշվապահական հաշվառման հաշիվների կիրառման հրահանգ - տրված է հաշվապահական հաշվառման հաշիվների կիրառման հրահանգը:
1. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ
4. Հաշվապահական հաշվառման հաշվային պլանը կազմակերպության վրա ազդող իրադարձությունների և դրա կողմից իրականացվող գործառնությունների փաստերի՝ հաշվապահական հաշվառման մեջ գրանցման և խմբավորման սխեմա է:
5. Հաշվային պլանը կազմված է ըստ տնտեսական բովանդակության դասակարգված հաշիվներից և ներառում է հաշիվների դասեր, հաշիվների խմբեր, առաջին կարգի հաշիվներ (սինթետիկ հաշիվներ) և երկրորդ կարգի հաշիվներ (ենթահաշիվներ):
6. Հաշվային պլանը ներառում է 9 դաս՝
1) Ոչ ընթացիկ ակտիվներ,
2) Ընթացիկ ակտիվներ,
3) Սեփական կապիտալ,
4) Ոչ ընթացիկ պարտավորություններ,
5) Ընթացիկ պարտավորություններ,
6) Եկամուտներ,
7) Ծախսեր,
8) Կառավարչական հաշվառման հաշիվներ,
9) Արտահաշվեկշռային հաշիվներ:
7. 1-7 դասերն ընդգրկում են ֆինանսական հաշվառման հաշիվները, 8-րդ դասը՝ կառավարչական հաշվառման և 9-րդ դասը՝ արտահաշվեկշռային հաշիվները:
8. Ֆինանսական հաշվառման հաշիվներն օգտագործվում են ֆինանսական հաշվետվություններում արտացոլման ենթակա տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Դրանք բաժանվում են հաշվեկշռային հաշիվների (1-5 դասեր) և գործունեության արդյունքների հաշիվների (6-7 դասեր):
1) Հաշվեկշռային հաշիվները նախատեսված են կազմակերպության ակտիվների, սեփական կապիտալի և պարտավորությունների հաշվառման համար: Յուրաքանչյուր հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում ֆինանսական վիճակի մասին հաշվետվությունում արտացոլվում են այս հաշիվների մնացորդները (դեբետային կամ կրեդիտային):
2) Գործունեության արդյունքների հաշիվները նախատեսված են կազմակերպության եկամուտների և ծախսերի հաշվառման համար: Յուրաքանչյուր հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում այս հաշիվների զուտ շրջանառությունը (դեբետային՝ ծախսերի գծով և կրեդիտային՝ եկամուտների գծով), իսկ սահմանված դեպքերում՝ դրանց տարբերությունը տեղափոխվում է համապարփակ ֆինանսական արդյունքների մասին հաշվետվություն:
9. Կառավարչական հաշվառման հաշիվները նախատեսված են արտադրական ծախսումների և արտադրանքի, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեքի, ինչպես նաև ոչ ընթացիկ նյութական և ոչ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) և մշակման ծախսումների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար, որոնք օգտագործվում են կազմակերպությունում՝ կառավարչական որոշումներ ընդունելու նպատակով:
10. Արտահաշվեկշռային հաշիվները նախատեսված են կազմակերպությանը չպատկանող, բայց ժամանակավորապես նրա տրամադրության կամ օգտագործման տակ գտնվող ակտիվների (գործառնական վարձակալությամբ ընդունված հիմնական միջոցներ, պատասխանատու պահպանման, վերամշակման ընդունված ապրանքանյութական արժեքներ, հավատարմագրային պայմանագրի համաձայն կառավարվող միջոցներ, կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցներ և այլն), պայմանական ակտիվների և պարտավորությունների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման, ինչպես նաև առանձին գործառնությունների վերահսկման համար:
11. Հաշիվների կոդավորումը կառուցված է հետևյալ կերպ՝
1) հաշիվների դասերը նշված են միանիշ թվով՝ 1-ից մինչև 9-ը,
2) հաշիվների խմբերը նշված են երկնիշ թվով, որոնցից առաջինը ցույց է տալիս դասի ծածկագիրը, իսկ երկրորդը՝ խմբի համարը,
3) առաջին կարգի հաշիվները նշված են եռանիշ թվով, որոնցից առաջին երկուսը ցույց են տալիս խմբի ծածկագիրը, երրորդը՝ առաջին կարգի հաշվի համարը,
4) երկրորդ կարգի հաշիվները նշված են քառանիշ թվով, որոնցից առաջին երեքը ցույց են տալիս առաջին կարգի հաշվի ծածկագիրը, չորրորդը՝ երկրորդ կարգի հաշվի համարը:
12. Հաշիվները, կախված կազմակերպությունում գործունեության տարբեր տեսակների (վարձակալական գործունեություն, արժեթղթերի առուվաճառք) հարաբերական կարևորությունից և կրկնման հաճախականությունից, կարող են փոփոխվել, եթե այդ փոփոխությունը կնպաստի կազմակերպության հիմնական գործունեության, այլ գործառնական գործունեության և ոչ գործառնական գործունեության արդյունքների առավել ճշմարիտ ներկայացմանը: Երկրորդ կարգի բոլոր հաշիվները, ինչպես նաև 8-9 դասի առաջին կարգի հաշիվները օգտագործվում են ըստ անհրաժեշտության՝ ելնելով կազմակերպության գործունեության առանձնահատկություններից, ֆինանսական հաշվետվություններում տեղեկատվության բացահայտման պահանջներից, ինչպես նաև վերահսկողության և վերլուծության նպատակներից:
13. Յուրահատուկ գործառնությունների հաշվառման նպատակով կազմակերպությունները անհրաժեշտության դեպքում, կարող են՝
1) հաշվային պլանում ավելացնել լրացուցիչ առաջին և երկրորդ կարգի հաշիվներ` օգտագործելով հաշիվների ազատ ծածկագրերը, կամ
2) փոփոխել առաջին և երկրորդ կարգի հաշիվները՝ այդ փոփոխությունները ներկայացնելով հաշվապահական հաշվառման քաղաքականության մեջ:
14. Հաշվային պլանը ներառում է ակտիվային, պասիվային, ակտիվապասիվային հաշիվներ: 1-ին, 2-րդ, 7-րդ, 8-րդ դասերի հաշիվները, բացառությամբ պասիվային կարգավորող հաշիվների, ակտիվային են, իսկ 3-6-րդ դասերի հաշիվները, բացառությամբ կարգավորող և ակտիվապասիվային հաշիվների, պասիվային են:
15. 1-8-րդ դասերի հաշիվներում և 9-րդ դասի 92 խմբում (այն նախատեսված է բրոքերային և հավատարմագրային գործունեություն իրականացնող կազմակերպությունների համար) կազմակերպության գործառնությունների և դրա վրա ազդող իրադարձությունների արտացոլումը իրականացվում է կրկնակի գրանցման հիմունքով, իսկ 9-րդ դասի մնացած հաշիվներում՝ հաշվառման պարզ (միակի գրանցման) համակարգով:
2. ՀԱՇՎԱՊԱՀԱԿԱՆ ՀԱՇՎԱՌՄԱՆ ՀԱՇԻՎՆԵՐԻ ՑԱՆԿ
|
Հաշիվների խմբի ծածկագիր |
I կարգի հաշիվների ծածկագիր |
II կարգի հաշիվների ծածկագիր |
|
|
ԴԱՍ 1. ՈՉ ԸՆԹԱՑԻԿ ԱԿՏԻՎՆԵՐ | |||
|
11-12 |
ՈՉ ԸՆԹԱՑԻԿ ՆՅՈՒԹԱԿԱՆ ԱԿՏԻՎՆԵՐ | ||
|
111 |
Մաշվող հիմնական միջոցներ | ||
|
1111 |
Շենքեր | ||
|
1112 |
Կառուցվածքներ | ||
|
1113 |
Փոխանցող հարմարանքներ | ||
|
1114 |
Մեքենաներ և սարքավորումներ | ||
|
1115 |
Տրանսպորտային միջոցներ | ||
|
1116 |
Արտադրական գույք, տնտեսական գույք, գործիքներ | ||
|
1117 |
Բերքատու բույսեր | ||
|
1119 |
Այլ հիմնական միջոցներ | ||
|
112 |
Հիմնական միջոցների մաշվածություն | ||
|
1121 |
Շենքերի մաշվածություն | ||
|
1122 |
Կառուցվածքների մաշվածություն | ||
|
1123 |
Փոխանցող հարմարանքների մաշվածություն | ||
|
1124 |
Մեքենաների և սարքավորումների մաշվածություն | ||
|
1125 |
Տրանսպորտային միջոցների մաշվածություն | ||
|
1126 |
Արտադրական գույքի, տնտեսական գույքի, գործիքների մաշվածություն | ||
|
1127 |
Բերքատու բույսերի մաշվածություն | ||
|
1129 |
Այլ հիմնական միջոցների մաշվածություն | ||
|
115 |
Հողամասեր | ||
|
116 |
Կենսաբանական ակտիվներ | ||
|
1161 |
Իրական արժեքով հաշվառվող կենսաբանական ակտիվներ | ||
|
1162 |
Սկզբնական արժեքով հաշվառվող կենսաբանական ակտիվներ | ||
|
117 |
Սկզբնական արժեքով հաշվառվող կենսաբանական ակտիվների մաշվածություն | ||
|
118 |
Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ | ||
|
1181 |
Օգտագործման համար ոչ մատչելի շենքեր | ||
|
1182 |
Օգտագործման համար ոչ մատչելի կառուցվածքներ | ||
|
1183 |
Օգտագործման համար ոչ մատչելի փոխանցող հարմարանքներ | ||
|
1184 |
Օգտագործման համար ոչ մատչելի մեքենաներ և սարքավորումներ | ||
|
1185 |
Օգտագործման համար ոչ մատչելի տրանսպորտային միջոցներ | ||
|
1186 |
Օգտագործման համար ոչ մատչելի արտադրական գույք, տնտեսական գույք, գործիքներ | ||
|
1187 |
Օգտագործման համար ոչ մատչելի բերքատու բույսեր | ||
|
1188 |
Հիմնական միջոցների արժեքին ավելացման ենթակա հումք, նյութեր և մասեր | ||
|
1189 |
Օգտագործման համար ոչ մատչելի այլ հիմնական միջոցներ | ||
|
119 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ | ||
|
1191 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով շենքեր | ||
|
1192 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով կառուցվածքներ | ||
|
1193 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով փոխանցող հարմարանքներ | ||
|
1194 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով մեքենաներ և սարքավորումներ | ||
|
1195 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով տրանսպորտային միջոցներ | ||
|
1196 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով արտադրական գույք, տնտեսական գույք, գործիքներ | ||
|
1197 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով բերքատու բույսեր | ||
|
1198 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով հողամասեր | ||
|
1199 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով այլ հիմնական միջոցներ | ||
|
121 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն | ||
|
1211 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով շենքերի մաշվածություն | ||
|
1212 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով կառուցվածքների մաշվածություն | ||
|
1213 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով փոխանցող հարմարանքների մաշվածություն | ||
|
1214 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով մեքենաների և սարքավորումների մաշվածություն | ||
|
1215 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով տրանսպորտային միջոցների մաշվածություն | ||
|
1216 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով արտադրական գույքի, տնտեսական գույքի, գործիքների մաշվածություն | ||
|
1217 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով բերքատու բույսերի մաշվածություն | ||
|
1218 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով հողամասերի մաշվածություն | ||
|
1219 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով այլ հիմնական միջոցների մաշվածություն | ||
|
122 |
Ներդրումային գույք | ||
|
1221 |
Իրական արժեքով հաշվառվող սեփական ներդրումային գույք | ||
|
1222 |
Սկզբնական արժեքով հաշվառվող սեփական ներդրումային գույք | ||
|
1223 |
Իրական արժեքով հաշվառվող օգտագործման իրավունքի ձևով ներդրումային գույք | ||
|
1224 |
Սկզբնական արժեքով հաշվառվող օգտագործման իրավունքի ձևով ներդրումային գույք | ||
|
123 |
Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումային գույքի մաշվածություն | ||
|
1231 |
Սկզբնական արժեքով հաշվառվող սեփական ներդրումային գույքի մաշվածություն | ||
|
1232 |
Սկզբնական արժեքով հաշվառվող օգտագործման իրավունքի ձևով ներդրումային գույքի մաշվածություն | ||
|
124 |
Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների արժեզրկում | ||
|
1241 |
Մաշվող հիմնական միջոցների արժեզրկում | ||
|
1242 |
Հողամասերի արժեզրկում | ||
|
1243 |
Կենսաբանական ակտիվների արժեզրկում | ||
|
1244 |
Անավարտ ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների արժեզրկում | ||
|
1245 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների արժեզրկում | ||
|
1246 |
Ներդրումային գույքի արժեզրկում | ||
|
13 |
ՈՉ ՆՅՈՒԹԱԿԱՆ ԱԿՏԻՎՆԵՐ | ||
|
131 |
Ոչ նյութական ակտիվներ | ||
|
1311 |
Ֆիրմային անուններ | ||
|
1312 |
Հրապարակումների անուններ | ||
|
1313 |
Համակարգչային ծրագրեր | ||
|
1314 |
Լիցենզիաներ և վստահագրեր (ֆրանշիզներ) | ||
|
1315 |
Հեղինակային իրավունքներ | ||
|
1316 |
Արտոնագրեր | ||
|
1317 |
Ծառայությունների մատուցման և շահագործման իրավունքներ | ||
|
1318 |
Բանաձևեր, մոդելներ, նախագծեր, բաղադրատոմսեր և փորձանմուշներ | ||
|
1319 |
Այլ ոչ նյութական ակտիվներ | ||
|
132 |
Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա | ||
|
1321 |
Ֆիրմային անունների ամորտիզացիա | ||
|
1322 |
Հրապարակումների անունների ամորտիզացիա | ||
|
1323 |
Համակարգչային ծրագրերի ամորտիզացիա | ||
|
1324 |
Լիցենզիաների և վստահագրերի (ֆրանշիզների) ամորտիզացիա | ||
|
1325 |
Հեղինակային իրավունքների ամորտիզացիա | ||
|
1326 |
Արտոնագրերի ամորտիզացիա | ||
|
1327 |
Ծառայությունների մատուցման և շահագործման իրավունքների ամորտիզացիա | ||
|
1328 |
Բանաձևերի, մոդելների, նախագծերի, բաղադրատոմսերի և փորձանմուշների ամորտիզացիա | ||
|
1329 |
Այլ ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա | ||
|
133 |
Անավարտ ոչ նյութական ակտիվներ | ||
|
1331 |
Մշակման ընթացքում գտնվող ոչ նյութական ակտիվներ | ||
|
1332 |
Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ | ||
|
134 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվներ | ||
|
135 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա | ||
|
136 |
Գուդվիլ | ||
|
137 |
Ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկում | ||
|
1361 |
Սեփական ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկում | ||
|
1362 |
Մշակման ընթացքում գտնվող ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկում | ||
|
1373 |
Օգտագործման իրավունիքի ձևով ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկում | ||
|
1364 |
Գուդվիլի արժեզրկում | ||
|
14-15 |
ՈՉ ԸՆԹԱՑԻԿ ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ԱԿՏԻՎՆԵՐ | ||
|
141 |
Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ | ||
|
1411 |
Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ դուստր կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում | ||
|
1412 |
Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ ասոցիացված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում | ||
|
1413 |
Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ համատեղ ձեռնարկումների բաժնային գործիքներում | ||
|
142 |
Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ներդրումներ կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում | ||
|
1421 |
Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումներ դուստր ընկերությունների բաժնային գործիքներում | ||
|
1422 |
Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումներ ասոցիացված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում | ||
|
1423 |
Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումներ համատեղ ձեռնարկումների բաժնային գործիքներում | ||
|
143 |
Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ | ||
|
1431 |
Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ներդրումներ դուստր կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում | ||
|
1432 |
Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ներդրումներ ասոցիացված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում | ||
|
1433 |
Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ներդրումներ համատեղ ձեռնարկումների բաժնային գործիքներում | ||
|
1434 |
Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ներդրումներ չկապակցված կողմերի բաժնային գործիքներում | ||
|
144 |
Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ | ||
|
1441 |
Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ներդրումներ դուստր կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում | ||
|
1442 |
Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ներդրումներ ասոցիացված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում | ||
|
1443 |
Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ներդրումներ համատեղ ձեռնարկումների բաժնային գործիքներում | ||
|
1444 |
Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ներդրումներ չկապակցված կողմերի բաժնային գործիքներում | ||
|
145 |
Իրական արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ ածանցյալ գործիքներ | ||
|
146 |
Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ | ||
|
1461 |
Սկզբնական ճանաչման պահին որպես իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող նախորոշված ոչ ընթացիկ պարտքային գործիքներ | ||
|
1469 |
Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող այլ ոչ ընթացիկ պարտքային գործիքներ | ||
|
147 |
Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ | ||
|
1471 |
Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների «համախառն հաշվեկշռային արժեք» | ||
|
1472 |
Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների «համախառն հաշվեկշռային արժեքի» և իրական արժեքի տարբերություն | ||
|
148 |
Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր | ||
|
1481 |
Ամորտիզացված արժեքով չափվող տրամադրված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր | ||
|
1482 |
Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ավանդների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր | ||
|
1483 |
Պարտատոմսերում և մուրհակներում ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ներդրումների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր | ||
|
1489 |
Ամորտիզացված արժեքով չափվող այլ ոչ ընթացիկ ներդրումների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր | ||
|
149 |
Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր | ||
|
151 |
Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով | ||
|
1511 |
Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով | ||
|
1512 |
Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ֆինանսական վարձակալության դեբիտորական պարտքի գծով | ||
|
152 |
Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ | ||
|
1521 |
Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ածանցյալ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ | ||
|
1522 |
Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ածանցյալ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ | ||
|
153 |
Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ | ||
|
154 |
Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ կամ կորուստներ | ||
|
1541 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ բաժնային գործիք հանդիսացող իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով | ||
|
1542 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ բաժնային գործիք հանդիսացող իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով | ||
|
1543 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ ոչ ընթացիկ ածանցյալ ֆինանսական ակտիվների գծով | ||
|
1544 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ պարտքային գործիք հանդիսացող իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով | ||
|
1545 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ պարտքային գործիք հանդիսացող իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով | ||
|
1546 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով | ||
|
155 |
Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ | ||
|
1551 |
Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների արժեզրկումներ | ||
|
1552 |
Կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում սկզբնական արժեքի մեթոդով հաշվառվող ներդրումների արժեզրկումներ | ||
|
1553 |
Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ | ||
|
1554 |
Ֆինանսական վարձակալության դեբիտորական պարտքերի գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ | ||
|
16-17 |
ԱՅԼ ՈՉ ԸՆԹԱՑԻԿ ԱԿՏԻՎՆԵՐ | ||
|
161 |
Հետաձգված հարկային ակտիվներ | ||
|
162 |
Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար | ||
|
163 |
Սահմանված հատուցումների պլանների ակտիվներ | ||
|
164 |
Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվներ | ||
|
1641 |
Պայմանագրի կնքման (ստացման) լրացուցիչ ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվներ | ||
|
1642 |
Պայմանագրի կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվներ | ||
|
165 |
Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիա | ||
|
1651 |
Պայմանագրի կնքման (ստացման) լրացուցիչ ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիա | ||
|
1652 |
Պայմանագրի կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիա | ||
|
166 |
Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվներ հետաձգված ծախսերի գծով | ||
|
1661 |
Հողի բարելավման ծախսումներ | ||
|
1662 |
Օգտակար հանածոների հետախուզման և գնահատման ակտիվներ | ||
|
1669 |
Հետաձգված ծախսերի գծով այլ ոչ ընթացիկ ակտիվներ | ||
|
167 |
Հետաձգված ծախսերի գծով այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիա | ||
|
1671 |
Հողի բարելավման ծախսումների ամորտիզացիա | ||
|
1672 |
Օգտակար հանածոների հետախուզման և գնահատման ակտիվների ամորտիզացիա | ||
|
1679 |
Հետաձգված ծախսերի գծով այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիա | ||
|
168 |
Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ | ||
|
1681 |
Ոչ ընթացիկ ակտիվների ձեռքբերման համար տրված կանխավճարների արժեզրկումներ | ||
|
1682 |
Պայմանագրի կնքման (ստացման) լրացուցիչ ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ | ||
|
1683 |
Պայմանագրի կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ | ||
|
1689 |
Հետաձգված ծախսերի գծով այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ | ||
|
169 |
Պահուստների փոխհատուցման գծով ոչ ընթացիկ ակտիվներ | ||
|
171 |
Ձեռնարկատիրական գործունեության միավորումներ | ||
|
ԴԱՍ 2. ԸՆԹԱՑԻԿ ԱԿՏԻՎՆԵՐ | |||
|
21 |
ՊԱՇԱՐՆԵՐ ԵՎ ԿԵՆՍԱԲԱՆԱԿԱՆ ԱԿՏԻՎՆԵՐ | ||
|
211 |
Նյութեր | ||
|
2111 |
Հումք և նյութեր | ||
|
2112 |
Գնովի կիսապատրաստուկներ, համալրող շինվածքներ և դետալներ | ||
|
2113 |
Վառելիք | ||
|
2114 |
Տարա և տարանյութեր | ||
|
2115 |
Պահեստամասեր | ||
|
2116 |
Շինանյութեր | ||
|
2117 |
Գյուղատնտեսական նշանակության նյութեր | ||
|
2118 |
Վերամշակման հանձնված նյութեր | ||
|
2119 |
Այլ նյութեր | ||
|
212 |
Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ | ||
|
214 |
Անավարտ արտադրություն | ||
|
2141 |
Արտադրանքի գծով անավարտ արտադրություն | ||
|
2142 |
Աշխատանքների գծով անավարտ արտադրություն | ||
|
2143 |
Ծառայությունների գծով անավարտ արտադրություն | ||
|
2144 |
Օժանդակ արտադրության գծով անավարտ արտադրություն | ||
|
215 |
Արտադրանք | ||
|
2151 |
Պատրաստի արտադրանք | ||
|
2152 |
Սեփական արտադրության կիսապատրաստուկներ | ||
|
2153 |
Կոնսիգնացիոն և կոմիսիոն հիմունքներով վաճառքի հանձնված արտադրանք | ||
|
2154 |
Առաքված արտադրանք | ||
|
2155 |
Վերադարձման իրավունքով վաճառված արտադրանքի հնարավոր հետվերադարձի գծով ակտիվ | ||
|
216 |
Ապրանքներ | ||
|
2161 |
Ապրանքներ պահեստում | ||
|
2162 |
Ապրանքներ մանրածախ առևտրում | ||
|
2163 |
Տարա և տարանյութեր | ||
|
2164 |
Կոնսիգնացիոն և կոմիսիոն հիմունքներով վաճառքի հանձնված ապրանքներ | ||
|
2165 |
Առաքված ապրանքներ | ||
|
2166 |
Այլ ապրանքներ | ||
|
2167 |
Վերադարձման իրավունքով վաճառված ապրանքների հնարավոր հետվերադարձի գծով ակտիվ | ||
|
217 |
Ապրանքների վաճառքի գնի և ինքնարժեքի տարբերություն | ||
|
2171 |
Առևտրական հավելագին | ||
|
2172 |
Ավելացված արժեքի հարկ | ||
|
2173 |
Ակցիզային հարկ | ||
|
218 |
Պաշարների արժեքի նվազում | ||
|
2181 |
Նյութերի արժեքի նվազում | ||
|
2184 |
Անավարտ արտադրանքի արժեքի նվազում | ||
|
2185 |
Արտադրանքի արժեքի նվազում | ||
|
2186 |
Ապրանքների արժեքի նվազում | ||
|
22 |
ԳՈՐԾԱՌՆԱԿԱՆ ԵՎ ԱՅԼ ԸՆԹԱՑԻԿ ԴԵԲԻՏՈՐԱԿԱՆ ՊԱՐՏՔԵՐ, ՏՐՎԱԾ ԿԱՆԽԱՎՃԱՐՆԵՐ ԵՎ ՊԱՅՄԱՆԱԳՐԻ ԳԾՈՎ ԱԿՏԻՎՆԵՐ | ||
|
221 |
Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով | ||
|
2211 |
Դեբիտորական պարտքեր արտադրանքի, ապրանքների վաճառքների գծով | ||
|
2212 |
Դեբիտորական պարտքեր մատուցած ծառայությունների, կատարած աշխատանքների գծով | ||
|
2213 |
Դեբիտորական պարտքեր այլ պաշարների վաճառքների գծով | ||
|
2214 |
Դեբիտորական պարտքեր ֆինանսական ներդրումների վաճառքների գծով | ||
|
2215 |
Դեբիտորական պարտքեր հիմնական միջոցների վաճառքների գծով | ||
|
2219 |
Դեբիտորական պարտքեր այլ վաճառքների գծով | ||
|
222 |
Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով | ||
|
2221 |
Դեբիտորական պարտքեր գործառնական վարձակալության գծով | ||
|
2222 |
Դեբիտորական պարտքեր ստացվելիք շահաբաժինների գծով | ||
|
2223 |
Դեբիտորական պարտքեր ստացվելիք տոկոսների գծով | ||
|
2224 |
Դեբիտորական պարտքեր ապահովագրական հատուցումների գծով | ||
|
2225 |
Դեբիտորական պարտքեր տույժերի, տուգանքների գծով | ||
|
2226 |
Դեբիտորական պարտքեր նյութական վնասի փոխհատուցման գծով | ||
|
2229 |
Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով | ||
|
223 |
Պայմանագրի գծով ակտիվներ | ||
|
224 |
Տրված ընթացիկ կանխավճարներ | ||
|
2241 |
Տրված կանխավճարներ նյութեր ձեռք բերելու համար | ||
|
2242 |
Տրված կանխավճարներ ապրանքներ ձեռք բերելու համար | ||
|
2243 |
Տրված կանխավճարներ աշխատանքներ, ծառայություններ ձեռք բերելու համար | ||
|
2249 |
Այլ նպատակներով տրված ընթացիկ կանխավճարներ | ||
|
225 |
Դեբիտորական պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով | ||
|
2251 |
Դեբիտորական պարտքեր շահութահարկի գծով | ||
|
2252 |
Դեբիտորական պարտքեր դրոշմանիշային վճարի գծով | ||
|
2253 |
Դեբիտորական պարտքեր ավելացված արժեքի հարկի գծով | ||
|
2254 |
Դեբիտորական պարտքեր ակցիզային հարկի գծով | ||
|
2255 |
Դեբիտորական պարտքեր փոխադրամիջոցների գույքահարկի գծով | ||
|
2256 |
Դեբիտորական պարտքեր անշարժ գույքի հարկի գծով | ||
|
2257 |
Դեբիտորական պարտքեր մաքսային վճարների գծով | ||
|
2259 |
Դեբիտորական պարտքեր այլ տուրքերի և պարտադիր վճարների գծով | ||
|
226 |
Հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկեր | ||
|
227 |
Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով | ||
|
2271 |
Առհաշիվ տրված գումարներ նյութեր ձեռք բերելու համար | ||
|
2272 |
Առհաշիվ տրված գումարներ ապրանքներ ձեռք բերելու համար | ||
|
2273 |
Առհաշիվ տրված գումարներ ծառայություններ ձեռք բերելու համար | ||
|
2274 |
Առհաշիվ տրված գումարներ գործուղումների համար | ||
|
2279 |
Այլ նպատակներով առհաշիվ տրված գումարներ | ||
|
228 |
Այլ դեբիտորական պարտքեր | ||
|
2281 |
Դեբիտորական պարտքեր աշխատավարձի վճարման գծով | ||
|
2282 |
Դեբիտորական պարտքեր աշխատակիցների հետ այլ գործառնությունների գծով | ||
|
2283 |
Դեբիտորական պարտքեր բողոքարկումների գծով | ||
|
2284 |
Դեբիտորական պարտքեր բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներից ստացվելիք շահաբաժինների գծով | ||
|
2285 |
Դեբիտորական պարտքեր ստացման ենթակա շնորհների գծով | ||
|
2286 |
Ստացվելիք անվերապահ հատուցում մինչև արտադրանքի, ապրանքների վաճառքը կամ ծառայությունների մատուցումը | ||
|
2289 |
Այլ դեբիտորական պարտքեր | ||
|
229 |
Դեբիտորական պարտքերի և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ | ||
|
2291 |
Վաճառքների գծով դեբիտորական պարտքերի ակնկալվող պարտքային կորուստներ | ||
|
2292 |
Այլ եկամուտների գծով դեբիտորական պարտքերի ակնկալվող պարտքային կորուստներ | ||
|
2293 |
Պայմանագրի գծով ակտիվների ակնկալվող պարտքային կորուստներ | ||
|
2294 |
Տրված ընթացիկ կանխավճարների արժեզրկումներ | ||
|
2295 |
Առհաշիվ տրված գումարների արժեզրկումներ | ||
|
2299 |
Այլ դեբիտորական պարտքերի ակնկալվող պարտքային կորուստներ | ||
|
23-24 |
ԸՆԹԱՑԻԿ ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ՆԵՐԴՐՈՒՄՆԵՐ | ||
|
231 |
Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիքներ | ||
|
232 |
Իրական արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. ածանցյալ գործիքներ | ||
|
233 |
Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. պարտքային գործիքներ | ||
|
2331 |
Առևտրական նպատակով պահվող պարտքային գործիքներ | ||
|
2332 |
Սկզբնական ճանաչման պահին որպես իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող նախորոշված ընթացիկ պարտքային գործիքներ | ||
|
2333 |
Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող այլ ընթացիկ պարտքային գործիքներ | ||
|
2334 |
Սկզբնական ճանաչման պահին որպես իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող նախորոշված ոչ ընթացիկ պարտքային գործիքների ընթացիկ մաս | ||
|
2339 |
Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող այլ ոչ ընթացիկ պարտքային գործիքների ընթացիկ մաս | ||
|
234 |
Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ | ||
|
2341 |
Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների «համախառն հաշվեկշռային արժեք» | ||
|
2342 |
Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների «համախառն հաշվեկշռային արժեքի» և իրական արժեքի տարբերություն | ||
|
2343 |
Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների «համախառն հաշվեկշռային արժեքի» ընթացիկ մաս | ||
|
2344 |
Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների «համախառն հաշվեկշռային արժեքի» և իրական արժեքի տարբերության ընթացիկ մաս | ||
|
235 |
Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր | ||
|
2351 |
Ամորտիզացված արժեքով չափվող տրամադրված ընթացիկ փոխառությունների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր | ||
|
2352 |
Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ավանդների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր | ||
|
2353 |
Պարտատոմսերում և մուրհակներում ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ներդրումների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր | ||
|
2354 |
Ամորտիզացված արժեքով չափվող այլ ընթացիկ ներդրումների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր | ||
|
2355 |
Ամորտիզացված արժեքով չափվող տրամադրված ոչ ընթացիկ փոխառությունների ընթացիկ մասի գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր | ||
|
2356 |
Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ավանդների ընթացիկ մասի գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր | ||
|
2357 |
Պարտատոմսերում և մուրհակներում ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ներդրումների ընթացիկ մասի գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր | ||
|
2359 |
Ամորտիզացված արժեքով չափվող այլ ոչ ընթացիկ ներդրումների ընթացիկ մասի գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր | ||
|
236 |
Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքերի ընթացիկ մաս | ||
|
237 |
Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով | ||
|
2371 |
Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով | ||
|
2372 |
Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ընթացիկ մասի գծով | ||
|
2373 |
Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ֆինանսական վարձակալության դեբիտորական պարտքի ընթացիկ մասի գծով | ||
|
238 |
Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ | ||
|
2381 |
Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ածանցյալ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ | ||
|
2382 |
Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ածանցյալ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ | ||
|
239 |
Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ | ||
|
241 |
Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ կամ կորուստներ | ||
|
2411 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիքների գծով | ||
|
2412 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ածանցյալ ֆինանսական ակտիվների գծով | ||
|
2413 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ պարտքային գործիք հանդիսացող իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով | ||
|
2414 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ պարտքային գործիք հանդիսացող իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով | ||
|
2415 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով | ||
|
2416 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ պարտքային գործիք հանդիսացող իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ընթացիկ մասի գծով | ||
|
2417 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ պարտքային գործիք հանդիսացող իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ընթացիկ մասի գծով | ||
|
2418 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ընթացիկ մասի գծով | ||
|
242 |
Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ | ||
|
2421 |
Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ | ||
|
2422 |
Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ընթացիկ մասի գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ | ||
|
2423 |
Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք գումարների ընթացիկ մասի ակնկալվող պարտքային կորուստներ | ||
|
25 |
ԴՐԱՄԱԿԱՆ ՄԻՋՈՑՆԵՐ | ||
|
251 |
Դրամարկղ | ||
|
2511 |
Ազգային արժույթի դրամարկղ | ||
|
2512 |
Արտարժույթի դրամարկղ | ||
|
2513 |
Սառեցված գումարներ դրամարկղում | ||
|
252 |
Հաշվարկային հաշիվ | ||
|
2521 |
Հաշվարկային հաշիվ | ||
|
2522 |
Սառեցված գումարներ հաշվարկային հաշվում | ||
|
253 |
Արտարժութային հաշիվ | ||
|
2531 |
Արտարժութային հաշիվ երկրի ներսում | ||
|
2532 |
Արտարժութային հաշիվ արտերկրում | ||
|
2533 |
Սառեցված գումարներ արտարժութային հաշվում | ||
|
254 |
Այլ հաշիվներ բանկերում | ||
|
2541 |
Ակրեդիտիվներ | ||
|
2542 |
Չեկային գրքույկներ | ||
|
2543 |
Այլ հաշիվներ բանկերում | ||
|
255 |
Դրամական միջոցներ ճանապարհին | ||
|
256 |
Դրամական փաստաթղթեր | ||
|
257 |
Գանձապետական միասնական հաշիվ | ||
|
26 |
ԱՅԼ ԸՆԹԱՑԻԿ ԱԿՏԻՎՆԵՐ | ||
|
261 |
Ընթացիկ ակտիվներ հաշվանցումը հետաձգված անուղղակի հարկերի գծով | ||
|
262 |
Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվներ | ||
|
2621 |
Պայմանագրի կնքման (ստացման) լրացուցիչ ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվներ | ||
|
2622 |
Պայմանագրի կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվներ | ||
|
263 |
Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ | ||
|
2631 |
Պայմանագրի կնքման (ստացման) լրացուցիչ ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ | ||
|
2632 |
Պայմանագրի կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ | ||
|
264 |
Պահուստների փոխհատուցման գծով ընթացիկ ակտիվներ | ||
|
265 |
Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվներ | ||
|
2651 |
Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված հիմնական միջոցներ | ||
|
2652 |
Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ոչ նյութական ակտիվներ | ||
|
2653 |
Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված օտարման խմբում ներառված ընթացիկ ակտիվներ | ||
|
2659 |
Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված այլ ոչ ընթացիկ ակտիվներ | ||
|
ԴԱՍ 3. ՍԵՓԱԿԱՆ ԿԱՊԻՏԱԼ | |||
|
31 |
ԿԱՆՈՆԱԴՐԱԿԱՆ ԿԱՊԻՏԱԼ ԵՎ ԷՄԻՍԻՈՆ ԵԿԱՄՈՒՏ | ||
|
311 |
Կանոնադրական կապիտալ | ||
|
3111 |
Հասարակ բաժնետոմսեր | ||
|
3112 |
Արտոնյալ բաժնետոմսեր | ||
|
3113 |
Բաժնեմասեր | ||
|
3114 |
Փայեր | ||
|
312 |
Չվճարված կապիտալ | ||
|
3121 |
Թողարկված և չտեղաբաշխված կապիտալ | ||
|
3122 |
Տեղաբաշխված և չվճարված կապիտալ՝ մինչև անվանական արժեքի չափով | ||
|
3123 |
Տեղաբաշխված և չվճարված կապիտալ՝ անվանական արժեքը գերազանցող չափով | ||
|
313 |
Հետ գնված կապիտալ | ||
|
3131 |
Հետ գնված հասարակ բաժնետոմսեր՝ անվանական արժեքով | ||
|
3132 |
Հետ գնված հասարակ բաժնետոմսեր՝ անվանական արժեքի և հետգնման գնի տարբերության չափով | ||
|
3133 |
Հետ գնված արտոնյալ բաժնետոմսեր՝ անվանական արժեքով | ||
|
3134 |
Հետ գնված արտոնյալ բաժնետոմսեր՝ անվանական արժեքի և հետգնման գնի տարբերության չափով | ||
|
3135 |
Հետ գնված բաժնեմասեր՝ անվանական արժեքով | ||
|
3136 |
Հետ գնված բաժնեմասեր՝ անվանական արժեքի և հետգնման գնի տարբերության չափով | ||
|
3137 |
Հետ գնված փայեր՝ անվանական արժեքով | ||
|
3138 |
Հետ գնված փայեր՝ անվանական արժեքի և հետգնման գնի տարբերության չափով | ||
|
314 |
Էմիսիոն եկամուտ (էմիսիոն վնաս) | ||
|
32 |
ՎԵՐԱԳՆԱՀԱՏՈՒՄԻՑ ԵՎ ՎԵՐԱՉԱՓՈՒՄԻՑ ՏԱՐԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ | ||
|
321 |
Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործմանն իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճ | ||
|
3211 |
Հիմնական միջոցների վերագնահատումից արժեքի աճ | ||
|
3212 |
Ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճ | ||
|
3213 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճ | ||
|
322 |
Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ | ||
|
3221 |
Կապակցված կողմերի բաժնային գործիքներում իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ներդրումների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ | ||
|
3222 |
Չկապակցված կողմերի բաժնային գործիքներում իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ներդրումների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ | ||
|
3223 |
Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ | ||
|
3224 |
Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ | ||
|
3225 |
Իրական արժեքով չափվող նախորոշված ոչ առևտրական ֆինանսական պարտավորությունների պարտքային ռիսկի փոփոխություններից չիրացված օգուտներ և կորուստներ | ||
|
323 |
Հեջավորման գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ | ||
|
3231 |
Իրական արժեքի հեջավորման գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ | ||
|
3232 |
Դրամական հոսքերի հեջավորման գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտների և կորուստների արդյունավետ մաս | ||
|
3233 |
Հեջավորման ծախսումների գծով պահուստ (օպցիոնի ժամանակային արժեք, ֆորվարդի ֆորվարդային տարր) | ||
|
324 |
Փոխարժեքային տարբերություններ՝ կապված արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ | ||
|
3241 |
Փոխարժեքային տարբերություններ՝ արտերկրյա ստորաբաժանումների ֆինանսական հաշվետվությունների վերահաշվարկումից | ||
|
3242 |
Փոխարժեքային տարբերություններ՝ արտերկրյա ստորաբաժանումներում զուտ ներդրման մաս համարվող դրամային հոդվածի գծով | ||
|
3243 |
Փոխարժեքային տարբերություններ՝ արտերկրյա ստորաբաժանումներում զուտ ներդրման հեջերի գծով | ||
|
326 |
Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներից այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներ | ||
|
3261 |
Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճ | ||
|
3262 |
Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ | ||
|
3263 |
Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ | ||
|
3264 |
Փոխարժեքային տարբերություններ՝ կապված արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ | ||
|
33 |
ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ԱՐԴՅՈՒՆՔ | ||
|
331 |
Շահույթ կամ վնաս | ||
|
3311 |
Շարունակվող գործունեությունից շահույթ կամ վնաս | ||
|
3312 |
Ընդհատված գործունեությունից շահույթ կամ վնաս | ||
|
34 |
ՉԲԱՇԽՎԱԾ ՇԱՀՈՒՅԹ (ՉԾԱԾԿՎԱԾ ՎՆԱՍ) | ||
|
341 |
Նախորդ տարիների ֆինանսական արդյունքների ճշգրտում | ||
|
3411 |
Նախորդ տարիների սխալների ուղղման հետընթաց կիրառման արդյունքում առաջացած ճշգրտում | ||
|
3412 |
Հաշվապահական հաշվառման քաղաքականության փոփոխությունների հետընթաց կիրառման արդյունքում առաջացած ճշգրտում | ||
|
342 |
Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս) | ||
|
343 |
Հաշվետու տարվա զուտ շահույթ (վնաս) | ||
|
344 |
Միջանկյալ շահաբաժիններ | ||
|
35 |
ՍԵՓԱԿԱՆ ԿԱՊԻՏԱԼԻ ԱՅԼ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐ | ||
|
351 |
Պահուստային կապիտալ | ||
|
352 |
Որպես սեփական կապիտալի գործիքներ դասակարգված ածանցյալ գործիքներ | ||
|
359 |
Սեփական կապիտալի այլ տարրեր | ||
|
ԴԱՍ 4. ՈՉ ԸՆԹԱՑԻԿ ՊԱՐՏԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ | |||
|
41 |
ՈՉ ԸՆԹԱՑԻԿ ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ՊԱՐՏԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ | ||
|
411 |
Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ | ||
|
412 |
Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ | ||
|
4121 |
Ոչ ընթացիկ մուրհակների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ | ||
|
4122 |
Ոչ ընթացիկ չփոխարկելի պարտատոմսերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ | ||
|
4123 |
Ոչ ընթացիկ փոխարկելի պարտատոմսերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ | ||
|
4124 |
Մարելի արտոնյալ բաժնետոմսերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ | ||
|
4129 |
Այլ ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ | ||
|
413 |
Վարձակալության գծով համախառն ոչ ընթացիկ պարտավորություններ | ||
|
414 |
Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով | ||
|
4141 |
Չկրած տոկոսային ծախսեր ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով | ||
|
4142 |
Չկրած տոկոսային ծախսեր ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով | ||
|
4143 |
Չկրած տոկոսային ծախսեր վարձակալության ոչ ընթացիկ պարտավորության գծով | ||
|
415 |
Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ | ||
|
4151 |
Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ածանցյալ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ | ||
|
4152 |
Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ածանցյալ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ | ||
|
416 |
Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ | ||
|
417 |
Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ | ||
|
4171 |
Իրական արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ․ ածանցյալ գործիքներ | ||
|
4172 |
Սկզբնական ճանաչման պահին որպես իրական արժեքով չափվող նախորոշված պարտքային գործիքների գծով ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ | ||
|
4173 |
Ֆինանսական երաշխավորության պայմանագրերի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություններ | ||
|
4179 |
Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ | ||
|
418 |
Ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ կամ կորուստներ | ||
|
4181 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով | ||
|
4182 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով | ||
|
4183 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ ոչ ընթացիկ ածանցյալ ֆինանսական պարտավորությունների գծով | ||
|
4184 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ սկզբնական ճանաչման պահին որպես իրական արժեքով չափվող նախորոշված պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով | ||
|
4189 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով | ||
|
42 |
ԱՅԼ ՈՉ ԸՆԹԱՑԻԿ ՊԱՐՏԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ | ||
|
421 |
Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ | ||
|
422 |
Հետաձգված հարկային պարտավորություններ | ||
|
423 |
Ոչ ընթացիկ պահուստներ | ||
|
424 |
Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը | ||
|
425 |
Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություններ | ||
|
4251 |
Ստացված (անվերապահ ստացման ենթակա) կանխավճարներ վաճառվելիք արտադրանքի և ապրանքների գծով | ||
|
4252 |
Ստացված (անվերապահ ստացման ենթակա) կանխավճարներ մատուցման ենթակա ծառայությունների և կատարման ենթակա աշխատանքների գծով | ||
|
4253 |
Հաճախորդների հավատարմության ծրագրերի գծով պարտավորություններ | ||
|
4254 |
Ծառայություն տեսակի երաշխիքներ | ||
|
4255 |
Լրացուցիչ ապրանքների կամ ծառայությունների գծով օպցիոններ | ||
|
4256 |
Չվերադարձվող սկզբնավճարներ | ||
|
426 |
Այլ ստացված ոչ ընթացիկ կանխավճարներ | ||
|
ԴԱՍ 5. ԸՆԹԱՑԻԿ ՊԱՐՏԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ | |||
|
51 |
ԸՆԹԱՑԻԿ ՍՏԱՑՎԱԾ ՓՈԽԱՌՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ, ՎԱՐԿԵՐ, ՀԵՋԱՎՈՐՄԱՆ ԳՈՐԾԻՔՆԵՐ ԵՎ ԱՅԼ ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ՊԱՐՏԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ | ||
|
511 |
Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ | ||
|
5111 |
Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ | ||
|
5112 |
Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի ընթացիկ մասի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ | ||
|
512 |
Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ | ||
|
5121 |
Ընթացիկ մուրհակների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ | ||
|
5122 |
Ընթացիկ չփոխարկելի պարտատոմսերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ | ||
|
5123 |
Ընթացիկ փոխարկելի պարտատոմսերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ | ||
|
5124 |
Այլ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ | ||
|
5125 |
Ոչ ընթացիկ մուրհակների ընթացիկ մասի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ | ||
|
5126 |
Ոչ ընթացիկ չփոխարկելի պարտատոմսերի ընթացիկ մասի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ | ||
|
5127 |
Ոչ ընթացիկ փոխարկելի պարտատոմսերի ընթացիկ մասի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ | ||
|
5128 |
Մարելի արտոնյալ բաժնետոմսերի ընթացիկ մասի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ | ||
|
5129 |
Այլ ոչ ընթացիկ փոխառությունների ընթացիկ մասի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ | ||
|
513 |
Վարձակալության գծով համախառն ընթացիկ պարտավորություններ | ||
|
5131 |
Վարձակալության գծով համախառն ոչ ընթացիկ պարտավորությունների ընթացիկ մաս | ||
|
5132 |
Կարճաժամկետ վարձակալությունների գծով համախառն ընթացիկ պարտավորություններ | ||
|
514 |
Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով | ||
|
5141 |
Չկրած տոկոսային ծախսեր ստացված ընթացիկ վարկերի գծով | ||
|
5142 |
Չկրած տոկոսային ծախսեր ստացված ընթացիկ փոխառությունների գծով | ||
|
5143 |
Չկրած տոկոսային ծախսեր ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի ընթացիկ մասի գծով | ||
|
5144 |
Չկրած տոկոսային ծախսեր ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների ընթացիկ մասի գծով | ||
|
5145 |
Չկրած տոկոսային ծախսեր վարձակալության ընթացիկ պարտավորությունների գծով | ||
|
515 |
Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ | ||
|
5151 |
Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ածանցյալ գործիքների գծով ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ | ||
|
5152 |
Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ածանցյալ գործիքների գծով ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ | ||
|
516 |
Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ | ||
|
517 |
Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ | ||
|
5171 |
Առևտրական նպատակներով ֆինանսական պարտավորություններ ածանցյալ գործիքների գծով | ||
|
5172 |
Առևտրական նպատակներով պահվող այլ ֆինանսական պարտավորություններ | ||
|
5173 |
Սկզբնական ճանաչման պահին որպես իրական արժեքով չափվող նախորոշված ընթացիկ պարտքային գործիքներ | ||
|
5174 |
Սկզբնական ճանաչման պահին որպես իրական արժեքով չափվող նախորոշված ոչ ընթացիկ պարտքային գործիքների ընթացիկ մաս | ||
|
5175 |
Ֆինանսական երաշխավորության պայմանագրերի գծով ընթացիկ պարտավորություններ | ||
|
5176 |
Ֆինանսական երաշխավորության պայմանագրերի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորությունների ընթացիկ մաս | ||
|
5177 |
Ցածր տոկոսով փոխառություն տրամադրելու հանձնառությունների գծով պարտավորություններ | ||
|
5178 |
Արտահաշվեկշռային ցուցանիշների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ | ||
|
5179 |
Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ | ||
|
518 |
Ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ կամ կորուստներ | ||
|
5181 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ ստացված ընթացիկ վարկերի գծով | ||
|
5182 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ ստացված ընթացիկ փոխառությունների գծով | ||
|
5183 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ առևտրական նպատակով պահվող ֆինանսական պարտավորությունների գծով | ||
|
5184 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ սկզբնական ճանաչման պահին որպես իրական արժեքով չափվող նախորոշված պարտքային ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով | ||
|
5185 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով | ||
|
5186 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի ընթացիկ մասի գծով | ||
|
5187 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների ընթացիկ մասի գծով | ||
|
5188 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ սկզբնական ճանաչման պահին որպես իրական արժեքով չափվող նախորոշված պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ընթացիկ մասի գծով | ||
|
5189 |
Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ընթացիկ մասի գծով | ||
|
52-53 |
ԳՈՐԾԱՌՆԱԿԱՆ ԵՎ ԱՅԼ ԸՆԹԱՑԻԿ ԿՐԵԴԻՏՈՐԱԿԱՆ ՊԱՐՏՔԵՐ, ՍՏԱՑՎԱԾ ԿԱՆԽԱՎՃԱՐՆԵՐ ԵՎ ՊԱՅՄԱՆԱԳՐԻ ԳԾՈՎ ՊԱՐԱՏԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ | ||
|
521 |
Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով | ||
|
5211 |
Կրեդիտորական պարտքեր ստացված հումքի, նյութերի գծով | ||
|
5212 |
Կրեդիտորական պարտքեր ապրանքների գնումների գծով | ||
|
5213 |
Կրեդիտորական պարտքեր ստացված ծառայությունների, ընդունված աշխատանքների գծով | ||
|
5214 |
Կրեդիտորական պարտքեր ստացված ֆինանսական ակտիվների գծով | ||
|
5215 |
Կրեդիտորական պարտքեր ստացված հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և ներդրումային գույքի գծով գծով | ||
|
5219 |
Կրեդիտորական պարտքեր այլ գնումների գծով | ||
|
522 |
Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ | ||
|
5221 |
Ստացված (անվերապահ ստացման ենթակա) կանխավճարներ վաճառվելիք արտադրանքի և ապրանքների գծով | ||
|
5222 |
Ստացված (անվերապահ ստացման ենթակա) կանխավճարներ մատուցման ենթակա ծառայությունների և կատարման ենթակա աշխատանքների գծով | ||
|
5223 |
Հաճախորդների հավատարմության ծրագրերի գծով պարտավորություններ | ||
|
5224 |
Ծառայություն տեսակի երաշխիքներ | ||
|
5225 |
Լրացուցիչ ապրանքների կամ ծառայությունների գծով օպցիոններ | ||
|
5226 |
Չվերադարձվող սկզբնավճարներ | ||
|
523 |
Այլ ստացված կանխավճարներ | ||
|
5231 |
Ստացված կանխավճարներ վաճառվելիք ոչ ընթացիկ ակտիվների գծով | ||
|
5232 |
Ստացված կանխավճարներ գործառնական վարձակալության գծով | ||
|
5239 |
Այլ նպատակներով ստացված կանխավճարներ | ||
|
524 |
Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով | ||
|
5241 |
Պարտքեր շահութահարկի գծով | ||
|
5242 |
Պարտքեր եկամտային հարկի գծով | ||
|
5243 |
Պարտքեր ավելացված արժեքի հարկի գծով | ||
|
5244 |
Պարտքեր ակցիզային հարկի գծով | ||
|
5245 |
Պարտքեր գույքահարկի գծով | ||
|
5246 |
Պարտքեր հողի հարկի գծով | ||
|
5247 |
Պարտքեր մաքսատուրքի գծով | ||
|
5248 |
Պարտքեր հարկերի դիմաց հաշվարկված տույժերի, տուգանքների գծով | ||
|
5249 |
Պարտքեր այլ պարտադիր վճարների գծով | ||
|
525 |
Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով | ||
|
5251 |
Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության վճարների գծով՝ աշխատակիցների հաշվին | ||
|
5252 |
Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության վճարների գծով՝ գործատուների հաշվին | ||
|
5253 |
Պարտավորություններ՝ փոխհատուցելի բացակայությունների գծով հաշվեգրվելիք պարտադիր սոցիալական ապահովության վճարների գծով | ||
|
526 |
Պարտքեր դրոշմանիշային վճարների գծով | ||
|
527 |
Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով | ||
|
5271 |
Պարտքեր աշխատավարձի վճարման գծով | ||
|
5272 |
Պարտքեր արձակուրդային վճարների գծով | ||
|
5273 |
Պարտքեր հիվանդության հետ կապված վճարովի բացակայությունների գծով | ||
|
5274 |
Պարտքեր այլ փոխհատուցելի բացակայությունների գծով | ||
|
5275 |
Պարտքեր պարգևավճարների գծով | ||
|
5276 |
Պարտքեր ավանդագրված հատուցումների գծով | ||
|
528 |
Պարտքեր աշխատակիցներին այլ գործառնությունների գծով | ||
|
5281 |
Պարտքեր աշխատակիցներին առհաշիվ գումարների գծով | ||
|
5289 |
Պարտքեր աշխատակիցներին այլ գործառնությունների գծով | ||
|
529 |
Պարտքեր շահաբաժինների գծով | ||
|
5291 |
Վճարվելիք շահաբաժիններ սովորական բաժնետոմսերի գծով | ||
|
5292 |
Վճարվելիք շահաբաժիններ արտոնյալ բաժնետոմսերի գծով | ||
|
531 |
Հետվերադարձման (փոխհատուցման) գծով պարտավորություններ | ||
|
5311 |
Վաճառված արտադրանքը գնորդներից հետվերադարձման (փոխհատուցման) գծով պարտավորություն | ||
|
5312 |
Վաճառված ապրանքները գնորդներից հետվերադարձման (փոխհատուցման) գծով պարտավորություն | ||
|
539 |
Այլ ընթացիկ պարտավորություններ | ||
|
5391 |
Կարճաժամկետ վարձակալությունների գծով պարտավորություններ՝ երբ կիրառվում է օգտագործման իրավունքի գծով ակտիվի ճանաչման ազատումը | ||
|
5392 |
Փոքրարժեք ակտիվների վարձակալության գծով պարտավորություններ՝ երբ կիրառվում է օգտագործման իրավունքի գծով ակտիվի ճանաչման ազատումը | ||
|
5393 |
Պարտքեր տույժերի, տուգանքների գծով | ||
|
5394 |
Պարտքեր ապահովագրավճարների գծով | ||
|
5395 |
Որպես գործակալ պրինցիպալին վճարման ենթակա գումարների գծով պարտավորություններ | ||
|
5396 |
Գնորդներին վճարման ենթակա այլ հատուցումներ | ||
|
5399 |
Այլ ընթացիկ պարտավորություններ | ||
|
54 |
ԱՅԼ ԸՆԹԱՑԻԿ ՊԱՐՏԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ | ||
|
541 |
Եկամուտներին վերաբերող շնորհներ | ||
|
542 |
Վճարումը հետաձգված հարկային պարտավորություններ | ||
|
543 |
Ընթացիկ պահուստներ | ||
|
5431 |
Երաշխիքային վաճառքների գծով ընթացիկ պահուստներ | ||
|
5432 |
Անբարենպաստ պայմանագրերի գծով ընթացիկ պահուստներ | ||
|
5433 |
Տրամադրված երաշխավորությունների և երաշխիքների գծով ընթացիկ պահուստներ | ||
|
5434 |
Ոչ ընթացիկ պահուստների ընթացիկ մաս | ||
|
5435 |
Վաստակած արձակուրդայինի գծով պահուստ | ||
|
5439 |
Այլ ընթացիկ պահուստներ | ||
|
544 |
Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված օտարման խմբում ներառված պարտավորություններ | ||
|
ԴԱՍ 6. ԵԿԱՄՈՒՏՆԵՐ | |||
|
61 |
ԳՈՐԾԱՌՆԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ԵԿԱՄՈՒՏՆԵՐ | ||
|
611 |
Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ | ||
|
6111 |
Արտադրանքի վաճառքներից հասույթ | ||
|
6112 |
Ապրանքների վաճառքներից հասույթ | ||
|
6113 |
Աշխատանքների կատարումից հասույթ | ||
|
6114 |
Ծառայությունների մատուցումից հասույթ | ||
|
6115 |
Սպառվող կենսաբանական ակտիվների վաճառքներից հասույթ | ||
|
612 |
Իրացված արտադրանքի, ապրանքների հետ վերադարձումից հասույթի ճշգրտում | ||
|
6121 |
Վաղաժամկետ վճարման զեղչեր | ||
|
6122 |
Արտադրանքի, ապրանքների հետ վերադարձումից հասույթի ճշգրտում | ||
|
6123 |
Գնորդներին վճարման ենթակա հատուցման գծով հասույթի ճշգրտում | ||
|
614 |
Պաշարների արժեքի իջեցման հակադարձումից եկամուտներ | ||
|
6141 |
Ապրանքների արժեքի իջեցման հակադարձումից եկամուտներ | ||
|
6142 |
Պատրաստի արտադրանքի արժեքի իջեցման հակադարձումից եկամուտներ | ||
|
6143 |
Անավարտ արտադրանքի արժեքի իջեցման հակադարձումից եկամուտներ | ||
|
6144 |
Հումքի արժեքի իջեցման հակադարձումից եկամուտներ | ||
|
615 |
Գյուղատնտեսական գործունեությունից եկամուտ | ||
|
6151 |
Բերքահավաքից (ներառյալ՝ ծնաճից) եկամուտ | ||
|
6152 |
Կենսաբանական ակտիվները «իրական արժեք՝ հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից օգուտ՝ պայմանավորված գնի փոփոխությամբ | ||
|
6153 |
Կենսաբանական ակտիվները «իրական արժեք՝ հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից օգուտ՝ պայմանավորված ֆիզիկական փոփոխությամբ | ||
|
6154 |
Սկզբնական արժեքով հաշվառվող կենսաբանական ակտիվների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ | ||
|
619 |
Գործառնական այլ եկամուտներ | ||
|
6191 |
Այլ պաշարների օտարումից եկամուտներ | ||
|
6192 |
Գործառնական վարձակալությունից եկամուտներ | ||
|
6193 |
Դեբիտորական պարտքերի և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ | ||
|
6194 |
Եկամուտներ տույժերից, տուգանքներից | ||
|
6195 |
Նյութական վնասի փոխհատուցումից եկամուտներ | ||
|
6199 |
Գործառնական այլ եկամուտներ | ||
|
62 |
ՇԱՐՈՒՆԱԿՎՈՂ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԱՅԼ ԵԿԱՄՈՒՏՆԵՐ | ||
|
621 |
Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ | ||
|
6211 |
Հիմնական միջոցների օտարումից եկամուտներ | ||
|
6212 |
Ոչ նյութական ակտիվների օտարումից եկամուտներ | ||
|
6213 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների օտարումից եկամուտներ | ||
|
6214 |
Բերքատու կենսաբանական ակտիվների օտարումից եկամուտներ | ||
|
6219 |
Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ | ||
|
622 |
Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ | ||
|
6221 |
Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների ապաճանաչումներից եկամուտներ | ||
|
6222 |
Կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումների ապաճանաչումներից եկամուտներ | ||
|
6222 |
Ամորտիզացված արժեքով չափվող ֆինանսական ակտիվների ապաճանաչումներից եկամուտներ | ||
|
6224 |
Իրական արժեքով չափվող ֆինանսական ակտիվների ապաճանաչումներից եկամուտներ | ||
|
6225 |
Ֆինանսական պարտավորությունների ապաճանաչումներից եկամուտներ | ||
|
623 |
Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ | ||
|
6231 |
Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ | ||
|
6232 |
Ամորտիզացված արժեքով չափվող ֆինանսական ակտիվների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ | ||
|
6233 |
Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք գումարների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ | ||
|
6234 |
Կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումների գծով արժեզրկման հակադարձումից օգուտ | ||
|
6235 |
Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ | ||
|
6239 |
Այլ ֆինանսական գործիքների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ | ||
|
624 |
Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից օգուտներ | ||
|
6241 |
Հիմնական միջոցների վերագնահատումից օգուտներ | ||
|
6242 |
Ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից օգուտներ | ||
|
6243 |
Հիմնական միջոցների գծով արժեզրկման կորստի հակադարձումից օգուտներ | ||
|
6244 |
Ոչ նյութական ակտիվների գծով արժեզրկման կորստի հակադարձումից օգուտներ | ||
|
6245 |
Ներդրումային գույքի վերաչափումից օգուտներ | ||
|
6246 |
Ներդրումային գույքի գծով արժեզրկման կորստի հակադարձումից օգուտներ | ||
|
6247 |
Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ոչ ընթացիկ ակտիվների վերաչափումից (արժեզրկման հակադարձումից) օգուտներ | ||
|
6248 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից օգուտներ | ||
|
6249 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների արժեզրկման կորստի հակադարձումից օգհուտներ | ||
|
625 |
Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ | ||
|
6251 |
Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից գործառնական գործունեության օգուտներ | ||
|
6252 |
Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից ներդրումային գործունեության օգուտներ | ||
|
6253 |
Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից ֆինանսավորման գործունեության օգուտներ | ||
|
626 |
Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ | ||
|
6261 |
Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ֆինանսական ակտիվների և պարտավորությունների վերաչափումից օգուտներ | ||
|
6262 |
Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ֆինանսական ակտիվների և ֆինանսական պարտավորությունների վերաչափումներից օգուտներ | ||
|
6263 |
Վարձակալության գծով պարտքերի վերաչափումներից օգուտներ | ||
|
6264 |
Հեջավորման գործիքների վերաչափումից օգուտներ | ||
|
6265 |
Ֆինանսական գործիքների վերափոխումներից օգուտներ | ||
|
6269 |
Ֆինանսական գործիքների այլ վերաչափումներից օգուտներ | ||
|
627 |
Տոկոսների և շահաբաժինների գծով եկամուտներ | ||
|
6271 |
Շահաբաժինների գծով եկամուտներ | ||
|
6272 |
Ամորտիզացված արժեքով չափվող ֆինանսական ակտիվների գծով տոկոսային եկամուտներ | ||
|
6273 |
Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ֆինանսական ակտիվների գծով տոկոսային եկամուտներ | ||
|
6274 |
Ֆինանսական վարձակալությունից տոկոսային եկամուտներ | ||
|
6275 |
Պայմանագրի գծով ակտիվներից տոկոսային եկամուտներ | ||
|
628 |
Շնորհներից և անհատույց ստացումներից եկամուտներ | ||
|
6281 |
Ակտիվներին վերաբերող շնորհներից եկամուտներ | ||
|
6282 |
Եկամուտներին վերաբերող շնորհներից եկամուտներ | ||
|
6289 |
Այլ անհատույց ստացված ակտիվների և ծառայությունների գծով եկամուտներ | ||
|
629 |
Այլ եկամուտներ | ||
|
6291 |
Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով շահույթի բաժնեմասը | ||
|
6292 |
Գործառնական վարձակալությունից եկամուտներ | ||
|
6293 |
Ոչ գործառնական դեբիտորական պարտքերի արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ | ||
|
6299 |
Այլ եկամուտներ | ||
|
63 |
ԸՆԴՀԱՏՎԱԾ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ԵԿԱՄՈՒՏՆԵՐ | ||
|
631 |
Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ՝ ընդհատված գործունեությունից | ||
|
632 |
Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից եկամուտներ | ||
|
6321 |
Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից եկամուտներ | ||
|
6322 |
Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի «իրական արժեք հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից օգուտներ | ||
|
64 |
ՎԵՐԱԴԱՍԱԿԱՐԳՄԱՆ ՃՇԳՐՏՈՒՄՆԵՐ. ՕԳՈՒՏՆԵՐ | ||
|
642 |
Վերադասակարգման ճշգրտումներ. իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված օգուտներ | ||
|
643 |
Վերադասակարգման ճշգրտումներ. Հեջավորման գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից իրացված օգուտներ | ||
|
644 |
Վերադասակարգման ճշգրտումներ. արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից իրացված օգուտներ | ||
|
6441 |
Վերադասակարգման ճշգրտումներ. փոխարժեքային իրացված օգուտներ՝ արտերկրյա ստորաբաժանումների ֆինանսական հաշվետվությունների վերահաշվարկումից | ||
|
6442 |
Վերադասակարգման ճշգրտումներ. փոխարժեքային իրացված օգուտներ՝ արտերկրյա ստորաբաժանումներում զուտ ներդրման մաս համարվող դրամային հոդվածի գծով | ||
|
6443 |
Վերադասակարգման ճշգրտումներ. փոխարժեքային իրացված կորուստներ՝ արտերկրյա ստորաբաժանումներում զուտ ներդրման հեջերի գծով | ||
|
646 |
Վերադասակարգման ճշգրտումներ․ բաժնեմասնակցության մեթոդով ներդրումների հաշվառման այլ համապարփակ եկամուտների գծով իրացված օգուտներ | ||
|
67 |
ԱՅԼ ՀԱՄԱՊԱՐՓԱԿ ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ԱՐԴՅՈՒՆՔՈՒՄ ՃԱՆԱՉՎՈՂ ԵԿԱՄՈՒՏՆԵՐ | ||
|
671 |
Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից օգուտներ | ||
|
6711 |
Հիմնական միջոցների վերագնահատումից օգուտներ | ||
|
6712 |
Հիմնական միջոցների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ | ||
|
6713 |
Ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից օգուտներ | ||
|
6714 |
Ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ | ||
|
6715 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից օգուտներ | ||
|
6716 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ | ||
|
672 |
Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ | ||
|
6721 |
Կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ներդրումների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ | ||
|
6722 |
Չկապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ներդրումների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ | ||
|
6723 |
Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ | ||
|
6724 |
Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների գծով արժեզրկումից կորուստներ | ||
|
6725 |
Իրական արժեքով չափվող ոչ առևտրական ֆինանսական պարտավորությունների պարտքային ռիսկի փոփոխությունից օգուտներ | ||
|
673 |
Հեջավորման գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ | ||
|
674 |
Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային օգուտներ | ||
|
6741 |
Փոխարժեքային օգուտներ՝ արտերկրյա ստորաբաժանումների ֆինանսական հաշվետվությունների վերահաշվարկումից | ||
|
6742 |
Փոխարժեքային օգուտներ՝ արտերկրյա ստորաբաժանումներում զուտ ներդրման մաս համարվող դրամային հոդվածի գծով | ||
|
6743 |
Փոխարժեքային օգուտներ՝ արտերկրյա ստորաբաժանումներում զուտ ներդրման հեջերի գծով | ||
|
675 |
Սահմանված հատուցումների պլանի գծով զուտ պարտավորության (ակտիվի) վերաչափումից օգուտներ | ||
|
676 |
Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ եկամուտներ | ||
|
6761 |
Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով վերադասակարգվող այլ համապարփակ եկամուտներ | ||
|
6762 |
Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով չվերադասակարգվող այլ համապարփակ եկամուտներ | ||
|
677 |
Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով եկամուտներ | ||
|
6771 |
Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից շահութահարկի գծով այլ համապարփակ եկամուտ | ||
|
6772 |
Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից շահութահարկի գծով այլ համապարփակ եկամուտ | ||
|
6773 |
Հեջավորման գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից շահութահարկի գծով այլ համապարփակ եկամուտ | ||
|
6774 |
Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային փոփոխություններից շահութահարկի գծով այլ համապարփակ եկամուտ | ||
|
6775 |
Սահմանված հատուցումների պլանի գծով զուտ պարտավորության (ակտիվի) վերաչափումից շահութահարկի գծով այլ համապարփակ եկամուտ | ||
|
6776 |
Ներդրումները բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառումից առաջացող շահութահարկի գծով այլ համապարփակ եկամուտներ | ||
|
ԴԱՍ 7. ԾԱԽՍԵՐ | |||
|
71 |
ԳՈՐԾԱՌՆԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԾԱԽՍԵՐ | ||
|
711 |
Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք | ||
|
7111 |
Վաճառված արտադրանքի ինքնարժեք | ||
|
7112 |
Վաճառված ապրանքների ինքնարժեք | ||
|
7113 |
Կատարված աշխատանքների ինքնարժեք | ||
|
7114 |
Մատուցված ծառայությունների ինքնարժեք | ||
|
7115 |
Վաճառված սպառվող կենսաբանական ակտիվների ինքնարժեք | ||
|
712 |
Իրացման ծախսեր | ||
|
7121 |
Աշխատանքի վճարման ծախսեր, սոցիալական ապահովության վճարներ | ||
|
7122 |
Հիմնական միջոցների և ոչ նյութական ակտիվների մաշվածության (ամորտիզացիայի), դրանց նորոգման և սպասարկման գծով ծախսեր | ||
|
7123 |
Պահեստում գտնվող արտադրանքի, ապրանքների փաթեթավորման, տարայի, տեսակավորման, պահպանման ծախսեր | ||
|
7124 |
Արտադրանքի, ապրանքների իրացման տրանսպորտային և ապահովության ծախսեր | ||
|
7125 |
Կոմիսիոն և կոնսիգնացիոն վարձատրություն | ||
|
7126 |
Մարկետինգի և գովազդի ծախսեր | ||
|
7127 |
Վաճառված ապրանքների, արտադրանքի երաշխիքային սպասարկման և վերանորոգման գծով ծախսեր | ||
|
7129 |
Իրացման այլ ծախսեր | ||
|
713 |
Վարչական ծախսեր | ||
|
7131 |
Աշխատանքի վճարման ծախսեր, սոցիալական ապահովության վճարներ | ||
|
7132 |
Հիմնական միջոցների և ոչ նյութական ակտիվների մաշվածության (ամորտիզացիայի), դրանց նորոգման և սպասարկման ծախսեր | ||
|
7133 |
Գործուղման և ներկայացուցչական ծախսեր | ||
|
7134 |
Փոստի և հեռահաղորդակցության ծախսեր | ||
|
7135 |
Գրասենյակային և կոմունալ ծախսեր | ||
|
7136 |
Աուդիտորական և խորհրդատվական ծախսեր | ||
|
7137 |
Բանկային ծառայությունների ծախսեր, ապահովության ծախսեր | ||
|
7138 |
Չփոխհատուցվող հարկերից ծախսեր | ||
|
7139 |
Վարչական այլ ծախսեր | ||
|
714 |
Պաշարների արժեքի իջեցման և կորստի հետ կապված ծախսեր | ||
|
7141 |
Ապրանքների արժեքի իջեցման գծով ծախսեր | ||
|
7142 |
Պատրաստի արտադրանքի արժեքի իջեցման գծով ծախսեր | ||
|
7143 |
Անավարտ արտադրանքի արժեքի իջեցման գծով ծախսեր | ||
|
7144 |
Հումքի արժեքի իջեցման գծով ծախսեր | ||
|
7145 |
Արտադրական ծախսումների սովորական (նորմալ) մակարդակը գերազանցող ծախսեր | ||
|
7146 |
Խոտանված արտադրանքի հետ կապված ծախսեր | ||
|
715 |
Գյուղատնտեսական գործունեությունից ծախսեր | ||
|
7151 |
Գյուղատնտեսական գործունեության ծախսումներ | ||
|
7152 |
Կենսաբանական ակտիվները «իրական արժեք՝ հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից կորուստ՝ պայմանավորված գնի փոփոխությամբ | ||
|
7153 |
Կենսաբանական ակտիվները «իրական արժեք՝ հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից կորուստ՝ պայմանավորված ֆիզիկական փոփոխությամբ | ||
|
7159 |
Գյուղատնտեսական գործունեության գծով այլ ծախսեր | ||
|
719 |
Գործառնական այլ ծախսեր | ||
|
7191 |
Այլ պաշարների օտարումից ծախսեր | ||
|
7192 |
Գործառնական վարձակալության տրված հիմնական միջոցների և ներդրումային գույքի մաշվածության ծախսեր | ||
|
7193 |
Դեբիտորական պարտքերի և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկումից կորուստներ | ||
|
719 |
Ծախսեր տույժերից, տուգանքներից, դատական ծախսեր | ||
|
7195 |
Արժեքների պակասորդներ և փչացումից կորուստներ | ||
|
7196 |
Հետազոտության և մշակման ծախսեր | ||
|
7197 |
Հիմնական միջոցների լուծարման ծախսեր | ||
|
7199 |
Գործառնական այլ ծախսեր | ||
|
72 |
ՇԱՐՈՒՆԱԿՎՈՂ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԱՅԼ ԾԱԽՍԵՐ | ||
|
721 |
Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից ծախսեր | ||
|
7211 |
Հիմնական միջոցների օտարումից ծախսեր | ||
|
7212 |
Ոչ նյութական ակտիվների օտարումից ծախսեր | ||
|
7213 |
Օգտագործման իրավունքի գծով ակտիվների օտարումից ծախսեր | ||
|
7214 |
Բերքատու կենսաբանական ակտիվների օտարումից ծախսեր | ||
|
7219 |
Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից ծախսեր | ||
|
722 |
Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից ծախսեր | ||
|
7221 |
Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների ապաճանաչումներից ծախսեր | ||
|
7222 |
Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումների ապաճանաչումներից ծախսեր | ||
|
7223 |
Ամորտիզացված արժեքով չափվող ֆինանսական ակտիվների ապաճանաչումներից ծախսեր | ||
|
7224 |
Իրական արժեքով չափվող ֆինանսական ակտիվների ապաճանաչումներից ծախսեր | ||
|
7225 |
Ֆինանսական պարտավորությունների ապաճանաչումներից ծախսեր | ||
|
723 |
Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների գծով արժեզրկումից կորուստներ | ||
|
7231 |
Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումից կորուստներ | ||
|
7232 |
Ամորտիզացված արժեքով չափվող ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումից կորուստներ | ||
|
7233 |
Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք գումարների արժեզրկումից կորուստներ | ||
|
7234 |
Կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումների գծով արժեզրկումից կորուստներ | ||
|
7235 |
Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների արժեզրկումից կորուստներ | ||
|
7239 |
Այլ ֆինանսական գործիքների գծով արժեզրկումից կորուստներ | ||
|
724 |
Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից կորուստներ | ||
|
7241 |
Հիմնական միջոցների վերագնահատումից կորուստներ | ||
|
7242 |
Ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից կորուստներ | ||
|
7243 |
Հիմնական միջոցների գծով արժեզրկումից կորուստներ | ||
|
7244 |
Ոչ նյութական ակտիվների գծով արժեզրկումից կորուստներ | ||
|
7245 |
Ներդրումային գույքի վերաչափումից կորուստներ | ||
|
7246 |
Ներդրումային գույքի գծով արժեզրկումից կորուստներ | ||
|
7247 |
Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ոչ ընթացիկ ակտիվների վերաչափումից (արժեզրկումից) կորուստներ | ||
|
7248 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից կորուստներ | ||
|
7249 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների արժեզրկումից կորուստներ | ||
|
725 |
Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ | ||
|
7251 |
Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից գործառնական գործունեության կորուստներ | ||
|
7252 |
Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից ներդրումային գործունեության կորուստներ | ||
|
7253 |
Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից ֆինանսավորման գործունեության կորուստներ | ||
|
726 |
Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ | ||
|
7261 |
Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ֆինանսական ակտիվների և պարտավորությունների վերաչափումից կորուստներ | ||
|
7262 |
Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ֆինանսական ակտիվների և ֆինանսական պարտավորությունների վերաչափումներից կորուստներ | ||
|
7263 |
Վարձակալության գծով պարտքերի վերաչափումներից կորուստներ | ||
|
7264 |
Հեջավորման գործիքների վերաչափումից կորուստներ | ||
|
7265 |
Ֆինանսական գործիքների վերափոխումներից կորուստներ | ||
|
7269 |
Ֆինանսական գործիքների այլ վերաչափումներից կորուստներ | ||
|
727 |
Ֆինանսական ծախսեր | ||
|
7271 |
Վարկերի և փոխառությունների գծով տոկոսային ծախսեր՝ հաշվի առած գործարքի հետ կապված ծախսումները | ||
|
7272 |
Վարձակալության գծով տոկոսային ծախսեր | ||
|
7273 |
Ստացված երկարաժամկետ կանխավճարների գծով տոկոսային ծախսեր | ||
|
7274 |
Պահուստների զեղչման ազդեցության ճշգրտման հետևանքով առաջացած տոկոսային ծախսեր | ||
|
7275 |
Որպես պարտավորություն դասակարգված արտոնյալ բաժնետոմսերի գծով շահաբաժիններ և տոկոսներ | ||
|
728 |
Անհատույց տրված ակտիվների գծով ծախսեր | ||
|
729 |
Այլ ծախսեր | ||
|
7291 |
Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով վնասի բաժնեմասը | ||
|
7292 |
Գործառնական վարձակալության տրված հիմնական միջոցների և ներդրումային գույքի մաշվածության ծախսեր | ||
|
7293 |
Ոչ գործառնական դեբիտորական պարտքերի արժեզրկումից կորուստներ | ||
|
7299 |
Այլ ծախսեր | ||
|
73 |
ԸՆԴՀԱՏՎԱԾ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ԾԱԽՍԵՐ | ||
|
731 |
Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք՝ ընդհատված գործունեությունից | ||
|
732 |
Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից ծախսեր | ||
|
7321 |
Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից ծախսեր | ||
|
7322 |
Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի՝ «իրական արժեք հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից կորուստներ | ||
|
733 |
Շահութահարկ ընդհատված գործունեության | ||
|
7331 |
Ընդհատված գործունեության շահույթի կամ վնասի գծով շահութահարկ | ||
|
7332 |
Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից կամ վերաչափումից օգուտի կամ կորստի գծով շահութահարկ | ||
|
74 |
ՎԵՐԱԴԱՍԱԿԱՐԳՄԱՆ ՃՇԳՐՏՈՒՄՆԵՐ. ԿՈՐՈՒՍՏՆԵՐ | ||
|
742 |
Վերադասակարգման ճշգրտումներ. իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված կորուստներ | ||
|
743 |
Վերադասակարգման ճշգրտումներ. Հեջավորման գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից իրացված կորուստներ | ||
|
744 |
Վերադասակարգման ճշգրտումներ. արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից իրացված կորուստներ | ||
|
7441 |
Վերադասակարգման ճշգրտումներ. Փոխարժեքային իրացված կորուստներ՝ արտերկրյա ստորաբաժանումների ֆինանսական հաշվետվությունների վերահաշվարկումից | ||
|
7442 |
Վերադասակարգման ճշգրտումներ. Փոխարժեքային իրացված կորուստներ՝ արտերկրյա ստորաբաժանումներում զուտ ներդրման մաս համարվող դրամային հոդվածի գծով | ||
|
7443 |
Վերադասակարգման ճշգրտումներ. Փոխարժեքային իրացված կորուստներ՝ արտերկրյա ստորաբաժանումներում զուտ ներդրման հեջերի գծով | ||
|
746 |
Վերադասակարգման ճշգրտումներ․ բաժնեմասնակցության մեթոդով ներդրումների հաշվառման այլ համապարփակ ծախսերի գծով իրացված կորուստներ | ||
|
75 |
ՇԱՀՈՒԹԱՀԱՐԿԻ ԳԾՈՎ ԾԱԽՍ (ԵԿԱՄՈՒՏ) | ||
|
751 |
Շահութահարկի գծով ծախս (եկամուտ) | ||
|
7511 |
Ընթացիկ հարկի գծով ծախս (եկամուտ) | ||
|
7512 |
Հետաձգված հարկի գծով ծախս (եկամուտ) | ||
|
77 |
ԱՅԼ ՀԱՄԱՊԱՐՓԱԿ ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ԱՐԴՅՈՒՆՔՈՒՄ ՃԱՆԱՉՎՈՂ ԾԱԽՍԵՐ | ||
|
771 |
Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից կորուստներ | ||
|
7711 |
Հիմնական միջոցների վերագնահատումից կորուստ | ||
|
7712 |
Ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկումից կորուստ | ||
|
7713 |
Ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից կորուստ | ||
|
7714 |
Ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկումից կորուստ | ||
|
7715 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից կորուստներ | ||
|
7716 |
Օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների արժեզրկումից կորուստներ | ||
|
772 |
Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ | ||
|
7721 |
Կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ներդրումների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ | ||
|
7722 |
Չկապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ներդրումների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ | ||
|
7723 |
Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ | ||
|
7724 |
Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների գծով արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ | ||
|
7725 |
Իրական արժեքով չափվող ոչ առևտրական ֆինանսական պարտավորությունների պարտքային ռիսկի փոփոխությունից կորուստներ | ||
|
773 |
Հեջավորման գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ | ||
|
774 |
Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ | ||
|
7741 |
Փոխարժեքային կորուստներ՝ արտերկրյա ստորաբաժանումների ֆինանսական հաշվետվությունների վերահաշվարկումից | ||
|
7742 |
Փոխարժեքային կորուստներ՝ արտերկրյա ստորաբաժանումներում զուտ ներդրման մաս համարվող դրամային հոդվածի գծով | ||
|
7743 |
Փոխարժեքային կորուստներ՝ արտերկրյա ստորաբաժանումներում զուտ ներդրման հեջերի գծով | ||
|
775 |
Սահմանված հատուցումների պլանի գծով զուտ պարտավորության (ակտիվի) վերաչափումից կորուստներ | ||
|
776 |
Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ ծախսեր | ||
|
7761 |
Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով վերադասակարգվող այլ համապարփակ ծախսեր | ||
|
7762 |
Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով չվերադասակարգվող այլ համապարփակ ծախսեր | ||
|
777 |
Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով ծախսեր | ||
|
7771 |
Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից շահութահարկի գծով այլ համապարփակ ծախս | ||
|
7772 |
Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից շահութահարկի գծով այլ համապարփակ ծախս | ||
|
7773 |
Հեջավորման գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից շահութահարկի գծով այլ համապարփակ ծախս | ||
|
7774 |
Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային փոփոխություններից շահութահարկի գծով այլ համապարփակ ծախս | ||
|
7775 |
Սահմանված հատուցումների պլանի գծով զուտ պարտավորության (ակտիվի) վերաչափումից շահութահարկի գծով այլ համապարփակ ծախս | ||
|
7776 |
Ներդրումները բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառումից առաջացող շահութահարկի գծով այլ համապարփակ ծախս | ||
|
ԴԱՍ 8. ԿԱՌԱՎԱՐՉԱԿԱՆ ՀԱՇՎԱՌՄԱՆ ՀԱՇԻՎՆԵՐ | |||
|
81 |
ԱՐՏԱԴՐԱԿԱՆ ԾԱԽՍՈՒՄՆԵՐ | ||
|
811 |
Հիմնական արտադրություն | ||
|
8111 |
Ուղղակի նյութական ծախսումներ | ||
|
8112 |
Ուղղակի ծախսումներ աշխատանքի վճարման գծով | ||
|
8113 |
Ուղղակի ծախսումներ սոցիալական ապահովության վճարների գծով | ||
|
8114 |
Ուղղակի արտադրական այլ ծախսումներ | ||
|
8115 |
Օժանդակ արտադրության ծախսումներ | ||
|
8116 |
Անուղղակի արտադրական ծախսումներ | ||
|
812 |
Օժանդակ արտադրություն | ||
|
8121 |
Ուղղակի նյութական ծախսումներ | ||
|
8122 |
Ուղղակի ծախսումներ աշխատանքի վճարման գծով | ||
|
8123 |
Ուղղակի ծախսումներ սոցիալական ապահովության վճարների գծով | ||
|
8124 |
Օժանդակ արտադրության այլ ուղղակի ծախսումներ | ||
|
8125 |
Անուղղակի արտադրական ծախսումներ | ||
|
813 |
Անուղղակի արտադրական ծախսումներ | ||
|
8131 |
Արտադրական ստորաբաժանումների կառավարչական և սպասարկող անձնակազմի աշխատանքի վճարման ծախսումներ | ||
|
8132 |
Արտադրական ստորաբաժանումների կառավարչական և սպասարկող անձնակազմի սոցիալական ապահովության վճարներ | ||
|
8133 |
Արտադրական նշանակության հիմնական միջոցների մաշվածություն | ||
|
8134 |
Արտադրական նշանակության հիմնական միջոցների նորոգման, սպասարկման ծախսումներ | ||
|
8135 |
Արտադրական նշանակության ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա | ||
|
8136 |
Աշխատանքի պաշտպանության և տեխնիկայի անվտանգության ծախսումներ | ||
|
8137 |
Արտադրական անձնակազմի գործուղման ծախսումներ | ||
|
8138 |
Անուղղակի արտադրական այլ ծախսումներ | ||
|
814 |
Խոտան և դրա շտկման ծախսումներ | ||
|
8141 |
Խոտան արտադրանք | ||
|
8142 |
Խոտանի ուղղման նյութական ծախսումներ | ||
|
8143 |
Խոտանի ուղղման աշխատանքային ծախսումներ | ||
|
8144 |
Խոտանի ուղղման գծով սոցիալական ապահովության վճարներ | ||
|
8145 |
Խոտանի ուղղման այլ ծախսումներ | ||
|
82 |
Ոչ ընթացիկ ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ | ||
|
821 |
Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ | ||
|
8211 |
Ուղղակի նյութական ծախսումներ | ||
|
8212 |
Ուղղակի ծախսումներ աշխատանքի վճարման գծով | ||
|
8213 |
Ուղղակի ծախսումներ սոցիալական ապահովության վճարների գծով | ||
|
8214 |
Այլ ուղղակի ծախսումներ | ||
|
8215 |
Անուղղակի ծախսումներ | ||
|
822 |
Սարքավորումների տեղակայման ծախսումներ | ||
|
8221 |
Ուղղակի նյութական ծախսումներ | ||
|
8222 |
Ուղղակի ծախսումներ աշխատանքի վճարման գծով | ||
|
8223 |
Ուղղակի ծախսումներ սոցիալական ապահովության վճարների գծով | ||
|
8224 |
Այլ ուղղակի ծախսումներ | ||
|
8225 |
Անուղղակի ծախսումներ | ||
|
823 |
Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ | ||
|
8231 |
Ուղղակի նյութական ծախսումներ | ||
|
8232 |
Ուղղակի ծախսումներ աշխատանքի վճարման գծով | ||
|
8233 |
Ուղղակի ծախսումներ սոցիալական ապահովության վճարների գծով | ||
|
8234 |
Այլ ուղղակի ծախսումներ | ||
|
8235 |
Անուղղակի ծախսումներ | ||
|
824 |
Ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումներ | ||
|
8241 |
Ուղղակի նյութական ծախսումներ | ||
|
8242 |
Ուղղակի ծախսումներ աշխատանքի վճարման գծով | ||
|
8243 |
Ուղղակի ծախսումներ սոցիալական ապահովության վճարների գծով | ||
|
8244 |
Այլ ուղղակի ծախսումներ | ||
|
8245 |
Անուղղակի ծախսումներ | ||
|
825 |
Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ | ||
|
8251 |
Ուղղակի նյութական ծախսումներ | ||
|
8252 |
Ուղղակի ծախսումներ աշխատանքի վճարման գծով | ||
|
8253 |
Ուղղակի ծախսումներ սոցիալական ապահովության վճարների գծով | ||
|
8254 |
Այլ ուղղակի ծախսումներ | ||
|
8255 |
Անուղղակի ծախսումներ | ||
|
826 |
Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ստեղծման ծախսումներ | ||
|
8261 |
Ուղղակի նյութական ծախսումներ | ||
|
8262 |
Ուղղակի ծախսումներ աշխատանքի վճարման գծով | ||
|
8263 |
Ուղղակի ծախսումներ սոցիալական ապահովության վճարների գծով | ||
|
8264 |
Այլ ուղղակի ծախսումներ | ||
|
8265 |
Անուղղակի ծախսումներ | ||
|
ԴԱՍ 9. ԱՐՏԱՀԱՇՎԵԿՇՌԱՅԻՆ ՀԱՇԻՎՆԵՐ | |||
|
91 |
ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅԱՆԸ ՉՊԱՏԿԱՆՈՂ ԱԿՏԻՎՆԵՐ | ||
|
911 |
Կարճաժամկետ վարձակալությամբ կամ փոքրարժեք ակտիվների վարձակալությամբ ընդունված ակտիվներ՝ երբ կիրառվում է օգտագործման իրավունքի գծով ակտիվի ճանաչման ազատումը | ||
|
912 |
Պատասխանատու պահպանման ընդունված ապրանքանյութական արժեքներ | ||
|
913 |
Վերամշակման ընդունված նյութեր | ||
|
914 |
Տեղակայման ընդունված սարքավորումներ | ||
|
915 |
Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերով ընդունված ապրանքներ | ||
|
916 |
Որպես գրավ պահվող ակտիվներ | ||
|
92 |
ԲՐՈՔԵՐԱՅԻՆ ԵՎ ՀԱՎԱՏԱՐՄԱԳՐԱՅԻՆ ԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԱՐՏԱՀԱՇՎԵԿՇՌԱՅԻՆ ՀԱՇԻՎՆԵՐ | ||
|
921 |
Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն կառավարվող միջոցներ | ||
|
9211 |
Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն կառավարվող դրամական միջոցներ | ||
|
9212 |
Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն կառավարվող արժեթղթեր | ||
|
922 |
Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցներ | ||
|
9221 |
Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն արժեթղթերում ներդրումներ կատարելու համար դրամական միջոցներ | ||
|
9222 |
Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված արժեթղթեր | ||
|
9223 |
Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ձեռք բերված արժեթղթեր | ||
|
9224 |
Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ընդունված (ձեռք բերված) արժեթղթերի իրացումից դրամական միջոցներ | ||
|
923 |
Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած դեբիտորական պարտքեր և տրամադրված փոխառություններ | ||
|
9231 |
Դեբիտորական պարտքեր արժեթղթերի վաճառքների գծով | ||
|
9232 |
Դեբիտորական պարտքեր հաշվեգրված տոկոսների գծով | ||
|
9233 |
Դեբիտորական պարտքեր հայտարարված շահաբաժինների գծով | ||
|
9234 |
Տրամադրված փոխառություններ | ||
|
924 |
Հավատարմագրային կառավարման և կոմիսիայի ու կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցների գծով պարտավորություններ | ||
|
9241 |
Պարտավորություններ հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն ստացված միջոցների գծով | ||
|
9242 |
Պարտավորություններ կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցների գծով | ||
|
925 |
Հիմնադրի (հաճախորդի) ֆինանսական արդյունք | ||
|
926 |
Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած կրեդիտորական պարտքեր և ստացված փոխառություններ | ||
|
9261 |
Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած կրեդիտորական պարտքեր | ||
|
9262 |
Ստացված փոխառություններ | ||
|
93 |
ՊԱՅՄԱՆԱԿԱՆ ՊԱՐՏԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ԱԿՏԻՎՆԵՐ | ||
|
931 |
Պայմանական պարտավորություններ | ||
|
932 |
Պայմանական ակտիվներ | ||
|
94 |
ԱՅԼ ՄԻՋՈՑՆԵՐ ԵՎ ՊԱՐՏԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ | ||
|
941 |
Հարկային հաշվառման նպատակներով դուրս գրված դեբիտորական պարտքեր | ||
|
942 |
Հարկային հաշվառման նպատակներով դուրս գրված կրեդիտորական պարտքեր | ||
|
943 |
Չհատուցված հարկային վնաս | ||
|
944 |
Գրավադրված ակտիվներ | ||
|
945 |
Խիստ հաշվառման բլանկներ | ||
|
946 |
Պարբերական և մասնագիտական գրականություն | ||
|
947 |
Շահագործման մեջ գտնվող փոքրարժեք հիմնական միջոցներ և արագամաշ առարկաներ | ||
|
948 |
Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով չճանաչված վնասներ | ||
|
949 |
Չճանաչված հետաձգված հարկային ակտիվներ | ||
|
951 |
Տրամադրված ֆինանսական երաշխավորություններ | ||
|
952 |
Ածանցյալ ֆինանսական գործիքների գծով փոխանակման ենթակա գումարներ | ||
|
953 |
Չճանաչված հեջավորված հոդվածներ | ||
|
959 |
Արտահաշվեկշռային այլ ցուցանիշներ | ||
3. ՀԱՇՎԱՊԱՀԱԿԱՆ ՀԱՇՎԱՌՄԱՆ ՀԱՇԻՎՆԵՐԻ ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՀՐԱՀԱՆԳ
Հաշվապահական հաշվառման հաշիվների կիրառման հրահանգում նկարագրված են հաշվապահական հաշվառման վարման հետ կապված հիմնական մոտեցումները: Նրանում բերված են դասերի, հաշիվների խմբերի, առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվների հակիրճ բնութագրերը, բացահայտված են վերջիններիս կառուցվածքը և նշանակությունը, առավել տարածված գործառնությունների տիպային (ոչ պարտադիր) հաշվապահական թղթակցությունները: Այն գործառնությունները, որոնց հաշվապահական թղթակցությունները սույն բաժնում նախատեսված չեն, կազմակերպությունները դրանց թղթակցությունները կազմում են ինքնուրույն՝ ելնելով ֆինանսական հաշվետվությունների միջազգային ստանդարտներից և սույն հրահանգից: Հաշվապահական հաշվառման հաշիվների նկարագիրն ըստ բաժինների տրված է հաշվային պլանով նախատեսված հաջորդականությամբ:
ԴԱՍ 1 «ՈՉ ԸՆԹԱՑԻԿ ԱԿՏԻՎՆԵՐ»
Այս դասի հաշիվները, բացառությամբ կարգավորող հաշիվների, ակտիվային են և նախատեսված են ոչ ընթացիկ ակտիվների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: 1 «Ոչ ընթացիկ ակտիվներ» դասը իր մեջ ներառում է հետևյալ խմբերը՝ 11-12 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվներ», 13 «Ոչ նյութական ակտիվներ», 14-15 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» և 16-17 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվներ»:
Ակտիվների՝ ոչ ընթացիկին վերագրման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական հաշվետվությունների ներկայացում» ՀՀՄՍ 1-ում:
ԽՈՒՄԲ 11- 12 «ՈՉ ԸՆԹԱՑԻԿ ՆՅՈՒԹԱԿԱՆ ԱԿՏԻՎՆԵՐ»
11-12 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվներ» խումբը իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները՝ 111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ», 112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն», 115 «Հողամասեր», 116 «Կենսաբանական ակտիվներ», 117 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող կենսաբանական ակտիվների մաշվածություն», 118 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ», 119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ», 121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն», 122 «Ներդրումային գույք», 123 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումային գույքի մաշվածություն» և 124 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների արժեզրկում»:
Հաշիվ 111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ»
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» հաշիվը նախատեսված է սեփականության իրավունքով կազմակերպությանը պատկանող, այդ թվում՝ գործառնական վարձակալության հանձնված (բացի ներդրումային գույքից) մաշվող հիմնական միջոցների առկայության ու շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Հիմնական միջոցների՝ նյութական ակտիվներին վերագրման, դրանց կազմի, չափման և գնահատման մոտեցումները նկարագրված են «Հիմնական միջոցներ» ՀՀՄՍ 16-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է սեփական մաշվող հիմնական միջոցների սկզբնական արժեքը, հետագա կապիտալացված ծախսումները, վերագնահատումից արժեքի աճը, իսկ կրեդիտում՝ օտարված, ֆինանսական վարձակալության հանձնված, ինչպես նաև դուրս գրված և օտարման նպատակով պահվող հիմնական միջոցների (սկզբնական՝ հաշվի առած հետագա կապիտալացված ծախսումները և վերագնահատումները), վերագնահատումից արժեքի նվազումը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է սեփական մաշվող հիմնական միջոցների արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 1111 «Շենքեր», 1112 «Կառուցվածքներ», 1113 «Փոխանցող հարմարանքներ», 1114 «Մեքենաներ և սարքավորումներ», 1115 «Տրանսպորտային միջոցներ», 1116 «Արտադրական գույք, տնտեսական գույք, գործիքներ», 1117 «Բերքատու բույսեր», 1119 «Այլ հիմնական միջոցներ»:
Հիմնական միջոցների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ հիմնական միջոցների տեսակների, հաշվառման (միատիպ) խմբերի, առանձին գույքային օբյեկտների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Հիմնական միջոցների մուտքագրում՝ |
|
|
ա) կազմակերպությունում կառուցված (ստեղծված), տեղակայված |
118 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ» 821 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ» |
|
բ) մատակարարներից ձեռք բերված, տեղակայում չպահանջող |
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
գ) մասնակիցներից (բաժնետերերից)՝ որպես ներդրում կանոնադրական կապիտալում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
դ) վարձակալությամբ ստացվածների նկատմամբ սեփականության իրավունք ձեռք բերելիս |
119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ» |
|
ե) նախկինում ֆինանսական վարձակալության տրվածի հետ ընդունում |
149 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 236 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքերի կարճաժամկետ մաս» |
|
զ) ներդրումային գույքի՝ որպես հիմնական միջոց վերադասակարգում |
122 «Ներդրումային գույք» |
|
է) որպես շնորհ ստացված |
421 «Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ» |
|
ը) գույքագրմամբ հայտնաբերված ավելցուկ |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
|
թ) այլ ակտիվների հետ փոխանակման կարգով ստացված |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» |
|
2. Տեղակայում չպահանջող հիմնական միջոցների ձեռք բերման (ստացման) հետ կապված ծախսումների (տրանսպորտային, բեռնման և բեռնաթափման ծախսումներ, չփոխհատուցվող հարկեր, տուրքեր և այլն) արտացոլում |
227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
3. Օգտագործման համար մատչելի հիմնական միջոցների վրա հետագա ծախսումների կապիտալացում |
823 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» |
|
4. Հիմնական միջոցների վերագնահատումից արժեքի աճ՝ |
|
|
ա) երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում |
671 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» |
|
բ) երբ ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում |
624 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» |
|
5. Ինքնարժեքի մոդելով չափվող հիմնական միջոցների ապատեղակայման և քանդման, ինչպես նաև տեղանքի վերականգնման և նմանատիպ այլ ծախսումների գծով ճանաչված ոչ ընթացիկ պահուստի ավելացում (գնահատականների փոփոխության արդյունքում), որը ճանաչվում է հիմնական միջոցի սկզբնական արժեքում |
423 «Ոչ ընթացիկ պահուստներ» |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վաճառված, ֆինանսական վարձակալության տրված, այլ կերպ օտարված հիմնական միջոցների, բացառությամբ ընդհատված գործունեությանը վերագրվողներից, հաշվեկշռային արժեքի (սկզբնական (վերագնահատված) արժեքի և կուտակված մաշվածության ու արժեզրկման տարբերություն) դուրս գրում |
721 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից ծախսեր» |
|
2. Ընդհատված գործունեությանը վերագրելի վաճառված (օտարված) հիմնական միջոցների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
732 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից ծախսեր» |
|
3. Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված հիմնական միջոցների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
265 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվներ» |
|
4. Լուծարված հիմնական միջոցների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
|
5. Անհատույց տրված հիմնական միջոցների հաշվեկշռային արժեքի արտացոլում |
728 «Անհատույց տրված ակտիվների գծով ծախսեր» |
|
6. Որպես շնորհ ստացված հիմնական միջոցների հետ վերադարձ |
421 «Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ» |
|
7. Հիմնական միջոցի՝ որպես ներդրումային գույք վերադասակարգում |
122 «Ներդրումային գույք» |
|
8. Վաճառված (օտարված), ֆինանսական վարձակալության տրված, որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված հիմնական միջոցների կուտակված մաշվածության գումարների դուրս գրում |
112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» |
|
9. Վաճառված (օտարված), ֆինանսական վարձակալության տրված, որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված, հիմնական միջոցների կուտակված արժեզրկման դուրս գրում |
124 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների արժեզրկում» |
|
10. Հիմնական միջոցների վերագնահատումից արժեքի նվազում՝ |
|
|
ա) երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում |
771 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» |
|
բ) երբ ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում |
724 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» |
|
11. Ինքնարժեքի մոդելով չափվող հիմնական միջոցների ապատեղակայման և քանդման, ինչպես նաև տեղանքի վերականգնման և նմանատիպ այլ ծախսումների գծով ճանաչված ոչ ընթացիկ պահուստի նվազում (գնահատականների փոփոխության արդյունքում), որը ճանաչվում է հիմնական միջոցի սկզբնական արժեքում |
423 «Ոչ ընթացիկ պահուստներ» |
|
12. Հիմնական միջոցների պակասորդների և կորուստների արտացոլում |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
Հաշիվ 112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն»
112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» հաշիվը նախատեսված է սեփականության իրավունքով կազմակերպությանը պատկանող հիմնական միջոցների մաշվածության վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Մաշվածության հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են «Հիմնական միջոցներ» ՀՀՄՍ 16-ում:
Հաշիվը պասիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում են հիմնական միջոցների մաշվածության հաշվեգրված գումարները, վերագնահատումից մաշվածության աճը, իսկ դեբետում՝ օտարված, որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված, ֆինանսական վարձակալության տրված, մաշվածության հաշվեգրված գումարների դուրս գրումը, ինչպես նաև վերագնահատումից մաշվածության նվազումը: Հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է հաշվետու ամսաթվի դրությամբ կազմակերպությունում առկա սեփական հիմնական միջոցների կուտակված մաշվածության գումարը: Այն դասի ընդհանուր գումարում ներառվում է բացասական նշանով:
112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 1121 «Շենքերի մաշվածություն», 1122 «Կառուցվածքների մաշվածություն», 1123 «Փոխանցող հարմարանքների մաշվածություն», 1124 «Մեքենաների և սարքավորումների մաշվածություն», 1125 «Տրանսպորտային միջոցների մաշվածություն», 1126 «Արտադրական գույքի, տնտեսական գույքի, գործիքների մաշվածություն», 1127 «Բերքատու բույսերի մաշվածություն» 1129 «Այլ հիմնական միջոցների մաշվածություն»:
Հիմնական միջոցների մաշվածության վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ հիմնական միջոցների տեսակների, հաշվառման (միատիպ) խմբերի, առանձին գույքային օբյեկտների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Սեփական հիմնական միջոցների մաշվածության հաշվեգրում |
543 «Ընթացիկ պահուստներ» 712 «Իրացման ծախսեր» 713 «Վարչական ծախսեր» 811 «Հիմնական արտադրություն» 812 «Օժանդակ արտադրություն» 813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» 814 «Խոտան և դրա շտկման ծախսումներ» 821 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ» 822 «Սարքավորումների տեղակայման ծախսումներ» 823 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» 824 «Ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումներ» 825 «Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» 826 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ստեղծման ծախսումներ» |
|
2. Գործառնական վարձակալության տրված հիմնական միջոցների մաշվածության հաշվեգրում |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» 729 «Այլ ծախսեր» |
|
3. Հիմնական միջոցների վերագնահատման հետևանքով կուտակված մաշվածության աճ |
|
|
ա) երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում |
671 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» |
|
բ) երբ ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում |
624 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» |
|
4. Վարձակալությամբ ստացված և վարձակալի սեփականությունը դարձած հիմնական միջոցների մաշվածության արտացոլում |
121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն» |
|
5. Նախորդ ժամանակաշրջաններում (սխալի արդյունքում) պակաս հաշվարկված մաշվածության ուղղում հետընթաց վերահաշվարկ՝ |
341 «Նախորդ տարիների ֆինանսական արդյունքների ճշգրտում» |
112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Վաճառված (օտարված), ֆինանսական վարձակալության տրված հիմնական միջոցների, ինչպես նաև որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված, հիմնական միջոցների կուտակված մաշվածության գումարների դուրս գրում |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» |
|
2. Հիմնական միջոցների վերագնահատման հետևանքով կուտակված մաշվածության նվազում |
|
|
ա) երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում |
771 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» |
|
բ) երբ ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում |
724 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» |
|
3. Նախորդ ժամանակաշրջաններում (սխալի արդյունքում) ավել հաշվարկված մաշվածության հետընթաց վերահաշվարկ (ուղղում)՝ |
341 «Նախորդ տարիների ֆինանսական արդյունքների ճշգրտում» |
Հաշիվ 115 «Հողամասեր»
115 «Հողամասեր» հաշիվը նախատեսված է սեփականության իրավունքով կազմակերպությանը պատկանող հողամասերի (այդ թվում նաև շենքերի և շինությունների տակ գտնվող և բնական ռեսուրսներով հողամասերի) առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Հողամասերի՝ ակտիվների համապատասխան խմբին (հիմնական միջոցների կամ ներդրումային գույքի) վերագրման կարգի, դրանց չափման և գնահատման մոտեցումները նկարագրված են «Հիմնական միջոցներ» ՀՀՄՍ 16-ում և «Ներդրումային գույք» ՀՀՄՍ 40-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ձեռք բերած (ստացված) հողամասերի սկզբնական արժեքը, վերագնահատումից արժեքի աճը, իսկ կրեդիտում՝ օտարված, ֆինանսական վարձակալության տրված հողամասերի հաշվեկշռային արժեքը, վերագնահատումից արժեքի աճի նվազումը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է հողամասերի արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ: Հողի բարելավման նպատակով կատարված (մելիորացիայի, չորացման և այլ ծախսումներ) կապիտալ ծախսումները չեն ավելացվում հողամասի արժեքին և հաշվառվում են 166 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվներ հետաձգված ծախսերի գծով» հաշվում:
115 «Հողամասեր» հաշվին կից կարող են բացվել երկրորդ կարգի հաշիվներ՝ հողամասեր առանց շինությունների, շինություններով, օգտակար հանածոներով և այլն:
Հողամասերի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
115 «Հողամասեր» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Հողամասերի ձեռք բերում |
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
2. Մասնակիցների (բաժնետերերի) կողմից հողամասի ներդրում կանոնադրական կապիտալում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
3. Հողամասերի ձեռք բերման հետ կապված ծախսումների (միջնորդավճարներ, հողի գնահատման, տարածքի մաքրման և հավասարեցման համար վճարում և այլն) արտացոլում |
227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով»
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
4. Վարձակալությամբ ստացված հողամասերի նկատմամբ սեփականության իրավունքի ձեռք բերում |
119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ» |
|
5. Ներդրումային գույք դասակարգված հողամասի՝ որպես հիմնական միջոց վերադասակարգում |
122 «Ներդրումային գույք» |
|
6. Հողամասերի ստացումը որպես պետական շնորհ |
421 «Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ» |
|
7. Հողամասերի վերագնահատումից արժեքի աճ՝ |
|
|
ա) երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում |
671 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» |
|
բ) երբ ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում |
624 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» |
115 «Հողամասեր» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վաճառված, ֆինանսական վարձակալության տրված, այլ կերպ օտարված հողամասերի, բացառությամբ ընդհատված գործունեությանը վերագրվողներից, հաշվեկշռային արժեքի (սկզբնական (վերագնահատված) արժեքի և կուտակված արժեզրկման տարբերություն) դուրս գրում |
721 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից ծախսեր» |
|
2. Ընդհատված գործունեությանը վերագրելի հողամասերի հաշվեկշռային արժեքի (սկզբնական (վերագնահատված) արժեքի և կուտակված արժեզրկման տարբերություն) դուրս գրում |
732 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից ծախսեր» |
|
3. Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված հողամասերի հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
263 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվներ» |
|
4. Որպես պետական շնորհ ստացված հողամասերի հետ վերադարձ |
421 «Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ» |
|
5. Հողամասերի՝ որպես ներդրումային գույք վերադասակարգում |
122 «Ներդրումային գույք» |
|
6. Վաճառված (օտարված), ֆինանսական վարձակալության տրված, որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված հողամասերի կուտակված արժեզրկման դուրս գրում |
124 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների արժեզրկում» |
|
7. Հողամասերի վերագնահատումից արժեքի նվազում՝ |
|
|
ա) երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում |
771 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» |
|
բ) երբ ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում |
724 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» |
Հաշիվ 116 «Կենսաբանական ակտիվներ»
116 «Կենսաբանական ակտիվներ» հաշիվը նախատեսված է կազմակերպության կենսաբանական ակտիվների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Կենսաբանական ակտիվների հասկացությունը, դրանց ճանաչման և չափման մոտեցումները նկարագրված են «Գյուղատնտեսություն» ՀՀՄՍ 41-ում։
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ձեռք բերած կենսաբանական ակտիվների սկզբնական արժեքը (իրական արժեքը), վերաչափումից արժեքի աճը, իսկ կրեդիտում՝ օտարված, կենսական գործընթացները դադարեցված կենսաբանական ակտիվների հաշվեկշռային արժեքը, վերաչափումից արժեքի նվազումը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է հաշվետու ամսաթվի դրությամբ կենսաբանական ակտիվների արժեքը (հաշվեկշռային արժեքը՝ «իրական արժեք՝ հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով չափվող կենսաբանական ակտիվների համար և սկզբնական արժեքը՝ մնացած կենսաբանական ակտիվների համար):
116 «Կենսաբանական ակտիվներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 1161 «Իրական արժեքով հաշվառվող կենսաբանական ակտիվներ», 1162 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող կենսաբանական ակտիվներ»:
Կենսաբանական ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ տեսակների, տարիքային խմբերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
116 «Կենսաբանական ակտիվներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Կենսաբանական ակտիվների ձեռք բերում |
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
2. Հիմնադիրների (բաժնետերերի) կողմից կենսաբանական ակտիվների ներդրում կանոնադրական կապիտալում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
3. Կենսաբանական ակտիվների ձեռք բերման հետ կապված ծախսումների (միջնորդավճարներ և այլն) արտացոլում |
227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
4. Կենսաբանական ակտիվների ստացում որպես պետական շնորհ |
|
|
ա) ոչ պայմանական պետական շնորհի դեպքում |
628 «Շնորհներից և անհատույց ստացումներից եկամուտներ» |
|
բ) որոշակի պայմաններով պետական շնորհի դեպքում |
421 «Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ» |
|
5. Ծնաճից կամ այլ կերպ գյուղատնտեսական գործունեությունից ստացված կենսաբանական ակտիվների մուտքագրում |
615 «Գյուղատնտեսական գործունեությունից եկամուտ» |
|
6. Կենսաբանական ակտիվների «իրական արժեք՝ հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից օգուտ (պայմանավորված գնի կամ ֆիզիկական փոփոխությամբ) |
615 «Գյուղատնտեսական գործունեությունից եկամուտ» |
116 «Կենսաբանական ակտիվներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վաճառված (օտարված) կենսաբանական ակտիվների (բացի ընդհատված գործունեությանը վերագրվողներից) հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
721 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից ծախսեր» |
|
2. Ընդհատված գործունեությանը վերագրելի վաճառված (օտարված) կենսաբանական ակտիվների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում՝ |
732 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից ծախսեր» |
|
3. Որպես շնորհ ստացված կենսաբանական ակտիվների հետ վերադարձ |
421 «Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ» |
|
4. Կենսաբանական ակտիվների կուտակված մաշվածության դուրս գրում (վաճառքի, իրական արժեքով չափմանն անցնելու կամ այլ դեպքերում) |
117 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող կենսաբանական ակտիվների մաշվածություն» |
|
5. Կենսաբանական ակտիվների կուտակված արժեզրկման դուրս գրում |
124 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների արժեզրկում» |
|
6. Կենսաբանական ակտիվների «իրական արժեք՝ հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից կորուստ (պայմանավորված գնի կամ ֆիզիկական փոփոխությամբ) |
715 «Գյուղատնտեսական գործունեությունից ծախսեր» |
|
7. Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված կենսաբանական ակտիվների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
265 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվներ» |
|
8. Կենսաբանական ակտիվների դասակարգումը որպես սպառվող կենսաբանական ակտիվների |
212 «Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ» |
Հաշիվ 117 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող կենսաբանական ակտիվների մաշվածություն»
117 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող կենսաբանական ակտիվների մաշվածություն» հաշիվը նախատեսված է կենսաբանական ակտիվի մաշվածության վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Այս հաշիվը կիրառելի է միայն այն կենսաբանական ակտիվի համար, որոնց սկզբնական ճանաչման պահին դրանց համար շուկայում որոշված գները կամ արժեքները մատչելի չեն, և որոնց համար իրական արժեքի այլընտրանքային գնահատումները համարվում են բացահայտ անարժանահավատ։ Կենսաբանական ակտիվների մաշվածության հաշվառումն իրականացվում է «Հիմնական միջոցներ» ՀՀՄՍ 16-ով սահմանված մոտեցումներին համապատասխան:
Հաշիվը պասիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է կենսաբանական ակտիվների հաշվարկված մաշվածության գումարը, իսկ դեբետում՝ կենսաբանական ակտիվների կուտակված մաշվածության գումարների դուրս գրումը դրանց օտարման, որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգվելու, իրական արժեքով չափումն հնարավոր դառնալու կամ այլ դեպքերում: Հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է այն կենսաբանական ակտիվների գծով կուտակված մաշվածության գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ, որոնց իրական արժեքը հնարավոր չէ արժանահավատորեն որոշել սկզբնական ճանաչման պահին և հետագայում: Այն դասի ընդհանուր գումարում ներառվում է բացասական նշանով:
Կենսաբանական ակտիվների մաշվածության վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ակտիվների տեսակների, տարիքային խմբերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
117 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող կենսաբանական ակտիվների մաշվածություն» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Կենսաբանական ակտիվների մաշվածության հաշվեգրում |
811 «Հիմնական արտադրություն» 812 «Օժանդակ արտադրություն» 813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» 821 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ» 715 «Գյուղատնտեսական գործունեությունից ծախսեր» |
117 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող կենսաբանական ակտիվների մաշվածություն» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Կենսաբանական ակտիվների կուտակված մաշվածության դուրս գրում (դրանց օտարման, որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգվելու, իրական արժեքով չափումն հնարավոր դառնալու կամ այլ դեպքերում) |
116 «Կենսաբանական ակտիվներ» |
Հաշիվ 118 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ»
118 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ» հաշիվը նախատեսված է կազմակերպության կողմից օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Դրանք ներառում են կառուցման ընթացքում գտնվող կամ ձեռք բերված, սակայն ղեկավարության մտադրություններին համապատասխան օգտագործման համար դեռևս ոչ մատչելի (ոչ պատրաստ՝ գտնվելու վայրով կամ վիճակով պայմանավորված) հիմնական միջոցները, ինչպես օրինակ, տեղակայում պահանջող սարքավորումները։:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է հիմնական միջոցների կառուցման, տեղակայման ենթակա սարքավորումների ձեռք բերման և տեղակայման կուտակվող ծախսումները, ինչպես նաև այլ հիմնական միջոցների ձեռքբերման ծախսումները, որոնք դեռ մատչելի չեն օգտագործման համար, իսկ կրեդիտում՝ կառուցումը կամ տեղակայումն ավարտված, կազմակերպության ղեկավարության մտադրություններին համապատասխան եղանակով գործելուն պատրաստ հիմնական միջոցների սկզբնական արժեքը: Հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է այն հիմնական միջոցների (ներառյալ՝ տեղակայման ենթակա սարքավորումների և կառուցման ընթացքում գտնվողների) արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ, որոնք դեռ մատչելի (պատրաստ) չեն օգտագործվելու (գործելու) ղեկավարության մտադրություններին համապատասխան եղանակով:
118 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 1181 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի շենքեր», 1182 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի կառուցվածքներ», 1183 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի փոխանցող հարմարանքներ», 1184 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի մեքենաներ և սարքավորումներ», 1185 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի տրանսպորտային միջոցներ», 1186 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի արտադրական գույք, տնտեսական գույք, գործիքներ», 1189 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի այլ հիմնական միջոցներ»:
Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ կառուցվող հիմնական միջոցների օբյեկտների, կատարվող աշխատանքների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
118 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Հիմնական միջոցների կառուցման գծով կուտակվող ծախսումների արտացոլում |
821 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ» |
|
2. Հիմնական միջոցների գծով անավարտ հետագա կապիտալացվող ծախսումների արտացոլում |
823 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» |
|
3. Կազմակերպության ղեկավարության մտադրություններին համապատասխան եղանակով գործելուն դեռևս ոչ պատրաստ հիմնական միջոցների (ներառյալ՝ տեղակայման ենթակա սարքավորումների և հիմնական միջոցների արժեքին ավելացման ենթակա հումքի, նյութերի և մասերի) մուտքագրում |
|
|
ա) մատակարարներից ձեռք բերված |
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար»
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
բ) մասնակիցներից (բաժնետերերից)՝ որպես ներդրում կանոնադրական կապիտալում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
գ) որպես պետական շնորհ ստացված |
421 «Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ» |
|
4. Կազմակերպության ղեկավարության մտադրություններին համապատասխան եղանակով գործելուն դեռևս ոչ պատրաստ հիմնական միջոցների (ներառյալ՝ տեղակայման ենթակա սարքավորումների և հիմնական միջոցների արժեքին ավելացման ենթակա հումքի, նյութերի և մասերի) ձեռք բերման (ստացման) և տեղակայման հետ կապված ծախսումների (տրանսպորտային, բեռնման և բեռնաթափման ծախսումներ, չփոխհատուցվող հարկեր, տուրքեր և այլն) արտացոլում |
227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» 812 «Օժանդակ արտադրություն» |
|
5. Սարքավորումների տեղակայման հետ կապված ծախսումների արտացոլում |
822 «Սարքավորումների տեղակայման ծախսումներ» |
|
6. Կապալառուի կողմից կառուցվող հիմնական միջոցների ավարտուն մասի արտացոլում |
521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
7. Կապալառուի կողմից կառուցվող հիմնական միջոցների արժեքում ճանաչվող փոխառության ծախսումների արտացոլում |
414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» 514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» |
|
8. Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցների վերագնահատումից արժեքի աճ՝ |
|
|
ա) երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում |
671 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» |
|
բ) երբ ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում |
624 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» |
118 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Կազմակերպությունում կառուցումը (տեղակայումը) ավարտած կամ այլ կերպ կազմակերպության ղեկավարության մտադրություններին համապատասխան եղանակով գործելուն պատրաստ (օգտագործման համար մատչելի) դարձած հիմնական միջոցների արտացոլում |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» |
|
2. Որպես շնորհ ստացված օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցների հետ վերադարձ |
421 «Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ» |
|
3. Ավարտված կամ անավարտ գույքի՝ որպես ներդրումային գույք դասակարգում |
122 «Ներդրումային գույք» |
|
4. Վաճառված, ֆինանսական վարձակալության տրված, այլ կերպ օտարված օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցների, բացառությամբ ընդհատված գործունեությանը վերագրվողներից, հաշվեկշռային արժեքի (սկզբնական (վերագնահատված) արժեքի և կուտակված արժեզրկման տարբերություն) դուրս գրում |
721 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից ծախսեր» |
|
5. Ընդհատված գործունեությանը վերագրելի վաճառված (օտարված) օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցների հաշվեկշռային արժեքի (սկզբնական (վերագնահատված) արժեքի և կուտակված արժեզրկման տարբերություն) դուրս գրում |
732 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից ծախսեր» |
|
6. Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
265 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվներ» |
|
7. Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցների վերագնահատումից արժեքի նվազում |
|
|
ա) երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում |
771 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» |
|
բ) երբ ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում |
724 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» |
|
8. Վաճառված (օտարված) և որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցների կուտակված արժեզրկման դուրս գրում |
124 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների արժեզրկում» |
|
9. Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցների պակասորդների և կորուստների արտացոլում |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
Հաշիվ 119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ»
119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ» հաշիվը նախատեսված է կազմակերպության կողմից վարձակալությամբ ստացված հիմնական միջոցների օգտագործման իրավունքի առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Վարձակալությամբ ստացված հիմնական միջոցների՝ ակտիվներին վերագրման, դրանց չափման և գնահատման մոտեցումները նկարագրված են «Վարձակալություն» ՖՀՄՍ 16-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է վարձակալությամբ ստացված հիմնական միջոցների օգտագործման իրավունքի արժեքը, իսկ կրեդիտում՝ վարձակալի սեփականություն դարձած կամ վարձատուին հետ վերադարձրած հիմնական միջոցների օգտագործման իրավունքի արժեքը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է վարձակալված հիմնական միջոցների օգտագործման իրավունքի արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ տեսակների, հաշվառման (միատիպ) խմբերի, առանձին գույքային օբյեկտների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Վարձակալությամբ ստացված հիմնական միջոցների օգտագործման իրավունքի արտացոլում |
413 «Վարձակալության գծով համախառն ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
2. Ուղղակի վարձակալությանը վերաբերող ծախսումների (սկզբնավորման գծով վարձակալական պայմանագրերի շուրջը բանակցելիս և կնքելիս առաջացող և այլն), ինչպես նաև վարձակալության մեկնարկին նախորդող վարձավճարների արտացոլում |
227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով»
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
3. Վարձակալված ակտիվն ապամոնտաժելու, քանդելու կամ սկզբնական վիճակը վերականգնելու գծով գնահատված ծախսումների արտացոլում |
423 «Ոչ ընթացիկ պահուստներ» |
|
4. Վարձակալությամբ ստացված հիմնական միջոցների օգտագործման իրավունքի վերագնահատումից արժեքի աճ՝ |
|
|
ա) երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում |
671 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» |
|
բ) երբ ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում |
624 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» |
|
5. Վարձակալության վերափոխումների և վերանայումների արդյունքում օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվի արժեքի աճ |
413 «Վարձակալության գծով համախառն ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» |
119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վարձակալությամբ ստացված հիմնական միջոցների նկատմամբ սեփականության իրավունքի ձեռք բերում |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» 115 «Հողամասեր» |
|
2. Վարձատուին հետ վերադարձված օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների կուտակված մաշվածության ու արժեզրկման դուրս գրում |
121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն» 124 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների արժեզրկում» |
|
3. Վարձակալությամբ ստացված օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների հետ վերադարձում (հաշվեկշռային արժեքով) |
|
|
- մինչև վարձակալության գծով պարտավորության մեծությունը |
413 «Վարձակալության գծով համախառն ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» 513 «Վարձակալության գծով համախառն ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
- Վարձակալության գծով պարտավորությունը գերազանցող մասով |
721 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից ծախսեր» |
|
4. Վարձակալությամբ ստացված հիմնական միջոցների վերագնահատումից արժեքի նվազում՝ |
|
|
ա) երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում |
771 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» |
|
բ) երբ ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում |
724 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» |
|
5. Վերագնահատման կամ ապաճանաչման ժամանակ կուտակված մաշվածության դուրս գրում |
121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն» |
|
6. Վարձակալության վերափոխումների և վերանայումների արդյունքում օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվի արժեքի նվազեցում |
413 «Վարձակալության գծով համախառն ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» |
Հաշիվ 121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն»
121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն» հաշիվը նախատեսված է կազմակերպության կողմից վարձակալությամբ ստացված հիմնական միջոցների օգտագործման իրավունքի մաշվածության վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Մաշվածության հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են «Հիմնական միջոցներ» ՀՀՄՍ 16-ում և «Վարձակալություն» ՖՀՄՍ 16-ում:
Հաշիվը պասիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում են վարձակալությամբ ստացված հիմնական միջոցների օգտագործման իրավունքի մաշվածության հաշվեգրված գումարները, վերագնահատումից մաշվածության աճը, իսկ դեբետում՝ վարձակալի սեփականություն դարձած կամ վարձատուին վերադարձված վարձակալված հիմնական միջոցների օգտագործման իրավունքի կուտակված մաշվածության գումարների դուրս գրումը, ինչպես նաև վերագնահատումից մաշվածության նվազումը: Հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է հաշվետու ամսաթվի դրությամբ կազմակերպությունում առկա վարձակալությամբ ստացված հիմնական միջոցների օգտագործման իրավունքի հաշվեգրված մաշվածության գումարը: Այն դասի ընդհանուր գումարում ներառվում է բացասական նշանով:
Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածության վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ տեսակների, հաշվառման (միատիպ) խմբերի, առանձին գույքային օբյեկտների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վարձակալությամբ ստացված հիմնական միջոցների օգտագործման իրավունքի մաշվածության հաշվեգրում |
543 «Ընթացիկ պահուստներ» 712 «Իրացման ծախսեր» 713 «Վարչական ծախսեր» 811 «Հիմնական արտադրություն» 812 «Օժանդակ արտադրություն» 813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» 814 «Խոտան և դրա շտկման ծախսումներ» 821 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ» 822 «Սարքավորումների տեղակայման ծախսումներ» 823 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» 824 «Ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումներ» 825 «Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» 826 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ստեղծման ծախսումներ» |
|
2. Վարձակալությամբ ստացված և գործառնական վարձակալության տրված հիմնական միջոցների մաշվածության հաշվեգրում |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
|
3. Վարձակալությամբ ստացված հիմնական միջոցների օգտագործման իրավունքի վերագնահատման հետևանքով կուտակված մաշվածության աճ |
|
|
ա) երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում |
671 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» |
|
բ) երբ ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում |
624 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» |
121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Վարձակալի սեփականությունը դարձած վարձակալությամբ ստացված հիմնական միջոցների օգտագործման իրավունքի մաշվածության արտացոլում |
112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» |
|
2. Վարձատուին հետ վերադարձված կամ վերագնահատված վարձակալությամբ ստացված հիմնական միջոցների օգտագործման իրավունքի կուտակված մաշվածության դուրս գրում |
119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ» |
|
3. Վարձակալությամբ ստացված հիմնական միջոցների օգտագործման իրավունքի վերագնահատման հետևանքով կուտակված մաշվածության նվազում |
|
|
ա) երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում |
771 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» |
|
բ) երբ ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում |
724 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» |
Հաշիվ 122 «Ներդրումային գույք»
122 «Ներդրումային գույք» հաշիվը նախատեսված է ներդրումային գույքի առկայության ու շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ներդրումային գույքի ճանաչման, չափման և դասակարգման մոտեցումները նկարագրված են «Ներդրումային գույք» ՀՀՄՍ 40-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ձեռք բերված, վարձակալված, կառուցված, կառուցման կամ բարելավման ընթացքում գտնվող, որպես ներդրումային գույք վերադասակարգված այլ գույքի սկզբնական արժեքը, հետագա կապիտալացված ծախսումները, իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի աճը, իսկ կրեդիտում՝ օտարված, ֆինանսական վարձակալության հանձնված, որպես հիմնական միջոց վերադասակարգված ներդրումային գույքի արժեքը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է ներդրումային գույքի արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
122 «Ներդրումային գույք» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 1221 «Իրական արժեքով հաշվառվող սեփական ներդրումային գույք», 1222 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող սեփական ներդրումային գույք», 1223 «Իրական արժեքով հաշվառվող օգտագործման իրավունքի ձևով ներդրումային գույք», 1224 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող օգտագործման իրավունքի ձևով ներդրումային գույք»:
Ներդրումային գույքի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ գույքի տեսակների, հաշվառման (միատիպ) խմբերի, առանձին գույքային օբյեկտների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
122 «Ներդրումային գույք» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Ներդրումային գույքի մուտքագրում |
|
|
ա) կազմակերպությունում կառուցված |
821 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ» |
|
բ) մատակարարներից ձեռք բերված |
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
գ) մասնակիցներից (բաժնետերերից)՝ որպես ներդրում կանոնադրական կապիտալում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
դ) հիմնական միջոցի՝ այդ թվում վարձակալված, որպես ներդրումային գույք վերադասակարգում |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» 115 «Հողամասեր» 118 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ» 119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ» |
|
ե) պաշարների որպես ներդրումային գույք վերադասակարգում |
215 «Արտադրանք» 216 «Ապրանքներ» |
|
զ) այլ ակտիվների հետ փոխանակման կարգով ստացված |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների օտարումից եկամուտներ» |
|
է) վարձակալությամբ ստացված |
413 «Վարձակալության գծով համախառն ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
2. Ներդրումային գույքի ձեռք բերման (ստացման) հետ կապված ծախսումների (իրավաբանական ծառայությունների դիմաց վճար և այլն) արտացոլում |
227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
3. Ներդրումային գույքի վրա հետագա ծախսումների կապիտալացում |
823 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» |
|
4. Ներդրումային գույքի՝ իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի աճ |
624 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» |
|
5. Վարձակալության վերափոխումների և վերանայումների արդյունքում օգտագործման իրավունքի ձևով ներդրումային գույքի արժեքի աճ |
413 «Վարձակալության գծով համախառն ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» |
122 «Ներդրումային գույք» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ.
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ներդրումային գույքի՝ որպես հիմնական միջոց վերադասակարգում |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» 115 «Հողամասեր» 119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ» |
|
2. Ներդրումային գույքի՝ որպես պաշար վերադասակարգում |
216 «Ապրանքներ» |
|
3. Վաճառված, ֆինանսական վարձակալության տրված, այլ կերպ օտարված ներդրումային գույքի, բացառությամբ ընդհատված գործունեությանը վերագրվողներից, հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
721 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից ծախսեր» |
|
4. Ընդհատված գործունեությանը վերագրելի վաճառված (օտարված) ներդրումային գույքի հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
732 «Ընդհատված գործունեություն կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից ծախսեր» |
|
5. Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ներդրումային գույքի հաշվեկշռային արժեքի տեղափոխում |
265 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվներ» |
|
6. Վաճառված (օտարված), ֆինանսական վարձակալության տրված, որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումային գույքի կուտակված մաշվածության դուրս գրում |
123 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումային գույքի մաշվածություն» |
|
7. Վաճառված (օտարված), ֆինանսական վարձակալության տրված, որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ներդրումային գույքի կուտակված արժեզրկման դուրս գրում |
124 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների արժեզրկում» |
|
8. Ներդրումային գույքի՝ իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի նվազում |
724 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» |
|
9. Վարձակալությամբ ստացված օգտագործման իրավունքի ձևով ներդրումային գույքի հետ վերադարձում (հաշվեկշռային արժեքով) |
|
|
- մինչև վարձակալության գծով պարտավորության մեծությունը |
413 «Վարձակալության գծով համախառն ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» 513 «Վարձակալության գծով համախառն ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
- Վարձակալության գծով պարտավորությունը գերազանցող մասով |
721 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից ծախսեր» |
|
10. Վարձակալության վերափոխումների և վերանայումենրի արդյունքում օգտագործման իրավունքի ձևով ներդրումային գույքի արժեքի նվազեցում |
413 «Վարձակալության գծով համախառն ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» |
Հաշիվ 123 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումային գույքի մաշվածություն»
123 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումային գույքի մաշվածություն» հաշիվը նախատեսված է սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումային գույքի մաշվածության վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Մաշվածության հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են «Ներդրումային գույք» ՀՀՄՍ 40-ում և «Հիմնական միջոցներ» ՀՀՄՍ 16-ում:
Հաշիվը պասիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում են սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումային գույքի մաշվածության հաշվեգրված գումարները, իսկ դեբետում՝ օտարված, ֆինանսական վարձակալության տրված, որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումային գույքի կուտակված մաշվածության դուրս գրումը: Հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է հաշվետու ամսաթվի դրությամբ կազմակերպությունում առկա սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումային գույքի կուտակված մաշվածության գումարը: Այն դասի ընդհանուր գումարում ներառվում է բացասական նշանով:
123 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումային գույք մաշվածություն» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 1231 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող սեփական ներդրումային գույքի մաշվածություն», 1232 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող օգտագործման իրավունքի ձևով ներդրումային գույքի մաշվածություն»:
Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումային գույքի մաշվածության վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ներդրումային գույքի տեսակների, հաշվառման (միատիպ) խմբերի, առանձին գույքային օբյեկտների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
123 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումային գույքի մաշվածություն» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումային գույքի մաշվածության հաշվեգրում`երբ համարվում է կազմակերպությանը եկամուտ բերող հիմնական գործունեություն |
811 «Հիմնական արտադրություն» 813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» |
|
2. Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումային գույքի մաշվածության հաշվեգրում` երբ չի համարվում կազմակերպությանը եկամուտ բերող հիմնական գործունեություն |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» 729 «Այլ ծախսեր» |
|
3. Որպես ներդրումային գույք վերադասակարգված հիմնական միջոցի կուտակված մաշվածության արտացոլում |
112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» 121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն» |
123 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումային գույքի մաշվածություն» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Վաճառված (օտարված), ֆինանսական վարձակալության տրված, որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումային գույքի կուտակված մաշվածության գումարների դուրս գրում |
122 «Ներդրումային գույք» |
|
2. Որպես հիմնական միջոց վերադասակարգված՝ սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումային գույքի կուտակված մաշվածության տեղափոխում |
112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» 121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն» |
Հաշիվ 124 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների արժեզրկում»
124 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների արժեզրկում» հաշիվը նախատեսված է ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների արժեզրկման վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների արժեզրկման գումարների որոշման (գնահատման), դրանց ճանաչման և հակադարձման հաշվապահական հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են «Արժեզրկումից կորուստներ» ՀՀՄՍ 36-ում:
Հաշիվը պասիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում են ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների ճանաչված արժեզրկման գումարները, իսկ դեբետում՝ օտարված, ֆինանսական վարձակալության տրված ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կուտակված արժեզրկման գումարների դուրս գրումը, ինչպես նաև նախկինում ճանաչված արժեզրկման գումարների հակադարձումը: Հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է կազմակերպությունում առկա ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կուտակված արժեզրկման գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ: Այն դասի ընդհանուր գումարում ներառվում է բացասական նշանով:
124 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների արժեզրկում» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 1241 «Մաշվող հիմնական միջոցների արժեզրկում», 1242 «Հողամասերի արժեզրկում», 1243 «Կենսաբանական ակտիվների արժեզրկում», 1244 «Անավարտ ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների արժեզրկում», 1245 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների արժեզրկում», 1246 «Ներդրումային գույքի արժեզրկում»:
Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների արժեզրկման վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների խմբերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
124 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների արժեզրկում» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների արժեզրկում |
724 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» 771 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» |
124 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների արժեզրկում» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակություն |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Վաճառված (օտարված), ֆինանսական վարձակալության տրված, վերագնահատված, որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված կամ վարձատուին հետ վերադարձված ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կուտակված արժեզրկման գումարների դուրսգրում |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» 115 «Հողամասեր» 116 «Կենսաբանական ակտիվներ» 118 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ» 119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ» 122 «Ներդրումային գույք» |
|
2. Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների արժեզրկման հակադարձում |
624 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» 671 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» |
ԽՈՒՄԲ 13 «ՈՉ ՆՅՈՒԹԱԿԱՆ ԱԿՏԻՎՆԵՐ»
13 «Ոչ նյութական ակտիվներ» խումբն իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները՝ 131 «Ոչ նյութական ակտիվներ», 132 «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա», 133 «Անավարտ ոչ նյութական ակտիվներ», 134 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվներ», 135 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա», 136 «Գուդվիլ» և 137 «Ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկում»:
Հաշիվ 131 «Ոչ նյութական ակտիվներ»
131 «Ոչ նյութական ակտիվներ» հաշիվը նախատեսված է կազմակերպությանը պատկանող ոչ նյութական ակտիվների (բացառությամբ գուդվիլի, օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների և անավարտ ոչ նյութական ակտիվների) առկայության ու շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ակտիվների՝ ոչ նյութականին վերագրման, դրանց կազմի, չափման և գնահատման մոտեցումները նկարագրված են «Ոչ նյութական ակտիվներ» ՀՀՄՍ 38- ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ձեռք բերած (ստացված), ներստեղծված ոչ նյութական ակտիվների սկզբնական արժեքը, հետագա կապիտալացված ծախսումները, վերագնահատումից արժեքի աճը, իսկ կրեդիտում՝ օտարված ոչ նյութական ակտիվների արժեքը (սկզբնական՝ հաշվի առած հետագա կապիտալացված ծախսումները և վերագնահատումները), վերագնահատումից արժեքի նվազումը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է ոչ նյութական ակտիվների արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
131 «Ոչ նյութական ակտիվներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 1311 «Ֆիրմային անուններ», 1312 «Հրապարակումների անուններ», 1313 «Համակարգչային ծրագրեր», 1314 «Լիցենզիաներ և վստահագրեր (ֆրանշիզներ)», 1315 «Հեղինակային իրավունքներ», 1316 «Արտոնագրեր», 1317 «Ծառայությունների մատուցման և շահագործման իրավունքներ», 1318 «Բանաձևեր, մոդելներ, նախագծեր, բաղադրատոմսեր և փորձանմուշներ», 1319 «Այլ ոչ նյութական ակտիվներ»:
Ոչ նյութական ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ առանձին օբյեկտների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
131 «Ոչ նյութական ակտիվներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Ոչ նյութական ակտիվների մուտքագրում՝ |
|
|
ա) կազմակերպությունում ներստեղծված |
133 «Անավարտ ոչ նյութական ակտիվներ» 824 «Ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումներ» |
|
բ) մատակարարներից ձեռք բերված |
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
գ) մասնակիցներից (բաժնետերերից)՝ որպես ներդրում կանոնադրական կապիտալում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
դ) որպես պետական շնորհ ստացված |
421 «Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ» |
|
ե) այլ ակտիվների հետ փոխանակման կարգով ստացված |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» |
|
2. Ոչ նյութական ակտիվների վրա հետագա ծախսումների կապիտալացում |
133 «Անավարտ ոչ նյութական ակտիվներ» 825 «Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» |
|
3. Ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճ՝ |
|
|
ա) երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում |
671 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» |
|
բ) երբ ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում |
624 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» |
131 «Ոչ նյութական ակտիվներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վաճառված (օտարված) ոչ նյութական ակտիվների հաշվեկշռային արժեքի (սկզբնական (վերագնահատված) արժեքի և կուտակված ամորտիզացիայի ու արժեզրկման տարբերություն) դուրս գրում |
721 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից ծախսեր» |
|
2. Որպես շնորհ ստացված ոչ նյութական ակտիվների հետ վերադարձ |
421 «Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ» |
|
3. Ընդհատված գործունեությանը վերագրելի վաճառված (օտարված) ոչ նյութական ակտիվների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
732 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից ծախսեր» |
|
4. Վաճառված (օտարված) ոչ նյութական ակտիվների կուտակված ամորտիզացիայի գումարների դուրս գրում |
132 «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» |
|
5. Վաճառված (օտարված) ոչ նյութական ակտիվների կուտակված արժեզրկման դուրս գրում |
137 «Ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկում» |
|
6. Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ոչ նյութական ակտիվների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
265 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվներ» |
|
7. Ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից արժեքի նվազում՝ |
|
|
ա) երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում |
771 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» |
|
բ) երբ ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում |
724 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» |
Հաշիվ 132 «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա»
132 «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» հաշիվը նախատեսված է կազմակերպությանը պատկանող ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիայի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ամորտիզացիայի հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են «Ոչ նյութական ակտիվներ» ՀՀՄՍ 38-ում:
Հաշիվը պասիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում են ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիայի հաշվեգրված գումարները, իսկ դեբետում՝ օտարված, որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ոչ նյութական ակտիվների կուտակված ամորտիզացիայի դուրս գրումը: Հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է կազմակերպությունում առկա ոչ նյութական ակտիվների կուտակված ամորտիզացիայի գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ: Այն դասի ընդհանուր գումարում ներառվում է բացասական նշանով:
132 «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 1321 «Ֆիրմային անունների ամորտիզացիա», 1322 «Հրապարակումների անունների ամորտիզացիա», 1323 «Համակարգչային ծրագրերի ամորտիզացիա», 1324 «Լիցենզիաների և վստահագրերի (ֆրանշիզների) ամորտիզացիա», 1325 «Հեղինակային իրավունքների ամորտիզացիա», 1326 «Արտոնագրերի ամորտիզացիա», 1327 «Ծառայությունների մատուցման և շահագործման իրավունքների ամորտիզացիա», 1328 «Բանաձևերի, մոդելների, նախագծերի, բաղադրատոմսերի և փորձանմուշների ամորտիզացիա», 1329 «Այլ ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա»:
Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիայի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ առանձին օբյեկտների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
132 «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիայի հաշվեգրում |
543 «Ընթացիկ պահուստներ» 712 «Իրացման ծախսեր» 713 «Վարչական ծախսեր» 811 «Հիմնական արտադրություն» 813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» 821 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ» 824 «Ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումներ» |
|
2. Ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատման հետևանքով կուտակված ամորտիզացիայի աճ |
|
|
ա) երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում |
671 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» |
|
բ) երբ ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում |
624 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» |
|
3. Նախորդ ժամանակաշրջաններում պակաս հաշվարկված ամորտիզացիայի հետընթաց վերահաշվարկ (ուղղում)՝ |
341 «Նախորդ տարիների ֆինանսական արդյունքների ճշգրտում» |
132 «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Վաճառված (օտարված) ոչ նյութական ակտիվների կուտակված ամորտիզացիայի գումարների դուրս գրում |
131 «Ոչ նյութական ակտիվներ» |
|
2. Ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատման հետևանքով կուտակված ամորտիզացիայի նվազում |
|
|
ա) երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում |
771 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» |
|
բ) երբ ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում |
724 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» |
|
3. Նախորդ ժամանակաշրջաններում ավել հաշվարկված ամորտիզացիայի հետընթաց վերահաշվարկ (ուղղում)՝ |
341 «Նախորդ տարիների ֆինանսական արդյունքների ճշգրտում» |
Հաշիվ 133 «Անավարտ ոչ նյութական ակտիվներ»
133 «Անավարտ ոչ նյութական ակտիվներ» հաշիվը նախատեսված է կազմակերպությունում մշակման ընթացքում գտնվող ոչ նյութական ակտիվների, ինչպես նաև ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Անավարտ ոչ նյութական ակտիվների՝ ավարտուն ոչ նյութական ակտիվներին վերագրման մոտեցումները նկարագրված են «Ոչ նյութական ակտիվներ» ՀՀՄՍ 38-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է մշակման ընթացքում գտնվող ոչ նյութական ակտիվների արժեքը, ինչպես նաև ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումները, իսկ կրեդիտում՝ ավարտուն ոչ նյութական ակտիվ ճանաչված ծախսումները, արդեն ճանաչված ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող ծախսումները: Հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է անավարտ ոչ նյութական ակտիվների գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
133 «Անավարտ ոչ նյութական ակտիվներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 1331 «Մշակման ընթացքում գտնվող ոչ նյութական ակտիվներ», 1332 «Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ»:
Անավարտ ոչ նյութական ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ կատարվող աշխատանքների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
133 «Անավարտ ոչ նյութական ակտիվներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Ոչ նյութական ակտիվների մշակման գծով կուտակվող ծախսումների արտացոլում |
824 «Ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումներ» |
|
2. Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումների արտացոլում |
825 «Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» |
133 «Անավարտ ոչ նյութական ակտիվներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Կազմակերպությունում ներստեղծված ոչ նյութական ակտիվների օգտագործման հանձնում |
131 «Ոչ նյութական ակտիվներ» |
|
2. Ոչ նյութական ակտիվների վրա հետագա ծախսումների կապիտալացում |
131 «Ոչ նյութական ակտիվներ» |
|
3. Անավարտ ոչ նյութական ակտիվների ձեռքբերում ձեռնարկատիրական գործունեության միավորման արդյունքում |
171 «Ձեռնարկատիրական գործունեության միավորումներ» |
|
4. Մշակման ընթացքում գտնվող ոչ նյութական ակտիվները օգտագործման հանձնելիս կուտակված արժեզրկման գումարների դուրս գրում |
137 «Ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկում» |
Հաշիվ 134 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվներ»
134 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվներ» հաշիվը նախատեսված է կազմակերպության կողմից վարձակալությամբ ստացված ոչ նյութական ակտիվների օգտագործման իրավունքի առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար՝ երբ կազմակերպությունը կիրառում է «Վարձակալություն» ՖՀՄՍ 16-ը ոչ նյութական ակտիվների վարձակալությունների նկատմամբ, ըստ ստանդարտում թույլատրված մոտեցման: Վարձակալությամբ ստացված ոչ նյութական ակտիվների՝ ակտիվներին վերագրման, դրանց չափման և գնահատման մոտեցումները, ինչպես նաև կիրառելիության սահմանափակումները նկարագրված են «Վարձակալություն» ՖՀՄՍ 16-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է վարձակալությամբ ստացված ոչ նյութական ակտիվների օգտագործման իրավունքի արժեքը, իսկ կրեդիտում՝ վարձակալի սեփականություն դարձած կամ վարձատուին հետ վերադարձրած ոչ նյութական ակտիվների օգտագործման իրավունքի արժեքը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է վարձակալված ոչ նյութական ակտիվների օգտագործման իրավունքի արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ տեսակների, հաշվառման (միատիպ) խմբերի, առանձին գույքային օբյեկտների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
134 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Վարձակալությամբ ստացված ոչ նյութական ակտիվների օգտագործման իրավունքի արտացոլում |
413 «Վարձակալության գծով համախառն ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
2. Ուղղակի վարձակալությանը վերաբերող ծախսումների (սկզբնավորման գծով վարձակալական պայմանագրերի շուրջը բանակցելիս և կնքելիս առաջացող և այլն), ինչպես նաև վարձակալության մեկնարկին նախորդող վարձավճարների արտացոլում |
227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
3. Վարձակալության վերափոխումների և վերանայումների արդյունքում օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվի արժեքի աճ |
413 «Վարձակալության գծով համախառն ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» |
134 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վարձակալությամբ ստացված ոչ նյութական ակտիվների նկատմամբ սեփականության իրավունքի ձեռք բերում |
131 «Ոչ նյութական ակտիվներ» |
|
2. Վարձատուին հետ վերադարձված օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվների կուտակված ամորտիզացիայի ու արժեզրկման դուրս գրում |
135 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» 137 «Ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկում» |
|
3. Վարձակալությամբ ստացված օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվների հետ վերադարձում (հաշվեկշռային արժեքով) |
|
|
- մինչև վարձակալության գծով պարտավորության մեծությունը |
413 «Վարձակալության գծով համախառն ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» 513 «Վարձակալության գծով համախառն ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
- Վարձակալության գծով պարտավորությունը գերազանցող մասով |
721 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից ծախսեր» |
|
4. Ապաճանաչման ժամանակ կուտակված մաշվածության դուրս գրում |
135 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» |
|
5. Վարձակալության վերափոխումների և վերանայումների արդյունքում օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվի արժեքի նվազեցում |
413 «Վարձակալության գծով համախառն ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» |
Հաշիվ 135 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա»
135 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» հաշիվը նախատեսված է կազմակերպության կողմից վարձակալությամբ ստացված ոչ նյութական ակտիվների օգտագործման իրավունքի ամորտիզացիայի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար՝ երբ կազմակերպությունը կիրառում է «Վարձակալություն» ՖՀՄՍ 16-ը ոչ նյութական ակտիվների վարձակալությունների նկատմամբ, ըստ ստանդարտում թույլատրված մոտեցման: Ամորտիզացիայի հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են «Ոչ նյութական ակտիվներ» ՀՀՄՍ 38-ում և «Վարձակալություն» ՖՀՄՍ 16-ում:
Հաշիվը պասիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում են վարձակալությամբ ստացված ոչ նյութական ակտիվների օգտագործման իրավունքի ամորտիզացիայի հաշվեգրված գումարները, իսկ դեբետում՝ վարձակալի սեփականություն դարձած կամ վարձատուին վերադարձված վարձակալված ոչ նյութական ակտիվների օգտագործման իրավունքի կուտակված ամորտիզացիայի գումարների դուրս գրումը: Հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է հաշվետու ամսաթվի դրությամբ կազմակերպությունում առկա վարձակալությամբ ստացված ոչ նյութական ակտիվների օգտագործման իրավունքի հաշվեգրված ամորտիզացիայի գումարը: Այն դասի ընդհանուր գումարում ներառվում է բացասական նշանով:
Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիայի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ տեսակների, հաշվառման (միատիպ) խմբերի, առանձին գույքային օբյեկտների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
135 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. վարձակալությամբ ստացված ոչ նյութական ակտիվների օգտագործման իրավունքի ամորտիզացիայի հաշվեգրում |
543 «Ընթացիկ պահուստներ» 712 «Իրացման ծախսեր» 713 «Վարչական ծախսեր» 811 «Հիմնական արտադրություն» 813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» 821 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ» 824 «Ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումներ» |
135 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Վարձակալի սեփականությունը դարձած վարձակալությամբ ստացված ոչ նյութկան ակտիվների օգտագործման իրավունքի ամորտիզացիայի արտացոլում |
132 «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» |
|
2. Վարձատուին հետ վերադարձված վարձակալությամբ ստացված ոչ նյութական ակտիվների օգտագործման իրավունքի կուտակված ամորտիզացիայի դուրս գրում |
134 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվներ» |
Հաշիվ 136 «Գուդվիլ»
136 «Գուդվիլ» հաշիվը նախատեսված է իրենից ձեռքբերում ներկայացնող ձեռնարկատիրական գործունեության միավորման ընթացքում առաջացող գուդվիլի (ձեռքբերման արժեքի և ձեռքբերված որոշելի ակտիվների և պարտավորությունների իրական արժեքում ձեռք բերողի բաժնեմասի դրական տարբերություն) վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Գուդվիլի հաշվապահական հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են «Ձեռնարկատիրական գործունեության միավորումներ» ՖՀՄՍ 3-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է գուդվիլի սկզբնական արժեքը, իսկ կրեդիտում դուրս գրված գուդվիլի արժեքը: Հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է գուդվիլի արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Գուդվիլի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ձեռք բերված ձեռնարկատիրական գործունեությունների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
136 «Գուդվիլ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Ձեռքբերողի առանձին ֆինանսական հաշվետվություններում ձեռքբերումից առաջացող գուդվիլի արտացոլում |
171 «Ձեռնարկատիրական գործունեության միավորումներ» |
134 «Գուդվիլ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Գուդվիլի կուտակված արժեզրկման գումարների դուրս գրում |
137 «Ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկում» |
Հաշիվ 137 «Ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկում»
137 «Ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկում» հաշիվը նախատեսված է ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկման վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկման գումարների որոշման (գնահատման), դրանց ճանաչման և հակադարձման հաշվապահական հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են «Արժեզրկումից կորուստներ» ՀՀՄՍ 36-ում:
Հաշիվը պասիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում են ոչ նյութական ակտիվների ճանաչված արժեզրկման գումարները, իսկ դեբետում՝ օտարված, դուրս գրված ոչ նյութական ակտիվների կուտակված արժեզրկման գումարների դուրսգրումը, ինչպես նաև նախկինում ճանաչված արժեզրկման գումարների հակադարձումը: Հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է կազմակերպությունում առկա ոչ նյութական ակտիվների կուտակված արժեզրկման գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ: Այն դասի ընդհանուր գումարում ներառվում է բացասական նշանով:
136 «Ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկում» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 1371 «Սեփական ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկում», 1372 «Մշակման ընթացքում գտնվող ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկում», 1373 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկում», 1374 «Գուդվիլի արժեզրկում»:
Ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկման վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ոչ նյութական ակտիվների խմբերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
137 «Ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկում» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկման արտացոլում |
724 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» 771 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» |
137 «Ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկում» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Վաճառված (օտարված) ավարտուն և անավարտ ոչ նյութական ակտիվների կուտակված արժեզրկման գումարների դուրս գրում |
131 «Ոչ նյութական ակտիվներ» 133 «Անավարտ ոչ նյութական ակտիվներ» 134 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվներ» |
|
2. Դուրս գրված գուդվիլի կուտակված արժեզրկման գումարների դուրս գրում |
136 «Գուդվիլ» |
|
3. Ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկման հակադարձում |
624 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» 671 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» |
ԽՈՒՄԲ 14-15 «ՈՉ ԸՆԹԱՑԻԿ ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ԱԿՏԻՎՆԵՐ»
14-15 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» խումբն իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները՝, 141 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող նեդրումներ», 142 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ներդրումներ կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում», 143 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. բաժնային գործիքներ», 144 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. բաժնային գործիքներ», 145 «Իրական արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. ածանցյալ գործիքներ», 146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. պարտքային գործիքներ», 147 «Իրական արժեքով՝ այլ համպարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ պարտքային ֆինանսական ակտիվներ», 148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր», 149 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր», 151 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով», 152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ», 153 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ», 154 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ կամ կորուստներ» և 155 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ»:
Հաշիվ 141 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ»
141 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ» հաշիվը նախատեսված է կապակցված կազմակերպությունների կապիտալում բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ներդրումների հաշվառման համար բաժնեմասնակցության մեթոդի կիրառման առանձնահատկություններն ու մոտեցումները նկարագրված են «Ներդրումներ ասոցիացված կազմակերպություներում և համատեղ ձեռնարկումներում» ՀՀՄՍ 28-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ձեռք բերված (ստացված) ներդրումների սկզբնական արժեքը և ներդրման օբյեկտի զուտ ակտիվներում ներդրողի բաժնեմասի աճը, իսկ կրեդիտում՝ օտարված ներդրումների հաշվեկշռային արժեքը և ներդրման օբյեկտի զուտ ակտիվներում ներդրողի բաժնեմասի նվազեցումը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է կապակցված կազմակերպությունների կապիտալում բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների համախառն հաշվեկշռային արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
141 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 1411 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ դուստր կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում», 1412 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ ասոցիացված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում», 1413 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ համատեղ ձեռնարկումների բաժնային գործիքներում»:
Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
141 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Կապակցված կազմակերպություններում ներդրումների ձեռք բերում, որոնք հաշվառվում են բաժնեմասնակցության մեթոդով |
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
2. Ներդրումների ձեռք բերման հետ կապված ծախսումների (միջնորդավճարներ, բանկային ծառայությունների դիմաց վճար և այլն) արտացոլում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
3. Ներդրումների ստացում մասնակիցներից (բաժնետերերից)՝ որպես ներդրում կանոնադրական կապիտալում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
4. Այլ ակտիվների հետ փոխանակման կարգով ներդրումների ձեռք բերում |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» 622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ» |
|
5. Այլ ֆինանսական ներդրումների վերադասակարգումը որպես բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ՝ հաշվեկշռային արժեքով |
142 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ներդրումներ կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում» 143 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 144 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 231 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիքներ» |
|
6. Ներդրման օբյեկտի զուտ ակտիվներում ներդրողի բաժնեմասի աճ |
629 «Այլ եկամուտներ» 676 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ եկամուտներ» |
141 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վաճառված (օտարված) ներդրումների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից ծախսեր» |
|
2. Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների կուտակված արժեզրկման դուրս գրում |
155 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» |
|
3. Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ներդրումների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
265 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվներ» |
|
4. Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների վերադասակարգումը այլ ֆինանսական ակտիվների՝ հաշվեկշռային արժեքով |
142 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ներդրումներ կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում» 143 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 144 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 231 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիքներ» |
|
5. Ներդրման օբյեկտի զուտ ակտիվներում ներդրողի բաժնեմասի նվազեցում |
729 «Այլ ծախսեր» 776 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ ծախսեր» 228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» |
Հաշիվ 142 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ներդրումներ կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում»
142 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ներդրումներ կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում» հաշիվը նախատեսված է կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում սկզբնական արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ներդրումների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Կապակցված կազմակերպություններում ներդրումները սկզբնական արժեքով հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են «Համախմբված և առանձին ֆինանսական հաշվետվություններ» ՀՀՄՍ 27-ում և «Ներդրումներ ասոցիացված կազմակերպություններում և համատեղ ձեռնարկումներում» ՀՀՄՍ 28-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ձեռք բերված (ստացված) ոչ ընթացիկ ներդրումների արժեքը, իսկ կրեդիտում՝ օտարված ոչ ընթացիկ ներդրումների արժեքը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում սկզբնական արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ներդրումների արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
142 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ներդրումներ կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 1421 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ներդրումներ դուստր ընկերությունների բաժնային գործիքներում», 1422 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ներդրումներ ասոցիացված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում», 1423 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ներդրումներ համատեղ ձեռնարկումների բաժնային գործիքներում»:
Կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում սկզբնական արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ներդրումների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
142 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ներդրումներ կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում» դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Կապակցված կազմակերպությունների կապիտալում մասնակցության արժեթղթերի ձեռք բերում, որոնք հաշվառվում են սկզբնական արժեքով |
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
2. Ներդրումների ձեռք բերման հետ կապված ծախսումների (միջնորդավճարներ, բանկային ծառայությունների դիմաց վճար և այլն) արտացոլում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
3. Կապակցված կազմակերպությունների կապիտալում մասնակցության արժեթղթերի ստացում մասնակիցներից (բաժնետերերից)՝ որպես ներդրում կանոնադրական կապիտալում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
4. Այլ ակտիվների հետ փոխանակման կարգով կապակցված կազմակերպությունների կապիտալում մասնակցության արժեթղթերի ձեռք բերում |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» 622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումից եկամուտներ» |
|
5. Այլ ֆինանսական ներդրումների վերադասակարգումը որպես սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումներ՝ հաշվեկշռային արժեքով |
141 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ» 143 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 144 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 231 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիքներ» |
142 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ներդրումներ կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վաճառված (օտարված) ոչ ընթացիկ ներդրումների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից ծախսեր» |
|
2. Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումների վերադասակարգումը այլ ֆինանսական ակտիվների՝ հաշվեկշռային արժեքով |
141 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ» 143 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 144 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 231 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիքներ» |
|
3. Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումների կուտակված արժեզրկման դուրս գրում |
155 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» |
|
4. Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
265 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվներ» |
Հաշիվ 143 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ»
143 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» հաշիվը նախատեսված է այլ կազմակերպության բաժնային գործիքներում իրական արժեքով չափվող ներդրումների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար, երբ կազմակերպությունը կիրառում է իրական արժեքի փոփոխությունները շահույթում կամ վնասում ճանաչելու մոտեցումը: Բաժնային գործիքները իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող դասակարգման, դրանց ճանաչման, չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ձեռք բերված (ստացված) իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող բաժնային գործիքներում ներդրումների արժեքը, իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի աճը, իսկ կրեդիտում՝ օտարված իրական արժեքով չափվող բաժնային գործիքներում ներդրումների արժեքը, իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի նվազումը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող բաժնային գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
143 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 1431 «Իրական արժեքով` շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ներդրումներ դուստր կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում», 1432 «Իրական արժեքով` շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ներդրումներ ասոցիացված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում», 1433 «Իրական արժեքով` շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ներդրումներ համատեղ ձեռնարկումների բաժնային գործիքներում», 1434 «Իրական արժեքով` շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ներդրումներ չկապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում»։
Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող բաժնային գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ներդրման օբյեկտների և կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
143 «Իրական արժեքով շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող բաժնային գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ձեռք բերում |
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար»
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
2. Իրական արժեքով` շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող բաժնային գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ստացում մասնակիցներից (բաժնետերերից)՝ որպես ներդրում կանոնադրական կապիտալում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
3. Այլ ակտիվների հետ փոխանակման կարգով իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող բաժնային գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ստացում |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» 622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումից եկամուտներ» |
|
4. Բաժնեմասնակցության մեթոդով կամ սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումների վերադասակարգումը որպես իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող բաժնային գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ՝ իրական արժեքով |
|
|
- ընթացիկ հաշվեկշռային արժեքով՝ ըստ բաժնեմասնակցության մեթոդի կամ սկզբնական արժեքի մեթոդի |
141 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ» 142 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ներդրումներ կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում» |
|
- ընթացիկ հաշվեկշռային արժեքը գերազանցող մասով |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
|
5․ Առևտրական նպատակնով պահվող ներդրումների վերադասակարգումը որպես իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող բաժնային գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ՝ հաշվեկշռային արժեքով |
231 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիքներ» |
|
6. Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող բաժնային գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի աճ |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
143 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վաճառված (օտարված) իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող բաժնային գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից ծախսեր» |
|
2. Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող բաժնային գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ներդրումների վերադասակարգումը այլ ֆինանսական ակտիվների՝ հաշվեկշռային արժեքով |
141 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ» 142 «Սկզբանական արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ներդրումներ կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում» |
|
3. Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող բաժնային գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի նվազում |
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» |
|
4. Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
265 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվներ» |
Հաշիվ 144 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ»
144 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» հաշիվը նախատեսված է այլ կազմակերպության բաժնային գործիքներում իրական արժեքով չափվող ներդրումների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար, երբ կազմակերպությունը կիրառում է իրական արժեքի փոփոխությունները այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում ճանաչելու մոտեցումը: Բաժնային գործիքները իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող դասակարգման, դրանց ճանաչման, չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ձեռք բերված (ստացված) իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող բաժնային գործիքներում ներդրումների արժեքը, իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի աճը, իսկ կրեդիտում՝ օտարված իրական արժեքով չափվող բաժնային գործիքներում ներդրումների արժեքը, իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի նվազումը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող բաժնային գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
144 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 1441 «Իրական արժեքով` այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ներդրումներ դուստր կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում», 1442 «Իրական արժեքով` այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ներդրումներ ասոցիացված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում», 1443 «Իրական արժեքով` այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ներդրումներ համատեղ ձեռնարկումների բաժնային գործիքներում», 1444 «Իրական արժեքով` այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ներդրումներ չկապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում»։
Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող բաժնային գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ներդրման օբյեկտների և կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
144 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող բաժնային գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ձեռք բերում |
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար»252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
2. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող բաժնային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ձեռք բերման հետ կապված ծախսումների (միջնորդավճարներ, բանկային ծառայությունների դիմաց վճար և այլն) արտացոլում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
3. Իրական արժեքով` այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող բաժնային գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ստացում մասնակիցներից (բաժնետերերից)՝ որպես ներդրում կանոնադրական կապիտալում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
4. Այլ ակտիվների հետ փոխանակման կարգով իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող բաժնային գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ստացում |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» 622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ» |
|
5. Բաժնեմասնակցության մեթոդով կամ սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումների վերադասակարգումը որպես իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող բաժնային գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ՝ իրական արժեքով |
|
|
- ընթացիկ հաշվեկշռային արժեքով՝ ըստ բաժնեմասնակցության մեթոդի կամ սկզբնական արժեքի մեթոդի |
141 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ» 142 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ներդրումներ կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում» |
|
- ընթացիկ հաշվեկշռային արժեքը գերազանցող մասով |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
|
6. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող բաժնային գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի աճ |
672 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» |
144 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վաճառված (օտարված) իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող բաժնային գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից ծախսեր» |
|
2. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող բաժնային գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ներդրումների վերադասակարգումը այլ ֆինանսական ակտիվների՝ հաշվեկշռային արժեքով |
141 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ» 142 «Սկզբանական արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ներդրումներ կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում» |
|
3. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող բաժնային գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի նվազում |
772 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» |
|
4. Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
265 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվներ» |
Հաշիվ 145 «Իրական արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ ածանցյալ գործիքներ»
145 «Իրական արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. ածանցյալ գործիքներ» հաշիվը նախատեսված է ածանցյալ գործիքներից ձևավովորղ այն ոչ ընթացիկ ակտիվների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար, որոնք չեն համարվում հեջավորման գործիքներ կամ այլ կազմակերպության բաժնային գործիքներ: Ածանցյալ ֆինանսական գործիքների դասակարգման, դրանց ճանաչման, չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ․ ներկայացումը» ՀՀՄՍ 32-ում և «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ձեռք բերված (ստացված) ածանցյալ գործիքներում ներդրումների արժեքը, իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի աճը, իսկ կրեդիտում՝ օտարված ածանցյալ ներդրումների արժեքը, իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի նվազումը, ինչպես նաև ածանցյալ պայմանագրի իրագործումը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է ածանցյալ գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Իրական արժեքով չափվող ածանցյալ գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ածանցյալ գործիքների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
145 «Իրական արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ ածանցյալ գործիքներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Իրական արժեքով չափվող ածանցյալ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ձեռք բերում |
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
2. Իրական արժեքով չափվող ածանցյալ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ստացում մասնակիցներից (բաժնետերերից)՝ որպես ներդրում կանոնադրական կապիտալում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
3. Այլ ակտիվների հետ փոխանակման կարգով իրական արժեքով չափվող ածանցյալ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ստացում |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» 622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ» |
|
4. Իրական արժեքով չափվող ածանցյալ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերածվելը ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների՝ հաշվետու ամսաթվի դրությամբ (իրական արժեքով վերաչափումից առաջացած կրեդիտային մնացորդի չափով) |
417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
5. Իրական արժեքով չափվող ածանցյալ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների վերածվելը ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ հաշվետու ամսաթվի դրությամբ (իրական արժեքով վերաչափումից առաջացած դեբետային մնացորդի չափով) |
417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
6. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ածանցյալ գործիքների վերադասակարգումը որպես իրական արժեքով չափվող ֆինանսական ակտիվներ՝ երբ չեն բավարարվում հեջավորման հաշվառման արդյունավետության կամ այլ պայմանները |
152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» |
|
7. Իրական արժեքով չափվող ածանցյալ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի աճ |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
145 «Իրական արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ ածանցյալ գործիքներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վաճառված (օտարված) ածանցյալ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից ծախսեր» |
|
2. Իրական արժեքով չափվող ածանցյալ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերադասակարգումը որպես հեջավորման գործիք՝ երբ բավարարված են հեջավորման հաշվառման արդյունավետության կամ այլ պայմանները |
152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» |
|
3. Իրական արժեքով չափվող ածանցյալ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի նվազում |
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» |
|
4. Ածանցյալ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվի արժեքի ներառումը ածանցյալ պայմանագրով ձեռքբերված ակտիվի հաշվեկշռային արժեքում |
Համապատասխան ակտիվները հաշվառող հաշիվներ |
Հաշիվ 146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ»
146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» հաշիվը նախատեսված է պարտքային գործիքներից առաջացող այն ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար, որոնց գծով բավարարված չեն ամորտիզացված արժեքով հաշվառման կամ իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով հաշվառման պահանջները, կամ որոնք սկզբնական ճանաչման պահին նախորոշվել են որպես իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով հաշվառվող։ Պարտքային գործիքները որպես իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող դասակարգման, դրանց ճանաչման, չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ձեռք բերված (ստացված) իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներում ներդրումների արժեքը, իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի աճը, իսկ կրեդիտում՝ օտարված իրական արժեքով չափվող պարտքային գործիքների արժեքը, իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի նվազումը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 1461 «Սկզբնական ճանաչման պահին որպես իրական արժեքով` շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող նախորոշված ոչ ընթացիկ պարտքային գործիքներ», 1469 «Իրական արժեքով` շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող այլ ոչ ընթացիկ պարտքային գործիքներ»։
Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ գործիքների կառավարման համար նախատեսված բիզնես մոդելների, դրամական հոսքերի կառուցվածքի և կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ձեռք բերում |
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
2. Իրական արժեքով` շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ստացում մասնակիցներից (բաժնետերերից)՝ որպես ներդրում կանոնադրական կապիտալում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
3. Այլ ակտիվների հետ փոխանակման կարգով իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ստացում |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» 622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ» |
|
4. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերադասակարգումը որպես իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ՝ իրական արժեքով |
|
|
- ամորտիզացված արժեքի չափով |
148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
|
- ամորտիզացված արժեքը գերազանցող մասով |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
|
5. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերադասակարգումը որպես իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ՝ իրական արժեքով |
147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆիանանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» |
|
6. Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կամ վերափոխումից արժեքի աճ |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վաճառված (օտարված) իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից ծախսեր» |
|
2. Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ներդրումների մարում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
3. Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ներդրումների վերադասակարգումը այլ ֆինանսական ակտիվների՝ հաշվեկշռային արժեքով |
148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆիանանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» |
|
4. Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կամ վերափոխումից արժեքի նվազեցում |
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» |
|
5. Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ընթացիկ մասի տեղափոխում |
233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» |
Հաշիվ 147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ»
147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» հաշիվը նախատեսված է պարտքային գործիքներից առաջացող այն ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար, որոնց գծով բավարարված են իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով հաշվառման պահանջները և որոնք սկզբնական ճանաչման պահին չեն նախորոշվել որպես իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով հաշվառվող։ Պարտքային գործիքները որպես իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող դասակարգման, դրանց ճանաչման, չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշվի դեբետում արտացոլվում է ձեռք բերված (ստացված) իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներում ներդրումների արժեքը, իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի աճը, տոկոսային եկամուտները, արտարժույթի փոխարժեքի փոփոխություններից օգուտը իսկ կրեդիտում՝ օտարված իրական արժեքով չափվող պարտքային գործիքների արժեքը, իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի նվազումը, արտարժույթի փոխարժեքի փոփոխություններից վնասը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 1471 «Իրական արժեքով` այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների «համախառն հաշվեկշռային արժեք»», ակտիվային հաշիվ, որտեղ արտացոլվում է ֆինանսական ակտիվի ըստ ՖՀՄՍ 9-ի սահմանված «համախառն հաշվեկշռային արժեքը» (ֆինանսական ակտիվի ամորտիզացված արժեք՝ նախքան կորստի պահուստի գծով ճշգրտումը), 1472 «Իրական արժեքով` այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների «համախառն հաշվեկշռային արժեքի» և իրական արժեքի տարբերությունը» ակտիվապասիվային հաշիվ, որի մնացորդը ցույց է տալիս «համախասռն հաշվեկշռային արժեքի» և իրական արժեքի տարբերությունը։
Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ գործիքների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ձեռք բերում |
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
2. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ձեռք բերման հետ կապված ծախսումների (միջնորդավճարներ, բանկային ծառայությունների դիմաց վճար և այլն) արտացոլում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
3. Իրական արժեքով` այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ստացում մասնակիցներից (բաժնետերերից)՝ որպես ներդրում կանոնադրական կապիտալում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
4. Այլ ակտիվների հետ փոխանակման կարգով իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ստացում |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» 622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ» |
|
5. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերադասակարգումը որպես իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ՝ համախառն հաշվեկշռային արժեքով |
148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
|
6. Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերադասակարգումը որպես իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ՝ իրական արժեքով |
146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» |
|
7. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով տոկոսային եկամտի հաշվեգրում |
627 «Տոկոսների և շահաբաժինների գծով եկամուտներ» |
|
8. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով փոխարժեքի փոփոխություներից օգուտներ |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
|
9. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի աճ |
672 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» |
|
10. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերափոխումից արժեքի աճ |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վաճառված (օտարված) իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից ծախսեր» |
|
2. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ներդրումների մարում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
3. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ներդրումների վերադասակարգումը այլ ֆինանսական ակտիվների՝ հաշվեկշռային արժեքով |
146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
|
4. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով փոխարժեքի փոփոխություներից կորուստներ |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
|
5. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի նվազեցում |
772 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» |
|
6. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերափոխումից արժեքի նվազեցում |
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» |
|
7. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ընթացիկ մասի տեղափոխում |
234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» |
Հաշիվ 148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր»
148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» հաշիվը նախատեսված է ամորտիզացված արժեքով հաշվառման ենթակա ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքերի (տոկոսների և հիմնական գումարի գծով բոլոր ստացվելիք մուտքերի անվանական (չզեղչված) արժեքը) առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար։ Ֆինանսական ակտիվների՝ որպես ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող դասակարգման, դրանց ճանաչման և չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ամորտիզացված արժեքով չափման ենթակա ձեռք բերված (ստացված) ֆինանսական գործիքների, տրամադրված փոխառությունների գծով ստացվելիք համախառն մուտքերը, իսկ կրեդիտում՝ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ֆինանսական ակտիվների գծով մարումները, օտարումները և վերադասակարգումները: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքերը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 1481 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող տրամադրված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր», 1482 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ավանդների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր», 1483 «Պարտատոմսերում և մուրհակներում ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ներդրումների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր», 1489 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող այլ ոչ ընթացիկ ներդրումների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր»:
Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ներդրումների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ակտիվների ձեռք բերում, փոխառությունների տրամադրում |
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
2. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ակտիվների ստացում մասնակիցներից (բաժնետերերից)՝ որպես ներդրում կանոնադրական կապիտալում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
3. Այլ ակտիվների հետ փոխանակման կարգով ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ակտիվների ստացում |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» 622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ» |
|
4. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով չվաստակած ֆինանսական եկամտի սկզբնական արտացոլում`ստացվելիք համախառն մուտքերի և տրամադրված փոխառության (արժեթղթի ձեռքբերման գնի) տարբերության չափով, բայց ոչ ավել քան ստացվելիք համախառն գումարների և ակտիվի իրական արժեքի տարբերությունը |
151 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» |
|
5. Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ պարտքային ֆինանսական ակտիվների վերադասակարգումը ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով |
146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» |
|
6. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ պարտքային ֆինանսական ակտիվների վերադասակարգումը ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ֆինանսական ակտիվների |
|
|
- իրական արժեքի չափով |
147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» |
|
- իրական արժեքի և համախառն հաշվեկշռային արժեքի բացասական տարբերության չափով |
672 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» |
|
7. Ամորտիզացված արժեքով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերաչափումներից ստացվելիք համախառն մուտքերի աճ |
151 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» |
|
8. Արտարժույթով արտահայտված մուտքերիգծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի արտացոլում |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
|
9․ Վաճառքների գծով դեբիտորական պարտքերի վերաձևակերպումը որպես տրված փոխառություն՝ երբ առկա է նշանակալի ֆինանսավորման բաղադրիչ |
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» |
148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վաճառված (օտարված ամորտիզացված արժեքով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից ծախսեր» |
|
2. Ամորտիզացված արժեքով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ներդրումների մարում |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
3. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվի գծով չվաստակած ֆինանսական եկամտի դուրսգրում՝ ակտիվի ապաճանաչման կամ վերադասկարգման պահին |
151 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» |
|
4. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերադասակարգումը իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ֆինանսական ակտիվի՝ զուտ հաշվեկշռային արժեքով |
146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» |
|
5. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերադասակարգումը իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ֆինանսական ակտիվի՝ համախառն հաշվեկշռային արժեքով |
147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» |
|
6. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով համախառն մուտքերի ընթացիկ մասի տեղափոխում |
235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
|
7. Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ակնկալվող պարտքային կորուստների դուրս գրում |
155 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» |
|
8. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ պարտքային ֆինանսական ակտիվները որպես ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ֆինանսական ակտիվների վերադասակարգելիս իրական արժեքի և համախառն հաշվեկշռային արժեքի դրական տարբերություն |
772 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» |
|
9. Ամորտիզացված արժեքով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով չվաստակած ֆինանսական եկամտի մնացորդի դուրս գրում կամ վերաչափումներից ճշգրտում |
151 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» |
|
10. Արտարժույթով արտահայտված մուտքերի գծով փոխարժեքային տարբերություններից կորստի արտացոլում |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
Հաշիվ 149 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր»
149 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» հաշիվը նախատեսված է ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքերի (տոկոսների և հիմնական գումարի գծով բոլոր ստացվելիք մուտքերի անվանական (չզեղչված) արժեքը) առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքերի, ինչպես նաև վարձակալության սկզբնավորման ծախսումների որոշման ճանաչման, դրանց չափման և գնահատման մոտեցումները նկարագրված են «Վարձակալություն» ՖՀՄՍ 16-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքերը, իսկ կրեդիտում՝ դրանց մարումը, դուրս գրումը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքերը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքերի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ վարձակալության պայմանագրերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
149 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Ֆինանսական վարձակալության տրված ոչ ընթացիկ ակտիվների դիմաց վարձակալի պարտքերի արտացոլումը՝ վարձակալությունում զուտ ներդրումների և վարձակալության սկզբնավորման (գործարքի գծով) ծախսումների տարբերության չափով |
621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» |
|
2. Արտադրող կամ դիլեր վարձատու կողմից ֆինանսական վարձակալության տրված պաշարների դիմաց վարձակալի պարտքերի արտացոլումը՝ |
|
|
- վարձավճարների (առանց չերաշխավորված մնացորդային արժեքի)_ներկա արժեքի չափով՝ բայց ոչ ավել քան ակտիվի իրական արժեքը |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» |
|
- վարձավճարների (առանց չերաշխավորված մնացորդային արժեքի)_ներկա արժեքի և ակտիվի իրական արժեքի միջև դրական տարբերության չափով |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
|
- չերաշխավորված մնացորդային արժեքի_ներկա արժեքի չափով |
711 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք» |
|
3. Ֆինանսական վարձակալությունից ստացվելիք համախառն մուտքերի գծով չվաստակած ֆինանսական եկամտի սկզբնական արտացոլում՝ վարձակալությունում համախառն ներդրումների և զուտ ներդրումների տարբերությանը գումարած սկզբնավորման (գործարքի գծով) ծախսումների չափով |
151 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» |
|
4. Ֆինանսական վարձակալության գծով դեբիտորական պարտքի վերաչափումներից ստացվելիք համախառն մուտքերի աճ |
151 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» |
|
5. Արտարժույթով արտահայտված մուտքերի գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի արտացոլում |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
149 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ֆինանսական վարձակալության գծով ոչ ընթացիկ պարտքի մարում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
2. Ֆինանսական վարձակալության գծով ոչ ընթացիկ պարտքի մարում՝ պայմանավորված վարձակալության վաղաժամկետ դադարեցմամբ |
|
|
- փաստացի ստացված (ստացվելիք) գումարի չափով |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» |
|
- հաշվեկշռային արժեքի և փաստացի ստացված (ստացվելիք) գումարի դրական տարբերության չափով՝ երբ վարձակալության տրված ակտիվի սեփականության իրավունքն անցնում է վարձակալին |
729 «Այլ ծախսեր» |
|
3. Ֆինանսական վարձակալության տրված ակտիվների հետ ընդունում դեբիտորական պարտքի հաշվեկշռային արժեքով (ներառյալ վարձակալության վաղաժամկետ դադարեցմամբ պայմանավորված) |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» 122 «Ներդրումային գույք» 216 «Ապրանքներ» |
|
4. Ֆինանսական վարձակալության գծով համախառն մուտքերի ընթացիկ մասի տեղափոխում |
236 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքերի ընթացիկ մաս» |
|
5. Ֆինանսական վարձակալության գծով չվաստակած ֆինանսական եկամտի մնացորդի դուրս գրում կամ վերաչափումներից ճշգրտում |
151 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» |
|
6. Ֆինանսական վարձակալության գծով ակնկալվող պարտքային կորուստի դուրս գրում |
155 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» |
|
7. Արտարժույթով արտահայտված մուտքերի գծով փոխարժեքային տարբերություններից կորստի արտացոլում |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
Հաշիվ 151 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով»
151 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» հաշիվը նախատեսված է ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների (ներառյալ ֆինանսական վարձակալության դեբիտորական պարտքերը) գծով՝, չվաստակած ֆինանսական եկամտի (ստացվելիք համախառն մուտքերի և դրանց զեղչված արժեքի տարբերությունը) վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Չվաստակած ֆինանսական եկամտի`ներառյալ զեղչման տոկոսների ինչպես նաև գործարքի հետ կապված ծախսումների որոշման, գնահատման և հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում և «Վարձակալություն» ՖՀՄՍ 16-ում:
Հաշիվը պասիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում են չվաստակած ֆինանսական եկամուտները, իսկ դեբետում՝ չվաստակած ֆինանսական եկամուտների հաշվեգրումը եկամուտներին: Հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է չվաստակած ֆինանսական եկամտի գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ: Այն դասի ընդհանուր գումարում ներառվում է բացասական նշանով:
151 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 1511 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով», 1512 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ֆինանսական վարձակալության դեբիտորական պարտքի գծով»:
Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով չվաստակած ֆինանսական եկամտի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ պայմանագրերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
151«Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Չվաստակած ֆինանսական եկամտի սկզբնական արտացոլում, ճշգրտում |
148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 149 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
|
2. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների կամ ֆինանսական վարձակալության գծով դեբիտորական պարտքերի վերաչափումներից կորստի արտացոլում |
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» |
|
3. Արտարժույթով արտահայտված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի ճշտում՝ չվաստակած ֆինանսական եկամուտների մասով |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
151 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ձեռք բերման, փոխառությունների տրամադրման, ինչպես նաև ֆինանսական վարձակալության սկզբնավորման (գործարքի գծով) հետ կապված ծախսումների արտացոլում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
2. Չվաստակած ֆինանսական եկամտի հաշվեգրում եկամուտներին |
627 «Տոկոսների և շահաբաժինների գծքվ եկամուտներ» |
|
3. Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով չվաստակած ֆինանսական եկամտի ընթացիկ մասի վերադասակարգումը |
237 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» |
|
4. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների կամ ֆինանսական վարձակալության գծով դեբիտորական պարտքերի վերաչափումներից օգուտի արտացոլում |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
|
5. Արտարժույթով արտահայտված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով փոխարժեքային տարբերություններից կորստի ճշտում՝ չվաստակած ֆինանսական եկամուտների մասով |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
Հաշիվ 152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ»
152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» հաշիվը նախատեսված է որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ֆինանսական ակտիվների՝ որպես հեջավորման գործիք դասակարգելու, դրանց ճանաչման, չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ձեռք բերված (ստացված) որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեքը, իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի աճը, իսկ կրեդիտում՝ օտարված, իրագործված որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեքը, իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի նվազումը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 1521 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ածանցյալ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ», 1522 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ածանցյալ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ»:
Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ հեջավորման գործիքների տեսակների, հեջավորման տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ձեռք բերում |
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
2. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ձեռք բերման հետ կապված ծախսումների (միջնորդավճարներ, բանկային ծառայությունների դիմաց վճար և այլն) արտացոլում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
3. Այլ ակտիվների հետ փոխանակման կարգով որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ստացում |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» 622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ» |
|
4. Իրական արժեքով չափվող ածանցյալ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերադասակարգումը որպես հեջավորման գործիք՝ երբ բավարարված են հեջավորման հաշվառման արդյունավետության և այլ պայմանները |
145 «Իրական արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. ածանցյալ գործիքներ» |
|
5. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերածվելը ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների՝ հաշվետու ամսաթվի դրությամբ (իրական արժեքով վերաչափումից առաջացած կրեդիտային մնացորդի չափով) |
415 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
6. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների վերածվելը ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ հաշվետու ամսաթվի դրությամբ (իրական արժեքով վերաչափումից առաջացած դեբետային մնացորդի չափով) |
415 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
7. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի աճ՝ |
|
|
ա) երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում |
673 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» |
|
բ) երբ ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
|
8. Արտարժույթով արտահայտված մուտքերի գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի արտացոլում`երբ չի համարվում հեջավորման հարաբերության մաս |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշսված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վաճառված (օտարված) որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից ծախսեր» |
|
2. Հեջավորման գործիքների մարում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
3. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ածանցյալ գործիքների վերադասակարգումը որպես իրական արժեքով չափվող ֆինանսական ակտիվներ՝ երբ չեն բավարարվում հեջավորման հաշվառման արդյունավետության կամ այլ պայմանները |
145 «Իրական արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. ածանցյալ գործիքներ» |
|
4. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ պարտքային ֆինանսական ակտիվների վերադասակարգում որպես ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ |
238 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» |
|
5. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի նվազում |
|
|
ա) երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում |
773 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» |
|
բ) երբ ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում |
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» |
|
6. Արտարժույթով արտահայտված մուտքերի գծով փոխարժեքային տարբերություններից կորստի արտացոլում` երբ չի համարվում հեջավորման հարաբերության մաս |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
Հաշիվ 153 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ»
153 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» հաշիվը նախատեսված է իրական արժեքի հեջավորման հարաբերություններում հեջավորված հոդված հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքի հեջի գծով որպես հեջավորված հոդված դասակարգելու, դրանց ճանաչման, չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ձեռք բերված (ստացված) կամ վերադասակարգված այն ֆինանսական ակտիվների արժեքը, որոնց գծով կատարվել են որևէ ռիսկի իրական արժեքի ենթարկվածության արդյունավետ հեջավորում, ինչպես նաև դրա գծով իրական արժեքով վերաչափումից օգուտները և տոկոսային եկամուտները (եթե կիրառելի է): Կրեդիտում արտացոլվում են օտարված կամ վերադասակարգված ակտիվների արժեքը և իրական արժեքի վերաչափումներից վնասները: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ հեջավորված հոդվածների տեսակների, հեջավորված ռիսկերի տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
153 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ձեռք բերում՝ երբ ձեռքբերման պահին բավարարված են իրական արժեքի հեջավորման հաշվառման բոլոր պահանջները |
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
2. Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ձեռք բերման հետ կապված ծախսումների (միջնորդավճարներ, բանկային ծառայությունների դիմաց վճար և այլն) արտացոլում՝ երբ ձեռքբերման պահին բավարարված են իրական արժեքի հեջավորման հաշվառման բոլոր պահանջները |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
3. Այլ ակտիվների հետ փոխանակման կարգով իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ստացում՝ երբ փոխանակման պահին բավարարված են իրական արժեքի հեջավորման հաշվառման բոլոր պահանջները |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» 622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ» |
|
4. Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերադասակարգումը որպես իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվի՝ երբ բավարարվում են իրական արժեքի հեջավորման հաշվառման բոլոր պահանջները |
143 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 144 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
|
5. Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների հեջավորման գծով օգուտի (իրական արժեքի աճի հեջավորված ռիսկին բնորոշ մասը) արտացոլումը |
|
|
ա) իրական արժեքով այլ՝ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող բաժնային գործիք հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների գծով |
672 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» |
|
բ) ա) կետում նշվածից տարբերվող ֆինանսական ակտիվների գծով |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
|
6. Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով տոկոսային եկամուտների ճանաչում (վերահաշվարկված տոկոսադրույքով) |
627 «Տոկոսների և շահաբաժինների գծով եկամուտներ» |
|
7. Արտարժույթով արտահայտված պարտքային գործիքների մուտքերի գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի արտացոլում`երբ չի համարվում հեջավորման հարաբերության մաս |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
153 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վաճառված (օտարված) իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից ծախսեր» |
|
2. Հեջավորված հոդվածի մարում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
3. Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվի վերադասակարգումը՝ երբ այլևս բավարարված չեն իրական արժեքի հեջավորման հաշվառման արդյունավետության կամ այլ պայմանները |
143 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 144 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
|
4. Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների հեջավորման գծով վնասի (իրական արժեքի աճի հեջավորված ռիսկին բնորոշ մասը) արտացոլումը |
|
|
ա) իրական արժեքով այլ՝ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող բաժնային գործիք հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների գծով |
772 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» |
|
բ) ա) կետում նշվածից տարբերվող ֆինանսական ակտիվների գծով |
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» |
|
5. Արտարժույթով արտահայտված պարտքային գործիքների մուտքերի գծով փոխարժեքային տարբերություններից վնասի արտացոլում`երբ չի համարվում հեջավորման հարաբերության մաս |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
Հաշիվ 154 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ»
154 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» հաշիվը նախատեսված է ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև հետաձգման ենթակա տարբերության հաշվառման համար՝ երբ իրական արժեքը գնահատվում է ոչ դիտելի շուկաների տվյալներով: Ֆինանսական գործիքների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտների և կորուստների ճանաչման, չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվն ակտիվապասիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև կորուստների հետաձգումը, հետաձգված օգուտների ճանաչումը, ինչպես նաև վաճառքի (օտարման) կամ մարման դեպքում հետաձգված օգուտների դուրսգրումը: Կրեդիտում արտացոլվում է ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև օգուտների հետաձգումը, հետաձգված կորուստների ճանաչումը, ինչպես նաև վաճառքի (օտարման) կամ մարման դեպքում հետաձգված կորուստների դուրսգրումը: Այս հաշվի դեբետային մնացորդը իրենից ներկայացնում է ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվի ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերության հետաձգված կորուստի մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ, իսկ կրեդիտային մնացորդը՝ հետաձգված օգուտի մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
154 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 1541 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ բաժնային գործիք հանդիսացող իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով», 1542 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ բաժնային գործիք հանդիսացող իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով», 1543 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ ոչ ընթացիկ ածանցյալ ֆինանսական ակտիվների գծով», 1544 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ պարտքային գործիք հանդիսացող իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով», 1545 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ պարտքային գործիք հանդիսացող իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով», 1546 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով»:
Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտների և կորուստների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ֆինանսական ակտիվների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
154 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված կորուստների արտացոլում |
151 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» 162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
2. Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացած հետաձգված օգուտի հետագա ճանաչումը |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
|
3. Ոչ ընթացիկ պարտքային ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացած հետաձգված օգուտի ընթացիկ մասի վերադասակարգում |
241 «Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» |
|
4. Օտարված կամ մարված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով հետաձգված օգուտների դուրս գրում |
143 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 144 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 145 «Իրական արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. ածանցյալ գործիքներ» 146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
154 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտների արտացոլում |
143 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 144 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 145 «Իրական արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. ածանցյալ գործիքներ» 146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
|
2. Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացած հետաձգված կորուստի հետագա ճանաչումը |
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» |
|
3. Ոչ ընթացիկ պարտքային ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացած հետաձգված կորուստի ընթացիկ մասի վերադասակարգում |
241 «Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» |
|
4. Օտարված կամ մարված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով հետաձգված կորուստների դուրս գրում |
143 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 144 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 145 «Իրական արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. ածանցյալ գործիքներ» 146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
Հաշիվ 155 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ»
155 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» հաշիվը նախատեսված է ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումների՝ ներառյալ ակնկալվող պարտքային կորուստների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեզրկման գումարների որոշման (գնահատման), դրանց ճանաչման կամ հակադարձման հաշվապահական հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են «Արժեզրկումից կորուստներ» ՀՀՄՍ 36-ում, իսկ ակնկալվող պարտքային կորուստների գնահատման, ճանաչման և հակադարձման մոտեցումները՝ «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվը ակտիվապասիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում են ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ճանաչված արժեզրկումների և ակնկալվող պարտքային կորուստների գումարները, դրանց աճը, իսկ դեբետում՝ օտարված, մարված, վերադասակարգված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով կուտակված արժեզրկումների և ակնկալվող պարտքային կորուստների գումարների դուրս գրումը, արժեզրկումների և ակնկալվող պարտքային կորուստների գումարների հակադարձումը, դրանց նվազեցումը: Հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է կազմակերպությունում առկա ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով կուտակված արժեզրկումների՝ ներառյալ ակնկալվող պարտքային կորուստների գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ: Սակայն, երբ գնման կամ սկզբնավորման պահին պարտքային առումով արժեզրկված ֆինանսական ակտիվի պարտքային ռիսկի հետագա բարելավման արդյունքում ակնկալվող պարտքային կորուստը նվազում է սկզբնապես գնահատվածի համեմատ, ապա հաշվի մնացորդը ներկայացվում է դեբետում:
155 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 1551 «Բաժնեմասնակցութայն մեթոդով հաշվառվող ներդրումների արժեզրկում», 1552 «Կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում սկզբնական արժեքի մեթոդով հաշվառվող ներդրումների արժեզրկում», 1553 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ», 1554 «Ֆինանսական վարձակալության դեբիտորական պարտքերի գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ»:
Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումների և ակնկալվող պարտքային կորուստների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
155 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումների և ակնկալվող պարտքային կորուստների ճանաչում |
723 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների գծով արժեզրկումից կորուստներ» |
|
2. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվը որպես ամորտիզացված արժեքով չափվող վերադասակարգված ակտիվի ակնկալվող պարտքային կորստների վերադասակարգում |
772 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ |
|
3. Արտարժույթով արտահայտված ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ակնկալվող պարտքային կորուստների գծով փոխարժեքային տարբերություններից կորուստների արտացոլում |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
155 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակություն |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Օտարված, մարված, վերադասակարգված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների կուտակված արժեզրկումների և ակնկալվող պարտքային կորուստների դուրս գրում |
141 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ» 142 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ներդրումներ կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում» 148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 149 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
|
2. Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ակնկալվող պարտքային կորուստների ընթացիկ մասի վերադասակարգումը |
242 «Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ» |
|
3. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվը որպես իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող վերադասակարգված ակտիվի ակնկալվող պարտքային կորստների վերադասակարգում |
672 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» |
|
4. Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումների և ակնկալվող պարտքային կորուստների հակադարձում |
623 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ» |
|
5. Արտարժույթով արտահայտված ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ակնկալվող պարտքային կորուստների գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտների արտացոլում |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
ԽՈՒՄԲ 16-17 «ԱՅԼ ՈՉ ԸՆԹԱՑԻԿ ԱԿՏԻՎՆԵՐ»
16-17 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվներ» խումբն իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները՝ 161 «Հետաձգված հարկային ակտիվներ», 162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար», 163 «Սահմանված հատուցումների պլանների ակտիվներ», 164 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվներ», 165 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիա», 166 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվներ հետաձգված ծախսերի գծով», 167 «Հետաձգված ծախսերի գծով այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիա», 168 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ», 169 «Պահուստների փոխհատուցման գծով ոչ ընթացիկ ակտիվներ» և 171 «Ձեռնարկատիրական գործունեության միավորումներ»:
Հաշիվ 161 «Հետաձգված հարկային ակտիվներ»
161 «Հետաձգված հարկային ակտիվներ» հաշիվը նախատեսված է նվազեցվող (հանվող) ժամանակավոր տարբերությունների, չօգտագործված հարկային վնասը և զեղչերը հաջորդ ժամանակաշրջաններ տեղափոխելու հետևանքով առաջացած շահութահարկի գծով հետաձգված հարկային ակտիվների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Շահութահարկի գծով հետաձգված հարկային ակտիվների ճանաչման և չափման մոտեցումները նկարագրված են «Շահութահարկ» ՀՀՄՍ 12-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է շահութահարկի գծով առաջացած հետաձգված հարկային ակտիվների գումարը, իսկ կրեդիտում՝ շահութահարկի գծով մարված հետաձգված հարկային ակտիվների գումարը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է շահութահարկի գծով հետաձգված հարկային ակտիվների գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Հետաձգված հարկային ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ առաջացման ուղղությունների և մարման ժամկետների:
161 «Հետաձգված հարկային ակտիվներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Շահութահարկի գծով հետաձգված հարկային ակտիվների առաջացում կամ ավելացում՝ |
|
|
ա) երբ շարունակվող գործունեությունից շահույթում կամ վնասում ճանաչվող հոդվածների գծով |
751 «Շահութահարկի գծով ծախս (եկամուտ)» |
|
բ) շարունակվող գործունեությունից այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում ճանաչվող հոդվածների գծով |
677 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով եկամուտներ» 777 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով ծախսեր» |
|
գ) ընդհատված գործունեությանը վերաբերող |
733 «Շահութահարկ ընդհատված գործունեության» |
|
դ) նախորդ ժամանակաշրջանների սխալների հետընթաց վերահաշվարկման (ուղղման) կամ հաշվապահական հաշվառման քաղաքականության հետընթաց կիրառման արդյունքում |
341 «Նախորդ տարիների ֆինանսական արդյունքների ճշգրտում» |
|
ե) ուղղակի սեփական կապիտալում ճանաչվող հոդվածների գծով |
352 «Որպես սեփական կապիտալի գործիքներ դասակարգված ածանցյալ գործիքներ» 359 «Սեփական կապիտալի այլ տարրեր» |
|
զ) ձեռնարկատիրական գործունեության միավորման գծով |
171 «Ձեռնարկատիրական գործունեության միավորումներ» |
161 «Հետաձգված հարկային ակտիվներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Շահութահարկի գծով հետաձգված հարկային ակտիվների մարում (օգտագործում, հակադարձում)՝ |
|
|
ա) երբ շարունակվող գործունեությունից շահույթում կամ վնասում ճանաչվող հոդվածների գծով |
751 «Շահութահարկի գծով ծախս (եկամուտ)» |
|
բ) շարունակվող գործունեությունից այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում ճանաչվող հոդվածների գծով |
677 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով եկամուտներ» 777 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով ծախսեր» |
|
գ) ընդհատված գործունեությանը վերաբերող |
733 «Շահութահարկ ընդհատված գործունեության» |
|
դ) նախորդ ժամանակաշրջանների սխալների հետընթաց վերահաշվարկման (ուղղման) կամ հաշվապահական հաշվառման քաղաքականության հետընթաց կիրառման արդյունքում |
341 «Նախորդ տարիների ֆինանսական արդյունքների ճշգրտում» |
|
ե) ուղղակի սեփական կապիտալում ճանաչվող հոդվածների գծով |
352 «Որպես սեփական կապիտալի գործիքներ դասակարգված ածանցյալ գործիքներ»359 «Սեփական կապիտալի այլ տարրեր» |
|
2. Շահութահարկի գծով հետաձգված հարկային ակտիվների հաշվանցում հետաձգված հարկային պարտավորությունների հաշվին |
422 «Հետաձգված հարկային պարտավորություններ» |
Հաշիվ 162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար»
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար» հաշիվը նախատեսված է ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար կատարված կանխավճարների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է տրված կանխավճարների գումարները, իսկ կրեդիտում ոչ ընթացիկ ակտիվների ձեռք բերումը կամ այլ մարում: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է ոչ ընթացիկ ակտիվների ձեռք բերման համար տրված կանխավճարների մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Ոչ ընթացիկ ակտիվների ձեռքբերման համար տրված կանխավճարների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ մատակարարների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Ոչ ընթացիկ ակտիվների ձեռք բերման համար կատարված կանխավճարներ |
227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 511 «Ընթացիկ պարտավորություններ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 512 «Ընթացիկ պարտավորություններ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» |
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Կանխավճարների դիմաց ստացված ոչ ընթացիկ ակտիվներ |
|
|
- առանց անուղղակի հարկերի |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» 115 «Հողամասեր» 116 «Կենսաբանական ակտիվներ» 118 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ» 122 «Ներդրումային գույք» 131 «Ոչ նյութական ակտիվներ» 141 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ» 142 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ներդրումներ կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում» 143 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 144 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 145 «Իրական արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ ածանցյալ գործիքներ» 146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելի համախառն մուտքեր» 152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 153 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» |
|
- անուղղակի հարկեր |
226 «Հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկեր» 261 «Ընթացիկ ակտիվներ հաշվանցումն հետաձգված անուղղակի հարկերի գծով» |
|
2. Հետ ստացման ենթակա տրված կանխավճարների վերադասակարգումը որպես դեբիտորական պարտք |
228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» |
|
3. Ոչ ընթացիկ ակտիվների ձեռք բերման համար տրված կանխավճարների գծով արզերկման դուրս գրում |
168 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ» |
|
4. Կրեդիտորական պարտքերի մարում տրված կանխավճարների հաշվին |
521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
Հաշիվ 163 «Սահմանված հատուցումների պլանների ակտիվներ»
163 «Սահմանված հատուցումների պլանների ակտիվներ» հաշիվը նախատեսված է սահմանված հատուցումների պլանների ակտիվների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Սահմանված հատուցումների պլանների ակտիվների և դրանց գծով հատույցի, ակտուարային շահույթների և վնասների ճանաչման ու չափման մոտեցումները նկարագրված են «Աշխատակիցների հատուցումներ» ՀՀՄՍ 19-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է պլանի ակտիվներին փոխանցվող ակտիվների գումարը, դրանց գծով ակնկալվող հատույցը, ակտուարային շահույթը, իսկ կրեդիտում՝ սահմանված հատուցումների պլաններից վճարված հատուցումները, ակտուարային վնասը:
Սահմանված հատուցումների պլանների ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ առանձին պլանների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
163 «Սահմանված հատուցումների պլանների ակտիվներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Սահմանված հատուցումների պլաններին մասհանումներ |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
2. Պլանների ակտիվների գծով ակնկալվող հատույցի արտացոլում |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
|
3. Պլանների ակտիվների գծով ակտուարային շահույթի (մասնավորապես, պլանների ակտիվների գծով ակնկալվող և փաստացի հատույցների բացասական տարբերությունը) արտացոլում |
675 «Սահմանված հատուցումների պլանի գծով զուտ պարտավորության (ակտիվի) վերաչափումից օգուտներ» |
163 «Սահմանված հատուցումների պլանների ակտիվներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Սահմանված հատուցումների պլաններից վճարված հատուցումներ |
424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» |
|
2. Պլանների ակտիվների գծով ակտուարային վնասի (մասնավորապես, պլանների գծով ակնկալվող և փաստացի հատույցների դրական տարբերությունը) արտացոլում |
775 «Սահմանված հատուցումների պլանի գծով զուտ պարտավորության (ակտիվի) վերաչափումից օգուտներ» |
Հաշիվ 164 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվներ»
164 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվներ» հաշիվը նախատեսված է գնորդների հետ պայմանագրերի գծով պայմանագրերի կնքման (ստացման) ծախսումների, ինչպես նաև պայմանագրի կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Գնորդների հետ պայմանագրերի վերաբերյալ ակտիվների, պարտավորությունների, եկամուտների և ծախսերի դասակարգման, ճանաչման և չափման մոտեցումները նկարագրված են «Հասույթ գնորդների հետ պայմանագրերից» ՖՀՄՍ 15-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում են երկարաժամկետ պայմանագրի կնքման և կատարման գծով առաջացած այն ծախսումները, որոնք ենթակա չեն ճանաչման որպես ընթացիկ ժամանակաշրջանի ծախս կամ որպես ակտիվ այլ ՖՀՄՍ-ներով (օրինակ «Պաշարներ» ՀՀՄՍ2): Կրեդիտում արտացոլվում են պայմանագրի կնքման և կատարման գծով ծախսումների կուտակված ամորտիզացիայի և արժեզրկումներից կորուստների դուրսգրումները: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
164 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 1641 «Պայմանագրի կնքման (ստացման) լրացուցիչ ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվներ», 1642 «Պայմանագրի կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվներ»։
Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ պայմանագրերի (պայմանագրերի խմբերի) և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
164 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Պայմանագրի կնքման կամ կատարման ծախսումներ գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների ճանաչում |
221 «Նյութեր» 224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» 121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
164 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Պայմանագրի կնքման կամ կատարման ծախսումներ գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների կուտակված ամորտիզացիայի դուրսգրում |
165 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիա» |
|
2. Պայմանագրի կնքման կամ կատարման ծախսումներ գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների կուտակված արժեզրկման դուրսգրում |
168 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ» |
Հաշիվ 165 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիա»
165 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիա» հաշիվը նախատեսված է գնորդների հետ պայմանագրերի գծով պայմանագրերի կնքման (ստացման) ծախսումների, ինչպես նաև պայմանագրի կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիայի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ամորտիզացիայի հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են «Հասույթ գնորդների հետ պայմանագրերից» ՖՀՄՍ 15-ում:
Հաշիվն պասիվային է, կարգավորող։ Մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում են պայմանագրի կնքման և կատարման ծասխումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիայի հաշվեգրված գումարիները, իսկ դեբետում դրանց դուրսգումները։ Հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է հաշվետու ամասթվի դրությամբ պայմանագրի կնքման և կատարման ծասխումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների կուտակված ամորտիզացիայի գումարը: Այն դասի ընդհանուր գումարում ներառվում է բացասական նշանով:
165 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիա» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 1651 «Պայմանագրի կնքման (ստացման) լրացուցիչ ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիա», 1652 «Պայմանագրի կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիա»։
Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիայի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ պայմանագրերի (պայմանագրերի խմբերի) և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
165 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիա» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Պայմանագրի կնքման կամ կատարման ծախսումներ գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիայի հաշվեգրում |
711 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք» 811 «Հիմնական արտադրություն» 813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» |
165 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Պայմանագրի կնքման կամ կատարման ծախսումներ գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների կուտակված ամորտիզացիայի դուրսգրում |
164 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվներ» |
Հաշիվ 166 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվներ հետաձգված ծախսերի գծով»
166 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվներ հետաձգված ծախսերի գծով» հաշիվը նախատեսված է հաշվետու ժամանակաշրջանում կատարված, բայց մեկ տարուց ավելի ժամանակաշրջաններին վերաբերող այն ծախսումների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար, որոնք ենթակա ճանաչման որպես ակտիվ: Մասնավորապես, այս հաշվում կարող են արտացոլվել հողի բարելավման ծախսումները, օգտակար հանածոների հետախուզման և գնահատաման գծով կատարված կապիտալացվող ծախսումները՝ ըստ «Օգտագակար հանածոների հետախուզում և գնահատում» ՖՀՄՍ 6-ի, լեռնանախապատրաստական աշխատանքների հետ կապված ծախսումները, և վարձակալված հիմնական միջոցների վրա կատարված կապիտալ բնույթի ծախսումները:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում են կուտակվող հետաձգված ծախսերի գումարը, իսկ կրեդիտում՝ դրանց դուրս գրումը, վաճառքը (օտարումը): Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է հետաձգված ծախսերի գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
166 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվներ հետաձգված ծախսերի գծով» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 1661 «Հողի բարելավման ծախսումներ», 1662 «Օգտակար հանածոների հետախուզման և գնահատման ակտիվներ», 1669 «Հետաձգված ծախսերի գծով այլ ոչ ընթացիկ ակտիվներ»։
Հետաձգված ծախսերի գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ակտիվների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
166 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվներ հետաձգված ծախսերի գծով» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Լեռնանախապատրաստական աշխատանքների, օգտակար հանածոների հետախուզման և գնահատման կապիտալացվող ծախսումների, հողի բարելավման գծով կատարված ծախսումների, վարձակալված կամ անհատույց օգտագործվող հիմնական միջոցների վրա կատարված կապիտալ բնույթի ծախսումների և այլ նմամանատիպ կապիտալացման ենթակա հետաձգված ծախսումների արտացոլում |
826 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ստեղծման ծախսումներ» |
166 «Ոչ ընթացիկ ակտիվներ հետաձգված ծախսերի գծով» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Դուրս գրված, վաճառված (օտարված) հետաձգված ծախսերի գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
721 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից ծախսեր» |
|
2. Դուրս գրված, վաճառված (օտարված) հետաձգված ծախսերի գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների կուտակված ամորտիզացիայի գումարների դուրս գրում |
167 «Հետաձգված ծախսերի գծով այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիա» |
|
3. Հետաձգված ծախսերի գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկման արտացոլում |
168 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ» |
Հաշիվ 167 «Հետաձգված ծախսերի գծով այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիա»
167 «Հետաձգված ծախսերի գծով այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիա» հաշիվը նախատեսված է հետաձգված ծախսերի գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիայի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Մասնավորապես, այս հաշվում կարող են արտացոլվել հողի բարելավման ծախսումների, օգտակար հանածոների հետախուզման և գնահատման ծախսումների, լեռնանախապատրաստական աշխատանքների հետ կապված ծախսումների, և վարձակալված կամ անհատույց օգտագործվող հիմնական միջոցների վրա կատարված կապիտալ բնույթի ծախսումների ամորտիզացիան:
Հաշիվը պասիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է հետաձգված ծախսերի գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիայի հաշվեգրումը, իսկ դեբետում՝ դուրս գրված, վաճառված (օտարված) հետաձգված ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիայի հաշվեգրված գումարների դուրս գրումը: Հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է կազմակերպությունում առկա հետաձգված ծախսերի գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների հաշվեգրված ամորտիզացիայի գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ: Այն դասի ընդհանուր գումարում ներառվում է բացասական նշանով:
Հետաձգված ծախսերի գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիայի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ակտիվների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
167 «Հետաձգված ծախսերի գծով այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիա» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Հետաձգված ծախսերի գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիայի արտացոլում |
712 «Իրացման ծախսեր» 713 «Վարչական ծախսեր» 811 «Հիմնական արտադրություն» 812 «Օժանդակ արտադրություն» 813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» |
167 «Հետաձգված ծախսերի գծով այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիա» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Դուրս գրված, վաճառված (օտարված) հետաձգված ծախսերի գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների կուտակված ամորտիզացիայի գումարների դուրս գրում |
166 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվներ հետաձգված ծախսերի գծով» |
Հաշիվ 168 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ»
168 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ» հաշիվը նախատեսված է այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկման վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Պայմանագրի կնքման (ստացման), ինչպես նաև կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկման գումարների որոշման (գնահատման), դրանց ճանաչման և հակադարձման հաշվապահական հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են «Հասույթ գնորդների հետ պայմանագրերից» ՖՀՄՍ 15-ում, իսկ այլ ոչ ընթացիկ ակտիվներինը՝ «Արժեզրկումից կորուստներ» ՀՀՄՍ 36-ում:
Հաշիվը պասիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում են այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ճանաչված արժեզրկման գումարները, իսկ դեբետում՝ մարված կամ օտարված այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների կուտակված արժեզրկման գումարների դուրս գրումը, ինչպես նաև նախկինում ճանաչված արժեզրկման գումարների հակադարձումը: Հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է կազմակերպությունում առկա այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների կուտակված արժեզրկման գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ: Այն դասի ընդհանուր գումարում ներառվում է բացասական նշանով:
168 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 1681 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների ձեռքբերման համար տրված կանխավճարների արժեզրկումներ», 1682 «Պայմանագրի կնքման (ստացման) լրացուցիչ ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկում», 1683 «Պայմանագրի կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ», 1689 «Հետաձգված ծախսերի գծով այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ»:
Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկման վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ոչ ընթացիկ ակտիվների խմբերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
168 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկում |
|
|
ա) կանխավճարների և պայմանագրի կնքման կամ կատաման ծախսումների գծով ակտիվների արժեզրկումներ |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
|
բ) հետաձգված ծախսերի գծով այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ |
724 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» |
168 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակություն |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Դուրս գրված, վաճառված (օտարված) հետաձգված ծախսերի գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների կուտակված արժեզրկման գումարների դուրս գրում |
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռքբերելու համար» 164 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվներ» 166 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվներ հետաձգված ծախսերի գծով» |
|
2. Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկման հակադարձում |
|
|
ա) կանխավճարների և պայմանագրի կնքման կամ կատաման ծախսումների գծով ակտիվների արժեզրկման հակադարձում |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
|
բ) հետաձգված ծախսերի գծով այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկման հակադարձում |
624 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» |
Հաշիվ 169 «Պահուստների փոխհատուցման գծով ոչ ընթացիկ ակտիվներ»
169 «Պահուստների փոխհատուցման գծով ոչ ընթացիկ ակտիվներ» հաշիվը նախատեսված է պահուստների գծով երրորդ կողմերից փոխհատուցման իրավունքի գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Պահուստների փոխհատուցման գծով ակտիվների և եկամուտների ճանաչման և չափման մոտեցումները նկարագրված են «Պահուստներ, պայմանական պարտավորություններ և պայմանական ակտիվներ» ՀՀՄՍ 37-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում են փոխհատուցման գնահատված գումարները, իսկ կրեդիտում՝ ստացման ենթակա (հաստատված) փոխհատուցումների գծով ձևավորվող դեբիտորական պարտքերը:
Պահուստների փոխհատուցման գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ պահուստների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
169 «Պահուստների փոխհատուցման գծով ոչ ընթացիկ ակտիվներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1․ Պահուստների փոխհատուցման գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների գնահատված գումարի արտացոլում |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
|
2․ Պահուստների փոխհատուցման գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների գնահատականի աճ |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
169 «Պահուստների փոխհատուցման գծով ոչ ընթացիկ ակտիվներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1․ Պահուստների փոխհատուցման գծով դեբիտորական պարտքերի ձևավորումը՝ ստացման ենթակա (հաստատված) հատուցումների գծով |
228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» |
|
2․ Պահուստների փոխհատուցման գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների գնահատականի նվազեցում |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
Հաշիվ 171 «Ձեռնարկատիրական գործունեության միավորումներ»
171 «Ձեռնարկատիրական գործունեության միավորումներ» հաշիվը օգտագործվում է իրենից ձեռքբերում ներկայացնող ձեռնարկատիրական գործունեության միավորման արտացոլման նպատակով:
Հաշվի դեբետում արտացոլվում է ձեռքբերված ձեռնարկատիրական գործունեության պարտավորությունները (իրական արժեքով), ձեռքբերումից առաջացած օգուտը («զեղչով ձեռքբերումից օգուտը»), ձեռքբերված ձեռնարկատիրական գործունեության դիմաց վճարվելիք գումարները, իսկ կրեդիտում՝ ձեռքբերված ձեռնարկատիրական գործունեության ակտիվները (իրական արժեքով), ձեռքբերումից առաջացած գուդվիլը: Այս հաշիվը փակվում է և մնացորդ չի ունենում: Ձեռնարկատիրական գործունեության ձեռքբերման հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են «Բիզնեսի միավորումներ» ՖՀՄՍ 3-ում։
171 «Ձեռնարկատիրական գործունեության միավորումներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Ձեռք բերվող ձեռնարկատիրական գործունեության պարտավորությունների արտացոլում՝ իրական արժեքով |
Թղթակցում է պարտավորությունները հաշվառող համապատասխան հաշիվների հետ |
|
2. Զեղչով ձեռքբերումից օգուտի արտացոլում |
629 «Այլ եկամուտներ» |
|
3. Բիզնեսի ձեռք բերման դիմաց վճարվելիք հատուցման արտացոլում |
|
|
կրեդիտորական պարտքեր |
539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
բաժնետոմսեր թողարկումներ |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 314 «Էմիսիոն եկամուտ (էմիսիոն վնաս)» |
|
հետաձգված հատուցումներ |
412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» |
|
պայմանական հատուցումներ |
543 «Ընթացիկ պահուստներ» 423 «Ոչ ընթացիկ պահուստներ» |
|
ակտիվների տրամադրում |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» 622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ» |
171 «Ձեռնարկատիրական գործունեության միավորումներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ձեռք բերվող ձեռնարկատիրական գործունեության ակտիվների արտացոլում՝ իրական արժեքով |
Թղթակցում է ակտիվները հաշվառող համապատասխան հաշիվների հետ |
|
2. Ձեռք բերումից առաջացող գուդվիլի արտացոլում |
136 «Գուդվիլ» |
ԴԱՍ 2 «ԸՆԹԱՑԻԿ ԱԿՏԻՎՆԵՐ»
Այս դասի հաշիվները, բացառությամբ կարգավորող հաշիվների, ակտիվային են և նախատեսված են ընթացիկ ակտիվների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: 2-րդ` «Ընթացիկ ակտիվներ» դասն իր մեջ ներառում է հետևյալ խմբերը՝ 21 «Պաշարներ և կենսաբանական ակտիվներ», 22 «Գործառնական և այլ ընթացիկ դեբիտորական պարտքեր, տրված կանխավճարներ և պայմանագրի գծով ակտիվներ», 23-24 «Ընթացիկ ֆինանսական ներդրումներ», 25 «Դրամական միջոցներ և 26 «Այլ ընթացիկ ակտիվներ»։
Ակտիվների՝ ընթացիկին վերագրման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական հաշվետվությունների ներկայացում» ՀՀՄՍ 1-ում:
ԽՈՒՄԲ 21 «ՊԱՇԱՐՆԵՐ ԵՎ ԿԵՆՍԱԲԱՆԱԿԱՆ ԱԿՏԻՎՆԵՐ»
21 «Պաշարներ և կենսաբանական ակտիվներ» խումբն իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները՝ 211 «Նյութեր», 212 «Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ», 214 «Անավարտ արտադրություն», 215 «Արտադրանք», 216 «Ապրանքներ», 217 «Ապրանքների վաճառքի գնի և ինքնարժեքի տարբերություն» և 218 «Պաշարների արժեքի նվազում»։
Ակտիվների՝ պաշարներին վերագրման, դրանց կազմի, չափման և գնահատման մոտեցումները նկարագրված են «Պաշարներ» ՀՀՄՍ 2-ում, իսկ կենսաբանական ակտիվներինը՝ «Գյուղատնտեսություն» ՀՀՄՍ 41-ում:
Հաշիվ 211 «Նյութեր»
211 «Նյութեր» հաշիվը նախատեսված է կազմակերպությանը պատկանող նյութերի առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ձեռք բերված (ստացված) և կազմակերպությունում արտադրված նյութերի ինքնարժեքը, իսկ կրեդիտում՝ արտադրական, վարչական, իրացման և այլ նպատակներով օգտագործելու համար դուրս գրված, ինչպես նաև օտարված նյութերի արժեքը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է նյութերի ինքնարժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
211 «Նյութեր» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 2111 «Հումք և նյութեր», 2112 «Գնովի կիսապատրաստուքներ, համալրող շինվածքներ և դետալներ», 2113 «Վառելիք», 2114 «Տարա և տարանյութեր», 2115 «Պահեստամասեր», 2116 «Շինանյութեր», 2117 «Գյուղատնտեսական նշանակության նյութեր», 2118 «Վերամշակման հանձնված նյութեր» և 2119 «Այլ նյութեր»։
Նյութերի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ պահպանման տեղի, նյութերի տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
211 «Նյութեր» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Նյութերի մուտքագրում՝ |
|
|
ա) մատակարարներից ձեռք բերված |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
բ) մասնակիցներից (բաժնետերերից)՝ որպես ներդրում կանոնադրական կապիտալում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
գ) կազմակերպությունում արտադրված |
811 «Հիմնական արտադրություն» 812 «Օժանդակ արտադրություն» |
|
դ) որպես պետական շնորհ ստացված |
421 «Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ» 541 «Եկամուտներին վերաբերող շնորհներ» |
|
ե) հիմնական միջոցների լուծարումից ստացված |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
|
զ) արտադրության թափոններ |
811 «Հիմնական արտադրություն» 812 «Օժանդակ արտադրություն» |
|
է) պատրաստի արտադրանքի, սեփական արտադրության կիսապատրաստուքների որպես նյութեր վերադասակարգում |
215 «Արտադրանք» |
|
ը) գույքագրմամբ հայտնաբերված ավելցուկ |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
|
թ) գյուղատնտեսական գործունեությունից ստացված |
615 «Գյուղատնտեսական գործունեությունից եկամուտ» |
|
2. Այլ ակտիվների հետ փոխանակման կարգով ստացված նյութերի մուտքագրում |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» |
|
3. Նյութերի ձեռք բերման հետ կապված ծախսումների (տրանսպորտային, բեռնման և բեռնաթափման ծախսումներ, չփոխհատուցվող հարկեր, տուրքեր և այլն) արտացոլում |
227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» 525 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով» 527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
211 «Նյութեր» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Արտադրական, վարչական, իրացման և այլ նպատակներով օգտագործելու համար դուրս գրված նյութերի արժեքի արտացոլումը |
543 «Ընթացիկ պահուստներ» 712 «Իրացման ծախսեր» 713 «Վարչական ծախսեր» 719 «Գործառնական այլ ծախսեր» 811 «Հիմնական արտադրություն» 812 «Օժանդակ արտադրություն» 813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» 814 «Խոտան և դրա շտկման ծախսումներ» 821 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ» 822 «Սարքավորումների տեղակայման ծախսումներ» 823 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» 824 «Ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումներ» 825 «Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» 826 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ստեղծման ծախսումներ» |
|
2. Վաճառված (օտարված) նյութերի արժեքի դուրս գրում |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
|
3. Ընդհատված գործունեությանը վերագրելի վաճառված (օտարված) նյութերի արժեքի դուրս գրում |
732 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և(կամ) վերաչափումից ծախսեր» |
|
4. Հիմնական միջոցների օտարման ժամանակ օգտագործվող նյութերի արժեքի դուրս գրում |
721 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից ծախսեր» 732 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից ծախսեր» |
|
5. Անհատույց տրված նյութերի հաշվեկշռային արժեքի արտացոլում |
728 «Անհատույց տրված ակտիվների գծով ծախսեր» |
|
6. Որպես շնորհ ստացված նյութերի հետ վերադարձ |
421 «Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ» 541 «Եկամուտներին վերաբերող շնորհներ» |
|
7. Նյութերի պակասորդների և կորուստների արտացոլումը |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
Հաշիվ 212 «Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ»
212 «Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ» հաշիվը նախատեսված է կազմակերպությանը պատկանող սպառվող կենսաբանական ակտիվների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ձեռք բերված (ստացված), գյուղատնտեսական գործունեությունից ստացված սպառվող կենսաբանական ակտիվների սկզբնական արժեքը (իրական արժեքը), ինչպես նաև դրանց վերաչափումից արժեքի աճը (պայմանավորված՝ թե ֆիզիկական, թե գնային փոփոխությամբ), իսկ կրեդիտում՝ օտարված, կենսական գործընթացները դադարեցված (մորթված, հնձված կամ այլ կերպ) կենսաբանական ակտիվների հաշվեկշռային արժեքը, վերաչափումից արժեքի նվազումը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է սպառվող կենսաբանական ակտիվների հաշվեկշռային արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Սպառվող կենսաբանական ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ գտնվելու կամ խնամքի վայրի, դրանց տեսակների, տարիքային խմբերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
212 «Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Սպառվող կենսաբանական ակտիվների մուտքագրում |
|
|
ա) այլ անձանցից ձեռք բերված |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
բ) մասնակիցներից (բաժնետերերից)՝ որպես ներդրում կանոնադրական կապիտալում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
գ) ծնաճից կամ այլ կերպ գյուղատնտեսական գործունեությունից ստացված |
615 «Գյուղատնտեսական գործունեությունից եկամուտ» |
|
դ) որպես որոշակի պայմաններով պետական շնորհ ստացված |
541 «Եկամուտներին վերաբերող շնորհներ» |
|
ե) անհատույց (որպես ոչ պայմանական պետական շնորհ) ստացված |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 628 «Շնորհներից և անհատույց ստացումներից եկամուտներ» |
|
զ) Ծնաճից ստացված կենդանիների, ինչպես նաև մատղաշ կենդանիների քաշաճի մուտքագրում՝ ինքնարժեքով |
811 «Հիմնական արտադրություն» 812 «Օժանդակ արտադրություն» |
|
2. Սպառվող կենսաբանական ակտիվների «իրական արժեք՝ հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից օգուտ (պայմանավորված գնի կամ ֆիզիկական փոփոխությամբ) |
615 «Գյուղատնտեսական գործունեությունից եկամուտ» |
|
3. Այլ ակտիվների հետ փոխանակման կարգով ստացված սպառվող կենսաբանական ակտիվների մուտքագրում |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» |
|
4. Սպառվող կենսաբանական ակտիվների ձեռք բերման հետ կապված ծախսումների (տրանսպորտային, բեռնման և բեռնաթափման ծախսումներ, չփոխհատուցվող հարկեր, տուրքեր և այլն) արտացոլում |
227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» 525 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով» 527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
5. Բերքատու կենսաբանական ակտիվների դասակարգումը որպես սպառվող կենսաբանական ակտիվների |
116 «Կենսաբանական ակտիվներ» |
212 «Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վաճառված (օտարված) սպառվող կենսաբանական ակտիվների արժեքի դուրս գրում |
711 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք» |
|
2. Սկզբնական արժեքի հիմունքով չափվող կենդանիների մորթի (սպանդի) դեպքում արժեքի արտացոլում |
811 «Հիմնական արտադրություն» 812 «Օժանդակ արտադրություն» |
|
3. Որպես պետական շնորհ ստացված սպառվող կենսաբանական ակտիվների հետ վերադարձ |
541 «Եկամուտներին վերաբերող շնորհներ» |
|
4. Սպառվող կենսաբանական ակտիվների «իրական արժեք՝ հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից վնաս (պայմանավորված գնի կամ ֆիզիկական փոփոխությամբ) |
715 «Գյուղատնտեսական գործունեությունից ծախսեր» |
Հաշիվ 214 «Անավարտ արտադրություն»
214 «Անավարտ արտադրություն» հաշիվը նախատեսված է կազմակերպության անավարտ արտադրանքի, աշխատանքների և ծառայությունների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջի դրությամբ անավարտ արտադրանքի, աշխատանքների և ծառայությունների գումարը, իսկ կրեդիտում՝ հաշվետու ժամանակաշրջանի սկզբում այդ գումարի դուրսգրումը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է անավարտ արտադրանքի, աշխատանքների և ծառայությունների արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
214 «Անավարտ արտադրություն» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 2141 «Արտադրանքի գծով անավարտ արտադրություն», 2142 «Աշխատանքների գծով անավարտ արտադրություն», 2143 «Ծառայությունների գծով անավարտ արտադրություն», 2144 «Օժանդակ արտադրության գծով անավարտ արտադրություն»։
Անավարտ արտադրության վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ արտադրությունների, աշխատանքների և ծառայությունների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
214 «Անավարտ արտադրություն» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջի դրությամբ անավարտ արտադրության արժեքի արտացոլում |
811 «Հիմնական արտադրություն» 812 «Օժանդակ արտադրություն» |
|
2. Գույքագրմամբ հայտնաբերված անավարտ արտադրության ավելցուկի մուտքագրում |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
214 «Անավարտ արտադրություն» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Հաշվետու ժամանակաշրջանի սկզբի դրությամբ անավարտ արտադրության արժեքի տեղափոխում կառավարչական հաշվառման հաշիվներ |
811 «Հիմնական արտադրություն» 812 «Օժանդակ արտադրություն» |
|
2. Գույքագրմամբ հայտնաբերված անավարտ արտադրության պակասորդների և կորուստների արտացոլումը |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
|
3. Վաճառված (օտարված) անավարտ արտադրության արժեքի դուրս գրում |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
|
4. Ընդհատված գործունեությանը վերագրելի վաճառված (օտարված) անավարտ արտադրանքի արժեքի դուրս գրում |
732 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից ծախսեր» |
Հաշիվ 215 «Արտադրանք»
215 «Արտադրանք» հաշիվը նախատեսված է պատրաստի արտադրանքի, սեփական արտադրության կիսապատրաստուքների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է պատրաստի արտադրանքի, սեփական արտադրության կիսապատրաստուքների ինքնարժեքը, իսկ կրեդիտում՝ վաճառված (օտարված) արտադրանքի արժեքը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է պատրաստի արտադրանքի, սեփական արտադրության կիսապատրաստուքների արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
215 «Արտադրանք» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 2151 «Պատրաստի արտադրանք», 2152 «Սեփական արտադրության կիսապատրաստուքներ», 2153 «Կոնսիգնացիոն և կոմիսիոն հիմունքներով վաճառքի հանձնված արտադրանք», 2154 «Առաքված արտադրանք», 2155 «Վերադարձման իրավունքով վաճառված արտադրանքի հնարավոր հետվերադարձի գծով ակտիվ»։
Արտադրանքի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ պահպանման տեղի, արտադրանքի տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
215 «Արտադրանք» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Պատրաստի արտադրանքի, սեփական արտադրության կիսապատրաստուքների մուտքագրումը |
|
|
ա) հիմնական արտադրությունից |
811 «Հիմնական արտադրություն» |
|
բ) օժանդակ արտադրությունից |
812 «Օժանդակ արտադրություն» |
|
գ) խոտանի շտկումից |
814 «Խոտան և դրա շտկման ծախսումներ» |
|
դ) գյուղատնտեսական գործունեությունից ստացված գյուղատնտեսական արտադրանքի |
615 «Գյուղատնտեսական գործունեությունից եկամուտ» |
|
2. Գույքագրմամբ հայտնաբերված ավելցուկի մուտքագրում |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
|
3. Կոնսիգնացիոն և կոմիսիոն հիմունքներով վաճառքի հանձնված արտադրանքի արտացոլում (երկրորդ կարգի հաշվիների մակարդակով) |
215 «Արտադրանք» |
|
4. Արտադրանքի վաճառքից ակնկալվող հետվերադարձի արտացոլում (երկրորդ կարգի հաշվիների մակարդակով) |
215 «Արտադրանք» |
|
5. Վաճառված պատրաստի արտադրանքի հետ վերադարձ (ինքնարժեքով)` գնահատված սպասվող հետվերադարձը գերազանցող մասով |
711 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք» |
215 «Արտադրանք» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վաճառված (օտարված) պատրաստի արտադրանքի, սեփական արտադրության կիսապատրաստուքների արժեքի դուրս գրում |
711 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք» |
|
2. Ընդհատված գործունեությանը վերագրելի վաճառված (օտարված) արտադրանքի արժեքի դուրս գրում |
731 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք՝ ընդհատված գործունեությունից» |
|
3. Խոտանված պատրաստի արտադրանքի, սեփական արտադրության կիսապատրաստուքների հետ վերադարձումը արտադրություն՝ խոտանը շտկելու նպատակով |
814 «Խոտան և դրա շտկման ծախսումներ» |
|
4. Անհատույց տրված պատրաստի արտադրանքի հաշվեկշռային արժեքի արտացոլում |
728 «Անհատույց տրված ակտիվների գծով ծախսեր» |
|
5. Պատրաստի արտադրանքի, սեփական արտադրության կիսապատրաստուքների վերադասակարգումը որպես նյութեր հետագայում սեփական կարիքների համար օգտագործելու նպատակով |
211 «Նյութեր» |
|
6. Գույքագրմամբ հայտնաբերված պատրաստի արտադրանքի, սեփական արտադրության կիսապատրաստուքների պակասորդների և կորուստների արտացոլումը |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
|
7. Երաշխիքային վաճառքի դեպքում արտադրանքի փոխարինում |
543 «Ընթացիկ պահուստներ» |
Հաշիվ 216 «Ապրանքներ»
216 «Ապրանքներ» հաշիվը նախատեսված է ապրանքների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ձեռք բերված (ստացված) ապրանքների սկզբնական արժեքը, մանրածախ առևտրում՝ նաև վաճառքի գնի և ձեռք բերման արժեքի տարբերությունը (նպատակահարմարության դեպքում), իսկ կրեդիտում՝ վաճառված (օտարված) ապրանքների արժեքը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է ապրանքների արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
216 «Ապրանքներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 2161 «Ապրանքներ պահեստում», 2162 «Ապրանքներ մանրածախ առևտրում», 2163 «Տարա և տարանյութեր», 2164 «Կոնսիգնացիոն և կոմիսիոն հիմունքներով վաճառքի հանձնված ապրանքներ», 2165 «Առաքված ապրանքներ», 2166 «Այլ ապրանքներ», 2167 «Վերադարձման իրավունքով վաճառված ապրանքների հնարավոր հետվերադարձի գծով ակտիվ»։
Ապրանքների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ պահպանման տեղերի, տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
216 «Ապրանքներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Ապրանքների մուտքագրում |
|
|
ա) մատակարարներից ձեռք բերված |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
բ) մասնակիցներից (բաժնետերերից)՝ որպես ներդրում կանոնադրական կապիտալում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
գ) որպես պետական շնորհ ստացված |
541 «Եկամուտներին վերաբերող շնորհներ» |
|
դ) գույքագրմամբ հայտնաբերված ավելցուկ |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
|
2. Վաճառված ապրանքների հետ վերադարձ (ինքնարժեքով)՝ գնահատված սպասվող հետվերադարձը գերազանցող մասով |
711 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք» |
|
3. Այլ ակտիվների հետ փոխանակման կարգով ստացված ապրանքների մուտքագրում |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» |
|
4. Ապրանքների ձեռք բերման հետ կապված ծախսումների (տրանսպորտային, բեռնման և բեռնաթափման ծախսումներ, չփոխհատուցվող հարկեր, տուրքեր և այլն) արտացոլում |
227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» 525 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով» 527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
5. Մանրածախ առևտրում ապրանքների վաճառքի գնի և ինքնարժեքի տարբերության արտացոլում |
217 «Ապրանքների վաճառքի գնի և ինքնարժեքի տարբերություն» |
|
6. Կոնսիգնացիոն և կոմիսիոն հիմունքներով վաճառքի հանձնված ապրանքների արտացոլում (երկրորդ կարգի հաշվիների մակարդակով) |
216 «Ապրանքներ» |
|
7. Ապրանքների վաճառքից ակնկալվող հետվերադարձի արտացոլում (երկրորդ կարգի հաշվիների մակարդակով) |
216 «Ապրանքներ» |
216 «Ապրանքներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վաճառված (օտարված)՝ ներառյալ ֆինանսական վարձակալության հանձնված ապրանքների արժեքի դուրս գրում |
711 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք» |
|
2. Ընդհատված գործունեությանը վերագրելի օտարված ապրանքների արժեքի դուրս գրում |
732 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից ծախսեր» |
|
3. Անհատույց տրված ապրանքների հաշվեկշռային արժեքի արտացոլում |
728 «Անհատույց տրված ակտիվների գծով ծախսեր» |
|
4. Գույքագրմամբ հայտնաբերված ապրանքների պակասորդների և կորուստների արտացոլում |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
|
5. Երաշխիքային վաճառքի դեպքում ապրանքների փոխարինում |
543 «Ընթացիկ պահուստներ» |
|
6. Որպես պետական շնորհ ստացված ապրանքների հետ վերադարձ |
541 «Եկամուտներին վերաբերող շնորհներ» |
|
7. Մանրածախ առևտրի օբյեկտից կազմակերպության պահեստ ապրանքների հետ վերադարձի դեպքում առևտրային հավելագնի ճշգրտում |
217 «Ապրանքների վաճառքի գնի և ինքնարժեքի տարբերություն» |
Հաշիվ 217 «Ապրանքների վաճառքի գնի և ինքնարժեքի տարբերություն»
217 «Ապրանքների վաճառքի գնի և ինքնարժեքի տարբերություն» հաշիվը նախատեսված է մանրածախ առևտրում ապրանքների վաճառքի գնի և ինքնարժեքի տարբերության (առևտրական հավելագին, անուղղակի հարկեր) վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար` երբ ապրանքների հաշվառաման համար կիրառվում է մանրածախ մեթոդը:
Հաշիվը պասիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է ապրանքների վաճառքի գնի և ինքնարժեքի տարբերությունը, ինչպես նաև իրացված ապրանքներին բաժին ընկնող տարբերության գումարը՝ ճշտանցման եղանակով, իսկ դեբետում՝ վաճառքի գնի և ինքնարժեքի տարբերության ճշգրտումը: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է մանրածախ առևտրում ապրանքների վաճառքի գնի և ինքնարժեքի տարբերության գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ: Այն դասի ընդհանուր գումարում ներառվում է բացասական նշանով:
217 «Ապրանքների վաճառքի գնի և ինքնարժեքի տարբերություն» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 2171 «Առևտրական հավելագին», 2172 «Ավելացված արժեքի հարկ», 2173 «Ակցիզային հարկ»։
Ապրանքների վաճառքի գնի և ինքնարժեքի տարբերության վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ապրանքների խմբերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
217 «Ապրանքների վաճառքի գնի և ինքնարժեքի տարբերություն» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Մանրածախ առևտրում ստացված ապրանքների վաճառքի գնի և ինքնարժեքի տարբերության արտացոլում |
216 «Ապրանքներ» |
|
2. Իրացված ապրանքներին բաժին ընկնող վաճառքի գնի և ինքնարժեքի տարբերության արտացոլում՝ ճշտանցման եղանակով |
711 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք» |
|
3. Գույքագրմամբ հայտնաբերված ապրանքների պակասորդներին և կորուստներին բաժին ընկնող վաճառքի գնի և ինքնարժեքի տարբերության արտացոլում՝ ճշտանցման եղանակով (եթե պակասորդները և կորուստները արտացոլվում են վաճառքի գներով) |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
217 «Ապրանքների վաճառքի գնի և ինքնարժեքի տարբերություն» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Մանրածախ առևտրի օբյեկտից կազմակերպության պահեստ ապրանքների հետ վերադարձի դեպքում առևտրային հավելագնի ճշգրտում |
216 «Ապրանքներ» |
Հաշիվ 218 «Պաշարների արժեքի նվազում»
218 «Պաշարների արժեքի նվազում» հաշիվը նախատեսված է պաշարների արժեքի նվազման վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Պաշարների արժեքի՝ մինչև իրացման զուտ արժեք նվազեցումը և դրա հետագա հակադարձումը կարգավորվում են «Պաշարներ» ՀՀՄՍ 2-ով։
Հաշիվը պասիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է պաշարների ինքնարժեքի՝ մինչև իրացման զուտ արժեք իջեցումները, իսկ դեբետում՝ այդ իջեցումների գումարների հակադարձումները: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է կազմակերպությունում առկա պաշարների արժեքի նվազման գումարները հաշվետու ամսաթվի դրությամբ: Այն դասի ընդհանուր գումարում ներառվում է բացասական նշանով:
218 «Պաշարների արժեքի նվազում» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 2181 «Նյութերի արժեքի նվազում», 2184 «Անավարտ արտադրանքի արժեքի նվազում», 2185 «Արտադրանքի արժեքի նվազում», 2186 «Ապրանքների արժեքի նվազում»։
Պաշարների արժեքի նվազման վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ պաշարների խմբերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
218 «Պաշարների արժեքի նվազում» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Պաշարների արժեքի նվազման արտացոլում |
714 «Պաշարների արժեքի իջեցման և կորստի հետ կապված ծախսեր» |
218 «Պաշարների արժեքի նվազում» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Նախկինում ճանաչված նվազումների հակադարձում |
614 «Պաշարների արժեքի իջեցման հակադարձումից եկամուտներ» |
ԽՈՒՄԲ 22 «ԳՈՐԾԱՌՆԱԿԱՆ ԵՎ ԱՅԼ ԸՆԹԱՑԻԿ ԴԵԲԻՏՈՐԱԿԱՆ ՊԱՐՏՔԵՐ, ՏՐՎԱԾ ԿԱՆԽԱՎՃԱՐՆԵՐ ԵՎ ՊԱՅՄԱՆԱԳՐԻ ԳԾՈՎ ԱԿՏԻՎՆԵՐ»
22 «Գործառնական և այլ ընթացիկ դեբիտորական պարտքեր, տրված կանխավճարներ եվ պայմանագրի գծով ակտիվներ» խումբն իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները՝ 221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով», 222 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով», 223 «Պայմանագրի գծով ակտիվներ», 224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ», 225 «Դեբիտորական պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով», 226 «Հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկեր», 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով», 228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» և 229 «Դեբիտորական պարտքերի և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ»։
Գործառնական և այլ ընթացիկ դեբիտորական պարտքերի և տրված կանխավճարների կազմի, ձևավորման և դուրս գրման մոտեցումները նկարագրված են, մասնավորապես, «Ֆինանսական հաշվետվությունների ներկայացում» ՀՀՄՍ 1-ում, «Վարձակալություն» ՖՀՄՍ 16-ում, «Հասույթ գնորդների հետ պայմանագրերից» ՖՀՄՍ 15-ում և «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում: Պայմանագրի գծով ակտիվների ճանաչման և հետագա հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են «Հասույթ գնորդների հետ պայմանագրերից» ՖՀՄՍ 15-ում, իսկ ակնկալվող պարտքային կորուստների հաշվառման գծով մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվ 221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով»
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» հաշիվը նախատեսված է վաճառքի գներով (ներառյալ անուղղակի հարկերը) արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների, այլ պաշարների, ֆինանսական ներդրումների, հիմնական միջոցների և այլ ակտիվների վաճառքների գծով դեբիտորական պարտքերի առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Դեբիտորական պարտքերի ճանաչման, ապաճանաչման և չափման հացերը կարգավորվում են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում։
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է վերը նշված գործառնություններից առաջացող դեբիտորական պարտքերի գումարը, իսկ կրեդիտում՝ այդ պարտքերի մարումները, դուրս գրումները (ապաճանաչումը): Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է վաճառքների գծով ընթացիկ դեբիտորական պարտքերի գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 2211 «Դեբիտորական պարտքեր արտադրանքի, ապրանքների վաճառքների գծով», 2212 «Դեբիտորական պարտքեր մատուցած ծառայությունների, կատարած աշխատանքների գծով», 2213 «Դեբիտորական պարտքեր այլ պաշարների վաճառքների գծով», 2214 «Դեբիտորական պարտքեր ֆինանսական ներդրումների վաճառքների գծով», 2215 «Դեբիտորական պարտքեր հիմնական միջոցների վաճառքների գծով», 2216 «Դեբիտորական պարտքեր այլ վաճառքների գծով»։
Վաճառքների գծով դեբիտորական պարտքերի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ դեբիտորների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Վաճառված ակտիվների (աշխատանքների, ծառայությունների) գծով դեբիտորական պարտքերի արտացոլում՝ երբ հասույթը և դեբիտորական պարտքը ենթակա են ճանաչման միաժամանակ |
|
|
- բաց թողնման գներով (առանց անուղղակի հարկերի) |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» 622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումից եկամուտներ» |
|
- անուղղակի հարկեր |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» 542 «Վճարումը հետաձգված հարկային պարտավորություններ» |
|
2. Վաճառված ակտիվների (աշխատանքների, ծառայությունների) գծով դեբիտորական պարտքերի արտացոլում՝ երբ դեբիտորական պարտքը ճանաչվում է ավելի ուշ քան հասույթը |
|
|
- առանց անուղղակի հարկերի |
223 «Պայմանագրի գծով ակտիվներ |
|
- անուղղակի հարկեր |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
|
3. Վաճառված ակտիվների (աշխատանքների, ծառայությունների) գծով դեբիտորական պարտքերի արտացոլում՝ երբ դեբիտորական պարտքը ճանաչվում է ավելի շուտ քան հասույթը |
425 «Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» 522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
4. Ընդհատված գործունեությանը վերագրելի ակտիվների վաճառքների դիմաց պարտքերի արտացոլում |
631 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ՝ ընդհատված գործունեությունից» 632 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից եկամուտներ» |
|
5. Արտարժույթով արտահայտված դեբիտորական պարտքերի գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի արտացոլում |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
|
6. Վաճառքների գծով դուրս գրված անհուսալի դեբիտորական պարտքերի հակադարձում |
229 «Դեբիտորական պարտքերի և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» |
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Դրամական միջոցների ստացում՝ որպես պարտքերի մարում |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվների բանկերում» |
|
2. Գնորդների կողմից հետ վերադարձված արտադրանքի, ապրանքների արժեքների արտացոլում՝ |
|
|
ա) հետվերադարձվածը չի գերազանցում ակնկալվող հետվերադարձի գծով հասույթի ճշգրտումը |
|
|
- առանց անուղղակի հարկերի |
531 «Հետվերադարձման (փոխհատուցման) գծով պարտավորություններ» |
|
- անուղղակի հարկեր |
226 «Հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկեր» 261 «Ընթացիկ ակտիվներ հաշվանցումը հետաձգված անուղղակի հարկերի գծով» |
|
ա) հետվերադարձվածը գերազանցում է ակնկալվող հետվերադարձի գծով հասույթի ճշգրտումը – գերազանցող մասով |
|
|
- առանց անուղղակի հարկերի |
612 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների հետ վերադարձումից հասույթի ճշգրտում» |
|
- անուղղակի հարկեր |
226 «Հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկեր» 261 «Ընթացիկ ակտիվներ հաշվանցումը հետաձգված անուղղակի հարկերի գծով» |
|
3. Ընթացիկ դեբիտորական պարտքերի մարում, հաշվանցում |
|
|
ա) կրեդիտորական պարտքերի հաշվին (փոխադարձ պահանջարկների գրանցման ճանապարհով հաշվարկների իրականացման դեպքում) |
521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
բ) ստացված կանխավճարների հաշվին |
425 «Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություներ» 522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություներ» |
|
գ) աշխատակիցների աշխատավարձից պահումների հաշվին (կազմակերպությունից ձեռք բերված ապրանքների և ծառայությունների դիմաց) |
527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» |
|
4. Արտարժույթով արտահայտված դեբիտորական պարտքերի գծով փոխարժեքային տարբերություններից կորստի արտացոլում |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
|
5. Վաճառքների գծով անհուսալի դեբիտորական պարտքերի դուրս գրում |
229 «Դեբիտորական պարտքերի և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» |
|
6․ Վաճառքների գծով դեբիտորական պարտքերի վերաձևակերպումը որպես տրված փոխառություն՝ երբ առկա է նշանակալի ֆինանսավորման բաղադրիչ |
148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
Հաշիվ 222 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով»
222 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով» հաշիվը նախատեսված է գործառնական վարձակալության, ստացվելիք շահաբաժինների, ստացվելիք տոկոսների, ապահովագրական հատուցումների, տույժերի, տուգանքների, նյութական վնասի փոխհատուցման և այլ եկամուտների գծով դեբիտորական պարտքերի առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Դեբիտորական պարտքերի ճանաչման, ապաճանաչման և չափման հարցերը կարգավորվում են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում։
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է վերը նշված գործառնություններից առաջացող դեբիտորական պարտքերի գումարը, իսկ կրեդիտում՝ այդ պարտքերի մարումը, դուրս գրումը (ապաճանաչումը): Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է կազմակերպության այլ եկամուտների գծով դեբիտորական պարտքերի գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
222 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 2221 «Դեբիտորական պարտքեր գործառնական վարձակալության գծով», 2222 «Դեբիտորական պարտքեր ստացվելիք շահաբաժինների գծով», 2223 «Դեբիտորական պարտքեր ստացվելիք տոկոսների գծով, 2224 «Դեբիտորական պարտքեր ապահովագրական հատուցումների գծով», 2225 «Դեբիտորական պարտքեր տույժերի, տուգանքների գծով», 2226 «Դեբիտորական պարտքեր նյութական վնասի փոխհատուցման գծով», 2229 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով»։
Այլ եկամուտների գծով դեբիտորական պարտքերի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ դեբիտորների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
222 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Դեբիտորական պարտքերի արտացոլում՝ |
|
|
- առանց անուղղակի հարկերի |
|
|
ա) գործառնական վարձակալության գծով |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
|
բ) ստացվելիք շահաբաժինների գծով |
627 «Տոկոսների և շահաբաժինների գծով եկամուտներ» |
|
գ) ապահովագրական հատուցումների գծով |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
|
դ) տույժերի, տուգանքների գծով |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
|
ե) նյութական վնասի փոխհատուցման գծով (այդ թվում՝ կազմակերպության աշխատակիցների կողմից ընդունված կամ նրանցից դատավճռով գանձման ենթակա պակասորդները) |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
|
- անուղղակի հարկերի |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» 542 «Վճարումը հետաձգված հարկային պարտավորություններ» |
|
3. Արտարժույթով արտահայտված դեբիտորական պարտքերի գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի արտացոլում |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
|
4. Այլ եկամուտների գծով դուրս գրված դեբիտորական պարտքերի հակադարձում |
229 «Դեբիտորական պարտքերի և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» |
222 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Դեբիտորական պարտքերի մարում |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
2. Աշխատավարձից պահումներ նյութական վնասի փոխհատուցման համար |
527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» |
|
3. Ընթացիկ դեբիտորական պարտքերի մարում, հաշվանցում ստացված կանխավճարների հաշվին |
223 «Այլ ստացված կանխավճարներ» |
|
4. Արտարժույթով արտահայտված դեբիտորական պարտքերի գծով փոխարժեքային տարբերություններից կորստի արտացոլում |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
|
5. Այլ եկամուտների գծով անհուսալի դեբիտորական պարտքերի դուրս գրում՝ |
229 «Դեբիտորական պարտքերի և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» |
Հաշիվ 223 «Պայմանագրի գծով ակտիվներ»
223 «Պայմանագրի գծով ակտիվներ» հաշիվը նախատեսված է գնորդների հետ պայմանագրերի գծով ակտիվների առկայության, ձևավորման և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Պայմանագրի գծով ակտիվների ճանաչումն ու չափումը կարգավորվում է «Հասույթ գնորդների հետ պայմանագրերից» ՖՀՄՍ 15-ով:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում են գնորդների հետ պայմանագրերի գծով հասույթի ճանաչումը, իսկ կրեդիտում՝ այդ գումարների դասակարգումը դեբիտորական պարտքերին՝ արդեն ճանաչված հասույթների գծով հաշիվ (հաշիվ ապրանքագիր) ներկայացնելիս և պայմանագրի գծով ակտիվների դուրս գրումները: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է պայմանագրի գծով ակտիվների մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Պայմանագրի գծով ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ պայմանագրերի (պայմանագրերի խմբերի) և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
223 «Պայմանագրի գծով ակտիվներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Գնորդների հետ պայմանագրերի գծով հասույթի ճանաչում |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» |
|
2. Պայմանագրի գծով ակտիվներից առաջացող տոկոսային եկամտի արտացոլում՝ երբ հասույթում առկա է նշանակալի ֆինանսավորման բաղադրիչ |
627 «Տոկոսների և շահաբաժինների գծով եկամուտներ» |
223 «Պայմանագրի գծով ակտիվներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Պայմանագրերի գծով հաշվի (հաշիվ ապրանքագրի) ներկայացում արդեն որպես հասույթ ճանաչված գումարների գծով |
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» |
|
2. Պայմանագրի գծով ակտիվների դուրսգրում |
229 «Դեբիտորական պարտքերի և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» |
Հաշիվ 224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ»
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» հաշիվը նախատեսված է ընթացիկ ակտիվներ և ծառայություններ (աշխատանքներ) ձեռք բերելու համար մատակարարներին (կապալառուներին) տրված կանխավճարների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է տրված կանխավճարների գումարները, իսկ կրեդիտում՝ ընթացիկ ակտիվների և ծառայությունների ձեռք բերումը, այլ մարումները և դուրսգրումները: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է ընթացիկ կանխավճարների մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 2241 «Տրված կանխավճարներ նյութեր ձեռք բերելու համար», 2242 «Տրված կանխավճարներ ապրանքներ ձեռք բերելու համար», 2243 «Տրված կանխավճարներ աշխատանքներ, ծառայություններ ձեռք բերելու համար», 2249 «Այլ նպատակներով տրված ընթացիկ կանխավճարներ»։
Տրված ընթացիկ կանխավճարների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ մատակարարների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Ընթացիկ ակտիվների, ծառայությունների (աշխատանքների) ձեռք բերման համար մատակարարներին (կապալառուներին) տրված կանխավճարներ |
227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 511 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքների հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 512 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքների հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Կանխավճարների դիմաց ստացված ընթացիկ ակտիվների և ծառայությունների արտացոլում՝ |
|
|
- առանց անուղղակի հարկերի |
211 «Նյութեր» 212 «Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ» 216 «Ապրանքներ» 231 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիքներ» 232 «Իրական արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. ածանցյալ գործիքներ» 233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. պարտքային գործիքներ» 234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. պարտքային գործիքներ» 235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 238 «Որպես հեջավորման գործիք նախատեսված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 239 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 256 «Դրամական փաստաթղթեր» 712 «Իրացման ծախսեր» 713 «Վարչական ծախսեր» 811 «Հիմնական արտադրություն» 812 «Օժանդակ արտադրություն» 813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» |
|
- անուղղակի հարկեր (ԱԱՀ, ակցիզային հարկ) |
226 «Հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկեր» 261 «Ընթացիկ ակտիվներ հաշվանցումը հետաձգված անուղղակի հարկերի գծով» |
|
2. Գնումների գծով և այլ կրեդիտորական պարտքերի մարում (հաշվանցում) տրված կանխավճարների հաշվին |
521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
3. Հետ ստացման ենթակա տրված կանխավճարների վերադասակարգումը որպես դեբիտորական պարտք |
228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» |
|
4. Տրված ընթացիկ կանխավճարների դուրս գրում |
229 «Դեբիտորական պարտքերի և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» |
Հաշիվ 225 «Դեբիտորական պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով»
225 «Դեբիտորական պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» հաշիվը նախատեսված է հարկերի, տուրքերի և այլ պարտադիր վճարների գծով պետական կամ համայնքային բյուջեների հետ կարճաժամկետ դեբիտորական պարտքերի առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է հաշվետու ժամանակաշրջանի ընթացքում հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով կատարված կանխավճարները, ինչպես նաև հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջի դրությամբ բյուջեի նկատմամբ ունեցած գերավճարը, իսկ կրեդիտում՝ բյուջեի նկատմամբ կարճաժամկետ պարտավորությունների մարումը կանխավճարների, գերավճարի հաշվին, ինչպես նաև բյուջեից գերավճարի հետ ստացումը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով բյուջեի հետ կարճաժամկետ դեբիտորական պարտքերի գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
225 «Դեբիտորական պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 2251 «Դեբիտորական պարտքեր շահութահարկի գծով», 2252 «Դեբիտորական պարտքեր դրոշմանիշային վճարների գծով», 2253 «Դեբիտորական պարտքեր ավելացված արժեքի հարկի գծով», 2254 «Դեբիտորական պարտքեր ակցիզային հարկի գծով», 2255 «Դեբիտորական պարտքեր փոխադրամիջոցների գույքահարկի գծով», 2256 «Դեբիտորական պարտքեր անշարժ գույքի հարկի գծով», 2257 «Դեբիտորական պարտքեր մաքսային վճարների գծով», 2259 «Դեբիտորական պարտքեր այլ տուրքերի և պարտադիր վճարների գծով»։
Հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով դեբիտորական պարտքերի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ հարկերի և այլ պարտադիր վճարների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
225 «Դեբիտորական պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Հաշվետու ժամանակաշրջանի ընթացքում բյուջե կատարված կանխավճարներ |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» |
|
2. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում բյուջեի նկատմամբ ունեցած գերավճարի արտացոլում |
226 «Հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկեր» 524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
225 «Դեբիտորական պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջի դրությամբ բյուջեի գծով ընթացիկ պարտավորությունների մարում կանխավճարների, գերավճարների հաշվին |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
|
2. Բյուջեից գերավճարի հետ ստացում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» |
Հաշիվ 226 «Հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկեր»
226 «Հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկեր» հաշիվը նախատեսված է ձեռք բերված (ստացված) ակտիվների (աշխատանքների, ծառայությունների) գծով հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկերի գումարների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ձեռք բերված (ստացված) ակտիվների (աշխատանքների, ծառայությունների) գծով հարկային հաշիվներում առկա և հաշվանցվող (փոխհատուցվող) ԱԱՀ-ի գումարները, ինչպես նաև անհուսալի դեբիտորական պարտքերի դուրս գրումից՝ նախկինում որպես պարտավորություն հաշվեգրված ԱԱՀ-ի փոխհատուցումը, իսկ կրեդիտում՝ բյուջեի նկատմամբ կարճաժամկետ պարտավորությունների մարումը, ինչպես նաև հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջի դրությամբ մնացորդի (գերավճարի)՝ որպես բյուջեի գծով դեբիտորական պարտքի արտացոլումը: Այս հաշիվը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ մնացորդ չի ունենում:
Հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկերի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
226 «Հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկեր» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Ձեռք բերված (ստացված) ակտիվների (աշխատանքների, ծառայությունների) գծով հաշվանցվող (փոխհատուցվող) ԱԱՀ-ի գումարների արտացոլում, երբ ձեռք բերման (ստացման) և հաշվանցման (փոխհատուցման) պահերը |
|
|
- համընկնում են |
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար» 224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
- չեն համընկնում |
261 «Ընթացիկ ակտիվներ հաշվանցումը հետաձգված անուղղակի հարկերի գծով» |
|
2. Անհուսալի դեբիտորական պարտքերի դուրս գրումից՝ նախկինում որպես պարտավորություն հաշվեգրված ԱԱՀ-ի փոխհատուցում |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
|
3. Գնորդների կողմից հետ վերադարձված արտադրանքի, ապրանքների արժեքում և գների իջեցումից առաջացած գումարներում ներառված ԱԱՀ-ի արտացոլում |
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» 251 «Դրամարկղ» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
4. Ակտիվների (աշխատանքների, ծառայությունների) փոխանակման դեպքում ԱԱՀ գումարների հաշվանցում |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
226 «Հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկեր» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Հաշվանցման ենթակա ԱԱՀ-ի դիմաց բյուջեի նկատմամբ կարճաժամկետ պարտավորությունների մարում |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
|
2. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա գումարի մնացորդի՝ որպես բյուջեի գծով դեբիտորական պարտք արտացոլում |
225 «Դեբիտորական պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
Հաշիվ 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով»
227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» հաշիվը նախատեսված է առհաշիվ տրված գումարների գծով դեբիտորական պարտքերի առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է առհաշիվ տրված գումարների գծով դեբիտորական պարտքերը, իսկ կրեդիտում՝ հաշվետու անձանց կողմից ծախսված գումարները, ինչպես նաև այդ պարտքերի հետ վերադարձումը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է առհաշիվ տրված գումարների գծով դեբիտորական պարտքերի գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 2271 «Առհաշիվ տրված գումարներ նյութեր ձեռք բերելու համար», 2272 «Առհաշիվ տրված գումարներ ապրանքներ ձեռք բերելու համար», 2273 «Առհաշիվ տրված գումարներ ծառայություններ ձեռք բերելու համար» 2274 «Առհաշիվ տրված գումարներ գործուղումների համար», 2279 «Այլ նպատակներով առհաշիվ տրված գումարներ»։
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում յուրաքանչյուր աշխատողի գծով կրեդիտային մնացորդ առաջանալու դեպքում այն ձևակերպվում է որպես ընթացիկ կրեդիտորական պարտք:
Առհաշիվ տրված գումարների գծով դեբիտորական պարտքերի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ յուրաքանչյուր աշխատողի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Առհաշիվ գումարների տրամադրում |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
2. Արտարժույթով արտահայտված դեբիտորական պարտքերի գծով (վերադարձման ենթակա մասով) փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի արտացոլում |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
|
3. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում յուրաքանչյուր աշխատակցի՝ առհաշիվ գործառնությունների գծով կրեդիտային մնացորդի ձևակերպումը որպես ընթացիկ կրեդիտորական պարտք |
528 «Պարտքեր աշխատակիցներին այլ գործառնությունների գծով» |
227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ծախսված (օգտագործված) առհաշիվ գումարների արտացոլում ըստ ուղղությունների՝ |
|
|
ա) ակտիվների ձեռք բերում և ակտիվների ձեռքբերման (ստացման) հետ կապված ծախսումների արտացոլում |
Թղթակցում է ակտիվները հաշվառող համապատասխան հաշիվների հետ |
|
բ) առհաշիվ տրված գումարների ծախսագրում |
712 «Իրացման ծախսեր 713 «Վարչական ծախսեր» 719 «Գործառնական այլ ծախսեր» 811 «Հիմնական արտադրություն» 812 «Օժանդակ արտադրություն» 813 «Անուղղակի արտադրական ծ ախսումներ» 814 «Խոտան և դրա շտկման ծախսումներ» 821 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ» 822 «Սարքավորումների տեղակայման ծախսումներ» 823 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» 824 «Ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումներ» 825 «Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» 826 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ստեղծման ծախսումներ» |
|
գ) առհաշիվ անձանց կողմից գնված ակտիվների (աշխատանքների, ծառայությունների) գծով փոխհատուցման ենթակա անուղղակի հարկերի արտացոլում |
226 «Հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկեր» 261 «Ընթացիկ ակտիվներ հաշվանցումն հետաձգված անուղղակի հարկերի գծով» |
|
2. Հաշվետու ժամանակաշրջանի սկզբում յուրաքանչյուր աշխատակցի գծով կրեդիտային մնացորդի ձևակերպում |
528 «Պարտքեր աշխատակիցներին այլ գործառնությունների գծով» |
|
3. Արտարժույթով արտահայտված դեբիտորական պարտքերի գծով (վերադարձման ենթակա մասով) փոխարժեքային տարբերություններից կորստի արտացոլում |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
|
4. Առհաշիվ տրված գումարների հետ վերադարձում |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
Հաշիվ 228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր»
228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» հաշիվը նախատեսված է աշխատանքի վարձատրության և աշխատակիցների հետ այլ գործառնությունների գծով դեբիտորական պարտքերի, բողոքարկումների գծով դեբիտորական պարտքերի գծով դեբիտորական պարտքերի, բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներից ստացվելիք շահաբաժինների, ստացման ենթակա շնորհների, գնորդներից ստացվելիք անվերապահ հատուցման, ինչպես նաև այլ ընթացիկ դեբիտորական պարտքերի առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներից ստացվելիք շահաբաժինների ճանաչումը և չափումը կարգավորվում է «Ներդրումներ ասոցիացված կազմակերպություններում և համատեղ ձեռնարկումներում» ՀՀՄՍ 28-ով, պետական շնորհների գծով դեբիտորական պարտքերի ճանաչումը և չափումը կարգավորվում է «Պետական շնորհների հաշվառում և պետական օգնության բացահայտում» ՀՀՄՍ 20-ով, իսկ գնորդներից ստացվելիք անվերապահ հատուցման ճանաչումը և չափումը կարգավորվում է «Հասույթ գնորդների հետ պայմանագրերից» ՖՀՄՍ 15-ով:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է վերը նշված գործառնություններից առաջացող դեբիտորական պարտքերի գումարը, իսկ կրեդիտում՝ այդ պարտքերի մարումը, դուրս գրումը (ապաճանաչումը): Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է կազմակերպության այլ ընթացիկ դեբիտորական պարտքերի գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 2281 «Դեբիտորական պարտքեր աշխատավարձի վճարման գծով», 2282 «Դեբիտորական պարտքեր աշխատակիցների հետ այլ գործառնությունների գծով», 2283 «Դեբիտորական պարտքեր բողոքարկումների գծով», 2284 «Դեբիտորական պարտքեր բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներից ստացվելիք շահաբաժինների գծով», 2285 «Դեբիտորական պարտքեր ստացման ենթակա շնորհների գծով», 2286 «Ստացվելիք անվերապահ հատուցում մինչև արտադրանքի, ապրանքների վաճառքը կամ ծառայությունների մատուցումը», 2289 «Այլ դեբիտորական պարտքեր»։
Այլ դեբիտորական պարտքերի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ յուրաքանչյուր աշխատողի, դեբիտորների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Աշխատակիցների` կազմակերպությանն ունեցած դեբիտորական պարտքերի արտացոլում (այն դեպքում, երբ կազմակերպությունը հատուցում է այլ առևտրային կազմակերպություններին իր աշխատակիցների ունեցած պարտքը) |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» |
|
2. Տրամադրված բնակարանային կոմունալ ծառայությունների դիմաց անձնակազմի դեբիտորական պարտքերի արտացոլում |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
3. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում յուրաքանչյուր աշխատողի աշխատավարձի գծով գերավճարի տեղափոխում |
527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» |
|
4. Բողոքարկումների գծով դեբիտորական պարտքերի արտացոլում |
521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
5. Ֆինանսական վարձակալության գծով երկարաժամկետ պարտքի ժամկետից շուտ մարման դեպքում ստացվելիք գումարների արտացոլում |
149 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
|
6. Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով ստացվելիք շահաբաժինների արտացոլում |
141 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ» |
|
7. Ստացման ենթակա պետական շնորհների արտացոլում |
421 «Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ» 541 «Եկամուտների վերաբերող շնորհներ» |
|
8. Պայմանագրի գծով գնորդից անվերապահ ստացման ենթակա կանխավճարի արտացոլում |
425 «Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» 522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
9. Արտարժույթով արտահայտված դեբիտորական պարտքերի գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի արտացոլում |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Աշխատակիցների գծով դեբիտորական պարտքերի մարում աշխատավարձից պահումների միջոցով |
527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» |
|
2. Դրամական միջոցների ստացում՝ որպես պարտքերի մարում |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
3. Բողոքարկումների գծով դեբիտորական պարտքերի մարում |
521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
3. Արտարժույթով արտահայտված դեբիտորական պարտքերի գծով փոխարժեքային տարբերություններից կորստի արտացոլում |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
|
4. Այլ դեբիտորական պարտքերի դուրս գրում |
229 «Դեբիտորական պարտքերի և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» |
Հաշիվ 229 «Դեբիտորական պարտքերի և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ»
229 «Դեբիտորական պարտքերի և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» հաշիվը նախատեսված է գործառնական և այլ ընթացիկ դեբիտորական պարտքերի, տրված ընթացիկ կանխավճարների և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկումների՝ ներառյալ ակնկալվող պարտքային կորուստների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Տրված կանխավճարների արժեզրկման գումարների որոշման (գնահատման), դրանց ճանաչման կամ հակադարձման հաշվապահական հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են «Արժեզրկումից կորուստներ» ՀՀՄՍ 36-ում, իսկ ակնկալվող պարտքային կորուստների գնահատման, ճանաչման և հակադարձման մոտեցումները՝ «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվը պասիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում են գործառնական և այլ ընթացիկ դեբիտորական պարտքերի, տրված ընթացիկ կանխավճարների և պայմանագրի գծով ակտիվների գծով ճանաչված արժեզրկումների և ակնկալվող պարտքային կորուստների գումարները, դրանց աճը, իսկ դեբետում՝ մարված կամ դուրսգրված ակտիվների գծով կուտակված արժեզրկումների և ակնկալվող պարտքային կորուստների գումարների դուրս գրումը, արժեզրկումների և ակնկալվող պարտքային կորուստների գումարների հակադարձումը, դրանց նվազեցումը: Հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է կազմակերպությունում առկա ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով կուտակված արժեզրկումների՝ ներառյալ ակնկալվող պարտքային կորուստների գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
229 «Դեբիտորական պարտքերի և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 2291 «Վաճառքների գծով դեբիտորական պարտքերի ակնկալվող պարտքային կորուստներ», 2292 «Այլ եկամուտների գծով դեբիտորական պարտքերի ակնկալվող պարտային կորուստներ», 2293 «Պայմանագրի գծով ակտիվների ակնկալվող պարտքային կորուստներ», 2294 «Տրված ընթացիկ կանխավճարների արժեզրկումներ», 2295 «Առհաշիվ տրված գումարների արժեզրկումներ», 2299 «Այլ դեբիտորական պարտքերի ակնկալվող պարտքային կոուստներ»:
Ընթացիկ դեբիտորական պարտքերի, տրված կանխավճարների և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկումների և ակնկալվող պարտքային կորուստների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
229 «Դեբիտորական պարտքերի և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ընթացիկ դեբիտորական պարտքերի, տրված կանխավճարների և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկումների և ակնկալվող պարտքային կորուստների ճանաչում |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
|
2. Արտարժույթով արտահայտված դեբիտորական պարտքերի ակնկալվող պարտքային կորուստների գծով փոխարժեքային տարբերություններից կորուստների արտացոլում |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
229 «Դեբիտորական պարտքերի և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակություն |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Մարված կամ դուրսգրված ընթացիկ դեբիտորական պարտքերի, տրված կանխավճարների և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկումների և ակնկալվող պարտքային կորուստների մարում |
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» 222 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով» 223 «Պայմանագրի գծով ակտիվներ» 224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարներր գծով» 228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» |
|
2. Ընթացիկ դեբիտորական պարտքերի, տրված կանխավճարների և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկումների և ակնկալվող պարտքային կորուստների հակադարձում |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
|
3. Արտարժույթով արտահայտված դեբիտորական պարտքերի ակնկալվող պարտքային կորուստների գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտների արտացոլում |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
ԽՈՒՄԲ 23-24 «ԸՆԹԱՑԻԿ ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ՆԵՐԴՐՈՒՄՆԵՐ»
23-24 «Ընթացիկ ֆինանսական ներդրումներ» խումբն իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները՝ 231 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիքներ», 232 «Իրական արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. ածանցյալ գործիքներ», 233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. պարտքային գործիքներ», 234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ», 235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր», 236 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքերի ընթացիկ մաս», 237 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով», 238 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ», 239 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ», 241 «Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ կամ կորուստներ» և 242 «Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ»։
Ընթացիկ ֆինանսական ներդրումների ճանաչման, չափման, ներկայացման, դասակարգման մոտեցումները նկարագրված են, մասնավորապես, «Ֆինանսական հաշվետվությունների ներկայացում» ՀՀՄՍ 1-ում, «Վարձակալություն» ՖՀՄՍ 16-ում և «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվ 231 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիքներ»
231 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիներ» հաշիվը նախատեսված է բաժնային գործիքներից առաջացող այն ֆինանսական ակտիվների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար, որոնք պահվում են առևտրական նպատակներով: Նշված ֆինանսական ակտիվների ճանաչումը, ապաճանաչումը և չափումը կարգավորվում է «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ով:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ձեռք բերված (ստացված) առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիքների արժեքը, իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի աճը, իսկ կրեդիտում՝ վաճառված ֆինանսական ակտիվների արժեքը, իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի նվազումը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է առևտրական նպատակներով պահվող բաժնային գործիքներում ֆինանսական ներդրումների արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիքների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ֆինանսական ակտիվների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
231 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիքներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիքների ձեռք բերում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
2. Առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիքների ստացում մասնակիցներից (բաժնետերերից)՝ որպես ներդրում կանոնադրական կապիտալում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
3. Այլ ակտիվների հետ փոխանակման կարգով ստացվող առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիքների արտացոլումը |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» 622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ» |
|
4. Առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի աճ |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
231 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիքներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վաճառված (օտարված) ֆինանսական ակտիվների հաշվեկշռային արժեքի դուրսգրում |
722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից ծախսեր» |
|
2. Առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի նվազում |
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» |
|
3․ Առևտրական նպատակնով պահվող բաժնային գործիքներում ներդրումների վերադասակարգումը որպես իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող բաժնային գործիք հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ՝ հաշվեկշռային արժեքով |
143 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. բաժնային գործիքներ» |
Հաշիվ 232 «Իրական արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. ածանցյալ գործիքներ»
232 «Իրական արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. ածանցյալ գործիքներ» հաշիվը նախատեսված է ածանցյալ գործիքներից առաջացող այն ֆինանսական ակտիվների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար, որոնք պահվում են առևտրական նպատակներով:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ձեռք բերված (ստացված) ածանցյալ ֆինանսական ակտիվների արժեքը, իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի աճը, իսկ կրեդիտում՝ օտարված ածանցյալ ֆինանսական ակտիվների արժեքը, իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի նվազումը, ինչպես նաև ածանցյալ պայմանագրերի իրագործումը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է առևտրական նպատակներով պահվող ածանցյալ գործիքներից առաջացող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների իրական արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ: Ածանցյալ ֆինանսական գործիքների դասակարգման, դրանց ճանաչման, չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ․ ներկայացումը» ՀՀՄՍ 32-ում և «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում::
Իրական արժեքով չափվող ածանցյալ գործիք հանդիսացող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ածանցյալ գործիքների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
232 «Իրական արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. ածանցյալ գործիքներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Իրական արժեքով չափվող ածանցյալ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ձեռք բերում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
2. Իրական արժեքով չափվող ածանցյալ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ստացում մասնակիցներից (բաժնետերերից)՝ որպես ներդրում կանոնադրական կապիտալում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
3. Այլ ակտիվների հետ փոխանակման կարգով իրական արժեքով չափվող ածանցյալ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ստացում |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» 622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումից եկամուտներ» |
|
4. Իրական արժեքով չափվող ածանցյալ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերածվելը ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների՝ հաշվետու ամսաթվի դրությամբ (իրական արժեքով վերաչափումից առաջացած կրեդիտային մնացորդի չափով) |
517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
5. Իրական արժեքով չափվող ածանցյալ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների վերածվելը ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ հաշվետու ամսաթվի դրությամբ (իրական արժեքով վերաչափումից առաջացած դեբետային մնացորդի չափով) |
517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
6. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ածանցյալ գործիքների վերադասակարգումը որպես իրական արժեքով չափվող ֆինանսական ակտիվներ՝ երբ չեն բավարարվում հեջավորման հաշվառման արդյունավետության կամ այլ պայմանները |
238 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» |
|
7. Իրական արժեքով չափվող ածանցյալ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի աճ |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
232 «Իրական արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. ածանցյալ գործիքներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վաճառված (օտարված) ածանցյալ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների հաշվեկշռային արժեքի դուրսգրում |
722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից ծախսեր» |
|
2. Իրական արժեքով չափվող ածանցյալ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերադասակարգումը որպես հեջավորման գործիք՝ երբ բավարարված են հեջավորման հաշվառման արդյունավետության կամ այլ պայմանները |
238 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» |
|
3. Իրական արժեքով չափվող ածանցյալ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի նվազում |
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» |
|
4. Ածանցյալ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվի արժեքի ներառումը ածանցյալ պայմանագրով ձեռքբերված ակտիվի հաշվեկշռային արժեքում |
Համապատասխան ակտիվները հաշվառող հաշիվներ |
Հաշիվ 233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ»
233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» հաշիվը նախատեսված է պարտքային գործիքներից առաջացող այն ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար, որոնց գծով բավարարված չեն ամորտիզացված արժեքով հաշվառման կամ իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով հաշվառման պահանջները, կամ որոնք սկզբնական ճանաչման պահին նախորոշվել են որպես իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով հաշվառվող։ Պարտքային գործիքները որպես իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող դասակարգման, դրանց ճանաչման, չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ձեռք բերված (ստացված) իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներում ներդրումների արժեքը, իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի աճը, իսկ կրեդիտում՝ օտարված իրական արժեքով չափվող պարտքային գործիքների արժեքը, իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի նվազումը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային գործիք հանդիսացող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ՝ ներառյալ ոչ ընթացիկ ակտիվների ընթացիկ մասը:
233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 2331 «Առևտրական նպատակով պահվող պարտքային գործիքներ» 2332 «Սկզբնական ճանաչման պահին որպես իրական արժեքով` շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող նախորոշված ընթացիկ պարտքային գործիքներ», 2333 «Իրական արժեքով` շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող այլ ընթացիկ պարտքային գործիքներ», 2334 «Սկզբնական ճանաչման պահին որպես իրական արժեքով` շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող նախորոշված ոչ ընթացիկ պարտքային գործիքների ընթացիկ մաս», 2339 «Իրական արժեքով` շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող այլ ոչ ընթացիկ պարտքային գործիքների ընթացիկ մաս»։
Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային գործիք հանդիսացող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ գործիքների կառավարման համար նախատեսված բիզնես մոդելների, դրամական հոսքերի կառուցվածքի և կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ձեռք բերում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
2. Իրական արժեքով` շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ստացում մասնակիցներից (բաժնետերերից)՝ որպես ներդրում կանոնադրական կապիտալում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
3. Այլ ակտիվների հետ փոխանակման կարգով իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ստացում |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» 622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ» |
|
4. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերադասակարգումը որպես իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ՝ իրական արժեքով |
|
|
- ամորտիզացված արժեքի չափով |
235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
|
- ամորտիզացված արժեքը գերազանցող մասով |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
|
5. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերադասակարգումը որպես իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ՝ իրական արժեքով |
234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» |
|
6. Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ընթացիկ մասի տեղափոխում |
146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» |
|
7. Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կամ վերափոխումից արժեքի աճ |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վաճառված (օտարված) իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից ծախսեր» |
|
2. Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ներդրումների մարում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
3. Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ներդրումների վերադասակարգումը այլ ֆինանսական ակտիվների՝ հաշվեկշռային արժեքով |
235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» |
|
4. Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կամ վերափոխումից արժեքի նվազեցում |
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» |
Հաշիվ 234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ»
234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» հաշիվը նախատեսված է պարտքային գործիքներից առաջացող այն ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար, որոնց գծով բավարարված են իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով հաշվառման պահանջները և որոնք սկզբնական ճանաչման պահին չեն նախորոշվել որպես իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով հաշվառվող։ Պարտքային գործիքները որպես իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող դասակարգման, դրանց ճանաչման, չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշվի դեբետում արտացոլվում է ձեռք բերված (ստացված) իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներում ներդրումների արժեքը, իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի աճը, տոկոսային եկամուտները, արտարժույթի փոխարժեքի փոփոխություններից օգուտը իսկ կրեդիտում՝ օտարված իրական արժեքով չափվող պարտքային գործիքների արժեքը, իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի նվազումը, արտարժույթի փոխարժեքի փոփոխություններից վնասը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիք հանդիսացող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ՝ ներառյալ ոչ ընթացիկ ակտիվների ընթացիկ մասը:
234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 2341 «Իրական արժեքով` այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների «համախառն հաշվեկշռային արժեք»», ակտիվային հաշիվ, որտեղ արտացոլվում է ֆինանսական ակտիվի ըստ ՖՀՄՍ 9-ի սահմանված «համախառն հաշվեկշռային արժեքը» (ֆինանսական ակտիվի ամորտիզացված արժեք՝ նախքան կորստի պահուստի գծով ճշգրտումը), 2342 «Իրական արժեքով` այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների «համախառն հաշվեկշռային արժեքի» և իրական արժեքի տարբերությունը» ակտիվապասիվային հաշիվ, որի մնացորդը ցույց է տալիս «համախառն հաշվեկշռային արժեքի» և իրական արժեքի տարբերությունը, 2343 «Իրական արժեքով` այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների «համախառն հաշվեկշռային արժեքի» ընթացիկ մաս», ակտիվային հաշիվը, 2344 «Իրական արժեքով` այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների «համախառն հաշվեկշռային արժեքի» և իրական արժեքի տարբերության ընթացիկ մաս» ակտիվապասիվային հաշիվը։
Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիք հանդիսացող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ գործիքների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ձեռք բերում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
2. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ձեռք բերման հետ կապված ծախսումների (միջնորդավճարներ, բանկային ծառայությունների դիմաց վճար և այլն) արտացոլում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
3. Իրական արժեքով` այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ստացում մասնակիցներից (բաժնետերերից)՝ որպես ներդրում կանոնադրական կապիտալում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
4. Այլ ակտիվների հետ փոխանակման կարգով իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ստացում |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» 622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ» |
|
5. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերադասակարգումը որպես իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ՝ համախառն հաշվեկշռային արժեքով |
235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
|
6. Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերադասակարգումը որպես իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ՝ իրական արժեքով |
233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» |
|
7. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ընթացիկ մասի տեղափոխում |
147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» |
|
8. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով տոկոսային եկամտի հաշվեգրում |
627 «Տոկոսների և շահաբաժինների գծով եկամուտներ» |
|
9. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով փոխարժեքի փոփոխություներից օգուտներ |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
|
10. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի աճ |
672 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» |
|
11. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերափոխումից արժեքի աճ |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վաճառված (օտարված) իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից ծախսեր» |
|
2. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ներդրումների մարում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
3. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ներդրումների վերադասակարգումը այլ ֆինանսական ակտիվների՝ հաշվեկշռային արժեքով |
235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» |
|
4. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով փոխարժեքի փոփոխություներից կորուստներ |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
|
5. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի նվազեցում |
772 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» |
|
6. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերափոխումից արժեքի նվազեցում |
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» |
Հաշիվ 235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր»
235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» հաշիվը նախատեսված է ամորտիզացված արժեքով հաշվառման ենթակա ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքերի (տոկոսների և հիմնական գումարի գծով բոլոր ստացվելիք մուտքերի անվանական (չզեղչված) արժեքը) առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար։ Ֆինանսական ակտիվների՝ որպես ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող դասակարգման, դրանց ճանաչման և չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ամորտիզացված արժեքով հաշվառման ենթակա ձեռք բերված (ստացված) ֆինանսական գործիքների, տրամադրված փոխառությունների գծով ստացվելիք համախառն մուտքերը, իսկ կրեդիտում՝ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ֆինանսական ակտիվների գծով մարումները, օտարումները և վերադասակարգումները: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքերը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 2351 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող տրամադրված ընթացիկ փոխառությունների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր», 2352 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ավանդների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր», 2353 «Պարտատոմսերում և մուրհակներում ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ներդրումների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր», 2354 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող այլ ընթացիկ ներդրումների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր», 2355 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող տրամադրված ոչ ընթացիկ փոխառությունների ընթացիկ մասի գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր», 2356 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ավանդների ընթացիկ մասի գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր», 2357 «Պարտատոմսերում և մուրհակներում ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ներդրումների ընթացիկ մասի գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր», 2359 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող այլ ոչ ընթացիկ ներդրումների ընթացիկ մասի գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր»:
Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքերի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ներդրումների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ակտիվների ձեռք բերում, փոխառությունների տրամադրում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
2. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ակտիվների ստացում մասնակիցներից (բաժնետերերից)՝ որպես ներդրում կանոնադրական կապիտալում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
3. Այլ ակտիվների հետ փոխանակման կարգով ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ակտիվների ստացում |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» 622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ» |
|
4. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով չվաստակած ֆինանսական եկամտի սկզբնական արտացոլում` ստացվելիք համախառն մուտքերի և տրամադրված փոխառության (արժեթղթի ձեռքբերման գնի) տարբերության չափով, բայց ոչ ավել քան ստացվելիք համախառն գումարների և ակտիվի իրական արժեքի տարբերությունը |
238 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» |
|
5. Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ պարտքային ֆինանսական ակտիվների վերադասակարգումը ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով |
233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» |
|
6. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ պարտքային ֆինանսական ակտիվների վերադասակարգումը ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ֆինանսական ակտիվների |
|
|
- իրական արժեքի չափով |
234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» |
|
- իրական արժեքի և համախառն հաշվեկշռային արժեքի բացասական տարբերության չափով |
672 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» |
|
7. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ընթացիկ մասի տեղափոխում |
148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
|
8. Ամորտիզացված արժեքով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերաչափումներից ստացվելիք համախառն մուտքերի աճ |
238 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» |
|
9. Արտարժույթով արտահայտված գործիքների գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի արտացոլում |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
|
10․ Վաճառքների գծով դեբիտորական պարտքերի վերաձևակերպումը որպես տրված փոխառություն՝ երբ առկա է նշանակալի ֆինանսավորման բաղադրիչ |
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» |
235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վաճառված (օտարված ամորտիզացված արժեքով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից ծախսեր» |
|
2. Ամորտիզացված արժեքով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ներդրումների մարում |
251 «Դրամարկղ» 52 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
3. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվի գծով չվաստակած ֆինանսական եկամտի դուրսգրում՝ ակտիվի ապաճանաչման կամ վերադասկարգման պահին |
238 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» |
|
4. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերադասակարգումը իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ֆինանսական ակտիվի՝ զուտ հաշվեկշռային արժեքով |
233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» |
|
5. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերադասակարգումը իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ֆինանսական ակտիվի՝ համախառն հաշվեկշռային արժեքով |
234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» |
|
6. Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ակնկալվող պարտքային կորուստների դուրս գրում |
242 «Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ» |
|
7. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ պարտքային ֆինանսական ակտիվները որպես ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ֆինանսական ակտիվների վերադասակարգելիս իրական արժեքի և համախառն հաշվեկշռային արժեքի դրական տարբերություն |
772 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» |
|
8. Ամորտիզացված արժեքով չափվող պարտքային ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով չվաստակած ֆինանսական եկամտի մնացորդի դուրս գրում կամ վերաչափումներից ճշգրտում |
238 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» |
|
9. Արտարժույթով արտահայտված մուտքերի գծով փոխարժեքային տարբերություններից կորստի արտացոլում |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
Հաշիվ 236 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքերի ընթացիկ մաս»
236 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքերի ընթացիկ մաս» հաշիվը նախատեսված է ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքերի (տոկոսների և հիմնական գումարի գծով բոլոր ստացվելիք մուտքերի անվանական (չզեղչված) արժեքը) ընթացիկ մասի առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքերի, ինչպես նաև վարձակալության սկզբնավորման ծախսումների որոշման ճանաչման, դրանց չափման և գնահատման մոտեցումները նկարագրված են «Վարձակալություն» ՖՀՄՍ 16-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքերի ընթացիկ մասը, իսկ կրեդիտում՝ դրանց մարումը, դուրս գրումը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքերի ընթացիկ մասը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքերի ընթացիկ մասի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ վարձակալության պայմանագրերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
236 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքերի ընթացիկ մաս» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Ֆինանսական վարձակալության գծով համախառն մուտքերի ընթացիկ մասի տեղափոխում |
149 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
|
2. Ֆինանսական վարձակալության գծով դեբիտորական պարտքի վերաչափումներից ստացվելիք համախառն մուտքերի ընթացիկ մասի աճ |
237 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» |
|
3. Արտարժույթով արտահայտված մուտքերի գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի արտացոլում |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
236 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքերի ընթացիկ մաս» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ֆինանսական վարձակալության գծով ընթացիկ պարտքի մարում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
2. Ֆինանսական վարձակալության տրված ակտիվների հետ ընդունում |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» 122 «Ներդրումային գույք» 216 «Ապրանքներ» |
|
3. Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքերի ընթացիկ մասին վերագրվող չվաստակած ֆինանսական եկամտի մնացորդի դուրս գրում կամ վերաչափումից ճշգրտում |
237 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» |
|
4. Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքերի ընթացիկ մասին վերագրվող ակնկալվող պարտքային կորուստի դուրս գրում |
242 «Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ» |
|
5. Արտարժույթով արտահայտված մուտքերի գծով փոխարժեքային տարբերություններից կորստի արտացոլում |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
Հաշիվ 237 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով»
237 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» հաշիվը նախատեսված է ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների, ոչ ընթացիկ ակտիվների ընթացիկ մասերի (ներառյալ ֆինանսական վարձակալության դեբիտորական պարտքերը) գծով չվաստակած ֆինանսական եկամտի (ստացվելիք համախառն մուտքերի և դրանց զեղչված արժեքի տարբերությունը) վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Չվաստակած ֆինանսական եկամտի՝ ներառյալ զեղչման տոկոսների, ինչպես նաև գործարքի հետ կապված ծախսումների որոշման, գնահատման և հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում և «Վարձակալություն» ՖՀՄՍ 16-ում:
Հաշիվը պասիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում են չվաստակած ֆինանսական եկամուտները, դրանց վերադասակարգումը ոչ ընթացիկ մասից, իսկ դեբետում՝ չվաստակած ֆինանսական եկամտի հաշվեգրումը եկամուտներին: Հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է չվաստակած ֆինանսական եկամտի ընթացիկ մասի գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ: Այն դասի ընդհանուր գումարում ներառվում է բացասական նշանով:
237 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 2371 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով», 2372 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ընթացիկ մասի գծով», 2373 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ֆինանսական վարձակալության դեբիտորական պարտքի ընթացիկ մասի գծով»:
Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով չվաստակած ֆինանսական եկամտի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ պայմանագրերի, պայմանագրերի պորտֆելների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
237 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով չվաստակած ֆինանսական եկամտի սկզբնական արտացոլում |
235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
|
2. Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ընթացիկ մասի գծով չվաստակած ֆինանսական եկամտի վերադասակարգում |
151 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» |
|
3. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ֆինանսական ակտիվների կամ ֆինանսական վարձակալության գծով դեբիտորական պարտքերի վերաչափումներից կորստի արտացոլում |
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» |
|
4. Արտարժույթով արտահայտված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի ճշտում՝ չվաստակած ֆինանսական եկամուտների մասով |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
237 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ձեռք բերման, փոխառությունների տրամադրման, սկզբնավորման (գործարքի գծով) հետ կապված ծախսումների արտացոլում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
2. Չվաստակած ֆինանսական եկամտի հաշվեգրում եկամուտներին |
627 «Տոկոսների և շահաբաժինների գծքվ եկամուտներ» |
|
3. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ֆինանսական ակտիվների կամ ֆինանսական վարձակալության գծով դեբիտորական պարտքերի վերաչափումներից օգուտի արտացոլում |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
|
4. Արտարժույթով արտահայտված ֆինանսական ակտիվների գծով փոխարժեքային տարբերություններից կորստի ճշտում՝ չվաստակած ֆինանսական եկամուտների մասով |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
Հաշիվ 238 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ»
238 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» հաշիվը նախատեսված է որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ֆինանսական ակտիվների՝ որպես հեջավորման գործիք դասակարգելու, դրանց ճանաչման, չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ձեռք բերված (ստացված) որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեքը, իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի աճը, իսկ կրեդիտում՝ օտարված, իրագործված որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեքը, իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի նվազումը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
238 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 2381 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ածանցյալ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ», 2382 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ածանցյալ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ»:
Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ հեջավորման գործիքների տեսակների, հեջավորման տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
238 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ձեռք բերում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
2. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ձեռք բերման հետ կապված ծախսումների (միջնորդավճարներ, բանկային ծառայությունների դիմաց վճար և այլն) արտացոլում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
3. Այլ ակտիվների հետ փոխանակման կարգով որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ստացում |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» 622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ» |
|
4. Իրական արժեքով չափվող ածանցյալ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերադասակարգումը որպես հեջավորման գործիք՝ երբ բավարարված են հեջավորման հաշվառման արդյունավետության և այլ պայմանները |
232 «Իրական արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. ածանցյալ գործիքներ» |
|
5. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ պարտքային ֆինանսական ակտիվների վերադասակարգում որպես ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ |
152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» |
|
6. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերածվելը ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների՝ հաշվետու ամսաթվի դրությամբ (իրական արժեքով վերաչափումից առաջացած կրեդիտային մնացորդի չափով) |
515 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
7. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների վերածվելը ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ հաշվետու ամսաթվի դրությամբ (իրական արժեքով վերաչափումից առաջացած դեբետային մնացորդի չափով) |
515 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
8. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի աճ՝ |
|
|
ա) երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում |
673 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» |
|
բ) երբ ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
|
9. Արտարժույթով արտահայտված մուտքերի գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի արտացոլում`երբ չի համարվում հեջավորման հարաբերության մաս |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
238 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վաճառված (օտարված) որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից ծախսեր» |
|
2. Հեջավորման գործիքների մարում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
3. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ածանցյալ գործիքների վերադասակարգումը որպես իրական արժեքով չափվող ֆինանսական ակտիվներ՝ երբ չեն բավարարվում հեջավորման հաշվառման արդյունավետության կամ այլ պայմանները |
232 «Իրական արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. ածանցյալ գործիքներ» |
|
4. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի նվազում |
|
|
ա) երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում |
773 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» |
|
բ) երբ ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում |
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» |
|
5. Արտարժույթով արտահայտված մուտքերի գծով փոխարժեքային տարբերություններից կորստի արտացոլում` երբ չի համարվում հեջավորման հարաբերության մաս |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
Հաշիվ 239 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ»
239 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» հաշիվը նախատեսված է իրական արժեքի հեջավորման հարաբերություններում հեջավորված հոդված հանդիսացող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքի հեջի գծով որպես հեջավորված հոդված դասակարգելու, դրանց ճանաչման, չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ձեռք բերված (ստացված) կամ վերադասակարգված այն ֆինանսական ակտիվների արժեքը, որոնց գծով կատարվել են որևէ ռիսկի իրական արժեքի ենթարկվածության արդյունավետ հեջավորում, ինչպես նաև դրա գծով իրական արժեքով վերաչափումից օգուտները և տոկոսային եկամուտները (եթե կիրառելի է): Կրեդիտում արտացոլվում են օտարված կամ վերադասակարգված ակտիվների արժեքը և իրական արժեքի վերաչափումներից վնասները: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված հանդիսացող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ հեջավորված գործիքների տեսակների, հեջավորված ռիսկերի տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
239 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ձեռք բերում՝ երբ ձեռքբերման պահին բավարարված են իրական արժեքի հեջավորման հաշվառման բոլոր պահանջները |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
2. Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ձեռք բերման հետ կապված ծախսումների (միջնորդավճարներ, բանկային ծառայությունների դիմաց վճար և այլն) արտացոլում՝ երբ ձեռքբերման պահին բավարարված են իրական արժեքի հեջավորման հաշվառման բոլոր պահանջները |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
3. Այլ ակտիվների հետ փոխանակման կարգով իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ստացում՝ երբ փոխանակման պահին բավարարված են իրական արժեքի հեջավորման հաշվառման բոլոր պահանջները |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» 622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ» |
|
4. Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերադասակարգումը որպես իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվի՝ երբ բավարարվում են իրական արժեքի հեջավորման հաշվառման բոլոր պահանջները |
231 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
|
5. Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների հեջավորման գծով օգուտի (իրական արժեքի աճի հեջավորված ռիսկին բնորոշ մասը) արտացոլումը |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
|
6. Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով տոկոսային եկամուտների ճանաչում (վերահաշվարկված տոկոսադրույքով) |
627 «Տոկոսների և շահաբաժինների գծով եկամուտներ» |
|
7. Արտարժույթով արտահայտված պարտքային գործիքների մուտքերի գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի արտացոլում`երբ չի համարվում հեջավորման հարաբերության մաս |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
239 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վաճառված (օտարված) իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների հաշվեկշռային արժեքի դուրս գրում |
722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից ծախսեր» |
|
2. Հեջավորված հոդվածի մարում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
3. Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվի վերադասակարգումը՝ երբ այլևս բավարարված չեն իրական արժեքի հեջավորման հաշվառման արդյունավետության կամ այլ պայմանները |
231 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
|
4. Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների հեջավորման գծով վնասի (իրական արժեքի աճի հեջավորված ռիսկին բնորոշ մասը) արտացոլումը |
|
|
ա) իրական արժեքով այլ՝ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող բաժնային գործիք հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների գծով |
772 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» |
|
բ) ա) կետում նշվածից տարբերվող ֆինանսական ակտիվների գծով |
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» |
|
5. Արտարժույթով արտահայտված պարտքային գործիքների մուտքերի գծով փոխարժեքային տարբերություններից վնասի արտացոլում`երբ չի համարվում հեջավորման հարաբերության մաս |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
Հաշիվ 241«Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ»
241 «Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» հաշիվը նախատեսված է ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև հետաձգման ենթակա տարբերության հաշվառման համար՝ երբ իրական արժեքը գնահատվում է ոչ դիտելի շուկաների տվյալներով: Ֆինանսական գործիքների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտների և կորուստների ճանաչման, չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվն ակտիվապասիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև կորուստների հետաձգումը, հետաձգված օգուտների ճանաչումը, ինչպես նաև վաճառքի (օտարման) կամ մարման դեպքում հետաձգված օգուտների դուրսգրումը: Կրեդիտում արտացոլվում է ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև օգուտների հետաձգումը, հետաձգված կորուստների ճանաչումը, ինչպես նաև վաճառքի (օտարման) կամ մարման դեպքում հետաձգված կորուստների դուրսգրումը: Այս հաշվի դեբետային մնացորդը իրենից ներկայացնում է ընթացիկ ֆինանսական ակտիվի ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերության հետաձգված կորուստի մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ, իսկ կրեդիտային մնացորդը՝ հետաձգված օգուտի մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
241 «Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 2411 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիքների գծով», 2412 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ածանցյալ ֆինանսական ակտիվների գծով», 2413 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ պարտքային գործիք հանդիսացող իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով», 2414 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ պարտքային գործիք հանդիսացող իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով», 2415 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով», 2416 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ պարտքային գործիք հանդիսացող իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ընթացիկ մասի գծով», 2417 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ պարտքային գործիք հանդիսացող իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ընթացիկ մասի գծով», 2418 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ընթացիկ մասի գծով»:
Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտների և կորուստների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ֆինանսական ակտիվների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
241 «Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված կորուստների արտացոլում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 237 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
2. Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացած հետաձգված օգուտի հետագա ճանաչումը |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
|
3. Ոչ ընթացիկ պարտքային ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացած հետաձգված կորստի ընթացիկ մասի վերադասակարգում |
154 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» |
|
4. Օտարված կամ մարված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով հետաձգված օգուտների դուրս գրում |
231 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիքներ» 232 «Իրական արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ ածանցյալ գործիքներ» 233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
241 «Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտների արտացոլում |
231 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիքներ» 232 «Իրական արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ ածանցյալ գործիքներ» 233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
|
2. Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացած հետաձգված կորուստի հետագա ճանաչումը |
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» |
|
3. Ոչ ընթացիկ պարտքային ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացած հետաձգված օգուտի ընթացիկ մասի վերադասակարգում |
154 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» |
|
4. Օտարված կամ մարված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով հետաձգված կորուստների դուրս գրում |
231 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիքներ» 232 «Իրական արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ ածանցյալ գործիքներ» 233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
Հաշիվ 242 «Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ»
242 «Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ» հաշիվը նախատեսված է ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ակնկալվող պարտքային կորուստների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ֆինանսական ակտիվների՝ ներառյալ ֆինանսական վարձակալության գծով դեբիտորական պարտքերի գծով ակնկալվող պարտքային կորուստների գնահատման, ճանաչման և հակադարձման մոտեցումները՝ «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվը ակտիվապասիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում են ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ճանաչված ակնկալվող պարտքային կորուստների գումարները, դրանց աճը, իսկ դեբետում՝ օտարված, մարված, վերադասակարգված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստների գումարների դուրս գրումը, դրանց հակադարձումը և նվազեցումը: Հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է կազմակերպությունում առկա ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստների գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ: Սակայն, երբ գնման կամ սկզբնավորման պահին պարտքային առումով արժեզրկված ֆինանսական ակտիվի պարտքային ռիսկի հետագա բարելավման արդյունքում ակնկալվող պարտքային կորուստը նվազում է սկզբնապես գնահատվածի համեմատ, ապա հաշվի մնացորդը ներկայացվում է դեբետում:
242 «Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 2421 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ, 2422 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ընթացիկ մասի գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ», 2423 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք գումարների ընթացիկ մասի ակնկալվող պարտքային կորուստներ»:
Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումների և ակնկալվող պարտքային կորուստների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
242 «Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստների ճանաչում |
723 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքներիգծով արժեզրկումից կորուստներ» |
|
2. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվը որպես ամորտիզացված արժեքով չափվող վերադասակարգված ակտիվի ակնկալվող պարտքային կորստների վերադասակարգում |
772 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» |
|
3. Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ակնկալվող պարտքային կորուստների ընթացիկ մասի վերադասակարգումը |
155 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» |
|
4. Արտարժույթով արտահայտված ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ակնկալվող պարտքային կորուստների գծով փոխարժեքային տարբերություններից կորուստների արտացոլում |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
242 «Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակություն |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Օտարված, մարված, վերադասակարգված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստների դուրս գրում |
235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 236 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքերի ընթացիկ մաս» |
|
2. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվը որպես իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող վերադասակարգված ակտիվի ակնկալվող պարտքային կորստների վերադասակարգում |
672 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» |
|
3. Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումների և ակնկալվող պարտքային կորուստների հակադարձում |
623 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ» |
|
4. Արտարժույթով արտահայտված ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ակնկալվող պարտքային կորուստների գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտների արտացոլում |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
ԽՈՒՄԲ 25 «ԴՐԱՄԱԿԱՆ ՄԻՋՈՑՆԵՐ»
25 «Դրամական միջոցներ» խումբն իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները՝ 251 «Դրամարկղ», 252 «Հաշվարկային հաշիվ», 253 «Արտարժութային հաշիվ», 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում», 255 «Դրամական միջոցներ ճանապարհին», 256 «Դրամական փաստաթղթեր», 257 «Գանձապետական միասնական հաշիվ»։
Այս խմբի հաշիվներում հաշվառումը վարվում է դրամաշրջանառությունը կարգավորող օրենսդրությանը համապատասխան:
Հաշիվ 251 «Դրամարկղ»
251 «Դրամարկղ» հաշիվը նախատեսված է կազմակերպությունների դրամարկղերում ազգային արժույթով և արտարժույթով դրամական միջոցների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է կազմակերպության դրամարկղ մուտք եղած դրամական միջոցները, իսկ կրեդիտում՝ դրամարկղից ելք եղած դրամական միջոցները: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է դրամարկղում առկա դրամական միջոցների գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
251 «Դրամարկղ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները` 2511 «Ազգային արժույթի դրամարկղ», 2512 «Արտարժույթի դրամարկղ», 2513 «Սառեցված գումարներ դրամարկղում»։
Դրամարկղի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ արժույթների, դրամարկղերի գտնվելու վայրերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
251 «Դրամարկղ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Դրամական միջոցների մուտքագրում դրամարկղ՝ |
|
|
ա) բանկային հաշիվներից |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
բ) դեբիտորական պարտքերի մարումից |
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» 222 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» |
|
գ) ակտիվների (ծառայությունների, աշխատանքների) վաճառքներից՝ առանց դեբիտորական պարտքի ձևավորման. |
|
|
- վաճառքի գներով (առանց անուղղակի հարկերի) |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 631 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ՝ ընդհատված գործունեությունից» |
|
- անուղղակի հարկեր |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
|
դ) այլ եկամուտներից (գործառնական վարձակալություն, նյութական վնասի փոխհատուցում, տույժեր, տուգանքներ և այլն)՝ առանց դեբիտորական պարտքի ձևավորման. |
|
|
- առանց անուղղակի հարկերի |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
|
- անուղղակի հարկեր |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
|
ե) կանխավճարների ստացումից |
425 «Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» 426 «Այլ ստացված ոչ ընթացիկ կանխավճարներ» 522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ» 523 «Այլ ստացված կանխավճարներ» |
|
զ) տրված կանխավճարների հետ վերադարձումից |
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար» 224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» |
|
է) մասնակիցներից (բաժնետերերից)` որպես ներդրում կանոնադրական կապիտալում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
ը) փոխառություններից |
412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 512 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
թ) դուրս գրված դեբիտորական պարտքերի մարումից՝ |
|
|
- առանց անուղղակի հարկերի |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
|
- անուղղակի հարկեր |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
|
ժ) գույքագրմամբ հայտնաբերված ավելցուկից |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
|
ժա) անհատույց ստացումից |
628 «Շնորհներից և անհատույց ստացումներից եկամուտներ» |
|
2. Արտարժույթով դրամական միջոցների փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի արտացոլում |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
251 «Դրամարկղ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Դրամական միջոցների մուտքագրումը բանկային հաշիվներ |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
2. Կրեդիտորական պարտքերի մարում՝ |
521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
3. Գնորդների կողմից հետ վերադարձված արտադրանքի, ապրանքների դիմաց վճարում |
612 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների հետ վերադարձումից հասույթի ճշգրտում» |
|
4. Աշխատավարձի գծով կանխավճարների, առհաշիվ գումարների, կարճաժամկետ փոխառությունների տրամադրում աշխատակիցներին |
227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» 527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» |
|
5. Ձեռք բերված ակտիվների, ստացված ծառայությունների, ինչպես նաև դրանց ձեռք բերման (ստացման) հետ կապված ծախսումների վճարում՝ |
|
|
- առանց ԱԱՀ-ի և ակցիզային հարկի |
Համապատասխան ակտիվները հաշվառող հաշիվներ |
|
- անուղղակի հարկեր (ԱԱՀ, ակցիզային հարկ) |
226 «Հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկեր» 261 «Ընթացիկ ակտիվներ հաշվանցումն հետաձգված անուղղակի հարկերի գծով» |
|
6. Դրամարկղից վճարում այն ծառայությունների համար, որոնք վերագրված են ծախսերին և ծախսումներին |
|
|
- առանց ԱԱՀ-ի և ակցիզային հարկի |
Համապատասխան ծախսերը և ծախսումները հաշվառող հաշիվներ |
|
- անուղղակի հարկեր (ԱԱՀ, ակցիզային հարկ) |
226 «Հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկեր» 261 «Ընթացիկ ակտիվներ հաշվանցումն հետաձգված անուղղակի հարկերի գծով» |
|
7. Դրամական միջոցների անհատույց տրամադրում |
728 «Անհատույց տրված ակտիվների գծով ծախսեր» |
|
8. Գույքագրմամբ հայտնաբերված պակասորդի արտացոլում |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
|
9. Արտարժույթով դրամական միջոցների փոխարժեքային տարբերություններից կորստի արտացոլում |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
|
10. Արտարժույթի փոխանակման հետ կապված ծախսեր (փոխանակման փոխարժեքի և հաշվարկային փոխարժեքի տարբերությունից) |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
Հաշիվ 252 «Հաշվարկային հաշիվ»
252 «Հաշվարկային հաշիվ» հաշիվը նախատեսված է բանկում՝ կազմակերպության հաշվարկային հաշվում ազգային արժույթով դրամական միջոցների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է հաշվարկային հաշիվ մուտք եղած դրամական միջոցները, իսկ կրեդիտում՝ ելք եղած դրամական միջոցները: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է հաշվարկային հաշվում առկա դրամական միջոցների գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
252 «Հաշվարկային հաշիվ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 2521 «Հաշվարկային հաշիվ», 2522 «Սառեցված գումարներ հաշվարկային հաշվում»։ Հաշվարկային հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ բանկերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
252 «Հաշվարկային հաշիվ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Դրամական միջոցների մուտքագրում հաշվարկային հաշիվ՝ |
|
|
ա) դրամարկղից և այլ հաշիվներից |
251 «Դրամարկղ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
բ) դեբիտորական պարտքերի մարումից |
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» 222 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» |
|
գ) ակտիվների (ծառայությունների, աշխատանքների) վաճառքներից՝ առանց դեբիտորական պարտքի ձևավորման. |
|
|
- վաճառքի գներով (առանց անուղղակի հարկերի) |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» 622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ» 631 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ՝ ընդհատված գործունեությունից» 632 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից եկամուտներ» |
|
- անուղղակի հարկեր |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
|
դ) այլ եկամուտներից (գործառնական վարձակալություն, նյութական վնասի փոխհատուցում, տույժեր, տուգանքներ և այլն)՝ առանց դեբիտորական պարտքի ձևավորման. |
|
|
- առանց անուղղակի հարկերի |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
|
- անուղղակի հարկեր |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
|
ե) բյուջեից և սոցիալական ապահովության մարմինների կողմից գերավճարի մարումից |
225 «Դեբիտորական պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
|
զ) կանխավճարների ստացումից |
425 «Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» 426 «Այլ ստացված ոչ ընթացիկ կանխավճարներ» 522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ» 523 «Այլ ստացված կանխավճարներ» |
|
է) տրված կանխավճարների հետ վերադարձումից |
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար» 224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» |
|
ը) մասնակիցներից (բաժնետերերից)՝ որպես ներդրում կանոնադրական կապիտալում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
թ) տեղաբաշխված բաժնետոմսերի վաճառքի գնի և անվանական արժեքի դրական տարբերությունից (էմիսիոն եկամուտ) |
314 «Էմիսիոն եկամուտ» |
|
ժ) որպես սեփական կապիտալի գործիք դասակարգված ածանցյալ գործիքների տեղաբաշխումից (ներառյալ՝ թողարկված բաղադրյալ գործիքների՝ սեփական կապիտալի բաղադրիչներից) |
352 «Որպես սեփական կապիտալի գործիքներ դասակարգված ածանցյալ գործիքներ» |
|
ժա) ներդրումների մարումից |
146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 149 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 153 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. պարտքային գործիքներ» 234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 236 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքերի ընթացիկ մաս» 238 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 239 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» |
|
ժբ) փոխառություններից |
412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 512 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
ժգ) վարկերի ստացումից |
411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 511 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
ժդ) հետ գնված բաժնետոմսերի (բաժնեմասերի, փայերի) վաճառքից |
313 «Հետ գնված կապիտալ» 314 «Էմիսիոն եկամուտ» |
|
ժե) որպես պետական շնորհ ստացումից |
421 «Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ» 541 «Եկամուտներին վերաբերող շնորհներ» |
|
ժզ) դուրս գրված դեբիտորական պարտքերի մարումից |
|
|
- առանց անուղղակի հարկերի |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
|
- անուղղակի հարկեր |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
|
ժէ) ճանապարհին գտնվող դրամական միջոցների ստացումից |
255 «Դրամական միջոցներ ճանապարհին» |
|
ժը) անհատույց ստացումից |
628 «Շնորհներից և անհատույց ստացումներից եկամուտներ» |
|
Ժթ) գանձապետական միասնական հաշվից հետ վերադարձ |
257 «Գանձապետական միասնական հաշիվ» |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Դրամական միջոցների մուտքագրումը դրամարկղ և այլ հաշիվներ |
251 «Դրամարկղ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
2. Կրեդիտորական պարտքերի մարում՝ |
|
|
ա) գնումների գծով |
521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
բ) բյուջեի և այլ պետական վճարների գծով |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» 525 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով» 526 «Պարտքեր դրոշմանիշային վճարների գծով» |
|
գ) աշխատակիցներին |
527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» |
|
դ) բանկային վարկերի, փոխառությունների և ֆինանսական վարձակալության գծով |
411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 413 «Վարձակալության գծով համախառն որ ընթացիկ պարտավորություններ» 417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 511 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 512 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 513 «Վարձակալության գծով համախառն ընթացիկ պարտավորություններ» 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
զ) այլ պարտավորությունների գծով |
415 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 416 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորորշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 417 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 423 «Ոչ ընթացիկ պահուստներ» 429 «Այլ ոչ ընթացիկ պարտավորություններ»515 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 516 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորորշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
3. Գնորդների կողմից հետ վերադարձված արտադրանքի, ապրանքների դիմաց վճարում |
612 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների հետ վերադարձումից հասույթի ճշգրտում» |
|
4. Ակտիվների ձեռք բերման նպատակով կանխավճարների տրամադրում |
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար» 224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» |
|
5. Ստացված կանխավճարների հետ վերադարձում |
425 «Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» 426 «Այլ ստացված ոչ ընթացիկ կանխավճարներ» 522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ» 523 «Այլ ստացված կանխավճարներ» |
|
6. Աշխատավարձի գծով կանխավճարների և Առհաշիվ տրված գումարներ |
227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» |
|
7. Աշխատավարձ և աշխատակիցներին տրամադրված կարճաժամկետ փոխառություններ |
228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» 527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» |
|
8. Շահաբաժինների վճարում մասնակիցներին (բաժնետերերին) |
529 «Պարտքեր շահաբաժինների գծով» |
|
9. Բյուջե վճարված կանխավճարներ |
225 «Դեբիտորական պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
|
10. Փոխառությունների տրամադրում |
146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. պարտքային գործիքներ» 147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. պարտքային գործիքներ» 148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. պարտքային գործիքներ» 234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելի համախառն մուտքեր» |
|
11. Ձեռք բերված ակտիվների, ստացված ծառայությունների, ինչպես նաև դրանց ձեռք բերման հետ կապված ծախսումների վճարում՝ |
|
|
- առանց ԱԱՀ-ի և ակցիզային հարկի |
Համապատասխան ակտիվները հաշվառող հաշիվներ |
|
- անուղղակի հարկեր (ԱԱՀ, ակցիզային հարկ) |
226 «Հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկեր» 261 «Ընթացիկ ակտիվներ հաշվանցումն հետաձգված անուղղակի հարկերի գծով» |
|
12. Բաժնետոմսերի (բաժնեմասերի, փայերի) հետ գնում |
313 «Հետ գնված կապիտալ» |
|
13. Հաշվարկային հաշվից վճարում այն ծառայությունների համար, որոնք վերագրված են ծախսերին և ծախսումներին |
|
|
- առանց ԱԱՀ-ի |
Համապատասխան ծախսերը և ծախսումները հաշվառող հաշիվներ |
|
- ԱԱՀ |
226 «Հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկեր» 261 «Ընթացիկ ակտիվներ հաշվանցումն հետաձգված անուղղակի հարկերի գծով» |
|
14. Սահմանված հատուցումների պլաններին մասհանումներ |
163 «Սահմանված հատուցումների պլանների ակտիվներ» |
|
15. Դրամական միջոցների անհատույց տրամադրում |
728 «Անհատույց տրված ակտիվների գծով ծախսեր» |
|
16. Պետական շնորհների վերադարձում՝ |
|
|
- չմարված (դեռևս եկամուտ չճանաչված) մասը |
421 «Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ» 541 «Եկամուտներին վերաբերող շնորհներ» |
|
- չմարված (դեռևս եկամուտ չճանաչված) մնացորդը գերազանցող գումարով |
729 «Այլ ծախսեր» |
|
17. Արտարժույթի փոխանակման հետ կապված ծախսեր (փոխանակման փոխարժեքի և հաշվարկային (միջին) փոխարժեքի տարբերությունից) |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
|
18. Փոխանցում գանձապետական միասնական հաշվին |
257 «Գանձապետական միասնական հաշիվ» |
Հաշիվ 253 «Արտարժութային հաշիվ»
253 «Արտարժութային հաշիվ» հաշիվը նախատեսված է Հայաստանի Հանրապետության և արտերկրի բանկերում կազմակերպության արտարժութային հաշիվներում դրամական միջոցների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Արտարժույթով գործարքների կատարման և փոխարժեքային տարբերությունների արտացոլման հաշվապահական հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են «Արտարժույթի փոխանակման փոխարժեքի փոփոխությունների հետևանքները» ՀՀՄՍ 21-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում է արտարժութային հաշիվ մուտք եղած դրամական միջոցները, փոխարժեքային օգուտները, իսկ կրեդիտում՝ ելք եղած դրամական միջոցները, փոխարժեքային կորուստները: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է արտարժութային հաշվում առկա դրամական միջոցների գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
253 «Արտարժութային հաշիվ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 2531 «Արտարժութային հաշիվ երկրի ներսում», 2532 «Արտարժութային հաշիվ արտերկրում», 2533 «Սառեցված գումարներ արտարժութային հաշվում»։
Արտարժութային հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ բանկերի, արտարժույթների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
253 «Արտարժութային հաշիվ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Դրամական միջոցների մուտքագրում արտարժութային հաշիվ՝ |
|
|
ա) դրամարկղից և այլ հաշիվներից |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
բ) դեբիտորական պարտքերի մարումից |
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» 222 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» |
|
գ) ակտիվների (ծառայությունների, աշխատանքների) վաճառքներից՝ առանց դեբիտորական պարտքի ձևավորման. |
|
|
- վաճառքի գներով (առանց անուղղակի հարկերի) |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» 622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ» 631 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ՝ ընդհատված գործունեությունից» 632 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից եկամուտներ» |
|
- անուղղակի հարկեր |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
|
դ) այլ եկամուտներից (գործառնական վարձակալություն, նյութական վնասի փոխհատուցում, տույժեր, տուգանքներ և այլն)՝ առանց դեբիտորական պարտքի ձևավորման. |
|
|
- առանց անուղղակի հարկերի |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
|
- անուղղակի հարկեր |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
|
ե) կանխավճարների ստացումից |
425 «Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» 426 «Այլ ստացված ոչ ընթացիկ կանխավճարներ» 522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ» 523 «Այլ ստացված կանխավճարներ» |
|
զ) տրված կանխավճարների հետ վերադարձումից |
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար» 224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» |
|
է) մասնակիցներից (բաժնետերերից)՝ որպես ներդրում կանոնադրական կապիտալում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
ը) տեղաբաշխված բաժնետոմսերի վաճառքի գնի և անվանական արժեքի դրական տարբերությունից (էմիսիոն եկամուտ) |
314 «Էմիսիոն եկամուտ» |
|
թ) որպես սեփական կապիտալի գործիք դասակարգված ածանցյալ գործիքների տեղաբաշխումից (ներառյալ՝ թողարկված բաղադրյալ գործիքների՝ սեփական կապիտալի բաղադրիչներից) |
352 «Որպես սեփական կապիտալի գործիքներ դասակարգված ածանցյալ գործիքներ» |
|
ժ) ներդրումների մարումից |
146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 149 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 153 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. պարտքային գործիքներ» 234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելի համախառն մուտքեր» 236 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքերի ընթացիկ մաս» 238 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 239 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» |
|
ժա) փոխառություններից |
412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 512 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
ժբ) վարկերի ստացումից |
411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 511 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
ժգ) հետ գնված բաժնետոմսերի (բաժնեմասերի, փայերի) վաճառքից |
313 «Հետ գնված կապիտալ» 314 «Էմիսիոն եկամուտ» |
|
ժդ) որպես պետական շնորհ ստացումից |
421 «Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ» 541 «Եկամուտներին վերաբերող շնորհներ» |
|
ժե) դուրս գրված դեբիտորական պարտքերի մարումից |
|
|
- առանց անուղղակի հարկերի |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
|
- անուղղակի հարկեր |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
|
ժզ) ճանապարհին գտնվող դրամական միջոցների ստացումից |
255 «Դրամական միջոցներ ճանապարհին» |
|
ժէ) անհատույց ստացումից |
628 «Շնորհներից և անհատույց ստացումներից եկամուտներ» |
|
2. Առևտրական նպատակներով պահվող ածանցյալ գործիքների իրագործումը՝ արտարժույթ ձեռք բերելու նպատակով |
145 «Իրական արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. ածանցյալ գործիքներ» 232 «Իրական արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. ածանցյալ գործիքներ» |
|
3. Փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի արտացոլում |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
253 «Արտարժութային հաշիվ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Դրամական միջոցների մուտքագրումը դրամարկղ և այլ հաշիվներ |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
2. Կրեդիտորական պարտքերի մարում՝ |
|
|
ա) գնումների գծով |
521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
բ) բանկային վարկերի, փոխառությունների և ֆինանսական վարձակալության գծով |
411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 413 «Վարձակալության գծով համախառն որ ընթացիկ պարտավորություններ» 417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 511 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 512 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 513 «Վարձակալության գծով համախառն ընթացիկ պարտավորություններ» 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
գ) այլ պարտավորությունների գծով |
415 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 416 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորորշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 417 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 423 «Ոչ ընթացիկ պահուստներ» 429 «Այլ ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» 515 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 516 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորորշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
3. Գնորդների կողմից հետ վերադարձված արտադրանքի, ապրանքների դիմաց վճարում |
612 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների հետ վերադարձումից հասույթի ճշգրտում» |
|
4. Ակտիվների ձեռք բերման նպատակով կանխավճարների տրամադրում |
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար» 224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» |
|
5. Ստացված կանխավճարների հետ վերադարձում |
425 «Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» 426 «Այլ ստացված ոչ ընթացիկ կանխավճարներ» 522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ» 523 «Այլ ստացված կանխավճարներ» |
|
6. Առհաշիվ տրված գումարներ |
227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» |
|
7. Շահաբաժինների վճարում մասնակիցներին (բաժնետերերին) |
529 «Պարտքեր շահաբաժինների գծով» |
|
8. Փոխառությունների տրամադրում |
146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. պարտքային գործիքներ» 147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. պարտքային գործիքներ» 148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. պարտքային գործիքներ» 234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
|
9. Ձեռք բերված ակտիվների, ստացված ծառայությունների, ինչպես նաև դրանց ձեռք բերման հետ կապված ծախսումների վճարում՝ |
|
|
- առանց ԱԱՀ-ի և ակցիզային հարկի |
Համապատասխան ակտիվները հաշվառող հաշիվներ |
|
- անուղղակի հարկեր (ԱԱՀ, ակցիզային հարկ) |
226 «Հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկեր» 261 «Ընթացիկ ակտիվներ հաշվանցումն հետաձգված անուղղակի հարկերի գծով» |
|
10. Բաժնետոմսերի (բաժնեմասերի, փայերի) հետ գնում |
313 «Հետ գնված կապիտալ» |
|
11. Հաշվարկային հաշվից վճարում այն ծառայությունների համար, որոնք վերագրված են ծախսերին և ծախսումներին |
|
|
- առանց ԱԱՀ-ի |
Համապատասխան ծախսերը և ծախսումները հաշվառող հաշիվներ |
|
- ԱԱՀ |
226 «Հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկեր» 261 «Ընթացիկ ակտիվներ հաշվանցումն հետաձգված անուղղակի հարկերի գծով» |
|
12. Սահմանված հատուցումների պլաններին մասհանումներ |
163 «Սահմանված հատուցումների պլանների ակտիվներ» |
|
13. Դրամական միջոցների անհատույց տրամադրում |
728 «Անհատույց տրված ակտիվների գծով ծախսեր» |
|
14. Պետական շնորհների վերադարձում՝ |
|
|
- չմարված (դեռևս եկամուտ չճանաչված) մասը |
421 «Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ» 541 «Եկամուտներին վերաբերող շնորհներ» |
|
- չմարված (դեռևս եկամուտ չճանաչված) մնացորդը գերազանցող գումարով |
729 «Այլ ծախսեր» |
|
15. Փոխարժեքային տարբերություններից կորստի արտացոլում |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
|
16. Արտարժույթի փոխանակման հետ կապված ծախսեր (փոխանակման փոխարժեքի և հաշվարկային (միջին) փոխարժեքի տարբերությունից) |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
Հաշիվ 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում»
254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» հաշիվը նախատեսված է Հայաստանի Հանրապետության և արտերկրի բանկերում՝ կազմակերպության ակրեդիտիվներում, չեկային (վճարագիր) գրքույկներում և այլ հաշիվներում ազգային արժույթով և արտարժույթով դրամական միջոցների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում են մուտք եղած դրամական միջոցները, իսկ կրեդիտում՝ ելք եղած դրամական միջոցները: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է այլ հաշիվներում առկա դրամական միջոցների գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 2541 «Ակրեդիտիվներ», 2542 «Չեկային գրքույկներ», 2543 «Այլ հաշիվներ բանկերում»։ Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ բանկերի, արժույթների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Դրամական միջոցների մուտքագրում բանկային այլ հաշիվներ |
|
|
ա) դրամարկղից, հաշվարկային և արտարժութային հաշիվներից (ակրեդիտիվներ, չեկային գրքույկներ, ապառիկ (կրեդիտային) և մագնիսային քարտեր և այլն) |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
բ) դեբիտորական պարտքերի մարումից |
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» 222 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով» 228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» |
|
գ) վարկերի ստացումից |
411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 511 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
դ) մասնակիցներից (բաժնետերերից)՝ որպես ներդրում կանոնադրական կապիտալում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
ե) տեղաբաշխված բաժնետոմսերի վաճառքի գնի և անվանական արժեքի դրական տարբերության արտացոլում |
314 «Էմիսիոն եկամուտ» |
|
զ) հետ գնված բաժնետոմսերի (բաժնեմասերի, փայերի) վաճառքից |
313 «Հետ գնված կապիտալ» 314 «Էմիսիոն եկամուտ» |
|
է) որպես պետական շնորհ ստացումից |
421 «Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ» 541 «Եկամուտներին վերաբերող շնորհներ» |
|
2. Արտարժութային միջոցների գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի արտացոլում |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Դրամական միջոցների մուտքագրումը դրամարկղ, հաշվարկային և արտարժութային հաշիվներ |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
2. Կրեդիտորական պարտքերի մարում՝ |
|
|
ա) գնումների գծով |
521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
բ) բանկային վարկերի գծով |
411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 511 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
3. Ձեռք բերված ակտիվների, ստացված ծառայությունների, ինչպես նաև դրանց ձեռք բերման հետ կապված ծախսումների վճարում՝ |
|
|
- առանց ԱԱՀ-ի և ակցիզային հարկի |
Համապատասխան ակտիվները հաշվառող հաշիվներ |
|
- անուղղակի հարկեր (ԱԱՀ, ակցիզային հարկ) |
226 «Հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկեր» 261 «Ընթացիկ ակտիվներ հաշվանցումն հետաձգված անուղղակի հարկերի գծով» |
|
4. Որպես պետական շնորհ ստացված դրամական միջոցների հետ վերադարձ |
421 «Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ» 541 «Եկամուտներին վերաբերող շնորհներ» |
|
5. Սահմանված հատուցումների պլաններին մասհանումներ |
163 «Սահմանված հատուցումների պլանների ակտիվներ» |
|
6. Արտարժութային միջոցների գծով փոխարժեքային տարբերություններից կորստի արտացոլում |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
Հաշիվ 255 «Դրամական միջոցներ ճանապարհին»
255 «Դրամական միջոցներ ճանապարհին» հաշիվը նախատեսված է ճանապարհին գտնվող ազգային արժույթով և արտարժույթով դրամական միջոցների, այսինքն՝ կազմակերպության հաշվարկային կամ այլ հաշիվներ մուտքագրելու համար (սակայն դեռևս չմուտքագրված) խնայողական բանկ, փոստային բաժանմունքներ մուտքագրված դրամական միջոցների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում են ճանապարհին գտնվող դրամական միջոցները, իսկ կրեդիտում՝ համապատասխան հաշիվներ մուտք եղած դրամական միջոցները: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է ճանապարհին գտնվող դրամական միջոցների գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ արժույթի տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
255 «Դրամական միջոցներ ճանապարհին» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Ճանապարհին գտնվող դրամական միջոցների արտացոլում |
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» 222 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 251 «Դրամարկղ» 611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» |
255 «Դրամական միջոցներ ճանապարհին» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Ճանապարհին գտնվող դրամական միջոցների մուտքագրումը հաշվարկային և արտարժութային հաշիվներին |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
Հաշիվ 256 «Դրամական փաստաթղթեր»
256 «Դրամական փաստաթղթեր» հաշիվը նախատեսված է կազմակերպության դրամարկղում գտնվող դրամական փաստաթղթերի (փոստային նամականիշեր, վճարված տրանսպորտային տոմսեր, հանգստյան տների և առողջարանների ուղեգրեր և այլն) առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում են մուտք եղած դրամական փաստաթղթերը, իսկ կրեդիտում՝ դրանց ելքագրումը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է դրամական փաստաթղթերի գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Դրամական փաստաթղթերի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ փաստաթղթերի տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
256 «Դրամական փաստաթղթեր» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Դրամական փաստաթղթերի ձեռք բերում |
228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
2. Գույքագրմամբ հայտնաբերված դրամական փաստաթղթերի ավելցուկի մուտքագրում |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
256 «Դրամական փաստաթղթեր» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Դրամական փաստաթղթերի օգտագործում |
713 «Վարչական ծախսեր» 719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
|
2. Գույքագրմամբ հայտնաբերված դրամական փաստաթղթերի պակասորդի արտացոլում |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
Հաշիվ 257 «Գանձապետական միասնական հաշիվ»
257 «Գանձապետական միասնական հաշիվ» հաշիվը նախատեսված է հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով գանձապետական միասնական հաշվում կազմակերպության դրամական միջոցների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում են միասնական հաշվին մուտքագրված դրամական միջոցները, իսկ կրեդիտում՝ հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով կազմակերպության պարտավորության մարումը, ինչպես նաև հետվերադարձը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է գանձապետական միասնական հաշվի մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Գանձապետական միասնական հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
257 «Գանձապետական միասնական հաշիվ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Դրամական միջոցների մուտքագրումը գանձապետական միասնական հաշվին |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» |
257 «Գանձապետական միասնական հաշիվ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով պարտքերի մարում |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» 525 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով» |
|
2. Գանձապետական միասնական հաշվից դրամական միջոցների հետվերադարձի արտացոլում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» |
ԽՈՒՄԲ 26 «ԱՅԼ ԸՆԹԱՑԻԿ ԱԿՏԻՎՆԵՐ»
26 «Այլ ընթացիկ ակտիվներ» խումբն իր մեջ ներառում է 261 «Ընթացիկ ակտիվներ հաշվանցումն հետաձգված անուղղակի հարկերի գծով», 262 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվներ», 263 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվների արժեզրկում», 264 «Պահուստների փոխհատուցման գծով ընթացիկ ակտիվներ» 265 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվներ» հաշիվները:
Հաշիվ 261 «Ընթացիկ ակտիվներ հաշվանցումն հետաձգված անուղղակի հարկերի գծով»
261 «Ընթացիկ ակտիվներ հաշվանցումն հետաձգված անուղղակի հարկերի գծով» հաշիվը նախատեսված է հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա այն անուղղակի հարկերի գծով ընթացիկ ակտիվների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար, որոնց հաշվանցման (փոխհատուցման) պահը հետաձգված է:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում են անուղղակի հարկերի գծով առաջացած ընթացիկ ակտիվների գումարը, իսկ կրեդիտում՝ դրանց դուրս գրումը, երբ հաշվանցման իրավունքը վրա է հասնում կամ էլ վերանում է: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է հաշվանցումն հետաձգված անուղղակի հարկերի գծով ընթացիկ ակտիվների գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Հաշվանցումն հետաձգված անուղղակի հարկերի գծով ընթացիկ ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ առաջացման, դուրս գրման ժամկետների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
261 «Ընթացիկ ակտիվներ հաշվանցումն հետաձգված անուղղակի հարկերի գծով» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Ձեռք բերված (ստացված) ակտիվների, ծառայությունների, աշխատանքների գծով հարկային հաշիվներում առկա և հաշվանցվող (փոխհատուցվող) ԱԱՀ-ի գումարների արտացոլում, մասնավորապես, երբ ձեռք բերման (ստացման) և հաշվանցման (փոխհատուցման) պահերը չեն համընկնում |
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար» 224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
2. Ձեռք բերված (ստացված) ակտիվների, ծառայությունների, աշխատանքների գծով հաշվանցվող (փոխհատուցվող) ակցիզային հարկի գումարների արտացոլում, երբ ձեռք բերման (ստացման) և հաշվանցման (փոխհատուցման) պահերը չեն համընկնում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
261 «Ընթացիկ ակտիվներ հաշվանցումն հետաձգված անուղղակի հարկերի գծով» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Հաշվանցումն հետաձգված ԱԱՀ-ի գծով հաշվանցման իրավունքի ձեռք բերում |
226 «Հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկեր» |
|
2. Հաշվանցումն հետաձգված անուղղակի հարկերի գծով ընթացիկ ակտիվների դուրս գրում՝ հաշվանցման իրավունքը կորցնելիս |
712 «Իրացման ծախսեր» 713 «Վարչական ծախսեր» 719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
|
3. Ակցիզային հարկի գծով ընթացիկ ակտիվների դուրս գրում |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
Հաշիվ 262 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվներ»
262 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվներ» հաշիվը նախատեսված է գնորդների հետ պայմանագրերի գծով պայմանագրերի կնքման (ստացման) ծախսումների, ինչպես նաև պայմանագրի կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Գնորդների հետ պայմանագրերի վերաբերյալ ակտիվների, պարտավորությունների, եկամուտների և ծախսերի դասակարգման, ճանաչման և չափման մոտեցումները նկարագրված են «Հասույթ գնորդների հետ պայմանագրերից» ՖՀՄՍ 15-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում են պայմանագրի կնքման և կատարման գծով առաջացած այն ծախսումները, որոնք ենթակա չեն ճանաչման որպես ընթացիկ ժամանակաշրջանի ծախս կամ որպես ակտիվ այլ ՖՀՄՍ-ներով (օրինակ «Պաշարներ» ՀՀՄՍ2): Կրեդիտում արտացոլվում են պայմանագրի կնքման և կատարման գծով ծախսումների ճանաչումը որպես ընթացիկ ժամանակաշրջանի ծախս, ինչպես նաև արժեզրկումներից կորուստների դուրսգրումները: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվների մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
262 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 2621 «Պայմանագրի կնքման (ստացման) լրացուցիչ ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվներ», 2622 «Պայմանագրի կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվներ»։
Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ պայմանագրերի (պայմանագրերի խմբերի) և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
262 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Պայմանագրի կնքման կամ կատարման ծախսումներ գծով ընթացիկ ակտիվների ճանաչում |
221 «Նյութեր» 224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» 121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
262 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Պայմանագրի կնքման կամ կատարման ծախսումներ գծով ընթացիկ ակտիվների ճանաչումը որպես ծախս (թողարկված արտադրանքի, կատարված աշխատանքի կամ ծառայության ինքնարժեք) |
711 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք» 811 «Հիմնական արտադրություն» 813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» |
|
2. Պայմանագրի կնքման կամ կատարման ծախսումներ գծով ընթացիկ ակտիվների կուտակված արժեզրկման դուրսգրում |
263 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ» |
Հաշիվ 263 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ»
263 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ» հաշիվը նախատեսված է պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվների արժեզրկման վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Պայմանագրի կնքման (ստացման), ինչպես նաև կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկման գումարների որոշման (գնահատման), դրանց ճանաչման և հակադարձման հաշվապահական հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են «Հասույթ գնորդների հետ պայմանագրերից» ՖՀՄՍ 15-ում:
Հաշիվը պասիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում են պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվների ճանաչված արժեզրկման գումարները, իսկ դեբետում՝ մարված պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվների կուտակված արժեզրկման գումարների դուրս գրումը, ինչպես նաև նախկինում ճանաչված արժեզրկման գումարների հակադարձումը: Հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է կազմակերպությունում առկա պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվների կուտակված արժեզրկման գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ: Այն դասի ընդհանուր գումարում ներառվում է բացասական նշանով:
263 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 2631 «Պայմանագրի կնքման (ստացման) լրացուցիչ ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվների արժեզրկում», 2632 «Պայմանագրի կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ»:
Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվների արժեզրկման վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ պայմանագրերի (պայմանագրերի խմբերի) և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
263 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվների արժեզրկում |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
263 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակություն |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Դուրս գրված պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվների կուտակված արժեզրկման գումարների դուրս գրում |
262 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվներ» |
|
2. Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվների արժեզրկման հակադարձում |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
Հաշիվ 264 «Պահուստների փոխհատուցման գծով ընթացիկ ակտիվներ»
264 «Պահուստների փոխհատուցման գծով ընթացիկ ակտիվներ» հաշիվը նախատեսված է պահուստների գծով երրորդ կողմերից փոխհատուցման իրավունքի գծով ընթացիկ ակտիվների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Պահուստների փոխհատուցման գծով ակտիվների և եկամուտների ճանաչման և չափման մոտեցումները նկարագրված են «Պահուստներ, պայմանական պարտավորություններ և պայմանական ակտիվներ» ՀՀՄՍ 37-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում են փոխհատուցման գնահատված գումարները, իսկ կրեդիտում՝ ստացման ենթակա (հաստատված) փոխհատուցումների գծով ձևավորվող դեբիտորական պարտքերը:
Պահուստների փոխհատուցման գծով ընթացիկ ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ պահուստների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
264 «Պահուստների փոխհատուցման գծով ընթացիկ ակտիվներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1․ Պահուստների փոխհատուցման գծով ընթացիկ ակտիվների գնահատված գումարի արտացոլում |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
|
2․ Պահուստների փոխհատուցման գծով ընթացիկ ակտիվների գնահատականի աճ |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
264 «Պահուստների փոխհատուցման գծով ընթացիկ ակտիվներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1․ Պահուստների փոխհատուցման գծով դեբիտորական պարտքերի ձևավորումը՝ ստացման ենթակա (հաստատված) հատուցումների գծով |
228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» |
|
2․ Պահուստների փոխհատուցման գծով ընթացիկ ակտիվների գնահատականի նվազեցում |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
Հաշիվ 265 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվներ»
265 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվներ» հաշիվը նախատեսված է որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ոչ ընթացիկ ակտիվների, ինչպես նաև որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված օտարման խմբերի ընթացիկ և ոչ ընթացիկ ակտիվների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ակտիվները և օտարման խմբերը որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգելու չափանիշները և դրանց չափման մոտեցումները սահմանված են «Վաճառքի համար պահվող ոչ ընթացիկ ակտիվներ և ընդհատված գործունեություն» ՖՀՄՍ 5-ում։
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում են որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ոչ ընթացիկ ակտիվների, որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված օտարման խմբերի ընթացիկ և ոչ ընթացիկ ակտիվների գումարները, ինչպես նաև այդ ոչ ընթացիկ ակտիվների և օտարման խմբերի «իրական արժեք հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից արժեքի աճը/արժեզրկման հակադարձումը (օտարման խմբի ակտիվների աճի մասով), իսկ կրեդիտում՝ «իրական արժեք հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից արժեքի նվազումը/արժեզրկումը (օտարման խմբի ակտիվների նվազման մասով), ինչպես նաև օտարումը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվների հաշվեկշռային արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
265 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 2651 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված հիմնական միջոցներ», 2652 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ոչ նյութական ակտիվներ», 2653 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված օտարման խմբում ներառված ընթացիկ ակտիվներ», 2659 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված այլ ոչ ընթացիկ ակտիվներ»։
Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվներ վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ակտիվների տեսակների, օտարման խմբերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
265 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվների (ներառյալ օտարման խմբերի ակտիվների) արտացոլում՝ որպես այդպիսին դասակարգմանը անմիջապես նախորդող հաշվեկշռային արժեքով |
Համապատասխան ակտիվները հաշվառող հաշիվներ |
|
2. Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվների «իրական արժեք հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից արժեքի աճը (արժեզրկման հակադարձումը) |
|
|
- երբ այդ ակտիվները չեն կազմում ընդհատված գործունեություն կամ դրա մաս |
624 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» |
|
- երբ այդ ակտիվները ընդհատված գործունեության կամ օտարման խմբի մաս են |
632 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից եկամուտներ» |
265 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվների «իրական արժեք հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից արժեքի նվազումը (արժեզրկումը) և այդ ակտիվների օտարումը |
|
|
- երբ այդ ակտիվները չեն կազմում ընդհատված գործունեություն կամ դրա մաս |
724 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» |
|
- երբ այդ ակտիվները ընդհատված գործունեության կամ օտարման խմբի մաս են |
732 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից ծախսեր» |
ԴԱՍ 3 «ՍԵՓԱԿԱՆ ԿԱՊԻՏԱԼ»
Այս դասի հաշիվները, բացառությամբ կարգավորող և ակտիվապասիվային հաշիվների, պասիվային են և նախատեսված են սեփական կապիտալի առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: 3 «Սեփական կապիտալ» դասն իր մեջ ներառում է հետևյալ խմբերը` 31 «Կանոնադրական կապիտալ և էմիսիոն եկամուտ», 32 «Վերագնահատումից և վերաչափումից տարբերություններ», 33 «Ֆինանսական արդյունք», 34 «Չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս)» և 35 «Սեփական կապիտալի այլ հոդվածներ»:
ԽՈՒՄԲ 31 «ԿԱՆՈՆԱԴՐԱԿԱՆ ԿԱՊԻՏԱԼ ԵՎ ԷՄԻՍԻՈՆ ԵԿԱՄՈՒՏ»
31 «Կանոնադրական կապիտալ և էմիսիոն եկամուտ» խումբն իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները` 311 «Կանոնադրական կապիտալ», 312 «Չվճարված կապիտալ», 313 «Հետ գնված կապիտալ» և 314 «Էմիսիոն եկամուտ (էմիսիոն վնաս)»:
Հաշիվ 311 «Կանոնադրական կապիտալ»
311 «Կանոնադրական կապիտալ» հաշիվը նախատեսված է կազմակերպության կանոնադրական (բաժնեհավաք) կապիտալի առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Կանոնադրական կապիտալի ձևավորման կարգը կարգավորվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ և կազմակերպության հիմնադիր փաստաթղթերով:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում են կազմակերպության կանոնադրական (բաժնեհավաք) կապիտալը և դրա հետագա ավելացումները, իսկ դեբետում՝ նվազեցումները: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է կանոնադրական (բաժնեհավաք) կապիտալի մեծությունը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
311 «Կանոնադրական կապիտալ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 3111 «Հասարակ բաժնետոմսեր», 3112 «Արտոնյալ բաժնետոմսեր», 3113 «Բաժնեմասեր», 3114 «Փայեր»:
Կանոնադրական կապիտալի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ մասնակիցների (բաժնետերերի) և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
311 «Կանոնադրական կապիտալ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Կանոնադրական (բաժնեհավաք) կապիտալի ձևավորում՝ |
|
|
ա) դրամական միջոցներով |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
բ) այլ ակտիվներով |
Համապատասխան ակտիվները հաշվառող հաշիվներ |
|
2. Կանոնադրական կապիտալի հետագա ավելացում՝ |
|
|
ա) երբ ավելացման (տեղաբաշխման) և ներդրման (վճարման) պահերը չեն համընկնում |
312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
բ) երբ ավելացման (տեղաբաշխման) և ներդրման (վճարման) պահերը համընկնում են՝ |
|
|
- դրամական միջոցներով |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
- այլ ակտիվներով կամ պարտավորությունների մարմամբ |
Համապատասխան ակտիվները և պարտավորությունները հաշվառող հաշիվներ |
|
3. Կանոնադրական կապիտալի ավելացում փոխարկելի պարտավորությունների (պարտատոմսեր, արտոնյալ բաժնետոմսեր և այլն) փոխարկմամբ |
412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 512 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» |
|
4. Կանոնադրական կապիտալի ավելացում սեփական կապիտալի այլ տարրերի հաշվին |
314 «Էմիսիոն եկամուտ (էմիսիոն վնաս)» 342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս)» 351 «Պահուստային կապիտալ» 359 «Սեփական կապիտալի այլ տարրեր» |
|
5. Որպես սեփական կապիտալի գործիքներ դասակարգված ածանցյալ գործիքների իրագործում |
352 «Որպես սեփական կապիտալի գործիքներ դասակարգված ածանցյալ գործիքներ» |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Կանոնադրական կապիտալի նվազեցում՝ |
|
|
ա) հետ գնված և շրջանառությունից հանված (մարված) բաժնետոմսերի (բաժնեմասերի, փայերի) հաշվին՝ |
|
|
- հետգնման գնով, երբ հետգնման գինը փոքր է անվանական արժեքից |
313 «Հետ գնված կապիտալ» |
|
- հետգնման գնի և անվանական արժեքի բացասական տարբերության չափով |
314 «Էմիսիոն եկամուտ (էմիսիոն վնաս)» |
|
բ) թողարկված, բայց չտեղաբաշխված բաժնետոմսերի հաշվին |
312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
գ) նախորդ տարիների վնասի ծածկման նպատակով |
342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս)» |
Հաշիվ 312 «Չվճարված կապիտալ»
312 «Չվճարված կապիտալ» հաշիվը նախատեսված է կազմակերպության չվճարված կապիտալի առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է մասնակիցների (բաժնետերերի) պարտքը կազմակերպության կապիտալում ներդրումների գծով՝ եթե ենթակա չէ ճանաչման որպես դեբիտորական պարտք, ինչպես նաև բաժնետիրական ընկերությունների թողարկած, բայց չտեղաբաշխված բաժնետոմսերի անվանական արժեքը, իսկ կրեդիտում՝ այդ պարտքի մարումը, չմարված պարտքերի կամ թողարկված, բայց չտեղաբաշխված բաժնետոմսերի հաշվին կապիտալի նվազեցումը: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է հաշվետու ամսաթվի դրությամբ մասնակիցների (բաժնետերերի) պարտքը կազմակերպության կապիտալում ներդրումների գծով, որոնք չեն համարվում դեբիտորական պարտքեր, ինչպես նաև տեղաբաշխված, բայց չվճարված բաժնետոմսերի անվանական արժեքը: Այն դասի ընդհանուր գումարում ներառվում է բացասական նշանով:
312 «Չվճարված կապիտալ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 3121 «Թողարկված և չտեղաբաշխված կապիտալ», 3122 «Տեղաբաշխված և չվճարված կապիտալ՝ մինչև անվանական արժեքի չափով», 3123 «Տեղաբաշխված և չվճարված կապիտալ՝ անվանական արժեքը գերազանցող չափով»:
Չվճարված կապիտալի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ մասնակիցների (բաժնետերերի) և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
312 «Չվճարված կապիտալ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Բաժնետիրական ընկերությունների կողմից թողարկված, բայց չտեղաբաշխված բաժնետոմսերի անվանական արժեքի, ինչպես նաև տեղաբաշխված (բայց ամբողջովին կամ մասամբ չվճարված) բաժնետոմսերի անվանական արժեքի և դրանց դիմաց վճարված գումարի տարբերության արտացոլում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» |
|
2. Հետ գնված(ձեռք բերված) բաժնետոմսերի վերավաճառք, երբ վաճառքի և վճարման պահերը չեն համընկնում |
313 «Հետ գնված կապիտալ» |
|
3. Տեղաբաշխված, բայց չվճարված բաժնետոմսերի վաճառքի գնի և անվանական արժեքի դրական տարբերության արտացոլում |
314 «Էմիսիոն եկամուտ (էմիսիոն վնաս)» |
|
4. Հետ գնված (ձեռք բերված) բաժնետոմսերի վերավաճառքի գնի և հետգնման գնի դրական տարբերության արտացոլում |
314 «Էմիսիոն եկամուտ (էմիսիոն վնաս)» |
312 «Չվճարված կապիտալ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Կապիտալում ներդրումների գծով մասնակիցների (բաժնետերերի) պարտքերի մարում |
|
|
ա) դրամական միջոցներով |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
բ) այլ ակտիվներով կամ պարտավորությունների մարմամբ |
Համապատասխան ակտիվները և պարտավորությունները հաշվառող հաշիվներ |
|
գ) «բաժնետոմսերի վրա հիմնված վճարումներ» գործարքների շրջանակներում |
359 «Սեփական կապիտալի այլ տարրեր» |
|
2. Կանոնադրական կապիտալի նվազեցում թողարկված, բայց չտեղաբաշխված կամ չվճարված բաժնետոմսերի հաշվին |
311 «Կանոնադրական կապիտալ |
Հաշիվ 313 «Հետ գնված կապիտալ»
313 «Հետ գնված կապիտալ» հաշիվը նախատեսված է մասնակիցներից (բաժնետերերից) հետ գնված բաժնետոմսերի (բաժնեմասերի, փայերի) առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է մասնակիցներից (բաժնետերերից) հետ գնված բաժնետոմսերի (բաժնեմասերի, փայերի) արժեքը, իսկ կրեդիտում՝ դրանց մարումը և վերավաճառքը: Հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է հետ գնված բաժնետոմսերի (բաժնեմասերի, փայերի) արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ: Այն դասի ընդհանուր գումարում ներառվում է բացասական նշանով:
313 «Հետ գնված կապիտալ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 3131 «Հետ գնված հասարակ բաժնետոմսեր՝ անվանական արժեքով», 3132 «Հետ գնված հասարակ բաժնետոմսեր՝ անվանական արժեքի և հետգնման գնի տարբերության չափով», 3133 «Հետ գնված արտոնյալ բաժնետոմսեր՝ անվանական արժեքով», 3134 «Հետ գնված արտոնյալ բաժնետոմսեր՝ անվանական արժեքի և հետգնման գնի տարբերության չափով», 3135 «Հետ գնված բաժնեմասեր՝ անվանական արժեքով», 3136 «Հետ գնված բաժնեմասեր՝ անվանական արժեքի և հետգնման գնի տարբերության չափով», 3137 «Հետ գնված փայեր՝ անվանական արժեքով», 3138 «Հետ գնված փայեր՝ անվանական արժեքի և հետգնման գնի տարբերության չափով»:
Հետ գնված կապիտալի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
313 «Հետ գնված կապիտալ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Հետ գնված բաժնետոմսերի (բաժնեմասերի, փայերի) արտացոլում՝ գնման գնով |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
313 «Հետ գնված կապիտալ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Շրջանառությունից հանված և մարված բաժնետոմսերի (բաժնեմասերի, փայերի) արտացոլում՝ |
|
|
- մինչև անվանական արժեքը |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» |
|
- անվանական արժեքը գերազանցող մասը |
314 «Էմիսիոն եկամուտ (էմիսիոն վնաս)» |
|
2. Հետ գնված բաժնետոմսերի վաճառք, երբ վաճառքի և վճարման պահերը համընկնում են՝ |
|
|
ա) երբ վաճառքի գինը բարձր է հետգնման գնից՝ հետգնման գնով |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
բ) երբ վաճառքի գինը ցածր է հետգնման գնից՝ |
|
|
- վաճառքի գնով |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
- վաճառքի գնի և հետգնման գնի բացասական տարբերության չափով |
314 «Էմիսիոն եկամուտ (էմիսիոն վնաս)» |
|
3. Հետ գնված բաժնետոմսերի վաճառք, երբ վաճառքի և վճարման պահերը չեն համընկնում՝ |
|
|
ա) երբ վաճառքի գինը բարձր է հետգնման գնից՝ հետգնման գնով |
312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
բ) երբ վաճառքի գինը ցածր է հետգնման գնից՝ |
|
|
- վաճառքի գնով |
312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
- վաճառքի գնի և հետգնման գնի բացասական տարբերության չափով |
314 «Էմիսիոն եկամուտ (էմիսիոն վնաս)» |
Հաշիվ 314 «Էմիսիոն եկամուտ (էմիսիոն վնաս)»
314 «Էմիսիոն եկամուտ (էմիսիոն վնաս)» հաշիվը նախատեսված է կազմակերպության էմիսիոն եկամտի (էմիսիոն վնասի) առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվապասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է տեղաբաշխված բաժնետոմսերի (բաժնեմասերի կամ փայերի) վաճառքի գնի (տեղաբաշխման արժեքի) և անվանական արժեքի դրական տարբերությունը, իսկ դեբետում՝ բացասական տարբերությունը: Դեբետային մնացորդի առաջացման դեպքում այն դասի ընդհանուր գումարում ներառվում է բացասական նշանով:
Էմիսիոն եկամտի (էմիսիոն վնասի) վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
314 «Էմիսիոն եկամուտ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Տեղաբաշխված բաժնետոմսերի (բաժնեմասերի, փայերի) վաճառքի գնի և անվանական արժեքի դրական տարբերության արտացոլում՝ |
|
|
ա) երբ տեղաբաշխման և վճարման պահերը համընկնում են |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
բ) երբ տեղաբաշխման և վճարման պահերը չեն համընկնում |
312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
2. Հետգնված (ձեռք բերված) բաժնետոմսերի (բաժնեմասերի, փայերի) վերավաճառքի գնի և հետգնման գնի դրական տարբերության արտացոլում՝ |
|
|
ա) երբ վերավաճառքի և վճարման պահերը համընկնում են |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
բ) երբ վերավաճառքի և վճարման պահերը չեն համընկնում |
312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
3. Հետ գնված բաժնետոմսերի (բաժնեմասերի, փայերի) շրջանառությունից հանմամբ (մարմամբ) կանոնադրական կապիտալի նվազեցում՝ անվանական արժեքի և հետգնման գնի դրական տարբերության չափով |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» |
|
4. Կանոնադրական կապիտալում ներդրված ակտիվի իրական արժեքի և բաժնետոմսերի (բաժնեմասերի, փայերի) անվանական արժեքի միջև դրական տարբերության չափով |
Համապատասխան ակտիվները և պարտավորությունները հաշվառող հաշիվներ |
|
5. Կանոնադրական կապիտալի այլ համալրումներից առաջացող էմիսիոն եկամուտներ |
352 «Որպես սեփական կապիտալի գործիքներ դասակարգված ածանցյալ գործիքներ» 359 «Սեփական կապիտալի այլ տարրեր» |
314 «Էմիսիոն եկամուտ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Վաճառված բաժնետոմսերի (բաժնեմասերի, փայերի) վերավաճառքի գնի և հետգնման գնի բացասական տարբերության արտացոլում |
313 «Հետ գնված կապիտալ» |
|
2. Հետ գնված և շրջանառությունից հանված ու մարված բաժնետոմսերի (բաժնեմասերի, փայերի) անվանական արժեքը գերազանցող մասով էմիսիոն եկամտի նվազեցում |
313 «Հետ գնված կապիտալ» |
|
3. Կանոնադրական կապիտալի ավելացում էմիսիոն եկամտի հաշվին |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» |
|
4. Տեղաբաշխված բաժնետոմսերի՝ ներառյալ բաժնետոմսերի վրա հիմնված վճարումների գծով վաճառքի գնի և անվանական արժեքի դրական տարբերության արտացոլում՝ |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» 359 «Սեփական կապիտալի այլ տարրեր» |
|
5. Բաժնային գործիքների թողարկման և տեղաբաշխման գծով ուղղակի ծախսումների արտացոլում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
ԽՈՒՄԲ 32 «ՎԵՐԱԳՆԱՀԱՏՈՒՄԻՑ ԵՎ ՎԵՐԱՉԱՓՈՒՄԻՑ ՏԱՐԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ»
32 «Վերագնահատումից և վերաչափումից տարբերություններ» խումբն իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները՝ 321 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճ», 322 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ» և 323 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ», 324 «Փոխարժեքային տարբերություններ՝ կապված արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ», 326 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներից այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներ»:
Հաշիվ 321 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճ»
321 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճ» հաշիվը նախատեսված է հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների, ինչպես նաև օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար, որը կիրառվում է, երբ կազմակերպությունն ընտրել է հիմնական միջոցները և ոչ նյութական ակտիվները վերագնահատված արժեքով հաշվառելու քաղաքականություն: Հիմնական միջոցների և ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճի հաշվապահական հաշվառման մեջ արտացոլման մոտեցումները նկարագրված են «Հիմնական միջոցներ» ՀՀՄՍ 16-ում և «Ոչ նյութական ակտիվներ» ՀՀՄՍ 38-ում: Վարձակալված ակտիվների օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատման մոտեցումները նկարագրված են «Վարձակալություն» ՖՀՄՍ 16-ում:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է հիմնական միջոցների և ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից կամ արժեզրկման հակադարձումից զուտ օգուտի տեղափոխումը այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքից, իսկ դեբետում՝ վերագնահատումից կամ արժեզրկումից զուտ կորստի տեղափոխումը այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքից, ինչպես նաև զուտ օգուտի վերագրումը չբաշխված շահույթին: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճի գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
321 «Հիմնական միջոցների և ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 3211 «Հիմնական միջոցների վերագնահատումից արժեքի աճ», 3212 «Ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճ», 3213 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճ»:
Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
321 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից չիրացված օգուտի տեղափոխումը այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքից |
671 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» |
|
2. Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից չիրացված կորստի գծով շահութահարկի տեղափոխումը այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքից |
677 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով եկամուտներ» |
321 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից չիրացված կորստի տեղափոխումը այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքից |
771 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» |
|
2. Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից չիրացված օգուտի գծով շահութահարկի տեղափոխումը այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքից |
777 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով ծախսեր» |
|
3. Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների մաշվածությանը (ամորտիզացիային) զուգընթաց, ինչպես նաև օտարվող ակտիվներին վերաբերող՝ վերագնահատումից արժեքի աճի վերագրումը չբաշխված շահույթին |
342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս) |
Հաշիվ 322 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ»
322 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ» հաշիվը նախատեսված է այն ֆինանսական գործիքների իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտների և կորուստների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար, որոնց գծով իրական արժեքի վերաչափումները, կամ դրանց մի մասը, կամ ակնկալվող պարտքային կորուստները ճանաչվում են այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում, և որոնք չեն նախորոշվել որպես հեջավորման գործիքներ։ Ֆինանսական ակտիվների և պարտավորությունների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտների և կորուստների հաշվապահական հաշվառման մեջ արտացոլման մոտեցումները (ճանաչումը այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում, կուտակումը սեփական կապիտալում և վերադասակարգումը շահույթում կամ վնասում) նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվն ակտիվապասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է համապատասխան ֆինանսական գործիքների իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտները, արժեզրկումները, չիրացված կորուստների վերադասակարգումները, իսկ դեբետում՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված կորուստները, արժեզրկումների հակադարձումները, չիրացված օգուտների վերադասակարգումները: Այս հաշվի կրեդիտային մնացորդն իրենից ներկայացնում է հաշվետու ամսաթվի դրությամբ համապատասխան ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտները և ակնկալվող պարտքային կորուստները, իսկ դեբետային մնացորդը՝ չիրացված կորուստները: Դեբետային մնացորդի դեպքում այն դասի ընդհանուր գումարում ներառվում է բացասական նշանով:
322 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 3221 «Կապակցված կողմերի բաժնային գործիքներում իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ներդրումների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ», 3222 «Չկապակցված կողմերի բաժնային գործիքներում իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ներդրումների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ», 3223 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ», 3224 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ», 3225 «Իրական արժեքով չափվող նախորոշված ոչ առևտրական ֆինանսական պարտավորությունների պարտքային ռիսկի փոփոխություններից չիրացված օգուտներ և կորուստներ»:
Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտների և կորուստների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ գործիքների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
322 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտների արտացոլում |
672 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» |
|
2. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ֆինանսական ակտիվների գծով արժեզրկումից կորուստի արտացոլում |
672 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» |
|
3. Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների վերաչափումից չիրացված կորստների գծով շահութահարկի տեղափոխումը այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքից |
677 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով եկամուտներ» |
|
4. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստների ճանաչումը շահույթում կամ վնասում՝ որպես վերադասակարգման ճշգրտում |
672 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» |
|
5. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող բաժնային ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստների վերագրումը չբաշխված շահույթին |
342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս)» |
|
6. Իրական արժեքով չափվող նախորոշված ոչ առևտրական ֆինանսական պարտավորության պարտքային ռիսկի փոփոխություններից կորուստների վերագրումը չբաշխված շահույթին |
342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս)» |
|
7. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ֆինանսական ակտիվը որպես իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող վերադասակարգված ակտիվի ակնկալվող պարտքային կորստների վերադասակարգում |
672 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» |
|
8. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ֆինանսական ակտիվը որպես ամորտիզացված արժեքով չափվող վերադասակարգված ակտիվի իրական արժեքով վերաչափումներից չիրացված կորուստների դուրսգրում |
672 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» |
322 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված կորուստների արտացոլում |
772 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» |
|
2. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ֆինանսական ակտիվների գծով արժեզրկումից կորուստի հակադարձում |
772 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» |
|
3. Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների վերաչափումից չիրացված օգուտների գծով շահութահարկի տեղափոխումը այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքից |
777 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով ծախսեր» |
|
4. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտների ճանաչումը շահույթում կամ վնասում՝ որպես վերադասակարգման ճշգրտում |
772 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» |
|
5. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող բաժնային ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտների վերագրումը չբաշխված շահույթին |
342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս)» |
|
6. Իրական արժեքով չափվող նախորոշված ոչ առևտրական ֆինանսական պարտավորության պարտքային ռիսկի փոփոխություններից օգուտների վերագրումը չբաշխված շահույթին |
342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս)» |
|
7. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ֆինանսական ակտիվը որպես ամորտիզացված արժեքով չափվող վերադասակարգված ակտիվի իրական արժեքով վերաչափումներից չիրացված օգուտների դուրսգրում |
772 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» |
|
8. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվը որպես ամորտիզացված արժեքով չափվող վերադասակարգված ակտիվի ակնկալվող պարտքային կորստների վերադասակարգում |
772 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» |
Հաշիվ 323 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ»
323 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ» հաշիվը նախատեսված է իրական արժեքի և դրամական հոսքերի հեջերի գծով հեջավորման գործիք նախորոշված ֆինանսական ակտիվների և պարտավորությունների գծով առաջացած վերաչափումներից չիրացված օգուտների և կորուստների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ֆինանսական ակտիվների և պարտավորությունների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտների և կորուստների հաշվապահական հաշվառման մեջ արտացոլման մոտեցումները (ճանաչումը այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում, կուտակումը սեփական կապիտալում, ներառումը հեջավորված կանխատեսված գործարքի արդյունքում ճանաչված ոչ ֆինանսական ակտիվի կամ պարտավորության սկզբնական արժեքում, հեջավորման գործիք հանդիսացող օպցիոնի ժամանակային արժեքի և ֆորվարդի ֆորվարդային տարրի տարանջատումը և ճանաչումը, ինչպես նաև վերադասակարգումը շահույթում կամ վնասում) նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվն ակտիվապասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է որպես հեջավորման գործիք նախատեսված ֆինանսական ակտիվների և պարտավորությունների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտները (դրամական հոսքերի հեջերի դեպքում որպես արդյունավետ հեջ որոշված մասի գծով իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտները, չիրացված կորուստների վերադասակարգումը շահույթում կամ վնասում և դրանց ներառումը ակտիվների կամ պարտավորությունների սկզբնական արժեքում, եթե հեջավորված կանխատեսված գործարքը կամ կայուն հանձնառությունը հանգեցնում է ոչ ֆինանսական ակտիվի կամ ոչ ֆինանսական պարտավորության ճանաչմանը, իսկ դեբետում՝ որպես հեջավորման գործիք նախատեսված ֆինանսական ակտիվների և պարտավորությունների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված կորուստները (դրամական հոսքերի դեպքում որպես արդյունավետ հեջ որոշված մասի գծով իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված կորուստները), չիրացված օգուտների վերագրումը ֆինանսական արդյունքներին և դրանց ներառումը ակտիվների կամ պարտավորությունների սկզբնական արժեքում, եթե հեջավորված կանխատեսված գործարքը կամ կայուն հանձնառությունը հանգեցնում է ոչ ֆինանսական ակտիվի կամ ոչ ֆինանսական պարտավորության ճանաչմանը: Անկախ հեջավորման տեսակից, երբ օպցիոնի միայն ներքին արժեքի փոփոխությունը կամ ֆորվարդի միայն սփոթ տարրի փոփոխությունն են նախորոշվում որպես հեջավորման գործիք, ապա օպցիոնի ժամանակային արժեքի փոփոխության կամ ֆորվարդի ֆորվարդային տարրի փոփոխության գծով չիրացված օգուտներն արտացոլվում են հաշվի կրեդիտում, իսկ վնասները՝ դեբետում:
Այս հաշվի կրեդիտային մնացորդը իրենից ներկայացնում է հաշվետու ամսաթվի դրությամբ որպես հեջավորման գործիք նախատեսված ֆինանսական ակտիվների և պարտավորությունների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտները, իսկ դեբետային մնացորդը՝ չիրացված կորուստները: Դեբետային մնացորդի դեպքում այն դասի ընդհանուր գումարում ներառվում է բացասական նշանով:
323 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 3231 «Իրական արժեքի հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ», 3232 «Դրամական հոսքերի հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտների և կորուստների արդյունավետ մաս», 3233 «Հեջավորման ծախսումների գծով պահուստ (օպցիոնի ժամանակային արժեք, ֆորվարդի ֆորվարդային տարր)»։
Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտների և կորուստների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ հեջերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
323 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտների արտացոլում՝ ներառյալ հեջավորման ծախսումների գծով պահուստը |
673 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» |
|
2. Հեջավորման գործիքների վերաչափումից չիրացված կորստների գծով շահութահարկի տեղափոխումը այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքից |
677 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով եկամուտներ» |
|
3. Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստների (ներառյալ հեջավորման ծախսումների գծով պահուստի) ճանաչումը շահույթում կամ վնասում՝ որպես վերադասակարգման ճշգրտում |
673 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» |
|
4. Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստների վերագրումը չբաշխված շահույթին (կիրառելի է երբ իրական արժեքի հեջավորման փոխհարաբերություններում հեջավորման գործիքը այնպիսի բաժնային գործիք է, որի համար կազմակերպությունը որոշել է իրական արժեքում փոփոխությունները ներկայացնել այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում) |
342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս)» |
|
5. Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված կորուստների ներառումը ակտիվների և պարտավորությունների սկզբնական արժեքում (երբ կանխատեսված գործարքի հեջը հանգեցնում է ոչ ֆինանսական ակտիվի կամ ոչ ֆինանսական պարտավորության ճանաչման) |
Թղթակցում է ոչ ֆինանսական ակտիվները և ոչ ֆինանսական պարտավորությունները հաշվառող համապատասխան հաշիվների հետ |
323 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված կորուստների արտացոլում՝ ներառյալ հեջավորման ծախսումների գծով պահուստը |
773 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» |
|
2. Հեջավորման գործիքների վերաչափումից չիրացված օգուտների գծով շահութահարկի տեղափոխումը այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքից |
777 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով ծախս» |
|
3. Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտների (ներառյալ հեջավորման ծախսումների գծով պահուստի) ճանաչումը շահույթում կամ վնասում՝ որպես վերադասակարգման ճշգրտում |
773 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» |
|
4. Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտների վերագրումը չբաշխված շահույթին (կիրառելի է երբ իրական արժեքի հեջավորման փոխհարաբերություններում հեջավորման գործիքը այնպիսի բաժնային գործիք է, որի համար կազմակերպությունը որոշել է իրական արժեքում փոփոխությունները ներկայացնել այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում) |
342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս)» |
|
5. Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտների ներառումը ակտիվների և պարտավորությունների սկզբնական արժեքում (երբ կանխատեսված գործարքի հեջը հանգեցնում է ոչ ֆինանսական ակտիվի կամ ոչ ֆինանսական պարտավորության ճանաչման) |
Թղթակցում է ոչ ֆինանսական ակտիվները և ոչ ֆինանսական պարտավորությունները հաշվառող համապատասխան հաշիվների հետ |
Հաշիվ 324 «Փոխարժեքային տարբերություններ՝ կապված արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ»
324 «Փոխարժեքային տարբերություններ՝ կապված արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ» հաշիվը նախատեսված է արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերությունների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար։ Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերությունները (փոխարժեքային օգուտները և կորուստները) ներառում են արտերկրյա ստորաբաժանումների ֆինանսական հաշվետվությունների վերահաշվարկումից առաջացող փոխարժեքային տարբերությունները և արտերկրյա ստորաբաժանումներում զուտ ներդրման հեջում հեջավորման գործիքի գծով փոխարժեքային տարբերությունները (այնքանով, որքանով հեջը գնահատվում է որպես արդյունավետ)։ Այդպիսի փոխարժեքային տարբերություններ կարող են առաջանալ, երբ արտերկրյա ստորաբաժանման (մասնաճյուղի) ֆունկցիոնալ արժույթը տարբեր է հաշվետու կազմակերպության ֆունկցիոնալ արժույթից։ Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ փոխարժեքային տարբերությունների հաշվապահական հաշվառման մեջ արտացոլման մոտեցումները (ճանաչումը այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում, կուտակումը սեփական կապիտալում և վերադասակարգումը շահույթում կամ վնասում) նկարագրված են «Արտարժույթի փոխանակման փոխարժեքի փոփոխությունների հետևանքները» ՀՀՄՍ 21-ում և «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվն ակտիվապասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային չիրացված օգուտները, չիրացված կորուստների վերադասակարգումը շահույթում կամ վնասում, իսկ դեբետում՝ արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային չիրացված կորուստները, չիրացված օգուտների վերադասակարգումը շահույթում կամ վնասում: Այս հաշվի կրեդիտային մնացորդն իրենից ներկայացնում է հաշվետու ամսաթվի դրությամբ արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային չիրացված օգուտները, իսկ դեբետային մնացորդը՝ չիրացված կորուստները: Դեբետային մնացորդի դեպքում այն դասի ընդհանուր գումարում ներառվում է բացասական նշանով:
324 «Փոխարժեքային տարբերություններ՝ կապված արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 3241 «Փոխարժեքային տարբերություններ՝ արտերկրյա ստորաբաժանումների ֆինանսական հաշվետվությունների վերահաշվարկումից», 3242 «Փոխարժեքային տարբերություններ՝ արտերկրյա ստորաբաժանումներում զուտ ներդրման մաս համարվող դրամային հոդվածների գծով», 3243 «Փոխարժեքային տարբերություններ՝ արտերկրյա ստորաբաժանումներում զուտ ներդրման հեջերի գծով»:
Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերությունների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
324 «Փոխարժեքային տարբերություններ՝ կապված արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային չիրացված օգուտների արտացոլում՝ ներառյալ արտերկրյա ստորաբաժանումում զուտ ներդրման հեջ արդյունավետ մասը |
674 «Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային օգուտներ» |
|
2. Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային չիրացված կորստների գծով շահութահարկի տեղափոխումը այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքից |
677 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով եկամուտներ» |
|
3. Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային կորուստների ճանաչումը շահույթում կամ վնասում՝ որպես վերադասակարգման ճշգրտում (արտերկրյա ստորաբաժանման օտարման ժամանակ) |
674 «Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային օգուտներ» |
324 «Փոխարժեքային տարբերություններ՝ կապված արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային չիրացված կորուստների արտացոլում՝ ներառյալ արտերկրյա ստորաբաժանումում զուտ ներդրման հեջ արդյունավետ մասը |
774 «Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային կորուստներ»
|
|
2. Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային չիրացված օգուտների գծով շահութահարկի տեղափոխումը այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքից |
777 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով ծախսեր» |
|
3. Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային օգուտների ճանաչումը շահույթում կամ վնասում՝ որպես վերադասակարգման ճշգրտում (արտերկրյա ստորաբաժանման օտարման ժամանակ) |
774 «Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային կորուստներ» |
Հաշիվ 326 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներից այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներ»
326 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներից այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներ» հաշիվը նախատեսված է բաժնեմասնակցության մեթոդի կիրառման արդյունքում առաջացող այլ համապարփակ եկամուտներից և ծախսերից չիրացված օգուտներնի ու կորոսւտների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ներդրումները բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառելու պահանջներն ու մոտեցումները նկարագրված են «Ներդրումներ ասոցիացված կազմակերպություններում և համատեղ ձեռնարկումներում» ՀՀՄՍ 28-ում:
Հաշիվն ակտիվապասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում են բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառման ենթակա ներդրման օբյեկտում այլ համապարփակ եկամուտների ներդրողի բաժնեմասի տեղափոխումը սեփական կապիտալ, չիրացված կորուստների վերադասակարգումները, իսկ դեբետում՝ բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառման ենթակա ներդրման օբյեկտում այլ համապարփակ ծախսերի ներդրողի բաժնեմասի տեղափոխումը սեփական կապիտալ, չիրացված օգուտների վերադասակարգումները: Հաշվի կրեդիտային մնացորդը իրենից ներկայացնում է բաժնեմասնակցության մեթոդով ներդրումների հաշվառման գծով չիրացված օգուտները հաշվետու ամսաթվի դրությամբ, իսկ դեբետային մնացորդը՝ չիրացված կորուստները:
326 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներից այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 3261 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճ», 3262 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ», 3263 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ», 3264 «Փոխարժեքային տարբերություններ՝ կապված արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ»:
Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներից չիրացված օգուտների և վնասների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ներդրումների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
326 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներից այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով չիրացված օգուտների տեղափոխումը այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքից |
676 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ եկամուտներ» |
|
2. Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով չիրացված կորստի գծով շահութահարկի տեղափոխումը այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքից |
677 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով եկամուտներ» |
|
3. Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով կորուստների ճանաչումը շահույթում կամ վնասում՝ որպես վերադասակարգման ճշգրտում |
676 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ եկամուտներ» |
|
4. Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով կորուստների վերագրումը չբաշխված շահույթին |
342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս) |
326 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներից այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով չիրացված կորուստների տեղափոխումը այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքից |
776 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ ծախսեր» |
|
2. Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով չիրացված օգուտների գծով շահութահարկի տեղափոխումը այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքից |
777 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով ծախսեր» |
|
3. Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով օգուտների ճանաչումը շահույթում կամ վնասում՝ որպես վերադասակարգման ճշգրտում |
776 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ ծախսեր» |
|
4. Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով օգուտների վերագրումը չբաշխված շահույթին |
342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս) |
ԽՈՒՄԲ 33 «ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ԱՐԴՅՈՒՆՔ»
33 «Ֆինանսական արդյունք» խումբն իր մեջ ներառում է 331 «Շահույթ կամ վնաս» հաշիվը:
Հաշիվ 331 «Շահույթ կամ վնաս»
331 «Շահույթ կամ վնաս» հաշիվը նախատեսված է կազմակերպության հաշվետու տարվա գործունեության շահույթի կամ վնասի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Շահույթը կամ վնասը ներառում է տվյալ ժամանակաշրջանում ճանաչված բոլոր եկամուտներն ու ծախսերը (ներառյալ՝ օգուտներն ու կորուստները), բացառությամբ, երբ դրանք ՖՀՄՍ-ներին համապատասխան ճանաչվում են այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում:
Հաշվի կրեդիտում արտացոլվում են կազմակերպության գործունեության եկամուտները, ինչպես նաև զուտ վնասի դուրս գրումը, իսկ դեբետում՝ ծախսերը և զուտ շահույթի դուրս գրումը: Այս հաշիվը տարեվերջի մնացորդ չի ունենում: Հաշվետու տարվա զուտ արդյունքը տեղափոխվում է 343 «Հաշվետու տարվա զուտ շահույթ (վնաս)» հաշվին:
331 «Շահույթ կամ վնաս» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 3311 «Շարունակվող գործունեությունից շահույթ կամ վնաս», 3312 «Ընդհատված գործունեությունից շահույթ կամ վնաս»:
331 «Շահույթ կամ վնաս» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջի դրությամբ կուտակված եկամուտների արտացոլում |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 614 «Պաշարների արժեքի իջեցման հակադարձումից եկամուտներ» 615 «Գյուղատնտեսական գործունեությունից եկամուտ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» 622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումից եկամուտներ» 623 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ» 624 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» 625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» 626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» 627 «Տոկոսների և շահաբաժինների գծովիա եկամուտներ» 628 «Շնորհներից և անհատույց ստացումներից եկամուտներ» 629 «Այլ եկամուտներ» 631 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ՝ ընդհատված գործունեությունից» 632 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից եկամուտներ» |
|
2. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջի դրությամբ վերադասակարգման ճշգրտումներից օգուտների արտացոլում |
642 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված օգուտներ» 643 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. հեջավորման գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից իրացված օգուտներ» 644 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից իրացված օգուտներ» 646 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ․ բաժնեմասնակցության մեթոդով ներդրումների հաշվառման այլ համապարփակ եկամուտների գծով իրացված օգուտներ» |
|
3. Շահութահարկի գծով եկամտի արտացոլում (երբ հաշվետու ժամանակաշրջանում շարունակվող կամ ընդհատված գործունեության արդյունքներով առաջացել է հարկի գծով եկամուտ) |
733 «Շահութահարկ ընդհատված գործունեության» 751 «Շահութահարկի գծով ծախս (եկամուտ)» |
|
4. Հաշվետու ժամանակաշրջանի զուտ վնասի տեղափոխում |
343 «Հաշվետու տարվա զուտ շահույթ (վնաս)» |
331 «Շահույթ կամ վնաս» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Հաշվետու տարվա վերջի դրությամբ կուտակված ծախսերի հավաքագրում ըստ կազմակերպության գործունեության տեսակների |
711 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք» 712 «Իրացման ծախսեր» 713 «Վարչական ծախսեր» 714 «Պաշարների արժեքի իջեցման և կորստի հետ կապված ծախսեր» 715 «Գյուղատնտեսական գործունեությունից ծախսեր» 719 «Գործառնական այլ ծախսեր» 721 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից ծախսեր» 722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումից ծախսեր» 723 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների գծով արժեզրկումից կորուստներ» 724 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» 725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» 726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» 727 «Ֆինանսական ծախսեր» 728 «Անհատույց տրված ակտիվների գծով ծախսեր» 729 «Այլ ծախսեր» 731 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք՝ ընդհատված գործունեությունից» 732 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից ծախսեր» 733 «Շահութահարկ ընդհատված գործունեության» 751 «Շահութահարկի գծով ծախս (փոխհատուցում)» |
|
2. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջի դրությամբ վերադասակարգման ճշգրտումներից կորուստների արտացոլում |
742 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված կորուստներ» 743 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. հեջավորման գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից իրացված կորուստներ» 744 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից իրացված կորուստներ» 746 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ․ բաժնեմասնակցության մեթոդով ներդրումների հաշվառման այլ համապարփակ ծախսերի գծով իրացված կորուստներ» |
|
3. Հաշվետու ժամանակաշրջանի զուտ շահույթի տեղափոխում |
343 «Հաշվետու տարվա զուտ շահույթ (վնաս)» |
ԽՈՒՄԲ 34 «ՉԲԱՇԽՎԱԾ ՇԱՀՈՒՅԹ (ՉԾԱԾԿՎԱԾ ՎՆԱՍ)»
34 «Չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս)» խումբն իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները՝ 341 «Նախորդ տարիների ֆինանսական արդյունքների ճշգրտում», 342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս)», 343 «Հաշվետու տարվա զուտ շահույթ (վնաս)» և 344 «Միջանկյալ շահաբաժիններ»:
Հաշիվ 341 «Նախորդ տարիների ֆինանսական արդյունքների ճշգրտում»
341 «Նախորդ տարիների ֆինանսական արդյունքների ճշգրտում» հաշիվը նախատեսված է նախորդ ժամանակաշրջաններին վերաբերող գործառնությունների գծով հաշվետու ժամանակաշրջանում հայտնաբերված սխալների ուղղումների (հետընթաց վերահաշվարկման) և հաշվապահական հաշվառման քաղաքականության փոփոխությունների հետընթաց կիրառման արդյունքում առաջացած ճշգրտումների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Նախորդ տարիների սխալների ուղղման և հաշվապահական հաշվառման քաղաքականության փոփոխությունների հետընթաց կիրառման արդյունքում առաջացող ճշգրտումների հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են «Հաշվապահական հաշվառման քաղաքականություն, փոփոխություններ հաշվապահական հաշվառման գնահատումներում և սխալներ» ՀՀՄՍ 8-ում:
Հաշիվն ակտիվապասիվային է, կրեդիտում արտացոլվում է նախորդ ժամանակաշրջանների սխալների հետընթաց ուղղումների և հաշվապահական հաշվառման քաղաքականության փոփոխությունների հետընթաց կիրառման արդյունքում առաջացած ճշգրտման գումարը, որը պետք է ավելացվի չբաշխված շահույթի սկզբնական մնացորդին, իսկ դեբետում՝ նախորդ ժամանակաշրջանների սխալների հետընթաց ուղղման և հաշվապահական հաշվառման քաղաքականության փոփոխությունների հետընթաց կիրառման արդյունքում առաջացած ճշգրտման գումարը, որը պետք է նվազեցվի չբաշխված շահույթի սկզբնական մնացորդից: Այս հաշվի դեբետային և կրեդիտային շրջանառությունների տարբերությունը հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում դուրս է գրվում՝ ճշտելով չբաշխված շահույթի սկզբնական մնացորդը:
341 «Նախորդ տարիների ֆինանսական արդյունքների ճշգրտում» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 3411 «Նախորդ տարիների սխալների ուղղման արդյունքում առաջացած ճշգրտում», 3412 «Հաշվապահական հաշվառման քաղաքականության փոփոխությունների հետընթաց կիրառման արդյունքում առաջացած ճշգրտում»:
341 «Նախորդ տարիների ֆինանսական արդյունքների ճշգրտում» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Նախորդ ժամանակաշրջաններին վերաբերող գործառնությունների գծով հաշվետու ժամանակաշրջանում հայտնաբերված սխալների հետընթաց ուղղման և հաշվապահական հաշվառման քաղաքականության փոփոխությունների հետընթաց կիրառման արդյունքում առաջացած ճշգրտման արտացոլում, որոնք պետք է ավելացվեն չբաշխված շահույթի սկզբնական մնացորդին |
Համապատասխան ակտիվները և պարտավորությունները հաշվառող հաշիվներ |
|
2. Նախորդ տարիների ֆինանսական արդյունքների ճշգրտման հետևանքով առաջացած շահութահարկի գծով հետաձգված հարկային ակտիվների և հետաձգված հարկային պարտավորությունների փոփոխության արտացոլում, երբ այդ հետևանքը ճշգրտում է չբաշխված շահույթի սկզբնական մնացորդը |
161 «Հետաձգված հարկային ակտիվներ» 422 «Հետաձգված հարկային պարտավորություններ» |
|
3. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջի դրությամբ դեբետային և կրեդիտային շրջանառությունների դրական տարբերության դուրս գրում (չբաշխված շահույթի սկզբնական մնացորդի նվազեցում) |
342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս)» |
341 «Նախորդ տարիների ֆինանսական արդյունքների ճշգրտում» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Նախորդ ժամանակաշրջաններին վերաբերող գործառնությունների գծով հաշվետու ժամանակաշրջանում հայտնաբերված սխալների հետընթաց ուղղման և հաշվապահական հաշվառման քաղաքականության փոփոխությունների հետընթաց կիրառման արդյունքում առաջացած ճշգրտման արտացոլում, որոնք պետք է նվազեցվեն չբաշխված շահույթի սկզբնական մնացորդից |
Համապատասխան ակտիվները և պարտավորությունները հաշվառող հաշիվներ |
|
2. Նախորդ տարիների ֆինանսական արդյունքների ճշգրտման հետևանքով առաջացած շահութահարկի գծով հետաձգված հարկային ակտիվների և հետաձգված հարկային պարտավորությունների փոփոխության արտացոլում, երբ այդ հետևանքը ճշգրտում է չբաշխված շահույթի սկզբնական մնացորդը |
161 «Հետաձգված հարկային ակտիվներ» 422 «Հետաձգված հարկային պարտավորություններ» |
|
3. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջի դրությամբ դեբետային և կրեդիտային շրջանառությունների բացասական տարբերության դուրս գրում (չբաշխված շահույթի սկզբնական մնացորդի ավելացում) |
342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս)» |
Հաշիվ 342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս)»
342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս)» հաշիվը նախատեսված է նախորդ տարիների չբաշխված շահույթի (չծածկված վնասի) վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվապասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է նախորդ տարվա չբաշխված շահույթը, ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճի՝ չբաշխված շահույթին վերագրումը, նախորդ տարիների վնասների ծածկումը պահուստային կապիտալի հաշվին, իսկ դեբետում՝ չբաշխված շահույթի օգտագործումը, նախորդ տարվա չծածկված վնասը: Այս հաշվի կրեդիտային մնացորդն իրենից ներկայացնում է հաշվետու ամսաթվի դրությամբ նախորդ տարիների չբաշխված շահույթը, իսկ դեբետային մնացորդը՝ չծածկված վնասը: Դեբետային մնացորդի դեպքում այն դասի ընդհանուր գումարում ներառվում է բացասական նշանով:
342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս)» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Նախորդող տարվա զուտ շահույթի տեղափոխում |
343 «Հաշվետու տարվա զուտ շահույթ (վնաս)» |
|
2. Հիմնական միջոցների և ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճի՝ չբաշխված շահույթին վերագրումը |
321 «Հիմնական միջոցների և ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճ» |
|
3. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող բաժնային ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտների վերագրումը չբաշխված շահույթին |
322 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ» |
|
4. Իրական արժեքով չափվող նախորոշված ոչ առևտրական ֆինանսական պարտավորության պարտքային ռիսկի փոփոխություններից օգուտների վերագրումը չբաշխված շահույթին |
322 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ» |
|
5. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող բաժանային ֆինանսական ակտիվի իրական արժեքի հեջավորման գծով հեջավորող գործիքի իրական արժեքով վերաչափումից օգուտների վերագրումը չբաշխված շահույթին |
323 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և վնասներ» |
|
6. Ներդրումները բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառման գծով չիրացված օգուտների վերագրումը չբաշխված շահույթին |
326 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներից այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներ» |
|
7. Նախորդ տարիների վնասների ծածկումը պահուստային կապիտալի հաշվին |
351 «Պահուստային կապիտալ» |
|
8. Կանոնադրական կապիտալի նվազեցում՝ նախորդ տարիների վնասների ծածկման նպատակով |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» |
|
9. Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթի սկզբնական մնացորդի ավելացում (սխալների հետընթաց ուղղման և հաշվապահական հաշվառման քաղաքականության փոփոխությունների հետընթաց կիրառման արդյունքում) |
341 «Նախորդ տարիների ֆինանսական արդյունքների ճշգրտում» |
342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս)» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Նախորդող տարվա զուտ վնասի տեղափոխում |
343 «Հաշվետու տարվա զուտ շահույթ (վնաս)» |
|
2. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող բաժնային ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստների վերագրումը չբաշխված շահույթին |
322 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ» |
|
3. Իրական արժեքով չափվող նախորոշված ոչ առևտրական ֆինանսական պարտավորության պարտքային ռիսկի փոփոխություններից կորուստների վերագրումը չբաշխված շահույթին |
322 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ» |
|
4. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող բաժանային ֆինանսական ակտիվի իրական արժեքի հեջավորման գծով հեջավորող գործիքի իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ վերագրումը չբաշխված շահույթին |
323 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և վնասներ» |
|
5. Ներդրումները բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառման գծով չիրացված կորուստների վերագրումը չբաշխված շահույթին |
326 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներից այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներ» |
|
6. Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթի հաշվին՝ |
|
|
ա) պահուստային կապիտալին հատկացումներ |
351 «Պահուստային կապիտալ» |
|
բ) շահաբաժինների հայտարարում |
529 «Պարտքեր շահաբաժինների գծով» |
|
գ) կանոնադրական կապիտալի ավելացում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» |
|
3. Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթի սկզբնական մնացորդի նվազեցում (սխալների հետընթաց ուղղման և հաշվապահական հաշվառման քաղաքականության փոփոխությունների հետընթաց կիարռման արդյունքում) |
341 «Նախորդ տարիների ֆինանսական արդյունքների ճշգրտում» |
Հաշիվ 343 «Հաշվետու տարվա զուտ շահույթ (վնաս)»
343 «Հաշվետու տարվա զուտ շահույթ (վնաս)» հաշիվը նախատեսված է հաշվետու տարվա զուտ շահույթի (վնասի) վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվապասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է հաշվետու տարվա զուտ շահույթը, ինչպես նաև զուտ վնասի տեղափոխումը, իսկ դեբետում՝ հաշվետու տարվա զուտ վնասը, ինչպես նաև զուտ շահույթի տեղափոխումը: Այս հաշվի կրեդիտային մնացորդն իրենից ներկայացնում է հաշվետու տարվա զուտ շահույթը, իսկ դեբետային մնացորդը՝ զուտ վնասը: Դեբետային մնացորդի դեպքում այն դասի ընդհանուր գումարում ներառվում է բացասական նշանով:
343 «Հաշվետու տարվա զուտ շահույթ (վնաս)» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Հաշվետու տարվա զուտ շահույթի արտացոլում |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
|
2. Նախորդող տարվա զուտ վնասի տեղափոխում |
342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս)» |
343 «Հաշվետու տարվա զուտ շահույթ (վնաս)» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Հաշվետու տարվա զուտ վնասի տեղափոխում |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
|
2. Նախորդ տարվա զուտ շահույթի տեղափոխում |
342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս)» |
Հաշիվ 344 «Միջանկյալ շահաբաժիններ»
344 «Միջանկյալ շահաբաժիններ» հաշիվը նախատեսված է հաշվետու տարվա ընթացքում հայտարարված միջանկյալ շահաբաժինների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է հայտարարված միջանկյալ շահաբաժինների գումարը, իսկ կրեդիտում՝ հաշվետու տարվա արդյունքներով հայտարարված շահաբաժինների մարումը միջանկյալ շահաբաժինների հաշվին: Այս հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է հայտարարված միջանկյալ շահաբաժինների գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ: Այն դասի ընդհանուր գումարում ներառվում է բացասական նշանով:
Հայտարարված միջանկյալ շահաբաժինների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ մասնակիցների (բաժնետերերի) և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
344 «Միջանկյալ շահաբաժիններ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Միջանկյալ շահաբաժինների հայտարարում |
529 «Պարտքեր շահաբաժինների գծով» |
344 «Միջանկյալ շահաբաժիններ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Հաշվետու տարվա արդյունքներով շահաբաժինների հայտարարումից հետո հայտարարված միջանկյալ շահաբաժինների դուրս գրում |
342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս)» |
ԽՈՒՄԲ 35 «ՍԵՓԱԿԱՆ ԿԱՊԻՏԱԼԻ ԱՅԼ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐ»
35 «Սեփական կապիտալի այլ հոդվածներ» խումբն իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները՝ 351 «Պահուստային կապիտալ», 352 «Որպես սեփական կապիտալի գործիքներ դասակարգված ածանցյալ գործիքներ» և 359 «Սեփական կապիտալի այլ տարրեր»:
Հաշիվ 351 «Պահուստային կապիտալ»
351 «Պահուստային կապիտալ» հաշիվը նախատեսված է օրենսդրությամբ սահմանված պահուստային կապիտալի ձևավորման և օգտագործման վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է պահուստային կապիտալին հատկացումները, իսկ դեբետում՝ օգտագործումը: Հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է պահուստային կապիտալի չօգտագործված մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Պահուստային կապիտալի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
351 «Պահուստային կապիտալ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Պահուստային կապիտալին կատարվող հատկացումներ |
342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս)» |
351 «Պահուստային կապիտալ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Պահուստային կապիտալի օգտագործում՝ |
|
|
- վնասների ծածկման նպատակով |
342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս)» |
|
- շահաբաժինների վճարման նպատակով |
529 «Պարտքեր շահաբաժինների գծով» |
|
- կանոնադրական կապիտալի ավելացման նպատակով |
311 «Կանոնադրական կապիտալ |
Հաշիվ 352 «Որպես սեփական կապիտալի գործիքներ դասակարգված ածանցյալ գործիքներ»
352 «Որպես սեփական կապիտալի գործիքներ դասակարգված ածանցյալ գործիքներ» հաշիվը նախատեսված է որպես սեփական կապիտալի գործիքներ դասակարգված ածանցյալ գործիքների (րայթեր, բաժնետոմսերի օպցիոններ և վարանտներ, բաղադրյալ պարտքային գործիքում պարունակվող՝ բաժնետոմսերի փոխարկման իրավունքներ և այլն) առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Որպես սեփական կապիտալի գործիք դասակարգվող ածանցյալ գործիքների ճանաչման և չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ. ներկայացումը» ՀՀՄՍ 32-ում, «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում և «Բաժնետոմսերի վրա հիմնված վճարում» ՖՀՄՍ 2-ում:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է տեղաբաշխված որպես սեփական կապիտալի գործիքներ դասակարգված ածանցյալ գործիքների արժեքը, իսկ դեբետում՝ իրագործումը: Հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է որպես սեփական կապիտալի գործիքներ դասակարգված ածանցյալ գործիքների մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Որպես սեփական կապիտալի գործիքներ դասակարգված ածանցյալ գործիքների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ածանցյալ գործիքների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
352 «Որպես սեփական կապիտալի գործիքներ դասակարգված ածանցյալ գործիքներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Որպես սեփական կապիտալի գործիքներ դասակարգված ածանցյալ գործիքների տեղաբաշխում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 359 «Սեփական կապիտալի այլ տարրեր» |
|
2. Թողարկված բաղադրյալ պարտքային գործիքում պարունակվող՝ որպես սեփական կապիտալ դասակարգված ածանցյալ գործիքների արտացոլում |
412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 512 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» |
|
3. Բաժնետոմսերի վրա հիմնված վճարումների շրջանակներում թողարկված ածանցյալ գործիքների իրական արժեքի արտացոլում (իրավունքի առաջացման ժամանակահատվածում) |
712 «Իրացման ծախսեր» 713 «Վարչական ծախսեր» 811 «Հիմնական արտադրություն» 813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» |
352 «Որպես սեփական կապիտալի գործիքներ դասակարգված ածանցյալ գործիքներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Թողարկված բաղադրյալ պարտքային գործիքում սեփական կապիտալի բաղադրիչը պարտավորության բաղադրիչից առանձին ճանաչելու արդյունքում առաջացող հետաձգված հարկային պարտավորության արտացոլում |
422 «Հետաձգված հարկային պարտավորություններ» |
|
2. Որպես սեփական կապիտալի գործիքներ դասակարգված ածանցյալ գործիքների իրագործում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» |
|
3. Որպես սեփական կապիտալի գործիքներ դասակարգված՝ իրագործման ժամկետը լրացած և չիրագործված ածանցյալ գործիքներից գոյացած կապիտալի հաշվին կանոնադրական կապիտալի ավելացում |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» |
|
4. Որպես սեփական կապիտալի գործիքներ դասակարգված ածանցյալ գործիքների իրագործումից բաժնետոմսերի անվանական արժեքը գերազանցող մասի արտացոլում |
314 «Էմիսիոն եկամուտ (էմիսիոն վնաս)» |
|
5. Որպես սեփական կապիտալի գործիքներ դասակարգված ածանցյալ գործիքների թողարկման և տեղաբաշխման գծով ուղղակի ծախսումների արտացոլում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
Հաշիվ 359 «Սեփական կապիտալի այլ տարրեր»
359 «Սեփական կապիտալի այլ տարրեր» հաշիվը նախատեսված է որպես սեփական դասակարգված այլ տարրերի առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Մասնավորապես այն կարող է ներառել բաժնային գործիքներով մարվող բաժնետոմսերի վրա հիմնված վճարումները, որոնք չեն դասակարգվում որպես ածանցյալ գործիքներ՝ ըստ «Բաժնետոմսերի վրա հիմնված վճարում» ՖՀՄՍ 2-ի և կազմակերպության մասնակիցների (բաժնետերերի) հետ գործառնություններից առաջացող ցուցանիշները, որոնք տնտեսական բովանդակությամբ համարվում են որպես սեփական կապիտալ:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է սեփական կապիտալի այլ տարրերի արժեքը, դրանց արժեքի աճը, իսկ դեբետում՝ իրագործումը և վերադասակարգումը որպես սեփական կապիտալի մեկ այլ հոդված: Հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է սեփական կապիտալի այլ տարրերի մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Սեփական կապիտալի այլ տարրերի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ պայմանագրերի տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
359 «Սեփական կապիտալի այլ տարրեր» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Բաժնային գործիքներով մարվող՝ բաժնետոմսերի վրա հիմնված վճարումներ, երբ բաժնային գործիքը տրամադրվելու է համապատասխան ակտիվի կամ ծառայության ձեռքբերումից հետո |
Համապատասխան ակտիվները, ծախսերը կամ ծախսումները հաշվառող հաշիվներ |
|
2. Բաժնային գործիքներով մարվող՝ բաժնետոմսերի վրա հիմնված վճարումների գծով բաժնետոմսերի տրամադրումից առաջացող էմիսիոն վնասի արտացոլում |
314 «Էմիսիոն եկամուտ (էմիսիոն վնաս)» |
|
3. Տնտեսական բովանդակությամբ որպես սեփական կապիտալի համալրում համարվող ստացված ակտիվների և ներված (կամ զեղչված) պարտավորությունների արտացոլում |
Համապատասխան ակտիվները, ծախսերը, ծախսումները կամ պարտավորությունները հաշվառող հաշիվներ, կամ դրանց կարգավորող հաշիվներ |
359 «Սեփական կապիտալի այլ տարրեր» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Բաժնային գործիքներով մարվող՝ բաժնետոմսերի վրա հիմնված վճարումների գծով բաժնային գործիքների տրամադրում, երբ բաժնային գործիքը տրամադրվում է համապատասխան ակտիվի կամ ծառայության ձեռքբերումից հետո |
|
|
- ածանցյալ գործիքների գծով |
352 «Որպես սեփական կապիտալի գործիքներ դասակարգված ածանցյալ գործիքներ» |
|
- ոչ ածանցյալ գործիքների գծով |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» 313 «Հետ գնված կապիտալ» 314 «Էմիսիոն եկամուտ (էմիսիոն վնաս)» |
|
2. Տնտեսական բովանդակությամբ որպես սեփական կապիտալի համալրում համարվող ստացված ակտիվների և ներված (կամ զեղչված) պարտավորությունների գծով կապիտալի աճի վերդասակարգումը որպես էմիսիոն եկամուտ |
314 «Էմիսիոն եկամուտ (էմիսիոն վնաս)» |
ԴԱՍ 4 «ՈՉ ԸՆԹԱՑԻԿ ՊԱՐՏԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ»
Այս դասի հաշիվները, բացառությամբ կարգավորող և ակտիվապասիվային հաշիվների, պասիվային են և նախատեսված են ոչ ընթացիկ պարտավորությունների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: 4-րդ` «Ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» դասն իր մեջ ներառում է հետևյալ խմբերը` 41 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» և 42 «Այլ ոչ ընթացիկ պարտավորություններ»:
Պարտավորությունների՝ ոչ ընթացիկին վերագրման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական հաշվետվությունների ներկայացում» ՀՀՄՍ 1-ում:
ԽՈՒՄԲ 41 «ՈՉ ԸՆԹԱՑԻԿ ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ՊԱՐՏԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ»
41 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» խումբն իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները՝ 411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ», 412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ», 413 «Վարձակալության գծով վճարվելիք համախառն ոչ ընթացիկ պարտավորություններ», 414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով», 415 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ», 416 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ», 417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» և 418 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ կամ կորուստներ»:
Հաշիվ 411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ»
411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» հաշիվը նախատեսված է Հայաստանի Հանրապետության և արտերկրի բանկերից կամ վարկային կազմակերպություններից ստացված ոչ ընթացիկ (հաշվետու ամսաթվի դրությամբ մեկ տարուց ավել մարման ժամկետ ունեցող) վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարների (տոկոսների և հիմնական գումարի գծով բոլոր վճարումների անվանական (չզեղչված) արժեքը) առկայության ու շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ստացված վարկերի ճանաչման և դրանց ամորտիզացված արժեքով չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում։
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում են ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարները, վերաչափումներից և արտարժույթի փոխարժեքի փոփոխություններից արժեքի աճը, իսկ դեբետում՝ դրանց մարումը, վերաչափումներից և արտարժույթի փոխարժեքի փոփոխություններից արժեքի նվազեցումները և վարկի ընթացիկ մասի տեղափոխումը: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարները հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ առանձին վարկերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վարկերի ստացում դրամական միջոցներով |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
2. Վարկերի ստացում, որոնք անմիջապես ուղղվում են կրեդիտորական պարտքերի մարմանը կամ կանխավճարների առաջացմանը |
162 «Կանխավճարների ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռքբերելու համար» 224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
3. Ոչ ընթացիկ վարկերի գծով չկրած տոկոսային ծախսերի սկզբնական արտացոլում՝ վճարվելիք համախառն գումարների և ստացված վարկի տարբերության չափով, բայց ոչ ավել քան վճարվելիք համախառն գումարների և պարտավորության իրական արժեքի տարբերությունը: |
414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» |
|
4. Վարկերի վերաչափումներից վճարվելիք համախառն գումարների աճ` երբ վերանայվում են սպասվող հոսքերը, որը չի հանգեցնում պարտավորության ապաճանաչմանը: |
414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» |
|
5. Արտարժույթով վարկերի գծով վճարվելիք համախառան գումարների փոխարժեքային տարբերություններից կորստի արտացոլում |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
|
6. Վարկերի վերաչափումներից առաջացող վնասներ` երբ վերանայվում են սպասվող հոսքերը, որը հանգեցնում պարտավորության ապաճանաչմանը (նոր ճանաչվող վարկի և ապաճանաչվող վարկի ամորտիզացված արժեքների միջև դրական տարբերության չափով): |
722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից ծախսեր» |
411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Վարկերի գծով պարտավորության մարում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
2. Ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառան գումարների ընթացիկ մասի վերադասակարգում |
511 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» |
|
3. Վարկերի վերաչափումներից վճարվելիք համախառն գումարների նվազեցում ` երբ վերանայվում են սպասվող հոսքերը, որը չի հանգեցնում պարտավորության ապաճանաչմանը |
414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» |
|
4. Արտարժույթով վարկերի գծով վճարվելիք համախառան գումարների փոխարժեքային տարբերություններից օգուտների արտացոլում |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
|
5. Վարկերի ապաճանաչումից առաջացող օգուտներ՝ ներառյալ վերաչափումներից առաջացող օգուտները` երբ վերանայվում են սպասվող հոսքերը, որը հանգեցնում պարտավորության ապաճանաչմանը (նոր ճանաչվող փոխառության և ապաճանաչվող փոխառության ամորտիզացված արժեքների միջև բացասական տարբերության չափով) |
622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ» |
Հաշիվ 412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ»
412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» հաշիվը նախատեսված է ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների (հաշվետու ամսաթվի դրությամբ մեկ տարուց ավել մարման ժամկետ ունեցող) գծով վճարվելիք վճարվելիք համախառն գումարների (տոկոսների և հիմնական գումարի գծով բոլոր վճարումների անվանական (չզեղչված) արժեքը) առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ստացված փոխառությունների ճանաչման և դրանց ամորտիզացված արժեքով չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում։
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում են ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարները, վերաչափումներից և արտարժույթի փոխարժեքի փոփոխություններից արժեքի աճը, իսկ դեբետում՝ դրանց մարումը, վերաչափումներից և արտարժույթի փոխարժեքի փոփոխություններից արժեքի նվազեցումները և վարկի ընթացիկ մասի տեղափոխումը: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարները հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 4121 «Ոչ ընթացիկ մուրհակներիգծով վճարվելիք համախառն գումարներ», 4122 «Ոչ ընթացիկ չփոխարկելի պարտատոմսերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ», 4123 «Ոչ ընթացիկ փոխարկելի պարտատոմսերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ», 4124 «Մարելի արտոնյալ բաժնետոմսերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ», 4129 «Այլ ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ»:
Ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ փոխատուների, մարման ժամկետների, առանձին փոխառությունների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Փոխառությունների ստացում դրամական միջոցներով |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
2. Փոխառությունների ստացում, որոնք անմիջապես ուղղվում են կրեդիտորական պարտքերի մարմանը կամ կանխավճարների առաջացմանը |
162 «Կանխավճարների ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռքբերելու համար» 224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
3. Կրեդիտորական պարտքերի վերաձևակերպումը որպես ստացված փոխառություն՝ երբ վճարումը նորմալ պայմաններով նախատեսված ժամկետից հետաձգվում է |
521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
4. Ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով չկրած տոկոսային ծախսերի սկզբնական արտացոլում՝ վճարվելիք համախառն գումարների և ստացված փոխառության տարբերության չափով, բայց ոչ ավել քան վճարվելիք համախառն գումարների և պարտավորության իրական արժեքի տարբերությունը: |
414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» |
|
5. Փոխառությունների վերաչափումներից վճարվելիք համախառն գումարների աճ ` երբ վերանայվում են սպասվող հոսքերը, որը չի հանգեցնում պարտավորության ապաճանաչմանը: |
414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» |
|
6. Արտարժույթով փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարների փոխարժեքային տարբերություններից կորստի արտացոլում |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
|
7. Փոխառությունների վերաչափումներից առաջացող վնասներ` երբ վերանայվում են սպասվող հոսքերը, որը հանգեցնում պարտավորության ապաճանաչմանը (նոր ճանաչվող փոխառության և ապաճանաչվող փոխառության ամորտիզացված արժեքների միջև դրական տարբերության չափով): |
722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից ծախսեր» |
412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Փոխառությունների գծով պարտավորության մարում |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
2. Ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարների ընթացիկ մասի վերադասակարգում |
512 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» |
|
3. Փոխառությունների վերաչափումներից վճարվելիք համախառն գումարների նվազեցում ` երբ վերանայվում են սպասվող հոսքերը, որը չի հանգեցնում պարտավորության ապաճանաչմանը |
414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» |
|
4. Արտարժույթով փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարների փոխարժեքային տարբերություններից օգուտների արտացոլում |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
|
5. Փոխառությունների ապաճանաչումից առաջացող օգուտներ՝ ներառյալ վերաչափումներից առաջացող օգուտները` երբ վերանայվում են սպասվող հոսքերը, որը հանգեցնում պարտավորության ապաճանաչմանը (նոր ճանաչվող փոխառության և ապաճանաչվող փոխառության ամորտիզացված արժեքների միջև դրական տարբերության չափով) |
622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ» |
|
6. Կանոնադրական կապիտալի հետագա ավելացում՝ պարտավորությունների մարմամբ կամ փոխարկելի պարտքային գործիքների փոխարկմամբ |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» 313 «Հետ գնված կապիտալ» |
Հաշիվ 413 «Վարձակալության գծով համախառն ոչ ընթացիկ պարտավորություններ»
413 «Վարձակալության գծով համախառն ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» հաշիվը նախատեսված է վարձակալության գծով վճարվելիք համախառն գումարների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար, երբ վարձակալը չի կիրառում օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվի ճանաչման ազատման դրույթները: Վարձակալության գծով պարտավորության ճանաչման, չափման և գնահատման մոտեցումները նկարագրված են «Վարձակալություն» ՖՀՄՍ 16-ում:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում են վարձակալության գծով վճարվելիք համախառն գումարները, իսկ դեբետում՝ դրանց մարումը, դուրս գրումը: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է վարձակալության գծով վճարվելիք համախառն գումարները հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Վարձակալության գծով վճարվելիք համախառն գումարների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ վարձակալության պայմանագրերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
413 «Վարձակալության գծով համախառն ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վարձակալությամբ ստացված օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվի արտացոլում (վարձավճարների ներկա արժեքով) |
119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ» 122 «Ներդրումային գույք» 134 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվներ» |
|
2. Վարձակալության գծով չկրած տոկոսային ծախսերի (վճարվելիք համախառն գումարների և պարտավորության սկզբնապես ճանաչված գումարի միջև տարբերության) արտացոլում, մնացորդի ճշգրտում |
414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» |
|
3. Արտարժույթով արտահայտված վճարումների գծով փոխարժեքային տարբերություններից կորստի արտացոլում |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
|
4. Վարձակալության վերափոխումների և վերանայումների արդյունքում վարձակալության գծով պարտավորության արժեքի աճ |
119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ» 122 «Ներդրումային գույք» 134 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվներ» |
413 «Վարձակալության գծով համախառն ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Վարձակալության գծով պարտքի մարում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
2. Վարձակալության գծով համախառն ոչ ընթացիկ պարտավորությունների ընթացիկ մասի տեղափոխում |
513 «Վարձակալության գծով համախառն ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
3. Արտարժույթով արտահայտված վճարումների գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի արտացոլում |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
|
4. Վարձակալած ակտիվի վերադարձում վարձատուին |
119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ» 122 «Ներդրումային գույք» 134 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվներ» |
|
5. Վարձակալության վերափոխումների և վերանայումների արդյունքում վարձակալության գծով պարտավորության արժեքի նվազեցում |
|
|
- երբ ճանաչվում է օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվի արժեքի նվազեցում |
119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ» 122 «Ներդրումային գույք» 134 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվներ» |
|
- երբ ճանաչվում է որպես շահույթ՝ վարձակալության ամբողջական կամ մասնակի դադարեցմամբ պայմանավորված օգուտի չափով, կամ օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվի հաշվեկշռային արժեքը գերազանցող չափով |
621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» |
|
6. Վարձակալության գծով չկրած տոկոսային ծախսերի մնացորդի դուրս գրում կամ ճշգրտում |
414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» |
Հաշիվ 414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով»
414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» հաշիվը նախատեսված է ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների (ներառյալ վարձակալության պարտավորությունները, երբ վարձակալը չի կիրառում օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվի ճանաչման ազատման դրույթները), գծով չկրած տոկոսային ծախսերի (վճարվելիք համախառն գումարների և դրանց զեղչված արժեքի կամ սկզբնապես ճանաչված հաշվեկշռային արժեքի տարբերությունը) վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ընդ որում, վարկերի և փոխառությունների պարագայում չկրած տոկոսային ծախսերի գումարը որոշելիս գործարքի հետ կապված ծախսումները գումարվում են: Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ֆինանսական պարտավորությունների գծով չկրած տոկոսային ծախսերի, ինչպես նաև գործարքի հետ կապված ծախսումների որոշման, գնահատման և հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում և «Վարձակալություն» ՖՀՄՍ 16-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում են ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով չկրած տոկոսային ծախսերը, ներառյալ՝ գործարքի հետ կապված ծախսումները, իսկ կրեդիտում՝ չկրած տոկոսային ծախսերի հաշվեգրումը ծախսերին: Հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկֆինանսական պարտավորությունների գծով չկրած տոկոսային ծախսերի գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ: Այն դասի ընդհանուր գումարում ներառվում է բացասական նշանով:
414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 4141 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով», 4142 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով», 4143 «Չկրած տոկոսային ծախսեր վարձակալության ոչ ընթացիկ պարտավորության գծով»:
Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով չկրած տոկոսային ծախսերի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ պայմանագրերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Չկրած տոկոսային ծախսերի արտացոլում, մնացորդի ճշգրտում |
411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 413 «Վարձակալության գծով համախառն ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
2. Ոչ ընթացիկ վարկերի և փոխառությունների ստացման հետ կապված ուղղակի ծախսումների արտացոլում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
3. Արտարժույթով արտահայտված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով փոխարժեքային տարբերություններից կորստի ճշտում՝ չկրած տոկոսային ծախսերի մասով |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
|
4. Վարկերի և փոխառությունների վերաչափումներից օգուտների արտացոլում` երբ վերանայվում են սպասվող հոսքերը, որը չի հանգեցնում պարտավորության ապաճանաչմանը |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Չկրած տոկոսային ծախսերի հաշվեգրում ծախսերին |
727 «Ֆինանսական ծախսեր» |
|
2. Չկրած տոկոսային ծախսերի կապիտալացում |
811 «Հիմնական արտադրություն» 821 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ» 822 «Սարքավորումների տեղակայման ծախսումներ» 823 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» 824 «Ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումներ» 826 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ստեղծման ծախսումներ» 118 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ» |
|
3. Ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ընթացիկ մասի չկրած տոկոսային ծախսերի տեղափոխում |
514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» |
|
4. Չկրած տոկոսային ծախսերի մնացորդի դուրս գրում կամ ճշգրտում |
411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 413 «Վարձակալության գծով համախառն ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
5. Արտարժույթով արտահայտված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի ճշտում՝ չկրած տոկոսային ծախսերի մասով |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
|
6. Վարկերի և փոխառությունների վերաչափումներից կորուստների արտացոլում` երբ վերանայվում են սպասվող հոսքերը, որը չի հանգեցնում պարտավորության ապաճանաչմանը |
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» |
Հաշիվ 415 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ»
415 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» հաշիվը նախատեսված է որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ֆինանսական պարտավորությունը որպես հեջավորման գործիք նախորոշման, ճանաչման և չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորության արժեքը, իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի աճը, իսկ դեբետում՝ մարված որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների արժեքը, իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի նվազումը: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
415 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 4151 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ածանցյալ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ», 4152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ածանցյալ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ»:
Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ հեջավորման գործիքների տեսակների, հեջավորման տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
415 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ստանձնելը |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
2. Իրական արժեքով չափվող ածանցյալ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների վերադասակարգումը որպես հեջավորման գործիք՝ երբ բավարարված են հեջավորման հաշվառման արդյունավետության և այլ պայմանները |
417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
3. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերածվելը ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների՝ հաշվետու ամսաթվի դրությամբ (իրական արժեքով վերաչափումից առաջացած կրեդիտային մնացորդի չափով) |
152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» |
|
4. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների վերածվելը ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ հաշվետու ամսաթվի դրությամբ (իրական արժեքով վերաչափումից առաջացած դեբետային մնացորդի չափով) |
152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» |
|
5. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների՝ իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի աճ՝ |
|
|
ա) երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում |
773 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» |
|
բ) երբ ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում |
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներիցկորուստներ» |
|
6. Արտարժույթով արտահայտված վճարումների գծով փոխարժեքային տարբերություններից կորստի արտացոլում՝ երբ չի համարվում հեջավորման հարաբերության մաս |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
415 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների մարում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
2. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ստանձման հետ կապված ուղղակի ծախսումների արտացոլում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
3. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ածանցյալ գործիքների վերադասակարգումը որպես իրական արժեքով չափվող ֆինանսական պարտավորություններ՝ երբ չեն բավարարվում հեջավորման հաշվառման արդյունավետության կամ այլ պայմանները |
417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
4. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների վերադասակարգում որպես ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ |
515 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
5. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների՝ իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի նվազում՝ |
|
|
ա) երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում |
673 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» |
|
բ) երբ շահույթում կամ վնասում |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
|
6. Արտարժույթով արտահայտված վճարումների գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի արտացոլում |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
Հաշիվ 416 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ»
416 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» հաշիվը նախատեսված է իրական արժեքի հեջավորման հարաբերություններում հեջավորված հոդված հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ֆինանսական պարտավորությունը որպես հեջավորված հոդված դասակարգման, դրանց ճանաչման և չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է ստանձված կամ վերադասակարգված այն ֆինանսական պարտավորությունների արժեքը, որոնց գծով կատարվել են որևէ ռիսկի իրական արժեքի ենթարկվածության արդյունավետ հեջավորում, ինչպես նաև դրա գծով իրական արժեքով վերաչափումից վնասները և տոկոսային ծախսերը (եթե կիրառելի է): Դեբետում արտացոլվում են մարված կամ վերադասակարգված պարտավորությունների արժեքը և իրական արժեքի վերաչափումներից օգուտները: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված հանդիսացող ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորվա հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ հեջավորված հոդվածների տեսակների, հեջավորված ռիսկերի տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
416 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ստանձնելը՝ երբ սկզբնապես բավարարված են իրական արժեքի հեջավորման հաշվառման բոլոր պահանջները |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
2. Ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների վերադասակարգումը որպես իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորության՝ երբ բավարարվում են իրական արժեքի հեջավորման հաշվառման բոլոր պահանջները |
411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
3. Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների հեջավորման գծով վնասի (իրական արժեքի աճի հեջավորված ռիսկին բնորոշ մասը) արտացոլումը |
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից վնասներ» |
|
4. Տոկոսների հաշվեգրում` արդյունքային (արդյունավետ) տոկոսադրույքով |
727 «Ֆինանսական ծախսեր» |
|
5. Արտարժույթով արտահայտված պարտքային գործիքների մուտքերի գծով փոխարժեքային տարբերություններից վնասի արտացոլում`երբ չի համարվում հեջավորման հարաբերության մաս |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
416 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների մարում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
2. Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ստանձման հետ կապված ուղղակի ծախսումների արտացոլում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
3. Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորության վերադասակարգումը՝ երբ այլևս բավարարված չեն իրական արժեքի հեջավորման հաշվառման արդյունավետության կամ այլ պայմանները |
411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
4. Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների հեջավորման գծով օգուտի (իրական արժեքի աճի հեջավորված ռիսկին բնորոշ մասը) արտացոլումը |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
|
5. Արտարժույթով արտահայտված պարտքային գործիքների մուտքերի գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի արտացոլում`երբ չի համարվում հեջավորման հարաբերության մաս |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
Հաշիվ 417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ»
417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» հաշիվը նախատեսված է այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների` ներառյալ ածանցյալ գործիքների, ֆինանսական երաշխավորությունների, շարունակական ներգարվվածությամբ հաշվառումից ճանաչվող պարտավորությունների, ցածր տոկոսով փոխառություններ տրամադրելու հանձնառությունների, առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ֆինանսական պարտավորությունների դասակարգման, դրանց ճանաչման և չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է այլ ֆինանսական պարտավորության արժեքը, վերաչափումներից արժեքի աճը, իսկ դեբետում՝ մարված այլ ֆինանսական պարտավորությունների արժեքը, դրանցից եկամտի հաշվեգրումը, վերաչափումից արժեքի նվազումը: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 4171 «Իրական արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ․ ածանցյալ գործիքներ», 4172 «Սկզբնական ճանաչման պահին որպես իրական արժեքով չափվող նախորոշված պարտքային գործիքների գծով ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ», 4173 «Ֆինանսական երաշխավորության պայմանագրերի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» և 4179 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ»:
Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ պարտավորությունների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ստանձնելը |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
2. Այլ ոչ ընթացիկ պարտավորությունների վերաչափումներից վնասների արտացոլում |
|
|
- երբ ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում |
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» |
|
- երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում՝ իրական արժեքով չափվող ոչ առևտրական ֆինանսական պարտավորությունների պարտքային ռիսկի փոփոխության մասով |
772 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» |
|
3. Իրական արժեքով չափվող ածանցյալ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերածվելը ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների՝ հաշվետու ամսաթվի դրությամբ (իրական արժեքով վերաչափումից առաջացած կրեդիտային մնացորդի չափով) |
145 «Իրական արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ ածանցյալ գործիքներ» |
|
4. Իրական արժեքով չափվող ածանցյալ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների վերածվելը ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ հաշվետու ամսաթվի դրությամբ (իրական արժեքով վերաչափումից առաջացած դեբետային մնացորդի չափով) |
145 «Իրական արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ ածանցյալ գործիքներ» |
|
5. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ածանցյալ գործիքների վերադասակարգումը որպես իրական արժեքով չափվող ֆինանսական պարտավորություններ՝ երբ չեն բավարարվում հեջավորման հաշվառման արդյունավետության կամ այլ պայմանները |
415 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների մարումը |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
2. Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ստանձման հետ կապված ուղղակի ծախսումների արտացոլում (չի վերաբերում իրական արժեքով չափվող ֆինանսական պարտավորություններին) |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
3. Այլ ոչ ընթացիկ պարտավորությունների վերաչափումներից օգուտների արտացոլում |
|
|
- երբ ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
|
- երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում՝ իրական արժեքով չափվող ոչ առևտրական ֆինանսական պարտավորությունների պարտքային ռիսկի փոփոխության մասով |
672 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» |
|
4. Տրամադրված ֆինանսական երաշխավորությունների գծով եկամուտների հաշվեգրում |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
|
5. Իրական արժեքով չափվող ածանցյալ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների վերադասակարգումը որպես հեջավորման գործիք՝ երբ բավարարված են հեջավորման հաշվառման արդյունավետության և այլ պայմանները |
415 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
6. Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ընթացիկ մասի վերադասակարգում որպես ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ |
517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
7. Ածանցյալ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվի արժեքի ներառումը ածանցյալ պայմանագրով ձեռքբերված ակտիվի հաշվեկշռային արժեքում |
Համապատասխան ակտիվները հաշվառող հաշիվներ |
Հաշիվ 418 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ»
418 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» հաշիվը նախատեսված է ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև հետաձգման ենթակա տարբերության հաշվառման համար՝ երբ իրական արժեքը գնահատվում է ոչ դիտելի շուկաների տվյալներով: Ֆինանսական գործիքների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտների և կորուստների ճանաչման, չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվն ակտիվապասիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև կորուստների հետաձգումը, հետաձգված օգուտների ճանաչումը, ինչպես նաև մարման դեպքում հետաձգված օգուտների դուրսգրումը: Կրեդիտում արտացոլվում է ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև օգուտների հետաձգումը, հետաձգված կորուստների ճանաչումը, ինչպես նաև մարման դեպքում հետաձգված կորուստների դուրսգրումը: Այս հաշվի դեբետային մնացորդը իրենից ներկայացնում է ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերության հետաձգված կորուստի մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ, իսկ կրեդիտային մնացորդը՝ հետաձգված օգուտի մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
418 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 4181 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով», 4182 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով», 4183 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ ոչ ընթացիկ ածանցյալ ֆինանսական պարտավորությունների գծով», 4184 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ սկզբնական ճանաչման պահին որպես իրական արժեքով չափվող նախորոշված պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով», 4189 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով»:
Ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտների և կորուստների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ֆինանսական պարտավորությունների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
418 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտների արտացոլում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» |
|
2. Ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացած հետաձգված կորուստի հետագա ճանաչումը |
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» |
|
3. Ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացած հետաձգված կորուստի ընթացիկ մասի վերադասակարգում |
518 «Ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ կամ կորուստներ» |
|
4. Փոխանցված կամ մարված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով հետաձգված կորուստների դուրս գրում |
411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
418 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված կորուստների արտացոլում |
411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
2. Ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացած հետաձգված օգուտի հետագա ճանաչումը |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
|
3. Ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացած հետաձգված օգուտի ընթացիկ մասի վերադասակարգում |
518 «Ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ կամ կորուստներ» |
|
4. Փոխանցված կամ մարված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով հետաձգված օգուտների դուրս գրում |
411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
ԽՈՒՄԲ 42 «ԱՅԼ ՈՉ ԸՆԹԱՑԻԿ ՊԱՐՏԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ»
42 «Այլ ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» խումբն իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները` 421 «Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ», 422 «Հետաձգված հարկային պարտավորություններ», 423 «Ոչ ընթացիկ պահուստներ», 424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը», 425 «Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություններ», 426 «Այլ ստացված ոչ ընթացիկ կանխավճարներ» և 429 «Այլ ոչ ընթացիկ պարտավորություններ»:
Հաշիվ 421 «Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ»
421 «Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ» հաշիվը նախատեսված է ակտիվներին վերաբերող շնորհների (որպես շնորհ ստացված ոչ ընթացիկ ակտիվների, ինչպես նաև դրանց գնման, կառուցման կամ այլ կերպ ձեռք բերման նպատակով ստացված ակտիվների) վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ակտիվներին վերաբերող շնորհների հաշվապահական հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են «Պետական շնորհների հաշվառում և պետական օգնության բացահայտում» ՀՀՄՍ 20-ում:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է ակտիվներին վերաբերող շնորհների գումարը, իսկ դեբետում՝ դրանց վերագրումը հաշվետու ժամանակաշրջանի եկամուտներին: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է ակտիվներին վերաբերող շնորհների եկամուտ չճանաչված մասը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Ակտիվներին վերաբերող շնորհների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ դրանց առաջացման և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
421 «Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Որպես պետական շնորհ ակտիվների ստացում |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» 115 «Հողամասեր» 116 «Կենսաբանական ակտիվներ» 118 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ» 119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ» 131 «Ոչ նյութական ակտիվներ» 134 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվներ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
2. Ստացման ենթակա ակտիվներին վերաբերող շնորհների արտացոլում |
228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» |
|
3. Արտոնյալ (անտոկոս կամ շուկայականից ցածր տոկոսով) փոխառությունների արտոնության բաղադրիչը՝ դասակարգված որպես պետական շնորհ |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
421 «Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Շնորհների վերադարձում՝ չմարված (դեռևս եկամուտ չճանաչված) մնացորդի հաշվին |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» 115 «Հողամասեր» 116 «Կենսաբանական ակտիվներ» 118 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ» 119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ» 131 «Ոչ նյութական ակտիվներ» 134 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվներ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
2. Հետաձգված եկամուտների վերագրումը հաշվետու ժամանակաշրջանի եկամուտներին |
628 «Շնորհներից և անհատույց ստացումներից եկամուտներ» |
Հաշիվ 422 «Հետաձգված հարկային պարտավորություններ»
422 «Հետաձգված հարկային պարտավորություններ» հաշիվը նախատեսված է հարկվող ժամանակավոր տարբերությունների հետևանքով առաջացած շահութահարկի գծով հետաձգված հարկային պարտավորությունների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Շահութահարկի գծով հետաձգված հարկային պարտավորությունների որոշման, ճանաչման, չափման մոտեցումները նկարագրված են «Շահութահարկ» ՀՀՄՍ 12-ում:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է շահութահարկի գծով առաջացած հետաձգված հարկային պարտավորությունների գումարը, իսկ դեբետում՝ դրանց մարումը: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է շահութահարկի գծով հետաձգված հարկային պարտավորությունների գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Հետաձգված հարկային պարտավորությունների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ առաջացման ուղղությունների, մարման ժամկետների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
422 «Հետաձգված հարկային պարտավորություններ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Շահութահարկի գծով հետաձգված հարկային պարտավորությունների առաջացում կամ ավելացում՝ |
|
|
ա) շարունակվող գործունեությունից շահույթում կամ վնասում ճանաչվող հոդվածների գծով |
751 «Շահութահարկի գծով ծախս (եկամուտ)» |
|
բ) շարունակվող գործունեությունից այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում ճանաչվող հոդվածների գծով |
677 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով եկամուտներ» 777 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով ծախսեր» |
|
գ) ընդհատված գործունեությանը վերաբերող |
733 «Շահութահարկ ընդհատված գործունեության» |
|
դ) նախորդ ժամանակաշրջանների սխալների հետընթաց վերահաշվարկման (ուղղման) կամ հաշվապահական հաշվառման քաղաքականության հետընթաց կիրառման արդյունքում |
341 «Նախորդ տարիների ֆինանսական արդյունքների ճշգրտում» |
|
ե) ուղղակի սեփական կապիտալում ճանաչվող հոդվածների գծով |
352 «Որպես սեփական կապիտալի գործիքներ դասակարգված ածանցյալ գործիքներ» 359 «Սեփական կապիտալի այլ տարրեր» |
|
զ) ձեռնարկատիրական գործունեության միավորման գծով |
171 «Ձեռնարկատիրական գործունեության միավորումներ» |
422 «Հետաձգված հարկային պարտավորություններ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Շահութահարկի գծով հետաձգված հարկային պարտավորությունների մարում (նվազում)՝ |
|
|
ա) շարունակվող գործունեությունից շահույթում կամ վնասում ճանաչվող հոդվածների գծով |
751 «Շահութահարկի գծով ծախս (եկամուտ)» |
|
բ) շարունակվող գործունեությունից այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում ճանաչվող հոդվածների գծով |
677 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով եկամուտներ» 777 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով ծախսեր» |
|
գ) ընդհատված գործունեությանը վերաբերող |
733 «Շահութահարկ ընդհատված գործունեության» |
|
դ) նախորդ ժամանակաշրջանների սխալների հետընթաց վերահաշվարկման (ուղղման) կամ հաշվապահական հաշվառման քաղաքականության հետընթաց կիրառման արդյունքում |
341 «Նախորդ տարիների ֆինանսական արդյունքների ճշգրտում» |
|
ե) ուղղակի սեփական կապիտալում ճանաչվող հոդվածների գծով |
352 «Որպես սեփական կապիտալի գործիքներ դասակարգված ածանցյալ գործիքներ» 359 «Սեփական կապիտալի այլ տարրեր» |
|
2. Շահութահարկի գծով հետաձգված հարկային պարտավորությունների հաշվանցում հետաձգված հարկային ակտիվների հաշվին |
161 «Հետաձգված հարկային ակտիվներ» |
Հաշիվ 423 «Ոչ ընթացիկ պահուստներ»
423 «Ոչ ընթացիկ պահուստներ» հաշիվը նախատեսված է որպես պարտավորություն ճանաչվող ոչ ընթացիկ պահուստների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ոչ ընթացիկ պահուստների ճանաչման, չափման և օգտագործման մոտեցումները նկարագրված են «Պահուստներ, պայմանական պարտավորություններ և պայմանական ակտիվներ» ՀՀՄՍ 37-ում:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է ճանաչված ոչ ընթացիկ պահուստների գումարը, զեղչման ազդեցության ճշգրտումը (զեղչի հետպտույտը), իսկ դեբետում՝ դրանց տեղափոխումը: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է ոչ ընթացիկ պահուստների մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Ոչ ընթացիկ պահուստների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ առանձին պահուստների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
423 «Ոչ ընթացիկ պահուստներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Երաշխիքային վաճառքի գծով սպասարկման և վերանորոգման ծախսերի համար ստեղծված ոչ ընթացիկ պահուստի ճանաչում (ներկա (զեղչված) արժեքով) |
712 «Իրացման ծախսեր» |
|
2. Հիմնական միջոցների՝ ներառյալ վարձակալված, ապատեղակայման և քանդման, ինչպես նաև տեղանքի վերականգնման և նմանատիպ գնահատված այլ ծախսումների համար ստեղծված ոչ ընթացիկ պահուստի ճանաչում (ներկա (զեղչված) արժեքով) |
821 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ» 826 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ստեղծման ծախսումներ» |
|
3. Հիմնական միջոցների՝ ներառյալ վարձակալված, ապատեղակայման և քանդման, ինչպես նաև տեղանքի վերականգնման և նմանատիպ այլ ծախսումների գծով ճանաչված ոչ ընթացիկ պահուստի ավելացում (գնահատականների փոփոխության արդյունքում), որը ճանաչվում է հիմնական միջոցի սկզբնական արժեքում |
|
|
ա) երբ տվյալ հիմնական միջոցը չափվում է ինքնարժեքի մոդելով |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» 119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ» |
|
բ) երբ տվյալ հիմնական միջոցը չափվում է վերագնահատման մոդելով |
724 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» 771 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» |
|
4. Ոչ ընթացիկ պահուստների զեղչման ազդեցության ճշգրտման (զեղչի հետպտույտի) հետևանքով առաջացած տոկոսային ծախսեր |
727 «Ֆինանսական ծախսեր» |
423 «Ոչ ընթացիկ պահուստներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Հիմնական միջոցների՝ ներառյալ վարձակալված, ապատեղակայման և քանդման, ինչպես նաև տեղանքի վերականգնման և նմանատիպ այլ ծախսումների գծով ճանաչված ոչ ընթացիկ պահուստի նվազում (գնահատականների փոփոխության արդյունքում), որը ճանաչվում է հիմնական միջոցի սկզբնական արժեքում |
|
|
ա) երբ տվյալ հիմնական միջոցը չափվում է ինքնարժեքի մոդելով |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» 119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ» |
|
բ) երբ տվյալ հիմնական միջոցը չափվում է վերագնահատման մոդելով |
624 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» 671 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» |
|
2. Ճանաչված ոչ գործառնական պահուստների նվազում՝ տնտեսական օգուտների արտահոսքի գնահատականի կամ զեղչման դրույքի փոփոխության արդյունքում (բացի հիմնական միջոցների սկզբնական արժեքում ճանաչվող նվազումից) |
629 «Այլ եկամուտներ» |
|
3. Ոչ ընթացիկ պահուստների ընթացիկ մասի տեղափոխում |
543 «Ընթացիկ պահուստներ» |
Հաշիվ 424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը»
424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» հաշիվը նախատեսված է սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության (ներկա (զեղչված) արժեքով) վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Սահմանված հատուցումների պլանների հաշվապահական հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են «Աշխատակիցների հատուցումներ» ՀՀՄՍ 19-ում:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է ընթացիկ ծառայության արժեքը (ընթացիկ ժամանակաշրջանում աշխատակիցների կողմից ծառայություններ մատուցելու հետևանքով պարտականության ներկա արժեքի աճը), տոկոսների արժեքը (հատուցումների վճարման ժամկետը մոտենալու հետևանքով պարտականության ներկա արժեքի աճը), անցյալ ծառայության արժեքի դրական աճը՝ հատուցումների գծով, պարտականության գծով ակտուարային վնասների գումարը, իսկ դեբետում՝ սահմանված հատուցումների պլաններից վճարված հատուցումների գումարը, անցյալ ծառայության արժեքի բացասական աճը՝ երաշխավորված և չերաշխավորված հատուցումների գծով, պարտականության գծով ակտուարային օգուտների գումարը:
Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ պլանների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ընթացիկ ծառայության արժեքի, տոկոսների արժեքի, անցյալ ծառայության արժեքի դրական աճի արտացոլում |
712 «Իրացման ծախսեր» 713 «Վարչական ծախսեր» 811 «Հիմնական արտադրություն» 812 «Օժանդակ արտադրություն» 813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» 814 «Խոտան և դրա շտկման ծախսումներ» 821 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ» 822 «Սարքավորումների տեղակայման ծախսումներ» 823 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» 824 «Ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումներ» 825 «Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» 826 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ստեղծման ծախսումներ» |
|
2. Պարտականության գծով ակտուարային վնասների արտացոլում |
775 «Ակտուարային վնասներ» |
|
3. Պարտականության գծով տոկոսների հաշվեգրումը |
727 «Ֆինանսական ծախսեր» |
424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Սահմանված հատուցումների պլաններից վճարված հատուցումների արտացոլում |
|
|
ա) երբ հատուցումը կատարվում է թոշակային ֆոնդի կողմից |
163 «Սահմանված հատուցումների պլանների ակտիվներ» |
|
բ) երբ հատուցումը կատարվում է կազմակերպույան միջոցներով |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
2. Անցյալ ծառայության արժեքի բացասական աճի արտացոլում |
712 «Իրացման ծախսեր» 713 «Վարչական ծախսեր» 811 «Հիմնական արտադրություն» 812 «Օժանդակ արտադրություն» 813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» 814 «Խոտան և դրա շտկման ծախսումներ» 821 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ» 822 «Սարքավորումների տեղակայման ծախսումներ» 823 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» 824 «Ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումներ» 825 «Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» 826 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ստեղծման ծախսումներ» |
|
3. Պարտականության գծով ակտուարային օգուտների արտացոլում |
675 «Ակտուարային օգուտներ» |
Հաշիվ 425 «Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություններ»
425 «Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» հաշիվը նախատեսված է գնորդների հետ պայմանագրերի գծով առաջացող ոչ ընթացիկ պարտավորությունների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Պայմանագրի գծով պարտավորությունների ճանաչման մոտեցումները նկարագրված են «Հասույթ գնորդների հետ պայմանագրերից» ՖՀՄՍ 15-ում:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես կրեդիտում արտացոլվում են պայմանագրերի գծով ստացված (ստացման ենթակա) կանխավճարները և հասույթների գծով հետաձգված այլ գումարները, հաշվեգրված տոկոսները, իսկ դեբետում՝ հասույթի ճանաչումը, պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորությունների վերադասակարգումը որպես ընթացիկ: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է պայմանագրերի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորությունների մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
425 «Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 4251 «Ստացված (անվերապահ ստացման ենթակա) կանխավճարներ վաճառվելիք արտադրանքի և ապրանքների գծով», 4252 «Ստացված (անվերապահ ստացման ենթակա) կանխավճարներ մատուցման ենթակա ծառայությունների և կատարման ենթակա աշխատանքների գծով», 4253 «Հաճախորդների հավատարմության ծրագրերի գծով պարտավորություններ», 4254 «Ծառայություն տեսակի երաշխիքներ», 4255 «Լրացուցիչ ապրանքների կամ ծառայությունների գծով օպցիոններ», 4256 «Չվերադարձվող սկզբնավճարներ»:
Պայմանագրի գծով պարտավորությունների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ գնորդրների, պարտավորությունների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
425 «Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ստացված ոչ ընթացիկ կանխավճարների, չվերադարձվող սկզբնավճարների, օպցիոնների և ծառայություն տեսակի երաշխիքների արտացոլում |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
2. Անվերապահ ստացման ենթակա ոչ ընթացիկ կանխավճարների արտացոլում |
228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» |
|
3. Ստացման ենթակա չվերադարձվող սկզբնավճարների, օպցիոնների և ծառայություն տեսակի երաշխիքների արտացոլում |
221 «Դեբիտրական պարտքեր վաճառքների գծով» |
|
4. Հաճախորդների հավատարմության ծրագրերի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորությունների արտացոլում՝ ներառյալ գնահատականի վերանայումից աճի |
612 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների գծով հասույթի ճշգրտում» |
|
5. Տոկոսների հաշվեգրում |
727 «Ֆինանսական ծախսեր» |
|
6. Արտարժույթով արտահայտված ստացման ենթակա կանխավճարների, չվերադարձվող սկզբնավճարների, օպցիոնների և ծառայություն տեսակի երաշխիքների գծով փոխարժեքային տարբերություններից վնասի արտացոլում (հաշվարկվում է մինչև համապատասխան դեբիտորական պարտքի մարումը) |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
425 «Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորությունների հասույթ ճանաչումը՝ |
|
|
- առանց անուղղակի հարկերի |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» |
|
- անուղղակի հարկեր |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» 542 «Վճարումը հետաձգված հարկային պարտավորություններ» |
|
2. Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորությունների վերադասակարգումը որպես ընթացիկ |
522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
3. Հաճախորդների հավատարմության ծրագրերի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորությունների գնահատականի վերանայումից արժեքի նվազեցում |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» |
|
4. Արտարժույթով արտահայտված ստացման ենթակա կանխավճարների, չվերադարձվող սկզբնավճարների, օպցիոնների և ծառայություն տեսակի երաշխիքների գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի արտացոլում (հաշվարկվում է մինչև համապատասխան դեբիտորական պարտքի մարումը) |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
|
5. Հետ վերադարձման ենթակա ստացված ոչ ընթացիկ կանխավճարների վերադասակարգումը որպես կրեդիտորական պարտք |
539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
Հաշիվ 426 «Այլ ստացված ոչ ընթացիկ կանխավճարներ»
426 «Այլ ստացված ոչ ընթացիկ կանխավճարներ» հաշիվը նախատեսված է ստացված ոչ ընթացիկ այն կանխավճարների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար, որոնք չեն հաշվառվում 425 «Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» հաշվով: Մասնավորապես, հաշիվն օգտագործվում է հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների, ֆինանսական գործիքների վաճառքների, գործառնական վարձակալության գծով և այլ ստացված ոչ ընթացիկ կանխավճարների հաշվառման նպատակով:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես կրեդիտում արտացոլվում են վերը նշված գործառնությունների համար ստացված կանխավճարները և հաշվեգրված տոկոսները, իսկ դեբետում՝ եկամտի ճանաչումը, ոչ ընթացիկ կանխավճարների վերադասակարգումը որպես ընթացիկ: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է ստացված այլ ոչ ընթացիկ պարտավորությունների մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Այլ ստացված ոչ ընթացիկ կանխավճարների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ կանխավճարների նպատակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
426 «Այլ ստացված ոչ ընթացիկ կանխավճարներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ստացված ոչ ընթացիկ կանխավճարների արտացոլում |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
2. Տոկոսների հաշվեգրում |
727 «Ֆինանսական ծախսեր» |
426 «Այլ ստացված ոչ ընթացիկ կանխավճարներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Ստացված այլ ոչ ընթացիկ կանխավճարների եկամուտ ճանաչումը՝ |
|
|
- առանց անուղղակի հարկերի |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» 622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ» 631 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ՝ ընդհատված գործունեությունից» 632 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից եկամուտներ» |
|
- անուղղակի հարկեր |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» 542 «Վճարումը հետաձգված հարկային պարտավորություններ» |
|
2. Ստացված այլ ոչ ընթացիկ կանխավճարների վերադասակարգումը որպես ընթացիկ |
523 «Այլ ստացված ընթացիկ կանխավճարներ» |
|
3. Հետ վերադարձման ենթակա ստացված այլ ոչ ընթացիկ կանխավճարների վերադասակարգումը որպես կրեդիտորական պարտք |
539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
ԴԱՍ 5 «ԸՆԹԱՑԻԿ ՊԱՐՏԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ»
Այս դասի հաշիվները, բացառությամբ կարգավորող հաշիվների, պասիվային են և նախատեսված են ընթացիկ պարտավորությունների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: 5-րդ` «Ընթացիկ պարտավորություններ» դասն իր մեջ ներառում է հետևյալ խմբերը՝ 51 «Ընթացիկ ստացված փոխառություններ, վարկեր, հեջավորման գործիքներ և այլ ֆինանսական պարտավորություններ», 52-53 «Գործառնական և այլ ընթացիկ կրեդիտորական պարտքեր, ստացված կանխավճարներ և պայմանագրի գծով պարտավորություններ» և 54 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ»:
Պարտավորությունների՝ ընթացիկին վերագրման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական հաշվետվությունների ներկայացում» ՀՀՄՍ 1-ում:
ԽՈՒՄԲ 51 «ԸՆԹԱՑԻԿ ՍՏԱՑՎԱԾ ՓՈԽԱՌՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ, ՎԱՐԿԵՐ, ՀԵՋԱՎՈՐՄԱՆ ԳՈՐԾԻՔՆԵՐ ԵՎ ԱՅԼ ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ՊԱՐՏԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ»
51 «Ընթացիկ ստացված փոխառություններ, վարկեր, հեջավորման գործիքներ և այլ ֆինանսական պարտավորություններ» խումբն իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները՝ 511 «Ընթացիկ պարտավորություններ ստացված ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ», 512 «Ընթացիկ պարտավորություններ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ», 513 «Վարձակալության գծով համախառն ընթացիկ պարտավորություններ», 514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով», 515 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ», 516 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ», 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» և 518 «Ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ կամ կորուստներ»:
Հաշիվ 511 «Ընթացիկ պարտավորություններ․ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ»
511 «Ընթացիկ պարտավորություններ․ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» հաշիվը նախատեսված է Հայաստանի Հանրապետության և արտերկրի բանկերից կամ վարկային կազմակերպություններից ստացված ընթացիկ (մեկ տարուց պակաս մարման ժամկետ ունեցող) վարկերի, ինչպես նաև ոչ ընթացիկ վարկերի ընթացիկ մասերի (վարկի այն մասը, որի մարման ժամկետը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ մեկ տարուց պակաս է) գծով վճարվելիք համախառն գումարների (տոկոսների և հիմնական գումարի գծով բոլոր վճարումների անվանական (չզեղչված) արժեքը) առկայության ու շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ստացված վարկերի ճանաչման և դրանց ամորտիզացված արժեքով չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում են ստացված ընթացիկ վարկերի, ինչպես նաև ոչ ընթացիկ վարկերի ընթացիկ մասի գծով վճարվելիք համախառն գումարները, վերաչափումներից և արտարժույթի փոխարժեքի փոփոխություններից արժեքի աճը, իսկ դեբետում՝ դրանց մարումը, վերաչափումներից և արտարժույթի փոխարժեքի փոփոխություններից արժեքի նվազեցումները: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարները հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
511 «Ընթացիկ պարտավորություններ․ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 5111 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ», 5112 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի ընթացիկ մասի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ»:
Ստացված ընթացիկ վարկերի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ առանձին վարկերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
511 «Ընթացիկ պարտավորություններ․ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Վարկերի ստացում դրամական միջոցներով |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
2. Վարկերի ստացում, որոնք անմիջապես ուղղվում են կրեդիտորական պարտքերի մարմանը կամ կանխավճարների առաջացմանը |
162 «Կանխավճարների ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռքբերելու համար» 224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
3. Ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարների ընթացիկ մասի վերադասակարգում |
411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» |
|
4. Ընթացիկ վարկերի գծով չկրած տոկոսային ծախսերի սկզբնական արտացոլում՝ վճարվելիք համախառն գումարների և ստացված վարկի տարբերության չափով, բայց ոչ ավել քան վճարվելիք համախառն գումարների և պարտավորության իրական արժեքի տարբերությունը: |
514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» |
|
5. Վարկերի վերաչափումներից վճարվելիք համախառն գումարների աճ ` երբ վերանայվում են սպասվող հոսքերը, որը չի հանգեցնում պարտավորության ապաճանաչմանը: |
514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» |
|
6. Արտարժույթով վարկերի գծով վճարվելիք համախառան գումարների փոխարժեքային տարբերություններից կորստի արտացոլում |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
|
7. Վարկերի վերաչափումներից առաջացող վնասներ` երբ վերանայվում են սպասվող հոսքերը, որը հանգեցնում պարտավորության ապաճանաչմանը (նոր ճանաչվող վարկի և ապաճանաչվող վարկի ամորտիզացված արժեքների միջև դրական տարբերության չափով): |
722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից ծախսեր» |
511 «Ընթացիկ պարտավորություններ․ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Վարկերի գծով պարտավորության մարում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
2. Վարկերի վերաչափումներից վճարվելիք համախառն գումարների նվազեցում ` երբ վերանայվում են սպասվող հոսքերը, որը չի հանգեցնում պարտավորության ապաճանաչմանը |
514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» |
|
3. Արտարժույթով վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարների փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի արտացոլում |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
|
4. Վարկերի ապաճանաչումից առաջացող օգուտներ՝ ներառյալ վերաչափումներից առաջացող օգուտները` երբ վերանայվում են սպասվող հոսքերը, որը հանգեցնում պարտավորության ապաճանաչմանը (նոր ճանաչվող փոխառության և ապաճանաչվող փոխառության ամորտիզացված արժեքների միջև բացասական տարբերության չափով) |
622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ» |
Հաշիվ 512 «Ընթացիկ պարտավորություններ․ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ»
512 «Ընթացիկ պարտավորություններ․ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» հաշիվը նախատեսված է ստացված ընթացիկ (մեկ տարուց պակաս մարման ժամկետ ունեցող) փոխառությունների, ինչպես նաև ոչ ընթացիկ փոխառությունների ընթացիկ մասերի (փոխառության այն մասը, որի մարման ժամկետը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ մեկ տարուց պակաս է) գծով վճարվելիք համախառն գումարների (տոկոսների և հիմնական գումարի գծով բոլոր վճարումների անվանական (չզեղչված) արժեքը)վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ստացված փոխառությունների ճանաչման և դրանց ամորտիզացված արժեքով չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում։
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում են ստացված ընթացիկ փոխառությունների, ինչպես նաև ոչ ընթացիկ փոխառությունների ընթացիկ մասի գծով վճարվելիք համախառն գումարները, վերաչափումներից և արտարժույթի փոխարժեքի փոփոխություններից արժեքի աճը, իսկ դեբետում՝ դրանց մարումը, վերաչափումներից և արտարժույթի փոխարժեքի փոփոխություններից արժեքի նվազեցումները: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարները հաշվետու ամսաթվի դրությամբ։
512 «Ընթացիկ պարտավորություններ․ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 5121 «Ընթացիկ մուրհակների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ», 5122 «Ընթացիկ չփոխարկելի պարտատոմսերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ», 5123 «Ընթացիկ փոխարկելի պարտատոմսերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ», 5124 «Այլ ընթացիկ փոխառություների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ», 5125 «Ոչ ընթացիկ մուրհակների ընթացիկ մասի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ», 5126 «Ոչ ընթացիկ չփոխարկելի պարտատոմսերի ընթացիկ մասի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ», 5127 «Ոչ ընթացիկ փոխարկելի պարտատոմսերի ընթացիկ մասի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ», 5128 «Մարելի արտոնյալ բաժնետոմսերի ընթացիկ մասի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ», 5129 «Այլ ոչ ընթացիկ փոխառությունների ընթացիկ մասի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ»:
Ստացված ընթացիկ փոխառությունների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ փոխատուների, մարման ժամկետների, առանձին փոխառությունների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
512 «Ընթացիկ պարտավորություններ․ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Փոխառությունների ստացում դրամական միջոցներով |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
2. Փոխառությունների ստացում, որոնք անմիջապես ուղղվում են կրեդիտորական պարտքերի մարմանը կամ կանխավճարների առաջացմանը |
162 «Կանխավճարների ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռքբերելու համար» 224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
3. Ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարների ընթացիկ մասի վերադասակարգում |
412 «Ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» |
|
4. Ընթացիկ փոխառությունների գծով չկրած տոկոսային ծախսերի սկզբնական արտացոլում՝ վճարվելիք համախառն գումարների և ստացված փոխառության տարբերության չափով, բայց ոչ ավել քան վճարվելիք համախառն գումարների և պարտավորության իրական արժեքի տարբերությունը: |
514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» |
|
5. Փոխառությունների վերաչափումներից վճարվելիք համախառն գումարների աճ ` երբ վերանայվում են սպասվող հոսքերը, որը չի հանգեցնում պարտավորության ապաճանաչմանը: |
514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» |
|
6. Արտարժույթով փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարների փոխարժեքային տարբերություններից կորստի արտացոլում |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
|
7. Փոխառությունների վերաչափումներից առաջացող վնասներ` երբ վերանայվում են սպասվող հոսքերը, որը հանգեցնում պարտավորության ապաճանաչմանը (նոր ճանաչվող փոխառության և ապաճանաչվող փոխառության ամորտիզացված արժեքների միջև դրական տարբերության չափով) |
722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից ծախսեր» |
512 «Ընթացիկ պարտավորություններ․ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Փոխառությունների գծով պարտավորության մարում |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
2. Փոխառությունների վերաչափումներից վճարվելիք համախառն գումարների նվազեցում` երբ վերանայվում են սպասվող հոսքերը, որը չի հանգեցնում պարտավորության ապաճանաչմանը |
514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» |
|
3. Արտարժույթով փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարների փոխարժեքային տարբերություններից օգուտների արտացոլում |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
|
4. Փոխառությունների ապաճանաչումից առաջացող օգուտներ՝ ներառյալ վերաչափումներից առաջացող օգուտները` երբ վերանայվում են սպասվող հոսքերը, որը հանգեցնում պարտավորության ապաճանաչմանը (նոր ճանաչվող փոխառության և ապաճանաչվող փոխառության ամորտիզացված արժեքների միջև բացասական տարբերության չափով) |
622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ» |
Հաշիվ 513 «Վարձակալության գծով համախառն ընթացիկ պարտավորություններ»
513 «Վարձակալության գծով համախառն ընթացիկ պարտավորություններ» հաշիվը նախատեսված է վարձակալության գծով վճարվելիք ընթացիկ համախառն գումարների առկայության ու շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար, երբ վարձակալը չի կիրառում օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվի ճանաչման ազատման դրույթները: Վարձակալության գծով պարտավորության ճանաչման, չափման և գնահատման մոտեցումները նկարագրված են «Վարձակալություն» ՖՀՄՍ 16-ում:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում են վարձակալության գծով վճարվելիք ընթացիկ համախառն գումարները, իսկ դեբետում՝ դրանց մարումը, դուրս գրումը: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է վարձակալության գծով վճարվելիք ընթացիկ համախառն գումարները հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
513 «Վարձակալության գծով համախառն ընթացիկ պարտավորություններ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 5131 «Վարձակալության գծով համախառն ոչ ընթացիկ պարտավորությունների ընթացիկ մաս», 5132 «Կարճաժամկետ վարձակալությունների գծով համախառն ընթացիկ պարտավորություններ»:
Վարձակալության գծով համախառն ընթացիկ պարտավորությունների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ վարձակալության պայմանագրերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
513 «Վարձակալության գծով համախառն ընթացիկ պարտավորություններ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Կարճաժամկետ վարձակալությամբ ստացված օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվի արտացոլում (վարձավճարների ներկա արժեքով) |
119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ» 134 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվներ» |
|
2. Կարճաժամկետ վարձակալության գծով չկրած տոկոսային ծախսերի (վճարվելիք համախառն գումարների և պարտավորության սկզբնապես ճանաչված գումարի միջև տարբերության) արտացոլում, մնացորդի ճշգրտում |
514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» |
|
3. Վարձակալության գծով համախառն ոչ ընթացիկ պարտավորությունների ընթացիկ մասի տեղափոխում |
413 «Վարձակալության գծով համախառն ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
4. Արտարժույթով արտահայտված վճարումների գծով փոխարժեքային տարբերություններից կորստի արտացոլում |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
|
5. Վարձակալության վերափոխումների և վերանայումների արդյունքում վարձակալության գծով պարտավորության արժեքի աճ |
119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ» 134 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվներ» |
513 «Վարձակալության գծով համախառն ընթացիկ պարտավորություններ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Վարձակալության գծով պարտքի մարում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
2. Արտարժույթով արտահայտված վճարումների գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի արտացոլում |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
|
3. Վարձակալած ակտիվի վերադարձում վարձատուին |
119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ» 134 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվներ» |
|
4. Վարձակալության վերափոխումների և վերանայումների արդյունքում վարձակալության գծով պարտավորության արժեքի նվազեցում |
|
|
- երբ ճանաչվում է օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվի արժեքի նվազեցում |
119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ» 134 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվներ» |
|
- երբ ճանաչվում է որպես շահույթ՝ վարձակալության ամբողջական կամ մասնակի դադարեցմամբ պայմանավորված օգուտի չափով, կամ օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվի հաշվեկշռային արժեքը գերազանցող չափով |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափներից օգուտներ» |
|
5. Վարձակալության գծով չկրած տոկոսային ծախսերի մնացորդի դուրս գրում կամ ճշգրտում |
514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» |
Հաշիվ 514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով»
514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» հաշիվը նախատեսված է ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների (ներառյալ վարձակալության պարտավորությունները, երբ վարձակալը չի կիրառում օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվի ճանաչման ազատման դրույթները), գծով չկրած տոկոսային ծախսերի (վճարվելիք համախառն գումարների և դրանց զեղչված արժեքի տարբերությունը) վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ֆինանսական պարտավորությունների գծով չկրած տոկոսային ծախսերի, ինչպես նաև գործարքի հետ կապված ծախսումների որոշման, գնահատման և հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում և «Վարձակալություն» ՖՀՄՍ 16-ում:
Հաշիվը ակտիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում են ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով չկրած տոկոսային ծախսերը, իսկ կրեդիտում՝ չկրած տոկոսային ծախսերի հաշվեգրումը ծախսերին: Հաշվի մնացորդը դեբետային է և իրենից ներկայացնում է ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով չկրած տոկոսային ծախսերի գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ: Այն դասի ընդհանուր գումարում ներառվում է բացասական նշանով:
514 «Չկրած տոկոսային ծախսերընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 5141 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ստացված ընթացիկ վարկերի գծով», 5142 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ստացված ընթացիկ փոխառությունների գծով»5143 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի ընթացիկ մասի գծով», 5144 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների ընթացիկ մասի գծով», 5145 «Չկրած տոկոսային ծախսեր վարձակալության ընթացիկ պարտավորությունների գծով»:
Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններիգծով չկրած տոկոսային ծախսերի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ պայմանագրերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Չկրած տոկոսային ծախսերի արտացոլում, մնացորդի ճշգրտում |
511 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 512 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 513 «Վարձակալության գծով համախառն ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
2.Ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ընթացիկ մասի չկրած տոկոսային ծախսերի տեղափոխում |
414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» |
|
3. Ընթացիկ վարկերի և փոխառությունների ստացման հետ կապված ուղղակի ծախսումների արտացոլում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
4. Արտարժույթով արտահայտված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով փոխարժեքային տարբերություններից կորստի ճշտում՝ րչկրած տոկոսային ծախսերի մասով |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
|
5. Վարկերի և փոխառությունների վերաչափումներից օգուտների արտացոլում` երբ վերանայվում են սպասվող հոսքերը, որը չի հանգեցնում պարտավորության ապաճանաչմանը |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Չկրած տոկոսային ծախսերի հաշվեգրում ծախսերին |
727 «Ֆինանսական ծախսեր» |
|
2. Չկրած տոկոսային ծախսերի կապիտալացում |
811 «Հիմնական արտադրություն» 821 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ» 822 «Սարքավորումների տեղակայման ծախսումներ» 823 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» 824 «Ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումներ» 826 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ստեղծման ծախսումներ» 118 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ» |
|
3. Չկրած տոկոսային ծախսերի մնացորդի դուրս գրում կամ ճշգրտում |
511 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 512 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 513 «Վարձակալության գծով համախառն ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
4. Արտարժույթով արտահայտված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի ճշտում՝ չկրած տոկոսային ծախսերի մասով |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
|
5. Վարկերի և փոխառությունների վերաչափումներից կորուստների արտացոլում` երբ վերանայվում են սպասվող հոսքերը, որը չի հանգեցնում պարտավորության ապաճանաչմանը |
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» |
Հաշիվ 515 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ»
518 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշսված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» հաշիվը նախատեսված է որպես հեջավորման գործիք նախորոշսված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ֆինանսական պարտավորությունը որպես հեջավորման գործիք նախորոշման, ճանաչման և չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորության արժեքը, իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի աճը, իսկ դեբետում մարված որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների արժեքը, իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի նվազումը: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
515 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 5151 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ածանցյալ գործիքների գծով ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ», 5152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ածանցյալ գործիքների գծով ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ»:
Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ հեջավորման գործիքների տեսակների, հեջավորման տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
515 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ստանձնելը |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
2. Իրական արժեքով չափվող ածանցյալ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների վերադասակարգումը որպես հեջավորման գործիք՝ երբ բավարարված են հեջավորման հաշվառման արդյունավետության և այլ պայմանները |
517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
3. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերածվելը ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների՝ հաշվետու ամսաթվի դրությամբ (իրական արժեքով վերաչափումից առաջացած կրեդիտային մնացորդի չափով) |
238 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» |
|
4. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների վերածվելը ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ հաշվետու ամսաթվի դրությամբ (իրական արժեքով վերաչափումից առաջացած դեբետային մնացորդի չափով) |
238 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» |
|
5. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների վերադասակարգում որպես ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ |
415 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
6. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների՝ իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի աճ՝ |
|
|
ա) երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում |
773 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» |
|
բ) երբ ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում |
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» |
|
7. Արտարժույթով արտահայտված վճարումների գծով փոխարժեքային տարբերություններից կորստի արտացոլում՝ երբ չի համարվում հեջավորման հարաբերության մաս |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
515 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների մարում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
2. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ստանձման հետ կապված ուղղակի ծախսումների արտացոլում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
3. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ածանցյալ գործիքների վերադասակարգումը որպես իրական արժեքով չափվող ֆինանսական պարտավորություններ՝ երբ չեն բավարարվում հեջավորման հաշվառման արդյունավետության կամ այլ պայմանները |
517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
4. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների՝ իրական արժեքով վերաչափումից արժեքի նվազում՝ |
|
|
ա) երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում |
673 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» |
|
բ) երբ ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
|
5. Արտարժույթով արտահայտված վճարումների գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի արտացոլում |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
Հաշիվ 516 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ»
516 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» հաշիվը նախատեսված է իրական արժեքի հեջավորման հարաբերություններում հեջավորված հոդված հանդիսացող ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ֆինանսական պարտավորությունը որպես հեջավորված հոդված դասակարգման, դրանց ճանաչման և չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է ստանձված կամ վերադասակարգված այն ֆինանսական պարտավորությունների արժեքը, որոնց գծով կատարվել են որևէ ռիսկի իրական արժեքի ենթարկվածության արդյունավետ հեջավորում, ինչպես նաև դրա գծով իրական արժեքով վերաչափումից վնասները և տոկոսային ծախսերը (եթե կիրառելի է): Դեբետում արտացոլվում են մարված կամ վերադասակարգված պարտավորությունների արժեքը և իրական արժեքի վերաչափումներից օգուտները: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված հանդիսացող ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ հեջավորված հոդվածների տեսակների, հեջավորված ռիսկերի տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
516 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ստանձնելը՝ երբ սկզբնապես բավարարված են իրական արժեքի հեջավորման հաշվառման բոլոր պահանջները |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
2. Ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների վերադասակարգումը որպես իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորության՝ երբ բավարարվում են իրական արժեքի հեջավորման հաշվառման բոլոր պահանջները |
511 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 512 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
3. Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների հեջավորման գծով վնասի (իրական արժեքի աճի հեջավորված ռիսկին բնորոշ մասը) արտացոլումը |
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից վնասներ» |
|
4. Տոկոսների հաշվեգրում` արդյունքային (արդյունավետ) տոկոսադրույքով |
727 «Ֆինանսական ծախսեր» |
|
5. Արտարժույթով արտահայտված պարտքային գործիքների մուտքերի գծով փոխարժեքային տարբերություններից վնասի արտացոլում`երբ չի համարվում հեջավորման հարաբերության մաս |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
516 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների մարում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
2. Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ստանձման հետ կապված ուղղակի ծախսումների արտացոլում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
3. Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորության վերադասակարգումը՝ երբ այլևս բավարարված չեն իրական արժեքի հեջավորման հաշվառման արդյունավետության կամ այլ պայմանները |
511 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 512 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
4. Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների հեջավորման գծով օգուտի (իրական արժեքի աճի հեջավորված ռիսկին բնորոշ մասը) արտացոլումը |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
|
5. Արտարժույթով արտահայտված պարտքային գործիքների մուտքերի գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի արտացոլում`երբ չի համարվում հեջավորման հարաբերության մաս |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
Հաշիվ 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ»
517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» հաշիվը նախատեսված է այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների` ներառյալ ածանցյալ գործիքների, ֆինանսական երաշխավորությունների, շարունակական ներգարվվածությամբ հաշվառումից ճանաչվող պարտավորությունների, ցածր տոկոսով փոխառություններ տրամադրելու հանձնառությունների, առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ֆինանսական պարտավորությունների դասակարգման, դրանց ճանաչման և չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է այլ ֆինանսական պարտավորության արժեքը, վերաչափումներից արժեքի աճը, իսկ դեբետում՝ մարված այլ ֆինանսական պարտավորությունների արժեքը, դրանցից եկամտի հաշվեգրումը, վերաչափումից արժեքի նվազումը: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է այլ նթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 5171 «Առևտրական նպատակներով պահվող ֆինանսական պարտավորություններ ածանցյալ գործիքների գծով», 5172 «Առևտրական նպատակներով պահվող այլ ֆինանսական պարտավորություններ», 5173 «Սկզբնական ճանաչման պահին որպես իրական արժեքով չափվող նախորոշված ընթացիկ պարտքային գործիքներ» 5174 «Սկզբնական ճանաչման պահին որպես իրական արժեքով չափվող նախորոշված ոչ ընթացիկ պարտքային գործիքների ընթացիկ մաս», 5175 «Ֆինանսական երաշխավորության պայմանագրերի գծով ընթացիկ պարտավորություններ», 5176 «Ֆինանսական երաշխավորության պայմանագրերի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորությունների ընթացիկ մաս», 5177 «Ցածր տոկոսով փոխառություն տրամադրելու հանձնառությունների գծով պարտավորություններ», 5178 «Արտահաշվեկշռային ցուցանիշների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ», 5179 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ»:
Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ պարտավորությունների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ստանձնելը |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
2. Այլ ընթացիկ պարտավորությունների վերաչափումներից վնասների արտացոլում |
|
|
- երբ ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում |
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» |
|
- երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում՝ իրական արժեքով չափվող ոչ առևտրական ֆինանսական պարտավորությունների պարտքային ռիսկի փոփոխության մասով |
772 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» |
|
3. Իրական արժեքով չափվող ածանցյալ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների վերածվելը ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների՝ հաշվետու ամսաթվի դրությամբ (իրական արժեքով վերաչափումից առաջացած կրեդիտային մնացորդի չափով) |
232 «Իրական արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. ածանցյալ գործիքներ» |
|
4. Իրական արժեքով չափվող ածանցյալ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների վերածվելը ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների՝ հաշվետու ամսաթվի դրությամբ (իրական արժեքով վերաչափումից առաջացած դեբետային մնացորդի չափով) |
232 «Իրական արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. ածանցյալ գործիքներ» |
|
5. Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ածանցյալ գործիքների վերադասակարգումը որպես իրական արժեքով չափվող ֆինանսական պարտավորություններ՝ երբ չեն բավարարվում հեջավորման հաշվառման արդյունավետության կամ այլ պայմանները |
515 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
6. Արտահաշվեկշռային ցուցանիշների (ինչպիսիք են փոխատվության հանձնառությունները կամ կայուն հանձնառությունը) գծով ակնկալվող պարտքային կորուստների արտացոլում |
723 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների գծով արժեզրկումից կորուստներ» |
|
7. Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ընթացիկ մասի վերադասակարգում որպես ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ |
417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների մարումը |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
2. Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ստանձման հետ կապված ուղղակի ծախսումների արտացոլում (չի վերաբերում իրական արժեքով չափվող ֆինանսական պարտավորություններին) |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
3. Այլ ընթացիկ պարտավորությունների վերաչափումներից օգուտների արտացոլում |
|
|
- երբ ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
|
- երբ ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում՝ իրական արժեքով չափվող ոչ առևտրական ֆինանսական պարտավորությունների պարտքային ռիսկի փոփոխության մասով |
672 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» |
|
4. Տրամադրված ֆինանսական երաշխավորությունների գծով եկամուտների հաշվեգրում |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
|
5. Իրական արժեքով չափվող ածանցյալ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների վերադասակարգումը որպես հեջավորման գործիք՝ երբ բավարարված են հեջավորման հաշվառման արդյունավետության և այլ պայմանները |
515 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
6. Արտահաշվեկշռային ցուցանիշների (ինչպիսիք են փոխատվության հանձնառությունները կամ կայուն հանձնառությունը) գծով ակնկալվող պարտքային կորուստների հակադարձում |
623 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների գծով արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ» |
|
7. Ածանցյալ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվի արժեքի ներառումը ածանցյալ պայմանագրով ձեռքբերված ակտիվի հաշվեկշռային արժեքում |
Համապատասխան ակտիվները հաշվառող հաշիվներ |
Հաշիվ 518 «Ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ»
518 «Ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» հաշիվը նախատեսված է ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև հետաձգման ենթակա տարբերության հաշվառման համար՝ երբ իրական արժեքը գնահատվում է ոչ դիտելի շուկաների տվյալներով: Ֆինանսական գործիքների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտների և կորուստների ճանաչման, չափման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվն ակտիվապասիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև կորուստների հետաձգումը, հետաձգված օգուտների ճանաչումը, ինչպես նաև մարման դեպքում հետաձգված օգուտների դուրսգրումը: Կրեդիտում արտացոլվում է ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև օգուտների հետաձգումը, հետաձգված կորուստների ճանաչումը, ինչպես նաև մարման դեպքում հետաձգված կորուստների դուրսգրումը: Այս հաշվի դեբետային մնացորդը իրենից ներկայացնում է ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերության հետաձգված կորուստի մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ, իսկ կրեդիտային մնացորդը՝ հետաձգված օգուտի մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
518 «Ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 5181 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ ստացված ընթացիկ վարկերի գծով», 5182 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ ստացված ընթացիկ փոխառությունների գծով», 5183 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ առևտրական նպատակով պահվող ֆինանսական պարտավորությունների գծով», 5184 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ սկզբնական ճանաչման պահին որպես իրական արժեքով չափվող նախորոշված պարտքային ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով», 5185 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով», 5186 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի ընթացիկ մասի գծով», 5187 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների ընթացիկ մասի գծով», 5188 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ սկզբնական ճանաչման պահին որպես իրական արժեքով չափվող նախորոշված պարտքային ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ընթացիկ մասի գծով», 5189 «Հետաձգված օգուտներ և կորուստներ այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ընթացիկ մասի գծով»:
Ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտների և կորուստների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ֆինանսական պարտավորությունների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
518 «Ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտների արտացոլում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» |
|
2. Ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացած հետաձգված կորուստի հետագա ճանաչումը |
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» |
|
3. Ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացած հետաձգված օգուտի ընթացիկ մասի վերադասակարգում |
418 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ կամ կորուստներ» |
|
4. Փոխանցված կամ մարված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով հետաձգված կորուստների դուրս գրում |
511 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 512 «Ընթացիկ պարտավորություններ․ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
518 «Ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված կորուստների արտացոլում |
511 «Ընթացիկ պարտավորություններ․ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 512 «Ընթացիկ պարտավորություններ․ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
2. Ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացած հետաձգված օգուտի հետագա ճանաչումը |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» |
|
3. Ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացած հետաձգված կորստի ընթացիկ մասի վերադասակարգում |
418 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ կամ կորուստներ» |
|
4. Փոխանցված կամ մարված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով հետաձգված օգուտների դուրս գրում |
511 «Ընթացիկ պարտավորություններ․ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 512 «Ընթացիկ պարտավորություններ․ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
ԽՈՒՄԲ 52-53 «ԳՈՐԾԱՌՆԱԿԱՆ ԵՎ ԱՅԼ ԸՆԹԱՑԻԿ ԿՐԵԴԻՏՈՐԱԿԱՆ ՊԱՐՏՔԵՐ, ՍՏԱՑՎԱԾ ԿԱՆԽԱՎՃԱՐՆԵՐ ԵՎ ՊԱՅՄԱՆԱԳՐԻ ԳԾՈՎ ՊԱՐԱՏԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ»
52-53 «Գործառնական և այլ ընթացիկ կրեդիտորական պարտքեր, ստացված կանխավճարներ եվ պայմանագրի գծով պարատավորություններ» խումբն իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները՝ 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով», 522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ», 523 «Այլ ստացված կանխավճարներ», 524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով», 525 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով», 526 «Պարտքեր դրոշմանիշային վճարների գծով», 527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով», 528 «Պարտքեր աշխատակիցներին այլ գործառնությունների գծով», 529 «Պարտքեր շահաբաժինների գծով», 531 «Հետվերադարձման (փոխհատուցման) գծով պարտավորություններ», 531 «Այլ ընթացիկ պարտքեր»:
Հաշիվ 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով»
521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» հաշիվը նախատեսված է հումքի, նյութերի, ապրանքների, ծառայությունների, աշխատանքների, ֆինանսական ակտիվների, հիմնական միջոցների և այլ ակտիվների գնումների գծով կրեդիտորական պարտքերի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է վերը նշված գործառնություններից առաջացող կրեդիտորական պարտքերի գումարը, իսկ դեբետում՝ այդ պարտքերի մարումները, դուրս գրումները: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է գնումների գծով կրեդիտորական պարտքերի գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 5211 «Կրեդիտորական պարտքեր ստացված հումքի, նյութերի գծով», 5212 «Կրեդիտորական պարտքեր ապրանքների գնումների գծով», 5213 «Կրեդիտորական պարտքեր ստացված ծառայությունների, ընդունված աշխատանքների գծով», 5214 «Կրեդիտորական պարտքեր ստացված ֆինանսական ակտիվների գծով», 5215 «Կրեդիտորական պարտքեր ստացված հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և ներդրումային գույքի գծով», 5219 «Կրեդիտորական պարտքեր այլ գնումների գծով»:
Գնումների գծով կրեդիտորական պարտքերի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ կրեդիտորների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ձեռք բերված ակտիվների, ստացված ծառայությունների, ընդունված աշխատանքների գծով պարտքերի արտացոլում՝ |
|
|
- առանց անուղղակի հարկերի |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» 115 «Հողամասեր» 116 «Կենսաբանական ակտիվներ» 118 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ» 119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ» 122 «Ներդրումային գույք» 131 «Ոչ նյութական ակտիվներ» 133 «Անավարտ ոչ նյութական ակտիվներ» 134 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվներ» 141 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ» 142 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ներդրումներ կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում» 143 «Իրական արժեքով չափվող՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. բաժնային գործիքներ» 144 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 145 «Իրական արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ ածանցյալ գործիքներ» 146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 149 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 153 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 164 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվներ» 166 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվներ հետաձգված ծախսերի գծով» 211 «Նյութեր» 212 «Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ» 216 «Ապրանքներ» 231 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիքներ» 232 «Իրական արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. ածանցյալ գործիքներ» 233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. պարտքային գործիքներ» 234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 238 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 239 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 256 «Դրամական փաստաթղթեր» 262 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվներ» 314 «Էմիսիոն եկամուտ (էմիսիոն վնաս)» 352 «Որպես սեփական կապիտալի գործիքներ դասակարգված ածանցյալ գործիքներ» 411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 415 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 416 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 423 «Ոչ ընթացիկ պահուստներ» 511 «Ընթացիկ պարտավորություններ․ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 512 «Ընթացիկ պարտավորություններ․ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 515 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 516 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 543 «Ընթացիկ պահուստներ» 712 «Իրացման ծախսեր» 713 «Վարչական ծախսեր» 715 «Գյուղատնտեսական գործունեությունից ծախսեր» 719 «Գործառնական այլ ծախսեր» 721 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից ծախսեր» 722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումից ծախսեր» 728 «Անհատույց տրված ակտիվների գծով ծախսեր» 731 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք՝ ընդհատված գործունեությունից» 732 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից ծախսեր» 811 «Հիմնական արտադրություն» 812 «Օժանդակ արտադրություն» 813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» 814 «Խոտան և դրա շտկման ծախսումներ» 821 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ» 822 «Սարքավորումների տեղակայման ծախսումներ» 823 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» 824 «Ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումներ» 825 «Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» 826 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ստեղծման ծախսումներ» |
|
- անուղղակի հարկեր |
226 «Հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկեր» 261 «Ընթացիկ ակտիվներ հաշվանցումը հետաձգված անուղղակի հարկերի գծով» |
|
2. Բողոքարկումների գծով դեբիտորական պարտքերի արտացոլում |
228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» |
|
3. Տրամադրված բնակարանային կոմունալ ծառայությունների դիմաց անձնակազմի դեբիտորական պարտքերի արտացոլում |
228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» |
|
4. Արտարժույթով արտահայտված կրեդիտորական պարտքերի փոխարժեքային տարբերությունից՝ կորստի արտացոլում |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Գնումների գծով կրեդիտորական պարտքերի մարում՝ |
|
|
ա) դրամական միջոցներով |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
բ) վարկերով և փոխառություններով |
411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 511 «Ընթացիկ պարտավորություններ․ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 512 «Ընթացիկ պարտավորություններ․ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» |
|
գ) փոխադարձ պարտավորությունների հաշվանցմամբ |
162 «Կանխավճարներ ոչ ընթացիկ ակտիվներ ձեռք բերելու համար» 221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» 222 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով» 224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» |
|
2. Գնումների գծով կրեդիտորական պարտքերի զիջում |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
|
3. Կանոնադրական կապիտալի հետագա ավելացում՝ պարտավորությունների մարմամբ |
311 «Կանոնադրական կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
|
4. Ֆիզիկական անձ մատակարարներից պահվող եկամտային հարկի կամ ոչ ռեզիդենտ մատակարարներից պահվող շահութահարկի գումարների արտացոլում |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» 542 «Վճարումը հետաձգված հարկային պարտավորություններ» |
|
5. Բողոքարկումների գծով դեբիտորական պարտքի մարում |
228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» |
|
6. Արտարժույթով արտահայտված վճարումների գծով փոխարժեքային տարբերություններից՝ օգուտի արտացոլում |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
Հաշիվ 522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ»
522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ» հաշիվը նախատեսված է գնորդների հետ պայմանագրերի գծով առաջացող ընթացիկ պարտավորությունների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Պայմանագրի գծով պարտավորությունների ճանաչման մոտեցումները նկարագրված են «Հասույթ գնորդների հետ պայմանագրերից» ՖՀՄՍ 15-ում :
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես կրեդիտում արտացոլվում են պայմանագրերի գծով ստացված (ստացման ենթակա) կանխավճարները, պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորությունների վերադասակարգումը որպես ընթացիկ, հասույթների գծով հետաձգված այլ գումարները և հաշվեգրված տոկոսները (նշանակալի ֆինանսավորման բաղադրիչների պարագայում), իսկ դեբետում՝ հասույթի ճանաչումը: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է պայմանագրերի գծով ընթացիկ պարտավորությունների մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 5221 «Ստացված (անվերապահ ստացման ենթակա) կանխավճարներ վաճառվելիք արտադրանքի և ապրանքների գծով», 5222 «Ստացված (անվերապահ ստացման ենթակա) կանխավճարներ մատուցման ենթակա ծառայությունների և կատարման ենթակա աշխատանքների գծով», 5223 «Հաճախորդների հավատարմության ծրագրերի գծով պարտավորություններ», 5224 «Ծառայություն տեսակի երաշխիքներ», 5225 «Լրացուցիչ ապրանքների կամ ծառայությունների գծով օպցիոններ», 5226 «Չվերադարձվող սկզբնավճարներ»:
Պայմանագրի գծով պարտավորությունների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ գնորդրների, պարտավորությունների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ստացված ընթացիկ կանխավճարների, չվերադարձվող սկզբնավճարների, օպցիոնների և ծառայություն տեսակի երաշխիքների արտացոլում |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
2. Անվերապահ ստացման ենթակա ընթացիկ կանխավճարների արտացոլում |
228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» |
|
3. Ստացման ենթակա չվերադարձվող սկզբնավճարների, օպցիոնների և ծառայություն տեսակի երաշխիքների արտացոլում |
221 «Դեբիտրական պարտքեր վաճառքների գծով» |
|
4. Հաճախորդների հավատարմության ծրագրերի գծով ընթացիկ պարտավորությունների արտացոլում՝ ներառյալ գնահատականի վերանայումից աճի |
612 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների գծով հասույթի ճշգրտում» |
|
5. Տոկոսների հաշվեգրում |
727 «Ֆինանսական ծախսեր» |
|
6. Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորությունների վերադասակարգումը որպես ընթացիկ |
425 «Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
7. Արտարժույթով արտահայտված ստացման ենթակա կանխավճարների, չվերադարձվող սկզբնավճարների, օպցիոնների և ծառայություն տեսակի երաշխիքների գծով փոխարժեքային տարբերություններից վնասի արտացոլում (հաշվարկվում է մինչև համապատասխան դեբիտորական պարտքի մարումը) |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորությունների հասույթ ճանաչումը՝ |
|
|
- առանց անուղղակի հարկերի |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» |
|
- անուղղակի հարկեր |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» 542 «Վճարումը հետաձգված հարկային պարտավորություններ» |
|
2. Հաճախորդների հավատարմության ծրագրերի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորությունների գնահատականի վերանայումից արժեքի նվազեցում |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» |
|
3. Արտարժույթով արտահայտված ստացման ենթակա կանխավճարների, չվերադարձվող սկզբնավճարների, օպցիոնների և ծառայություն տեսակի երաշխիքների գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի արտացոլում (հաշվարկվում է մինչև համապատասխան դեբիտորական պարտքի մարումը) |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
|
4. Հետ վերադարձման ենթակա ստացված ընթացիկ կանխավճարների վերադասակարգումը որպես կրեդիտորական պարտք |
539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
Հաշիվ 523 «Այլ ստացված ընթացիկ կանխավճարներ»
523 «Այլ ստացված ընթացիկ կանխավճարներ» հաշիվը նախատեսված է ստացված ընթացիկ այն կանխավճարների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար, որոնք չեն հաշվառվում 522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ» հաշվով: Մասնավորապես, հաշիվն օգտագործվում է հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների, ֆինանսական գործիքների վաճառքների, գործառնական վարձակալության գծով և այլ ստացված ընթացիկ կանխավճարների հաշվառման նպատակով:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում են վերը նշված գործառնությունների համար ստացված կանխավճարները, ոչ ընթացիկ կանխավճարների վերադասակարգումը որպես ընթացիկ և հաշվեգրված տոկոսները (նշանակալի ֆինանսավորման բաղադրիչների պարագայում), իսկ դեբետում՝ եկամտի ճանաչումը: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է ստացված կանխավճարների գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
523 «Այլ ստացված ընթացիկ կանխավճարներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 5231 «Ստացված կանխավճարներ վաճառվելիք ոչ ընթացիկ ակտիվների գծով», 5232 «Ստացված կանխավճարներ գործառնական վարձակալության գծով», 5239 «Այլ նպատակներով ստացված կանխավճարներ»:
Այլ ստացված ընթացիկ կանխավճարների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ կանխավճարների նպատակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
523 «Այլ ստացված ընթացիկ կանխավճարներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ստացված կանխավճարների արտացոլում |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
|
2. Տոկոսների հաշվեգրում |
727 «Ֆինանսական ծախսեր» |
|
3. Ստացված այլ ոչ ընթացիկ կանխավճարների վերադասակարգումը որպես ընթացիկ |
426 «Այլ ստացված ոչ ընթացիկ կանխավճարներ» |
523 «Այլ ստացված ընթացիկ կանխավճարներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Ստացված այլ ընթացիկ կանխավճարների եկամուտ ճանաչումը՝ |
|
|
- առանց անուղղակի հարկերի |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» 622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումից եկամուտներ» 631 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ՝ ընդհատված գործունեությունից» 632 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից եկամուտներ» |
|
- անուղղակի հարկեր |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» 542 «Վճարումը հետաձգված հարկային պարտավորություններ» |
|
2. Ստացված այլ կանխավճարների հաշվին ընթացիկ դեբիտորական պարտքերի հաշվանցում |
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» 222 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով» |
|
3. Հետ վերադարձման ենթակա այլ ստացված ընթացիկ կանխավճարների վերադասակարգումը որպես կրեդիտորական պարտք |
539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
Հաշիվ 524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով»
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» հաշիվը նախատեսված է հարկերի, տուրքերի, բյուջե վճարվող այլ պարտադիր վճարների, ինչպես նաև դրանց գծով տույժերի, տուգանքների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է բյուջեի նկատմամբ առաջացած կարճաժամկետ պարտավորությունների գումարը, իսկ դեբետում՝ այդ պարտավորությունների մարումը, ինչպես նաև անուղղակի հարկերի գծով հաշվանցվող գումարները: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է բյուջեին ունեցած կրեդիտորական պարտքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ: Դեբետային մնացորդի առաջացման դեպքում այն ձևակերպվում է որպես բյուջեի գծով դեբիտորական պարտք:
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները` 5241 «Պարտքեր շահութահարկի գծով», 5242 «Պարտքեր եկամտային հարկի գծով», 5243 «Պարտքեր ավելացված արժեքի հարկի գծով», 5244 «Պարտքեր ակցիզային հարկի գծով», 5245 «Պարտքեր գույքահարկի գծով», 5246 «Պարտքեր հողի հարկի գծով», 5247 «Պարտքեր մաքսատուրքի գծով», 5248 «Պարտքեր հարկերի դիմաց հաշվարկված տույժերի, տուգանքների գծով», 5249 «Պարտքեր այլ պարտադիր վճարների գծով»:
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Բյուջեի գծով ընթացիկ պարտավորությունների արտացոլում՝ |
|
|
ա) շահութահարկի գծով |
|
|
- երբ հարկի վճարումը չի հետաձգվել |
751 «Շահութահարկի գծով ծախս (եկամուտ)» |
|
- երբ իրացման դիմաց վճարումը ստացվել է (երբ հարկի վճարման ժամկետը հետաձգվել էր մինչև իրացման դիմաց վճարի ստացումը) |
542 «Վճարումն հետաձգված հարկային պարտավորություններ» |
|
բ) եկամտային հարկի գծով՝ |
|
|
- աշխատավարձից |
527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» |
|
- շահաբաժիններից |
529 «Պարտքեր շահաբաժինների գծով» |
|
- այլ տիպի գործառնություններից (ներառյալ գնումները)՝ երբ եկամտային հարկի վճարման պարտականությունը կրում է կազմակերպությունը |
Համապատասխան ակտիվային կամ ծախսային հոդվածները հաշվառող հաշիվներ |
|
գ) ավելացված արժեքի հարկի գծով՝ |
|
|
- երբ հարկի վճարումը չի հետաձգվել |
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» 222 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 425 «Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» 426 «Այլ ստացված ոչ ընթացիկ կանխավճարներ» 522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ» 523 «Այլ ստացված ընթացիկ կանխավճարներ» |
|
- երբ իրացման դիմաց վճարումը ստացվել է (այն ապրանքների և ծառայությունների համար, որոնց ԱԱՀ-ի պարտավորության ծագման պահը որոշվում է դրանց դիմաց վճարման պահով) |
542 «Վճարումն հետաձգված հարկային պարտավորություններ» |
|
դ) ակցիզային հարկի գծով |
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» |
|
ե) հողի հարկի և գույքահարկի գծով |
712 «Իրացման ծախսեր» 713 «Վարչական ծախսեր» 715 «Գյուղատնտեսական գործունեությունից ծախսեր» 813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» |
|
զ) մաքսատուրքի գծով |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» 116 «Կենսաբանական ակտիվներ» 118 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ» 211 «Նյութեր» 212 «Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ» 216 «Ապրանքներ» |
|
է) հաստատագրված վճարի և շրջանառության հարկի գծով |
713 «Վարչական ծախսեր» |
|
ը) այլ պարտադիր վճարների գծով |
712 «Իրացման ծախսեր» 713 «Վարչական ծախսեր» 715 «Գյուղատնտեսական գործունեությունից ծախսեր» 811 «Հիմնական արտադրություն» 812 «Օժանդակ արտադրություն» 813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» 814 «Խոտան և դրա շտկման ծախսումներ» 821 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ» 822 «Սարքավորումների տեղակայման ծախսումներ» 823 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» 824 «Ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումներ» 825 «Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» 826 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ստեղծման ծախսումներ» |
|
2. Հարկային նպատակներով կրեդիտորական պարտքերի դուրս գրումից՝ նախկինում հաշվանցված ԱԱՀ-ի որպես պարտավորություն ձևակերպում |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
|
3. Հարկերի գծով հաշվարկված տույժերի և տուգանքների հաշվեգրում |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
|
4. Ակտիվների (աշխատանքների, ծառայությունների) փոխանակման դեպքում ԱԱՀ գումարների հաշվանցում |
226 «Հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկեր» |
|
5. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում բյուջեի գերավճարի վերադասակարգում |
225 «Դեբիտորական պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
|
6. Ակտիվների անհատույց տրամադրումից առաջացած ավելացված արժեքի հարկ |
728 «Անհատույց տրված ակտիվների գծով ծախսեր» |
|
7. Ձեռքբերված ակտիվների հետվերադարձի գծով անուղղակի հարկերի ճշտում |
228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Վճարումներ բյուջեին կարճաժամկետ պարտավորությունների դիմաց |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 257 «Գանձապետական միասնական հաշիվ» |
|
2. Հաշվանցվող ԱԱՀ-ի գումարների արտացոլում |
226 «Հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկեր» |
|
3. Հաշվանցվող ակցիզային հարկի գումարների արտացոլում |
261 «Ընթացիկ ակտիվներ հաշվանցումն հետաձգված անուղղակի հարկերի գծով» |
|
4. Կանխավճարների հաշվին ընթացիկ պարտավորությունների մարում |
225 «Դեբիտորական պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
Հաշիվ 525 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով»
525 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով» հաշիվը նախատեսված է պարտադիր սոցիալական ապահովության վճարների (ինչպես աշխատավարձից պահվող, այնպես էլ գործատուի կողմից վճարվող), ինչպես նաև դրանց գծով տույժերի, տուգանքների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է պարտադիր սոցիալական ապահովության վճարների գծով առաջացած կարճաժամկետ կրեդիտորական պարտքերի գումարը, իսկ դեբետում՝ այդ պարտքերի մարումը, ինչպես նաև աշխատակիցներին վճարված կամ վճարման ենթակա անաշխատունակության և այլ սոցիալական նպաստները: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով կրեդիտորական պարտքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ: Դեբետային մնացորդի առաջացման դեպքում այն ձևակերպվում է որպես դեբիտորական պարտք:
525 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 5251 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով՝ աշխատակիցների հաշվին», 5252 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով՝ գործատուների հաշվին», 5253 «Պարտավորություններ՝ փոխհատուցելի բացակայությունների գծով հաշվեգրվելիք պարտադիր սոցիալական ապահովության վճարների գծով»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ աշխատակիցների, ստորաբաժանումների, ծախսային ուղղությունների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
525 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Աշխատանքի վարձատրությանն ուղղվող միջոցների նկատմամբ հաշվարկված սոցիալական ապահովության վճարների արտացոլում ըստ նշանակության |
Համապատասխան ակտիվային կամ ծախսային հոդվածները հաշվառող հաշիվներ |
|
2. Աշխատանքի վարձատրությանն ուղղվող միջոցներից պահված սոցիալական ապահովության վճարների գծով պարտքի արտացոլում |
527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» |
|
3. Պարտադիր սոցիալական ապահովության վճարների գծով հաշվարկված տույժերի, տուգանքների արտացոլում |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
|
4. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում գերավճարի տեղափոխում |
225 «Դեբիտորական պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
525 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Սոցիալական ապահովության գծով կարճաժամկետ պարտքերի մարում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» |
|
2. Աշխատակիցներին վճարված կամ վճարման ենթակա անաշխատունակության կամ այլ սոցիալական նպաստների արտացոլում |
527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» |
|
3. Գերավճարի հաշվին սոցիալական ապահովության վճարների գծով պարտքի մարում |
225 «Դեբիտորական պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
Հաշիվ 526 «Պարտքեր դրոշմանիշային վճարների գծով»
526 «Պարտքեր դրոշմանիշային վճարների գծով» հաշիվը նախատեսված է Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության ժամանակ զինծառայողների կյանքին կամ առողջությանը պատճառված վնասների հատուցման մասին ՀՀ օրենքի համաձայն վճարման ենթակա դրոշմանիշային վճարների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է դրոշմանիշային վճարների գծով առաջացած կարճաժամկետ կրեդիտորական պարտքերի գումարը, իսկ դեբետում՝ այդ պարտքերի մարումը: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է պարտադիր դրոշմանիշային վճարների գծով կրեդիտորական պարտքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ: Դեբետային մնացորդի առաջացման դեպքում այն ձևակերպվում է որպես դեբիտորական պարտք:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ աշխատակիցների, ստորաբաժանումների, ծախսային ուղղությունների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
526 «Պարտքեր դրոշմանիշային վճարների գծով» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Աշխատանքի վարձատրությանն ուղղվող միջոցներից պահված դրոշմանիշային վճարների գծով պարտքի արտացոլում |
527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» |
|
2. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում գերավճարի տեղափոխում |
225 «Դեբիտորական պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
526 «Պարտքեր դրոշմանիշային վճարների գծով» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Դրոշմանիշային վճարների գծով պարտքերի մարում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» |
|
2. Գերավճարի հաշվին սոցիալական ապահովության վճարների գծով պարտքի մարում |
225 «Դեբիտորական պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
Հաշիվ 527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով»
527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» հաշիվը նախատեսված է կազմակերպության աշխատակիցներին աշխատավարձի և այլ կարճաժամկետ հատուցումների, օրինակ՝ փոխհատուցելի բացակայությունների (արձակուրդ, ժամանակավոր անաշխատունակություն և այլն) դիմաց հատուցումներ, պարգևավճարների գծով հատուցումներ, աշխատակիցների բուժսպասարկում, բնակարանով և ավտոմեքենայով ապահովում, անվճար կամ մասնակի վճարումով ապրանքներ կամ ծառայություններ և այլն) գծով կրեդիտորական պարտքերի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է աշխատակիցներին աշխատավարձի և այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով առաջացած կրեդիտորական պարտքերի գումարը, իսկ դեբետում՝ այդ պարտքերի մարումները և աշխատակիցների անունից կատարվող վճարումների գծով նվազեցումները: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է աշխատակիցներին աշխատավարձի և այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով կրեդիտորական պարտքերը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ: Դեբետային մնացորդի առաջացման դեպքում այն ձևակերպվում է որպես դեբիտորական պարտք:
527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 5271 «Պարտքեր աշխատավարձի վճարման գծով», 5272 «Պարտքեր արձակուրդային վճարների գծով», 5273 «Պարտքեր հիվանդության հետ կապված վճարովի բացակայությունների գծով», 5274 «Պարտքեր այլ փոխհատուցելի բացակայությունների գծով», 5275 «Պարտքեր պարգևավճարների գծով, 5276 «Պարտքեր ավանդագրված հատուցումների գծով»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ աշխատակիցների, ստորաբաժանումների, ծախսային ուղղությունների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Աշխատանքի վարձատրությանն ուղղվող միջոցների արտացոլում ըստ նշանակության |
Համապատասխան ակտիվային կամ ծախսային հոդվածները հաշվառող հաշիվներ |
|
2. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում գերավճարի տեղափոխում |
228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» |
527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Աշխատավարձի վճարում` |
|
|
ա) դրամական միջոցներով |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» |
|
բ) բնամթերքով |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
|
2. Աշխատանքի վարձատրությանն ուղղվող միջոցներից հատկացումներ՝ |
|
|
ա) եկամտային հարկի գծով |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
|
բ) սոցիալական ապահովության գծով |
525 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով» |
|
գ) դրոշմանիշային վճարների գծով |
526 «Պարտքեր դրոշմանիշային վճարների գծով» |
|
դ) կատարողական թերթիկներով |
539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
ե) աշխատակիցների՝ ապառիկ գնված ապրանքների, փոխառությունների գծով կազմակերպության նկատմամբ ունեցած պարտքերի մարման համար |
148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» 235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» |
|
զ) աշխատակիցների կողմից կազմակերպությունից ձեռք բերված ապրանքների և ծառայությունների դիմաց դեբիտորական պարտքերի մարման համար |
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» |
|
է) նյութական վնասի փոխհատուցման համար |
222 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով» |
|
3. Կանխավճար աշխատավարձի հաշվին |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» |
Հաշիվ 528 «Պարտքեր աշխատակիցներին այլ գործառնությունների գծով»
528 «Պարտքեր աշխատակիցներին այլ գործառնությունների գծով» հաշիվը նախատեսված է կազմակերպության աշխատակիցներին այլ գործառնությունների գծով կրեդիտորական պարտքերի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է առհաշիվ անձանց գծով, ինչպես նաև աշխատակիցներին այլ գործառնությունների գծով կրեդիտորական պարտքերի գումարը, իսկ դեբետում՝ այդ պարտքերի մարումը, վերաձևակերպումը: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է աշխատակիցներին այլ գործառնությունների գծով կրեդիտորական պարտքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
528 «Պարտքեր աշխատակիցներին այլ գործառնությունների գծով» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները` 5281 «Պարտքեր աշխատակիցներին առհաշիվ գումարների գծով», 5289 «Պարտքեր աշխատակիցներին այլ գործառնությունների գծով»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ աշխատակիցների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
528 «Պարտքեր աշխատակիցներին այլ գործառնությունների գծով» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում յուրաքանչյուր աշխատողի՝ առհաշիվ գործառնությունների գծով կրեդիտային մնացորդի ձևակերպումը որպես ընթացիկ կրեդիտորական պարտք |
227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» |
528 «Պարտքեր աշխատակիցներին այլ գործառնությունների գծով» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի սկզբում յուրաքանչյուր աշխատողի՝ առհաշիվ գործառնությունների գծով կրեդիտային մնացորդի վերաձևակերպում |
227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» |
Հաշիվ 529 «Պարտքեր շահաբաժինների գծով»
529 «Պարտքեր շահաբաժինների գծով» հաշիվը նախատեսված է կազմակերպության մասնակիցների (բաժնետերերի) հետ կանոնադրական կապիտալում մասնակցության դիմաց ստացվող եկամուտների (շահաբաժինների) գծով կարճաժամկետ կրեդիտորական պարտքերի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվը պասիվային է, կրեդիտում արտացոլվում է հայտարարված շահաբաժինների (այդ թվում միջանկյալ) գումարը, իսկ դեբետում՝ այդ պարտքերի մարումը: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է հայտարարված և չվճարված շահաբաժինների գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
529 «Պարտքեր շահաբաժինների գծով» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները` 5291 «Վճարվելիք շահաբաժիններ սովորական բաժնետոմսերի գծով», 5292 «Վճարվելիք շահաբաժիններ արտոնյալ բաժնետոմսերի գծով»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ մասնակիցների (բաժնետերերի) և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
529 «Պարտքեր շահաբաժինների գծով» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Հայտարարված շահաբաժինների գումարների արտացոլում՝ |
|
|
ա) հաշվետու տարվա արդյունքներով |
342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս)» 351 «Պահուստային կապիտալ» |
|
բ) միջանկյալ շահաբաժիններ գծով |
344 «Միջանկյալ շահաբաժիններ» |
529 «Պարտքեր շահաբաժինների գծով» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Շահաբաժինների վճարում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
2. Կազմակերպության բաժնետոմսերով շահաբաժինների վճարում |
311 «Կանոնադրական (կապիտալ» 312 «Չվճարված կապիտալ» |
Հաշիվ 531 «Հետվերադարձման (փոխհատուցման) գծով պարտավորություններ»
531 «Հետվերադարձման (փոխհատուցման) գծով պարտավորություններ» հաշիվը նախատեսված է հետվերադարձման իրավունքով վաճառքներից սպասվող հետվերադարձի պարագայում գնորդների նկատմամբ պարտավորությունների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է հետվերադարձի դեպքում գնորդներին սպասվող հատուցման գծով պարտավորությունը, իսկ դեբետում՝ այդ պարտավորությունների մարումը կամ ճշգրտումը: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է հետվերադարձման (փոխհատուցման) գծով պարտավորություների մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
531 «Հետվերադարձման (փոխհատուցման) գծով պարտավորություններ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները` 5311 «Վաճառված արտադրանքը գնորդներից հետվերադարձման (փոխհատուցման) գծով պարտավորություն», 5312 «Վաճառված ապրանքները գնորդներից հետվերադարձման (փոխհատուցման) գծով պարտավորություն»:
Հետվերադարձման (փոխհատուցման) գծով պարտավորությունների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ գնորդների, պայմանագրերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
531 «Հետվերադարձման (փոխհատուցման) գծով պարտավորություններ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Ակնկալվող հետվերադարձի գծով պարտավորության արտացոլումը |
612 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների գծով հասույթի ճշգրտում» |
531 «Հետվերադարձման (փոխհատուցման) գծով պարտավորություններ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Հետվերադարձի գծով պարտավորության վրաձևակերպումը որպես կրեդիտորական պարտք՝ երբ հետ են վերադարձվում վաճառված այն պաշարները, որոնց համար գնորդը վճարել է |
539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
2. Հետվերադարձի գծով պարտավորության հաշվանցումը՝ երբ հետ են վերադարձվում վաճառված այն պաշարները, որոնց համար գնորդը չի վճարել |
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» |
|
3. Ակնկալվող հետվերադարձի գծով պարտավորության նվազեցում՝ գնահատականի վերանայման կամ փաստացի քիչ վերադարձի արդյունքում |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» |
Հաշիվ 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ»
539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» հաշիվը նախատեսված է կազմակերպության այլ ընթացիկ պարտքերի, մասնավորապես, վարձակալության (երբ կիրառվում է օգտագործման իրավունքի գծով ակտիվի ճանաչման ազատումը), տույժերի և տուգանքների (բացառությամբ հարկերի, պարտադիր սոցիալական ապահովության վճարների և այլ պարտադիր վճարների գծով հաշվարկված տույժերի և տուգանքների), ապահովագրավճարների, գնորդների նկատմամբ պարտավորություների և այլ ընթացիկ պարտքերի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է հաշվեգրված պարտավորությունների գումարը, իսկ դեբետում՝ այդ պարտավորությունների մարումը: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է այլ ընթացիկ պարտքերի գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները` 5391 «Կարճաժամկետ վարձակալությունների գծով պարտավորություններ՝ երբ կիրառվում է օգտագործման իրավունքի գծով ակտիվի ճանաչման ազատումը», 5392 «Փոքրարժեք ակտիվների վարձակալության գծով պարտավորություններ՝ երբ կիրառվում է օգտագործման իրավունքի գծով ակտիվի ճանաչման ազատումը», 5393 «Պարտքեր տույժերի, տուգանքների գծով», 5394 «Պարտքեր ապահովագրավճարների գծով», 5395 «Որպես գործակալ պրինցիպալին վճարման ենթակա գումարների գծով պարտավորություններ», 5396 «Գնորդներին վճարման ենթակա այլ հատուցումներ», 5399 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ»:
Այլ ընթացիկ պարտքերի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ կրեդիտորների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Այլ ընթացիկ պարտքերի հաշվեգրում՝ |
|
|
ա) վարձակալության գծով՝ երբ կիրառվում է օգտագործման իրավունքի գծով ակտիվի ճանաչման ազատումը |
|
|
- առանց ԱԱՀ-ի |
712 «Իրացման ծախսեր» 713 «Վարչական ծախսեր» 813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» 821 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ» 822 «Սարքավորումների տեղակայման ծախսումներ» 823 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» 824 «Ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումներ» 825 «Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» 826 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ստեղծման ծախսումներ» |
|
- ԱԱՀ |
226 «Հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկեր» 261 «Ընթացիկ ակտիվներ հաշվանցումն հետաձգված անուղղակի հարկերի գծով» |
|
բ) ապահովագրավճարների գծով |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» 211 «Նյութեր» 212 «Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ» 216 «Ապրանքներ» 224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 712 «Իրացման ծախսեր» 713 «Վարչական ծախսեր» 719 «Գործառնական այլ ծախսեր» 811 «Հիմնական արտադրություն» 812 «Օժանդակ արտադրություն» 813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» 821 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ» 822 «Սարքավորումների տեղակայման ծախսումներ» 823 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» 826 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ստեղծման ծախսումներ» |
|
գ) գնորդներից հետ վերադարձված արտադրանքի, ապրանքների դիմաց |
|
|
- հետվերադարձվածը չի գերազանցում ակնկալվող հետվերադարձի գծով հասույթի ճշգրտումը՝ առանց ԱԱՀ-ի |
531 «Հետվերադարձման (փոխհատուցման) գծով պարտավորություններ» |
|
- հետվերադարձվածը գերազանցում է ակնկալվող հետվերադարձի գծով հասույթի ճշգրտումը – գերազանցող մասով՝ առանց ԱԱՀ-ի |
612 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների հետ վերադարձումից հասույթի ճշգրտում» |
|
- ԱԱՀ-ի գումարը |
226 «Հաշվանցման (փոխհատուցման) ենթակա անուղղակի հարկեր» 261 «Ընթացիկ ակտիվներ հաշվանցումը հետաձգված անուղղակի հարկերի գծով» |
|
դ) հետ վերադարձման ենթակա ստացված կանխավճարների գծով |
425 «Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» 426 «Այլ ստացված ոչ ընթացիկ կանխավճարներ» 522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ» 523 «Այլ ստացված ընթացիկ կանխավճարներ» |
|
ե) Պրինցիպալին վճարման ենթակա գումարների արտացոլումը |
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
զ) կատարողական թերթիկներով |
527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» |
|
2. Հաշվարկված տույժերի ու տուգանքների արտացոլում |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
|
3. Հետ գնված բաժնետոմսերի (բաժնեմասերի, փայերի) վճարման դիմաց պարտավորության արտացոլում (գնման գնով) |
313 «Հետ գնված կապիտալ» |
|
4. Ձեռնարկատիրական գործունեության ձեռք բերման դիմաց վճարվելիք գումարների արտացոլում |
171 «Ձեռնարկատիրական գործունեության միավորումներ» |
|
5. Արտարժույթով արտահայտված վճարումների գծով փոխարժեքային տարբերություններից՝ կորստի արտացոլում |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Այլ ընթացիկ պարտքերի մարում |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» |
|
2. Ֆիզիկական անձ մատակարարներից պահվող եկամտային հարկի կամ ոչ ռեզիդենտ մատակարարներից պահվող շահութահարկի գումարների արտացոլում |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» 542 «Վճարումն հետաձգված հարկային պարտավորություններ» |
|
3. Արտարժույթով արտահայտված վճարումների գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի արտացոլում |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» |
ԽՈՒՄԲ 54 «ԱՅԼ ԸՆԹԱՑԻԿ ՊԱՐՏԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ»
54 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» խումբը իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները` 541 «Եկամուտներին վերաբերող շնորհներ», 542 «Վճարումն հետաձգված հարկային պարտավորություններ», 543 «Ընթացիկ պահուստներ», 544 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված օտարման խմբում ներառված պարտավորություններ»:
Հաշիվ 541 «Եկամուտներին վերաբերող շնորհներ»
541 «Եկամուտներին վերաբերող շնորհներ» հաշիվը նախատեսված է եկամուտներին վերաբերող շնորհների (շնորհներ, որոնք չեն հանդիսանում ակտիվներին վերաբերող շնորհներ) վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Եկամուտներին վերաբերող շնորհների հաշվապահական հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են «Պետական շնորհների հաշվառում և պետական օգնության բացահայտում» ՀՀՄՍ 20-ում:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է եկամուտներին վերաբերող շնորհների գումարը, իսկ դեբետում՝ դրանց վերագրումը հաշվետու ժամանակաշրջանի եկամուտներին: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է դեռևս եկամուտ չճանաչված եկամուտներին վերաբերող շնորհների գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Եկամուտներին վերաբերող շնորհների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ դրանց առաջացման ուղղությունների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
541 «Եկամուտներին վերաբերող շնորհներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Եկամուտներին վերաբերող շնորհների ստացում |
211 «Նյութեր» 212 «Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ» 216 «Ապրանքներ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 712 «Իրացման ծախսեր» 713 «Վարչական ծախսեր» 811 «Հիմնական արտադրություն» 813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» |
|
2. Ստացման ենթակա եկամուտներին վերաբերող շնորհների արտացոլում |
228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» |
|
3. Արտոնյալ (անտոկոս կամ շուկայականից ցածր տոկոսով) փոխառությունների արտոնության բաղադրիչը՝ դասակարգված որպես պետական շնորհ |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
541 «Եկամուտներին վերաբերող շնորհներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Եկամուտներին վերաբերող շնորհների վերագրումը հաշվետու ժամանակաշրջանի եկամուտներին |
628 «Շնորհներից և անհատույց ստացումներից եկամուտներ» |
|
2. Շնորհների վերադարձում՝ չմարված (դեռևս եկամուտ չճանաչված) մնացորդի հաշվին |
211 «Նյութեր» 212 «Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ» 216 «Ապրանքներ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» |
Հաշիվ 542 «Վճարումը հետաձգված հարկային պարտավորություններ»
542 «Վճարումն հետաձգված հարկային պարտավորություններ» հաշիվը նախատեսված է այն հաշվարկված հարկերի գծով պարտավորությունների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար, որոնց վճարման ժամկետը, հարկային օրենսդրության համաձայն, հետաձգվում է, սովորաբար, մինչև դրանց հետ կապված վճարումների փաստացի կատարումը կամ ստացումը։
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է վճարումն հետաձգված հարկային պարտավորությունների գումարը, իսկ դեբետում՝ դրանց փոխանցումը հարկերի գծով պարտքերի հաշվին: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է հետաձգված հարկերի գծով ընթացիկ պարտավորությունների գումարը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Վճարումն հետաձգված հարկային պարտավորությունների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ հարկերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
542 «Վճարումը հետաձգված հարկային պարտավորություններ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, մատուցված ծառայությունների, կատարված աշխատանքների գծով հարկային հաշիվներում առկա ԱԱՀ-ի գումարների արտացոլում, երբ իրացման և հարկային պարտավորությունների առաջացման պահերը չեն համընկնում |
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» 222 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով» 425 «Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» 426 «Այլ ստացված ոչ ընթացիկ կանխավճարներ» 522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ» 523 «Այլ ստացված ընթացիկ կանխավճարներ» |
|
2. Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, մատուցված ծառայությունների, կատարված աշխատանքների գծով շահութահարկի գումարների արտացոլում, երբ հարկի վճարման ժամկետը հետաձգվել է մինչև իրացման դիմաց վճարի ստացման ժամանակաշրջանը |
751 «Շահութահարկի գծով ծախս (եկամուտ)» |
|
3. Ֆիզիկական անձ մատակարարներից պահվող եկամտային հարկի կամ ոչ ռեզիդենտ մատակարարներից պահվող շահութահարկի գումարների արտացոլում |
521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
542 «Վճարումը հետաձգված հարկային պարտավորություններ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Վճարումը հետաձգված հարկային պարտավորությունների տեղափոխումը հարկերի գծով պարտքի հաշիվ |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
Հաշիվ 543 «Ընթացիկ պահուստներ»
543 «Ընթացիկ պահուստներ» հաշիվը նախատեսված է որպես պարտավորություն ճանաչվող ընթացիկ պահուստների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ընթացիկ պահուստների ճանաչման, չափման և օգտագործման մոտեցումները նկարագրված են «Պահուստներ, պայմանական պարտավորություններ և պայմանական ակտիվներ» ՀՀՄՍ 37-ում:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է ճանաչված ընթացիկ պահուստների գումարը, ոչ ընթացիկ պահուստների ընթացիկ մասը, իսկ դեբետում՝ դրանց օգտագործումը: Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է ընթացիկ պահուստների մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
543 «Ընթացիկ պահուստներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 5431 «Երաշխիքային վաճառքների գծով ընթացիկ պահուստներ», 5432 «Անբարենպաստ պայմանագրերի գծով ընթացիկ պահուստներ», 5433 «Տրամադրված երաշխավորությունների և երաշխիքների գծով ընթացիկ պահուստներ», 5434 «Ոչ ընթացիկ պահուստների ընթացիկ մաս», 5435 «Վաստակած արձակուրդայինի գծով պահուստ», 5439 «Այլ ընթացիկ պահուստներ»:
Ընթացիկ պահուստների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ առանձին պահուստների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
543 «Ընթացիկ պահուստներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ընթացիկ պահուստների ճանաչում |
712 «Իրացման ծախսեր» 719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
|
2. Ոչ ընթացիկ պահուստների ընթացիկ մասի տեղափոխում |
423 «Ոչ ընթացիկ պահուստներ» |
|
3. Ոչ ընթացիկ պահուստների ընթացիկ մասի գծով զեղչման ազդեցության ճշգրտման (զեղչի հետպտույտի) հետևանքով տոկոսային ծախսի արտացոլում |
727 «Ֆինանսական ծախսեր» |
543 «Ընթացիկ պահուստներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Ընթացիկ պահուստների օգտագործում |
112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» 121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն» 132 «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» 135 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» 211 «Նյութեր» 215 «Արտադրանք» 216 «Ապրանքներ» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» 812 «Օժանդակ արտադրություն» |
|
2. Ճանաչված պահուստների նվազում՝ գնահատականի փոփոխության արդյունքում |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» |
Հաշիվ 544 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված օտարման խմբում ներառված պարտավորություններ»
544 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված օտարման խմբում ներառված պարտավորություններ» հաշիվը նախատեսված է որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված օտարման խմբերի ընթացիկ և ոչ ընթացիկ պարտավորությունների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Օտարման խմբերը որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգելու չափանիշները և դրանց չափման մոտեցումները սահմանված են «Վաճառքի համար պահվող ոչ ընթացիկ ակտիվներ և ընդհատված գործունեություն» ՖՀՄՍ 5-ում։
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված օտարման խմբերի ընթացիկ և ոչ ընթացիկ պարտավորությունների գումարները, ինչպես նաև օտարման խմբի «իրական արժեք հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից արժեքի աճի (արժեզրկման հակադարձման) պարտավորությունների մասը, իսկ դեբետում՝ «իրական արժեք հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից արժեքի նվազման (արժեզրկման) պարտավորությունների մասը, ինչպես նաև օտարումը: Օտարման խմբի «իրական արժեք հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափման պահին ակտիվների և պարտավորությունների հաշվեկշռային արժեքները վերաձևակերպվում են համամասնությամբ։ Այս հաշվի մնացորդը կրեդիտային է և իրենից ներկայացնում է որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված օտարման խմբի պարտավորությունների հաշվեկշռային արժեքը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ:
Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված օտարման խմբում ներառված պարտավորություններ վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ օտարման խմբերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
544 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված օտարման խմբում ներառված պարտավորություններ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված օտարման խմբերի պարտավորությունների արտացոլում՝ որպես այդպիսին դասակարգմանը անմիջապես նախորդող հաշվեկշռային արժեքով |
Համապատասխան պարտավորությունները հաշվառող հաշիվներ |
|
2. Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված օտարման խմբի պարտավորությունների «իրական արժեք հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից արժեքի աճը (օտարման խմբի արժեզրկման հակադարձման/արժեքի աճի պարտավորություններին վերագրվող մասով) |
732 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից ծախսեր» |
544 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված օտարման խմբում ներառված պարտավորություններ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Օտարման խմբի պարտավորությունների «իրական արժեք հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից նվազումը (օտարման խմբի արժեզրկման պարտավորություններին վերագրվող մասով) |
632 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից եկամուտներ» |
|
2. Օտարման խմբի պարտավորությունների դուրսգրումը՝ օտարման պահին |
632 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից եկամուտներ» |
ԴԱՍ 6 «ԵԿԱՄՈՒՏՆԵՐ»
Այս դասի հաշիվները, բացառությամբ կարգավորող հաշիվների, պասիվային են և նախատեսված են կազմակերպության գործառնական գործունեությունից եկամուտների, շարունակվող գործունեության այլ եկամուտների, ընդհատված գործունեությունից եկամուտների, վերադասակարգման ճշգրտումներից օգուտների, այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում ճանաչվող եկամուտների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: 6-րդ՝ «Եկամուտներ» դասն իր մեջ ներառում է հետևյալ խմբերը՝ 61 «Գործառնական գործունեությունից եկամուտներ», 62 «Շարունակվող գործունեության այլ եկամուտներ», 63 «Ընդհատված գործունեությունից եկամուտներ» և 64 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. օգուտներ», 67 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում ճանաչվող եկամուտներ»:
Այս դասի հաշիվները հաշվետու ամսաթվի դրությամբ մնացորդ չեն ունենում:
ԽՈՒՄԲ 61 «ԳՈՐԾԱՌՆԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ԵԿԱՄՈՒՏՆԵՐ»
61 «Գործառնական գործունեությունից եկամուտներ» խումբն արտացոլում է գործառնական եկամուտների նշանակալի մասը և իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները՝ 611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ», 612 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների գծով հասույթի ճշգրտում», 614 «Պաշարների արժեքի իջեցման հակադարձումից եկամուտներ», 615 «Գյուղատնտեսական գործունեությունից եկամուտ» և 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ»:
Գործառնական գործունեությունից եկամուտների ճանաչման, չափման և գնահատման մոտեցումները նկարագրված են, մասնավորապես, «Հասույթ գնորդների հետ պայմանագրերից» ՖՀՄՍ 15-ում և «Գյուղատնտեսություն» ՀՀՄՍ 41-ում:
Հաշիվ 611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ»
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» հաշիվը նախատեսված է արտադրանքի և ապրանքների իրացումից, աշխատանքների կատարումից ու ծառայությունների մատուցումից, գործառնական վարձակալությունից (երբ համարվում է կազմակերպությանը եկամուտ բերող հիմնական գործունեություն) ստացված հասույթի (առանց երրորդ կողմի անունից հավաքագրվող գումարների՝ ներառյալ հաշվանցվող անուղղակի հարկերի) վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է ստացված հասույթի գումարը, իսկ դեբետում՝ հետ վերադաձումների հետ կապված հասույթի ճշգրտումը և արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթի դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 6111 «Արտադրանքի վաճառքներից հասույթ», 6112 «Ապրանքների վաճառքներից հասույթ», 6113 «Աշխատանքների կատարումից հասույթ», 6114 «Ծառայությունների մատուցումից հասույթ», 6115 «Սպառվող կենսաբանական ակտիվների վաճառքից հասույթ»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ արտադրանքի (ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների) տեսակների, ստորաբաժանումների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Արտադրանքի (ներառյալ սպառվող կենսաբանական ակտիվների), ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթի արտացոլում՝ |
|
|
ա) դեբիտորական պարտքերի առաջացմամբ |
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» |
|
բ) դրամական միջոցներով անմիջական վճարման դեպքում |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 255 «Դրամական միջոցներ ճանապարհին» |
|
գ) պայմանագրի գծով ակտիվների առաջացմամբ |
223 «Պայմանագրի գծով ակտիվներ» |
|
դ) պարտավորությունների մարմամբ |
425 «Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» 522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ» 527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» |
|
ե) այլ ակտիվների հետ փոխանակմամբ |
Համապատասխան ակտիվները հաշվառող հաշիվներ |
|
զ) ֆինանսական վարձակալության հանձնելով |
149 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
|
է) վաճառքից ակնկալվող հետվերադարձի գնահատականի նվազեցմամբ |
531 «Հետվերադարձման (փոխհատուցման) գծով պարտավորություններ» |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում վաճառված արտադրանքի, ապրանքների հետ վերադարձումից և հասույթի գնահատականի այլ վերանայումներից հասույթի ճշգրտում |
612 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների գծով հասույթի ճշգրտում» |
|
2. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում հասույթի դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 612 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների գծով հասույթի ճշգրտում»
612 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների գծով հասույթի ճշգրտում» հաշիվը նախատեսված է իրացված արտադրանքի, ապրանքների փաստացի և սպասվող հետ վերադարձումից, հաճախորդների հավատարմության ծրագրերից և այլ գնահատումներից հասույթի ճշգրտման վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, կարգավորող: Մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է գնորդների կողմից ակնկալվող հետվերադարձի, ինչպես նաև հաճախորդների հավատարմության ծրագրեր գծով ակնկալվող արտահոսքերի արժեքը՝ վաճառքի գներով (առանց անուղղակի հարկերի), իսկ կրեդիտում` հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում հասույթի ճշգրտումը:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ հետ վերադարձված արտադրանքի, ապրանքների տեսակների, հաճախորդների հավատարմության ծրագրերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
612 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների գծով հասույթի ճշգրտում» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Իրացումից ակնկալվող հետվերադարձի արտացոլում |
531 «Հետվերադարձման (փոխհատուցման) գծով պարտավորություններ» |
|
2. Հաճախորդների հավատարմության ծրագրերի գծով հասույթի ճշգրտում |
425 «Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» 522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
3. Հետ վերադարձումից առաջացած գումարների արտացոլում՝ գնահատված հետվերադարձը գերազանցող մասով |
|
|
ա) դեբիտորական պարտքերի նվազեցմամբ |
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» |
|
բ) դրամական միջոցներով վճարմամբ |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
գ) կրեդիտորական պարտքերի ձևակերպմամբ |
539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
612 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների գծով հասույթի ճշգրտում» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Իրացումից ակնկալվող հետվերադարձի գնահատականի նվազեցում |
531 «Հետվերադարձման (փոխհատուցման) գծով պարտավորություններ» |
|
2. Հաճախորդների հավատարմության ծրագրերի գծով գնահատականի նվազեցում |
425 «Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» 522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
3. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում հասույթի ճշգրտում |
611 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ» |
Հաշիվ 614 «Պաշարների արժեքի իջեցման հակադարձումից եկամուտներ»
614 «Պաշարների արժեքի իջեցման հակադարձումից եկամուտներ» հաշիվը նախատեսված է պաշարների արժեքի՝ մինչև իրացման զուտ արժեքը նախկինում նվազեցված գումարների հակադարձումից եկամուտների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Պաշարների արժեքի իջեցման և դրանց հակադարձման վերաբերյալ ճանաչման և չափման պահանջները նկարագարված են «Պաշարներ» ՀՀՄՍ 2-ում:
Հաշիվը պասիվային է, կրեդիտում արտացոլվում են պաշարների արժեքի իջեցման հակադարձումից եկամուտնեը, իսկ դեբետում՝ դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
614 «Պաշարների արժեքի իջեցման հակադարձումից եկամուտներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 6141 «Ապրանքների արժեքի իջեցման հակադարձումից եկամուտներ», 6142 «Պատրաստի արտադրանքի արժեքի իջեցման հակադարձումից եկամուտներ», 6143 «Անավարտ արտադրանքի արժեքի իջեցման հակադարձումից եկամուտներ», 6144 «Հումքի և նյութերի արժեքի իջեցման հակադարձումից եկամուտներ»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
614 «Պաշարների արժեքի իջեցման հակադարձումից եկամուտներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Պաշարների արժեքի նախկինում ճանաչված նվազումների հակադարձում |
218 «Պաշարների արժեքի նվազում» |
614 «Պաշարների արժեքի իջեցման հակադարձումից եկամուտներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում պաշարների արժեքի իջեցման եկամուտների դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 615 «Գյուղատնտեսական գործունեությունից եկամուտներ»
615 «Գյուղատնտեսական գործունեությունից եկամուտներ» հաշիվը նախատեսված է գյուղատնտեսական գործունեությունից եկամուտների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Գյուղատնտեսական գործունեությունից եկամուտը ներառում է կենսաբանական ակտիվներից ստացված արդյունքը (բերքահավաք, ծնաճ), կենսաբանական ակտիվների «իրական արժեք՝ հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից օգուտը։
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է գյուղատնտեսական գործունեությունից եկամտի գումարը, իսկ դեբետում՝ այդ եկամտի դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին: Գյուղատնտեսական գործունեությունից եկամուտների ճանաչման և չափման մոտեցումները նկարագրված են «Գյուղատնտեսություն» ՀՀՄՍ 41-ում։
615 «Գյուղատնտեսական գործունեությունից եկամուտ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 6151 «Բերքահավաքից (ներառյալ՝ ծնաճից) եկամուտ», 6152 «Կենսաբանական ակտիվները «իրական արժեք՝ հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից օգուտ՝ պայմանավորված գնի փոփոխությամբ», 6153 «Կենսաբանական ակտիվները «իրական արժեք՝ հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից օգուտ՝ պայմանավորված ֆիզիկական փոփոխությամբ», 6154 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող կենսաբանական ակտիվների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ կենսաբանական ակտիվների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
615 «Գյուղատնտեսական գործունեությունից եկամուտ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Գյուղատնտեսական արտադրանքի ստացում բերքահավաքից (ներառյալ՝ ծնաճից) |
116 «Կենսաբանական ակտիվներ» 212 «Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ» 211 «Նյութեր» 215 «Արտադրանք» |
|
2. Կենսաբանական ակտիվների «իրական արժեք՝ հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից օգուտ (պայմանավորված գնի և (կամ) ֆիզիկական փոփոխությամբ) |
116 «Կենսաբանական ակտիվներ» 212 «Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ» |
|
3. Սկզբնական արժեքով հաշվառվող կենսաբանական ակտիվների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ |
124 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների արժեզրկում» |
615 «Գյուղատնտեսական գործունեությունից եկամուտ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում գյուղատնտեսական գործունեությունից եկամտի դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 619 «Գործառնական այլ եկամուտներ»
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» հաշիվը նախատեսված է գործառնական այլ եկամուտների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվը պասիվային է, կրեդիտում արտացոլվում է գործառնական այլ եկամուտների գումարը, իսկ դեբետում՝ դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 6191 «Այլ պաշարների օտարումից եկամուտներ», 6192 «Գործառնական վարձակալությունից եկամուտներ», 6193 «Դեբիտորական պարտքերի և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ», 6194 «Եկամուտներ տույժերից, տուգանքներից», 6195 «Նյութական վնասի փոխհատուցումից եկամուտներ», 6199 «Գործառնական այլ եկամուտներ»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Այլ պաշարների իրացումից հասույթի արտացոլում՝ |
|
|
ա) դեբիտորական պարտքի առաջացմամբ |
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» |
|
բ) դրամական միջոցներով անմիջական վճարման դեպքում |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 255 «Դրամական միջոցներ ճանապարհին» |
|
գ) պայմանագրի գծով ակտիվների առաջացմամբ |
223 «Պայմանագրի գծով ակտիվներ» |
|
դ) պարտավորությունների մարմամբ |
522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ» 527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» |
|
ե) այլ ակտիվների հետ փոխանակմամբ |
Համապատասխան ակտիվները հաշվառող հաշիվներ |
|
2. Գործառնական վարձակալությունից եկամտի արտացոլում` երբ համարվում է գործառնական գործունեություն (առանց անուղղակի հարկերի) |
222 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով» |
|
3. Եկամուտներ տույժերից, տուգանքներից |
222 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
4. Դուրս գրված դեբիտորական պարտքերի, տրված կանխավճարների և պայմանագրի գծով ակտիվների մարումից եկամտի արտացոլում |
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» 222 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով» 223 «Պայմանագրի գծով ակտիվներ» 228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
5. Վաճառքների և այլ եկամուտների գծով դեբիտորական պարտքերի, տրված կանխավճարների և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկումների և ակնկալվող պարտքային կորուստների հակադարձումից եկամուտներ |
168 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ» 229 «Դեբիտորական պարտքերի և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» 263 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ» |
|
6. Գնումների գծով կրեդիտորական պարտքերի զիջումից եկամտի արտացոլում |
521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
7. Նյութական վնասի փոխհատուցումից եկամտի արտացոլում |
222 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով» 251 «Դրամարկղ» |
|
8. Ապահովագրական հատուցումից եկամտի արտացոլում |
222 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով» |
|
9. Գույքագրմամբ հայտնաբերված ավելցուկից եկամտի արտացոլում |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» 118 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ» 211 «Նյութեր» 212 «Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ» 214 «Անավարտ արտադրություն» 215 «Արտադրանք» 216 «Ապրանքներ» 251 «Դրամարկղ» 256 «Դրամական փաստաթղթեր» |
|
10. Հիմնական միջոցների լուծարումից ստացված պիտանի նյութերի մուտքագրում |
211 «Նյութեր» |
|
11. Պահուստների փոխհատուցման գծով ակտիվների ճանաչում և գնահատականի աճ |
169 «Պահուստների փոխհատուցման գծով ոչ ընթացիկ ակտիվներ» 264 «Պահուստների փոխհատուցման գծով ընթացիկ ակտիվներ» |
|
12. Սահմանված հատուցումների պլանների ակտիվների գծով ակնկալվող հատույցի արտացոլում |
163 «Սահմանված հատուցումների պլանների ակտիվներ» |
|
13. Պահուստների նվազում՝ գնահատականի փոփոխության կամ ապաճանաչման արդյունքում |
423 «Ոչ ընթացիկ պահուստներ» 543 «Ընթացիկ պահուստներ» |
|
14. Տրամադրված ֆինանսական երաշխավորությունների գծով եկամուտների հաշվեգրում |
417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություներ» 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություներ» |
619 «Գործառնական այլ եկամուտներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում գործառնական այլ եկամուտների դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
ԽՈՒՄԲ 62 «ՇԱՐՈՒՆԱԿՎՈՂ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԱՅԼ ԵԿԱՄՈՒՏՆԵՐ»
62 «Շարունակվող գործունեության այլ եկամուտներ» խումբն իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները` 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ», 622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումից եկամուտներ», 623 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների արժեզրկման հակադրձումից օգուտներ», 624 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից օգուտներ», 625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ», 626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ», 627 «Տոկոոսների և շահաբաժինների գծով եկամուտներ», 628 «Շնորհներից և անհատույց ստացումներից եկամուտներ» և 629 «Այլ եկամուտներ»:
Շարունակվող գործունեության այլ եկամուտների ճանաչման, չափման և գնահատման մոտեցումները նկարագրված են, մասնավորապես, «Վարձակալություն» ՖՀՄՍ 16-ում, «Հիմնական միջոցներ» ՀՀՄՍ 16-ում, «Պետական շնորհների հաշվառում և պետական օգնության բացահայտում» ՀՀՄՍ 20-ում, «Արտարժույթի փոխանակման փոխարժեքի փոփոխությունների հետևանքները» ՀՀՄՍ 21-ում, «Համախմբված ֆինանսական հաշվետվություններ» ՖՀՄՍ 10-ում, «Ներդրումներ ասոցիացված կազմակերպություններում և համատեղ ձեռնարկումներում» ՀՀՄՍ 28-ում, «Ոչ նյութական ակտիվներ» ՀՀՄՍ 38-ում, «Ակտիվների արժեզրկում» ՀՀՄՍ 36-ում, «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում, «Վաճառքի համար պահվող ոչ ընթացիկ ակտիվներ և ընդհատված գործունեություն» ՖՀՄՍ 5-ում:
Հաշիվ 621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ»
621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» հաշիվը նախատեսված է շարունակվող գործունեության ոչ ընթացիկ ակտիվների վաճառքներից կամ այլ կերպ օտարումներից ստացված հատուցումների (առանց անուղղակի հարկերի) վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվը պասիվային է, կրեդիտում արտացոլվում է ոչ ընթացիկ ակտիվների (բացառությամբ ֆինանսական գործիքների) օտարումից եկամուտների գումարը, իսկ դեբետում՝ դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 6211 «Հիմնական միջոցների օտարումից եկամուտներ», 6212 «Ոչ նյութական ակտիվների օտարումից եկամուտներ», 6213 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների օտարումից եկամուտներ», 6214 «Բերքատու կենսաբանական ակտիվների օտարումից եկամուտներ», 6219 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ոչ ընթացիկ ակտիվների խմբերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ոչ ընթացիկ ակտիվների վաճառքից եկամտի արտացոլում՝ |
|
|
ա) դեբիտորական պարտքերի առաջացմամբ |
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» |
|
բ) դրամական միջոցներով անմիջական վճարման դեպքում |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
գ) պարտավորությունների մարմամբ |
523 «Այլ ստացված կանխավճարներ» |
|
դ) այլ ակտիվների հետ փոխանակմամբ |
Համապատասխան ակտիվները հաշվառող հաշիվներ |
|
2. Ֆինանսական վարձակալության տրված ակտիվների գծով պարտքի արտացոլումը՝ վարձակալությունում զուտ ներդրումների և վարձակալության սկզբնավորման (գործարքի գծով) ծախսումների միջև տարբերության չափով |
149 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
621 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից եկամուտների դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ»
622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ» հաշիվը նախատեսված է ֆինանսական ակտիվների և պարտավորությունների վաճառքներից, այլ կերպ օտարումներից և վերափոխման հետևանքով ապաճանաչումներից եկամուտների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվը պասիվային է, կրեդիտում արտացոլվում է ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումից եկամուտների գումարը, իսկ դեբետում՝ դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 6221 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների օտարումից եկամուտներ», 6222 «Կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումների օտարումից եկամուտներ», 6223 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ֆինանսական ակտիվների ապաճանաչումներից եկամուտներ», 6224 «Իրական արժեքով չափվող ֆինանսական ակտիվների ապաճանաչումներից եկամուտներ», 6225 «Ֆինանսական պարտավորությունների ապաճանաչումներից եկամուտներ»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ֆինանսական գործիքների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ֆինանսական ակտիվների վաճառքից հասույթի արտացոլում՝ |
|
|
ա) դեբիտորական պարտքերի առաջացմամբ |
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» |
|
բ) դրամական միջոցներով անմիջական վճարման դեպքում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
գ) պարտավորությունների մարմամբ |
523 «Այլ ստացված կանխավճարներ» |
|
դ) այլ ակտիվների հետ փոխանակմամբ |
Համապատասխան ակտիվները հաշվառող հաշիվներ |
|
2. Ֆինանսական ակտիվների վերափոխումներից եկամուտների արտացոլումը՝ երբ պայմանների վերափոխումը հանգեցնում է ակտիվի ապաճանաչմանը |
146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
|
3. Ֆինանսական պարտավորությունների ապաճանաչումից՝ ներառյալ պարտքի փոխանցումը, ներումը կամ վերափոխումը (երբ պայմանների վերափոխումը նշանակալի է), եկամուտների արտացոլում |
411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 511 «Ընթացիկ պարտավորություններ․ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 512 «Ընթացիկ պարտավորություններ․ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
622 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Առևտրական նպատակներով պահվող ածանցյալ գործիքների (օրինակ՝ վաճառքի օպցիոնի) իրագործումը՝ ֆինանսական ակտիվներ վաճառելու կամ պարտավորությունները փոխանցելու նպատակով (ճշգրտում է ֆինանսական գործիքների վաճառքներից եկամուտները) |
145 «Իրական արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. ածանցյալ գործիքներ» 232 «Իրական արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. ածանցյալ գործիքներ» |
|
2. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից եկամուտների դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 623 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ»
623 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ» հաշիվը նախատեսված է ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների արժեզրկման հակադարձումից օգուտների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվը պասիվային է, կրեդիտում արտացոլվում է ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների արժեզրկման հակադարձումից օգուտների գումարները, իսկ դեբետում՝ դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին: Ֆինանսական գործիքների արժեզրկման և դրանց հակադարձման հաշվառման պահանջները ներկայացված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում և «Ակտիվների արժեզրկում» ՀՀՄՍ 36-ում։
623 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 6231 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ», 6232 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ֆինանսական ակտիվների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ», 6233 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք գումարների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ», 6234 «Կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումների գծով արժեզրկման հակադարձումից օգուտ», 6235 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ», 6239 «Այլ ֆինանսական գործիքների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ֆինանսական գործիքների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
623 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ֆինանսական ակտիվների արժեզրկման հակադարձումից օգուտների արտացոլում՝ բացառությամբ իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ֆինանսական ակտիվների |
155 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» 242 «Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ» |
|
2. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ֆինանսական ակտիվների ակնկալվող պարտքային կորուստների հակադարձումից օգուտների արտացոլում |
772 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» |
|
3. Արտահաշվեկշռային ցուցանիշների (ինչպիսիք են փոխատվության հանձնառությունները կամ կայուն հանձնառությունը) գծով ակնկալվող պարտքային կորուստների հակադարձում |
517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
623 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում ֆինանսական գործիքների արժեզրկման հակադարձումից օգուտների դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 624 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից օգուտներ»
624 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» հաշիվը նախատեսված է ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից (վերագնահատումից) օգուտների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվը պասիվային է, կրեդիտում արտացոլվում է ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից օգուտների գումարը, իսկ դեբետում՝ դրանց դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
624 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 6241 «Հիմնական միջոցների վերագնահատումից օգուտներ», 6242 «Ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից օգուտներ», 6243 «Հիմնական միջոցների գծով արժեզրկման կորստի հակադարձումից օգուտներ», 6244 «Ոչ նյութական ակտիվների գծով արժեզրկման կորստի հակադարձումից օգուտներ», 6245 «Ներդրումային գույքի վերաչափումից օգուտներ», 6246 «Ներդրումային գույքի գծով արժեզրկման կորստի հակադարձումից օգուտներ», 6247 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ոչ ընթացիկ ակտիվների վերաչափումից (արժեզրկման հակադարձումից) օգուտներ», 6248 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից օգուտներ», 6249 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների արժեզրկման կորստի հակադարձումից օգհուտներ»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ վերագնահատվող (վերաչափվող) ակտիվների խմբերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
624 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Հիմնական միջոցների՝ ներառյալ օգտագործման իրավունքի ձևով ստացված, և ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճի արտացոլում (այն չափով, որքանով վերականգնում է նախորդ վերագնահատումներից նախապես շահույթում կամ վնասում ճանաչված նվազումը) |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» 115 «Հողամասեր» 118 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ» 119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ» 131 «Ոչ նյութական ակտիվներ» |
|
2. Ներդրումային գույքի՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտների արտացոլում |
122 «Ներդրումային գույք» |
|
3. Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների, սկզբնական արժեքի հիմունքով չափվող ներդրումային գույքի, հետաձգված ծախսերի գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկման կորստի հակադարձումից օգուտների արտացոլում |
124 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների արժեզրկում» 136 «Ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկում» 168 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ» |
|
4. Վերագնահատման մոդելով չափվող հիմնական միջոցների ապատեղակայման և քանդման, ինչպես նաև տեղանքի վերականգնման և նմանատիպ այլ ծախսումների գծով ճանաչված ոչ ընթացիկ պահուստի նվազում (գնահատականների փոփոխության արդյունքում), որը ճանաչվում է որպես վերագնահատումից արժեքի աճ |
423 «Ոչ ընթացիկ պահուստներ» |
|
5. Որպես վաճառքի համար պահող դասակարգված և ընդհատված գործունեություն չկազմող ոչ ընթացիկ ակտիվների վերաչափումից (արժեզրկման հակադարձումից) օգուտ |
265 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվներ» |
624 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Հիմնական միջոցների՝ ներառյալ օգտագործման իրավունքի ձևով ստացված, և ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճի դեպքում կուտակված մաշվածության (ամորտիզացիայի) գումարի աճ (երբ այդ աճը ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում) |
112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» 121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն» 132 «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» |
|
2. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից և վերաչափումից օգուտների դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ»
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» հաշիվը նախատեսված է արտարժույթով դրամային հոդվածների վերահաշվարկումից առաջացած օգուտների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվը պասիվային է, կրեդիտում արտացոլվում է արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից առաջացած օգուտների գումարը, իսկ դեբետում՝ դրա դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 6251 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից գործառնական գործունեության օգուտներ», 6252 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից ներդրումային գործունեության օգուտներ», 6253 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից ֆինանսավորման գործունեության օգուտներ»։
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ արտարժույթների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Արտարժույթով դրամային հոդվածների վերահաշվարկումից օգուտների արտացոլումը |
147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. պարտքային գործիքներ» 148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 149 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 153 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 154 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ կամ կորուստներ» 155 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ»221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» 222 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» 229 «Դեբիտորական պարտքերի և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» 234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. պարտքային գործիքներ» 235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 236 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքերի ընթացիկ մաս» 238 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 239 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 241 «Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ կամ կորուստներ» 242 «Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ» 251 «Դրամարկղ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 255 «Դրամական միջոցներ ճանապարհին» 256 «Դրամական փաստաթղթեր» 411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 413 «Վարձակալության գծովհամախառն ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» 415 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 416 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 418 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ կամ կորուստներ» 425 «Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» 511 «Ընթացիկ պարտավորություններ․ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 512 «Ընթացիկ պարտավորություններ․ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 513 «Վարձակալության գծով համախառն ընթացիկ պարտավորություններ» 515 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 516 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 518 «Ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ կամ կորուստներ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ» 531 «Հետվերադարձման (փոխհատուցման) գծով պարտավորություններ» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
625 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից օգուտներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Արտարժույթով արտահայտված ֆինանսական ակտիվների գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի ճշտում՝ չվաստակած ֆինանսական եկամտի մասով մասով |
151 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» 237 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» |
|
2. Արտարժույթով արտահայտված ֆինանսական պարտավորությունների գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտի ճշտում՝ չկրած տոկոսային ծախսերի մասով |
414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» 514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» |
|
3. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից առաջացած օգուտների դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ»
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» հաշիվը նախատեսված է ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումներից, սպասվող հոսքերի գնահատականների վերանայումներից, պայմանագրային հոսքերի փոփոխություններից (վերափոխումներից) օգուտների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվը պասիվային է, կրեդիտում արտացոլվում է ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից/վերափոխումներից օգուտների գումարը, իսկ դեբետում՝ դրանց դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 6261 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ֆինանսական ակտիվների և պարտավորությունների վերաչափումից օգուտներ», 6262 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ֆինանսական ակտիվների և ֆինանսական պարտավորությունների վերաչափումներից օգուտներ», 6263 «Վարձակալության գծով պարտքերի վերաչափումից օգուտներ», 6264 «Հեջավորման գործիքների վերաչափումից օգուտներ», 6265 «Ֆինանսական գործիքների վերափոխումներից օգուտներ», 6269 «Ֆինանսական գործիքների այլ վերաչափումներից օգուտներ»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ֆինանսական գործիքների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ոչ գործառնական ֆինանսական ակտիվների և պարտավորությունների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտների արտացոլում |
143 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. բաժնային գործիքներ» 145 «Իրական արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ ածանցյալ գործիքներ» 146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 153 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 231 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիքներ» 232 «Իրական արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. ածանցյալ գործիքներ» 233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. պարտքային գործիքներ» 238 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 239 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 415 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 416 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 515 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 516 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
2. Ֆինանսական գործիքների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացած հետաձգված օգուտների հետագա ճանաչումը |
154 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» 241 «Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» 418 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» 518 «Ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» |
|
3. Ֆինանսական գործիքների գծով սպասվող դրամական հոսքերի գնահատականի վերանայումից կամ պայմանագրի վերափոխումից (երբ վերափոխումը չի հանգեցնում ֆինանսական գործիքի ապաճանաչման) օգուտների արտացոլում |
147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 151 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» 153 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 237 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» 239 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» 416 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» 516 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
4. Բաժնեմասնակցության կամ սկզբնական արժեքի մեթոդով հաշվառվող ներդրման որպես իրական արժեքով չափվող ներդրում վերադասակարգումից օգուտ՝ երբ ներդրման օբյեկտը դադարում է համարվել կապակցված կողմ (մնացորդային ներդրման իրական արժեքի և հաշվեկշռային արժեքի միջև դրական տարբերության չափով) |
143 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 144 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» |
|
5. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ֆինանսական ակտիվի որպես իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ֆինանսական ակտիվ վերադասակարգումից օգուտ՝ երբ փոխվում է բիզնես մոդելը (իրական արժեքի և ամորտիզացված արժեքի միջև դրական տարբերության չափով) |
146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. պարտքային գործիքներ» |
|
6. Ֆինանսական վարձակալության գծով սպասվող դրամական հոսքերի գնահատականի վերանայումից կամ պայմանագրի վերափոխումից (երբ վերափոխումը չի հանգեցնում վարձակալության դադարեցմանը կամ դասակարգումը որպես գործառնական վարձակալություն) օգուտների արտացոլում |
151 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» 237 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» |
|
7. Վարձակալության վերափոխումից վարձակալի օգուտի ճանաչում՝ պայմանավորված վարձակալության դադարեցմամբ կամ վարձակալության վերափոխմամբ (երբ վարձակալության վերափոխման արդյունքում օգտագործման իրավունքը պակասում է ավելի պակաս չափով քան պարտավորությունը) |
413 «Վարձակալության գծով համախառն ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» 513 «Վարձակալության գծով համախառն ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
8. ֆինանսական գործիքների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող և անմիջապես շահույթում կամ վնասում ճանաչման ենթակա օգուտներ արտացոլումը |
|
|
ա) ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ֆինանսական ակտիվների գծով |
148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
|
բ) ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ֆինանսական պարտավորությունների գծով |
414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» 514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» |
|
գ) ամորտիզացված արժեքով չհաշվառվող ֆինանսական ակտիվների և պարտավորությունների գծով |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» Համապատասխան ոչ գործառնական ֆինանսական ակտիվները և ֆինանսական պարտավորությունները հաշվառող հաշիվներ |
626 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից օգուտների դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 627 «Տոկոսների և շահաբաժինների գծով եկամուտներ»
627 «Տոկոսների և շահաբաժինների գծով եկամուտներ» հաշիվը նախատեսված է տոկոսների և շահաբաժինների գծով եկամուտների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է հաշվեգրված տոկոսների և շահաբաժինների գծով եկամուտների գումարը, իսկ դեբետում՝ եկամուտների ճշգրտումը, դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
627 «Տոկոսների և շահաբաժինների գծով եկամուտներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները` 6271 «Շահաբաժինների գծով եկամուտներ», 6272 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ֆինանսական ակտիվների գծով տոկոսային եկամուտներ», 6273 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ֆինանսական ակտիվների գծով տոկոսային եկամուտներ», 6274 «Ֆինանսական վարձակալությունից եկամուտներ», 6275 «Պայմանագրի գծով ակտիվներից տոկոսային եկամուտներ»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ֆինանսական ներդրումների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
627 «Տոկոսների և շահաբաժինների գծով եկամուտներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Հայտարարված շահաբաժինների գծով եկամուտների արտացոլում (չեն ներառվում բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ գծով հայտարարված շահաբաժինները) |
222 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով» |
|
2. Պարտքային գործիքներում կատարված ներդրումների գծով տոկոսային եկամուտների արտացոլում |
147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 151 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» 153 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 237 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» 239 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» |
|
3. Ֆինանսական վարձակալության գծով տոկոսային եկամտի արտացոլում |
151 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» 237 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» |
|
4. Պայմանագրի գծով ակտիվներից առաջացող տոկոսային եկամտի արտացոլում՝ երբ հասույթում առկա է նշանակալի ֆինանսավորման բաղադրիչ |
223 «Պայմանագրի գծով ակտիվներ» |
627 «Տոկոսների և շահաբաժինների գծով եկամուտներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում Ֆինանսական ներդրումներից եկամուտների դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 628 «Շնորհներից և անհատույց ստացումներից եկամուտներ»
628 «Շնորհներից և անհատույց ստացումներից եկամուտներ» հաշիվը նախատեսված է պետական շնորհներից, ակտիվների անհատույց ստացումներից, պարտավորությունների ներումից եկամուտների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է պետական (ակտիվներին վերաբերող և եկամուտներին վերաբերող) շնորհներից, ակտիվների անհատույց ստացումից, պարտավորությունների ներումից եկամուտը, իսկ դեբետում՝ դրա դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
Շնորհներից և անհատույց ստացումներից եկամուտների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ պետական շնորհների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
628 «Շնորհներից և անհատույց ստացումներից եկամուտներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Շնորհների վերագրումը հաշվետու ժամանակաշրջանի եկամուտներին |
421 «Ակտիվներին վերաբերող շնորհներ» 541 «Եկամուտներին վերաբերող շնորհներ» |
|
2. Ակտիվների անհատույց ստացումից եկամուտ (որոնք չեն որակվում որպես պետական շնորհի ստացում, օրինակ, առանց որևէ պայման կցվելու) կամ արդեն կրած ծախսերի կամ կորուստների փոխհատուցման նպատակով շնորհների ստացումից եկամուտ |
Համապատասխանակտիվները հաշվառող հաշիվներ |
|
3. Պարտավորությունների ներումից եկամուտ, որը չի դասակարգվում որպես պետական շնորհ |
Համապատասխան պարտավորությունները հաշվառող հաշիվներ |
628 «Շնորհներից և անհատույց ստացումներից եկամուտներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում շնորհներից և անհատույց ստացումներից եկամուտների դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 629 «Այլ եկամուտներ»
629 «Այլ եկամուտներ» հաշիվը նախատեսված է այլ եկամուտների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվը պասիվային է, կրեդիտում արտացոլվում է այլ եկամուտների գումարը, իսկ կրեդիտում՝ դրա դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
629 «Այլ եկամուտներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները` 6291 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով շահույթի բաժնեմասը», 6292 «Գործառնական վարձակալությունից եկամուտներ», 6293 «Ոչ գործառնական դեբիտորական պարտքերի արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ», 6299 «Այլ եկամուտներ»։
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
629 «Այլ եկամուտներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ճանաչված ոչ գործառնական պահուստների նվազում՝ տնտեսական օգուտների արտահոսքի գնահատականի կամ զեղչման դրույքի փոփոխության արդյունքում (բացի հիմնական միջոցների սկզբնական արժեքում ճանաչվող նվազումից) |
423 «Ոչ ընթացիկ պահուստներ» |
|
2. Գործառնական վարձակալությունից եկամտի արտացոլում` երբ համարվում է ներդրումային գործունեություն (առանց անուղղակի հարկերի) |
222 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով» |
|
3. Ձեռնարկատիրական գործունեության ձեռքբերումից օգուտ |
171 «Ձեռնարկատիրական գործունեության միավորումներ» |
|
4. Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով եկամուտների արտացոլում |
141 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ» |
629 «Այլ եկամուտներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում այլ եկամուտների դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
ԽՈՒՄԲ 63 «ԸՆԴՀԱՏՎԱԾ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ԵԿԱՄՈՒՏՆԵՐ»
63 «Ընդհատված գործունեությունից եկամուտներ» խումբն իր մեջ ներառում է 631 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ՝ ընդհատված գործունեությունից», 632 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից եկամուտներ» առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները:
Ընդհատված գործունեության հասկացությունը, դրան վերաբերող եկամուտների ճանաչման, չափման և ներկայացման գծով առանձնահատկությունները սահմանված են «Վաճառքի համար պահվող ոչ ընթացիկ ակտիվներ և ընդհատված գործունեություն» ՖՀՄՍ 5-ում։
Հաշիվ 631 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ՝ ընդհատված գործունեությունից»
631 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ՝ ընդհատված գործունեությունից» հաշիվը նախատեսված է ընդհատված դասակարգված գործառնության հասույթների (ներառյալ՝ ծառայությունների մատուցումից, աշխատանքների կատարումից, արտադրանքի, ապրանքի վաճառքից) վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Այստեղ չեն ներառվում ընդհատված գործունեության այլ ակտիվների (բացի արտադրանքից, ապրանքներից) վաճառքից (օտարումից) եկամուտները։
Հաշիվը պասիվային է, կրեդիտում արտացոլվում է ընդհատված գործունեության արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթը, իսկ դեբետում՝ դրա դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ընդհատված գործունեության տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
631 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ՝ ընդհատված գործունեությունից» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Ընդհատված գործունեության արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ՝ |
|
|
ա) դեբիտորական պարտքերի առաջացմամբ |
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» |
|
բ) դրամական միջոցներով անմիջական վճարման դեպքում |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
գ) պարտավորությունների մարմամբ |
522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ» |
631 «Արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթ՝ ընդհատված գործունեությունից» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում ընդհատված գործունեությունից արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացումից հասույթի դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 632 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից եկամուտներ»
632 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից եկամուտներ» հաշիվը նախատեսված է ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների (ներառյալ՝ հիմնական միջոցներ, անավարտ ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվներ, պաշարներ և այլն և բացառյալ՝ տվյալ գործունեության առարկա հանդիսացող արտադրանքի, ապրանքների) և պարտավորությունների վաճառքից (օտարումից) և (կամ) վերաչափումից եկամուտների (օգուտների) վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվը պասիվային է, կրեդիտում արտացոլվում է ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների և պարտավորությունների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից եկամտի (օգուտի) գումարը, իսկ դեբետում՝ դրա դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
632 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից եկամուտներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 6321 «Ընդհատված գործունեությանը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից եկամուտներ», 6322 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի «իրական արժեք հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից օգուտներ»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ընդհատված գործունեության և այդ գործունեությունը կազմող ակտիվների և պարտավորությունների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
632 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից եկամուտ՝ |
|
|
ա) դեբիտորական պարտքերի առաջացմամբ |
221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» |
|
բ) դրամական միջոցներով անմիջական վճարման դեպքում |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
գ) պարտավորությունների մարմամբ |
523 «Այլ ստացված ընթացիկ կանխավճարներ» |
|
2. Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբի ակտիվների «իրական արժեք հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից (արժեզրկման հակադարձումից) օգուտ |
265 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվներ» |
|
3. Օտարման խմբի պարտավորությունների «իրական արժեք հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից նվազումը (օտարման խմբի արժեզրկման պարտավորություններին վերագրվող մասով) |
544 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված օտարման խմբում ներառված պարտավորություններ» |
632 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից եկամուտներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից եկամուտների դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
ԽՈՒՄԲ 64 «ՎԵՐԱԴԱՍԱԿԱՐԳՄԱՆ ՃՇԳՐՏՈՒՄՆԵՐ. ՕԳՈՒՏՆԵՐ»
64 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. օգուտներ» խումբն իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները` 642 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված օգուտներ», 643 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. հեջավորման գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից իրացված օգուտներ», 644 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից իրացված օգուտներ», 646 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ․ բաժնեմասնակցության մեթոդով ներդրումների հաշվառման այլ համապարփակ եկամուտների գծով իրացված օգուտներ»:
Վերադասակարգման ճշգրտումները նախապես՝ ընթացիկ կամ նախորդ ժամանակաշրջաններում, այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում ճանաչված և ընթացիկ ժամանակաշրջանում սեփական կապիտալից շահույթին կամ վնասին վերադասակարգված գումարներն են։ Վերադասակարգման ճշգրտումների հաշվապահական հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական հաշվետվությունների ներկայացում» ՀՀՄՍ 1-ում, «Արտարժույթի փոխանակման փոխարժեքի փոփոխությունների հետևանքները» ՀՀՄՍ 21-ում, «Ներդրումներ ասոցիացված կազմակերպություններում և համատեղ ձեռնարկումներում» ՀՀՄՍ 28-ում, «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվ 642 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված օգուտներ»
642 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված օգուտներ» հաշիվը նախատեսված է իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով վերաչափվող պարտքային ֆինանսական ակտիվների իրական արժեքով վերաչափումներից և ակնկալվող պարտքային կորուստներից՝ նախապես (ընթացիկ կամ նախորդ ժամանակաշրջաններում) այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում ճանաչված և սեփական կապիտալում կուտակված օգուտներից ընթացիկ ժամանակաշրջանում շահույթին կամ վնասին վերադասակարգված գումարների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Պարտքային գործիքները որպես իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող դասակարգման, դրանց ճանաչման, չափման` ներառյալ այլ համապարփակ եկամուտների և ծախսերի վերադասակարգման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվը պասիվային է, կրեդիտում արտացոլվում են ընթացիկ ժամանակաշրջանում իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիք հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների գծով իրական արժեքով վերաչափումից իրացված օգուտները, իսկ դեբետում՝ դրանց դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
642 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված օգուտներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիք հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված օգուտների՝ ներառյալ ակնկալվող պարտքային կորուստներից, վերադասակարգումը սեփական կապիտալից շահույթին կամ վնասին (որպես վերադասակարգման ճշգրտում)՝ տվյալ ֆինանսական ակտիվի ապաճանաչման, ինչպես նաև որպես իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով վերաչափվող վերադասակարգման ժամանակ |
772 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» |
642 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված օգուտներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ֆինանսական ակտիվների վերաչափումների և ակնկալվող պարքային կորուստների գծով իրացված օգուտների գծով վերադասակարգման ճշգրտումների դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 643 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. հեջավորման գործիքների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված օգուտներ»
643 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. հեջավորման գործիքների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված օգուտներ» հաշիվը նախատեսված է իրական արժեքի և դրամական հոսքերի հեջերի ժամանակ որպես հեջավորման գործիք նախատեսված ֆինանսական ակտիվների և պարտավորությունների իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտների, ինչպես նաև հեջավորման ծախսումների գծով պահուստի (օպցիոնի ժամանակային արժեք, ֆորվարդի ֆորվարդային տարր)՝ նախապես (ընթացիկ կամ նախորդ ժամանակաշրջաններում) այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում ճանաչված և սեփական կապիտալում կուտակված օգուտներից ընթացիկ ժամանակաշրջանում շահույթին կամ վնասին վերադասակարգված գումարների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտների հաշվապահական հաշվառման մեջ արտացոլման մոտեցումները (մասնավորապես՝ ճանաչումը այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում, կուտակումը սեփական կապիտալում և վերադասակարգումը շահույթում կամ վնասում) նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 39-ում։
Հաշիվը պասիվային է, կրեդիտում արտացոլվում են ընթացիկ ժամանակաշրջանում սեփական կապիտալից շահույթին կամ վնասին վերադասակարգված՝ հեջավորման գործիքների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված օգուտները, իսկ դեբետում՝ դրանց դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
643 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. հեջավորման գործիքների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված օգուտներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Հեջավորման գործիքների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված օգուտների, ինչպես նաև հեջավորման ծախսումների գծով պահուստի (օպցիոնի ժամանակային արժեք, ֆորվարդի ֆորվարդային տարր) վերադասակարգումը սեփական կապիտալից շահույթին կամ վնասին (որպես վերադասակարգման ճշգրտում)՝ այն ժամանակաշրջանում կամ ժամանակաշրջաններում, որոնցում հեջավորված կանխատեսված գործարքն է ազդում շահույթի կամ վնասի վրա (օրինակ՝ երբ տեղի է ունենում կանխատեսված վաճառք) կամ, երբ հեջավորված կանխատեսված գործարքի արդյունքում ճանաչված ակտիվը կամ պարտավորությունն է ազդում շահույթի կամ վնասի վրա |
773 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» |
643 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. հեջավորման գործիքների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված օգուտներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում հեջավորման գործիքների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված օգուտների գծով վերադասակարգման ճշգրտումների դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 644 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից իրացված օգուտներ»
644 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից իրացված օգուտներ» հաշիվը նախատեսված է արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից՝ նախապես (ընթացիկ կամ նախորդ ժամանակաշրջաններում) այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում ճանաչված և սեփական կապիտալում կուտակված օգուտներից ընթացիկ ժամանակաշրջանում շահույթին կամ վնասին վերադասակարգված գումարների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային օգուտները ներառում են արտերկրյա ստորաբաժանումների (մասնաճյուղերի) ֆինանսական հաշվետվությունների վերահաշվարկումից առաջացող փոխարժեքային տարբերություններից օգուտները, և արտերկրյա ստորաբաժանումներում զուտ ներդրման հեջում հեջավորման գործիքի գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտները (այնքանով, որքանով հեջը գնահատվում է որպես արդյունավետ)։ Այդպիսի փոխարժեքային տարբերություններ կարող են առաջանալ, երբ արտերկրյա ստորաբաժանման (մասնաճյուղի) ֆունկցիոնալ արժույթը տարբեր է հաշվետու կազմակերպության ֆունկցիոնալ արժույթից։
Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից օգուտների հաշվապահական հաշվառման մեջ արտացոլման մոտեցումները (ճանաչումը այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում, կուտակումը սեփական կապիտալում և վերադասակարգումը շահույթում կամ վնասում) նկարագրված են «Արտարժույթի փոխանակման փոխարժեքի փոփոխությունների հետևանքները» ՀՀՄՍ 21-ում և «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվը պասիվային է, կրեդիտում արտացոլվում են ընթացիկ ժամանակաշրջանում սեփական կապիտալից շահույթին կամ վնասին վերադասակարգված՝ արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից իրացված օգուտները, իսկ դեբետում՝ դրանց դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
644 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից իրացված օգուտներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների Բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից իրացված օգուտների վերադասակարգումը սեփական կապիտալից շահույթին կամ վնասին (որպես վերադասակարգման ճշգրտում)՝ արտերկրյա ստորաբաժանման օտարման ժամանակ |
774 «Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» |
644 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից իրացված օգուտներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից իրացված օգուտների գծով վերադասակարգման ճշգրտումների դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 646 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ․ բաժնեմասնակցության մեթոդով ներդրումների հաշվառման այլ համապարփակ եկամուտների գծով իրացված օգուտներ»
646 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ․ բաժնեմասնակցության մեթոդով ներդրումների հաշվառման այլ համապարփակ եկամուտների գծով իրացված օգուտներ» հաշիվը նախատեսված է բաժնեմասնակցության մեթոդով ներդրումների հաշվառումից առաջացած վերադասակարգվող այլ համապարփակ եկամուտների ընթացիկ ժամանակաշրջանում շահույթին կամ վնասին վերադասակարգված գումարների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Ներդրումները բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառելու՝ ներառյալ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքների հետագա վերադասակարգման մոտեցումները նկարագրված են «Ներդրումներ ասոցիացված կազմակերպություններում և համատեղ ձեռնարկումներում» ՀՀՄՍ 28-ում։
Հաշիվը պասիվային է, կրեդիտում արտացոլվում են ընթացիկ ժամանակաշրջանում սեփական կապիտալից շահույթին կամ վնասին վերադասակարգված՝ ներդրումները բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառումից առաջացած իրացված օգուտները, իսկ դեբետում՝ դրանց դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
646 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ․ բաժնեմասնակցության մեթոդով ներդրումների հաշվառման այլ համապարփակ եկամուտների գծով իրացված օգուտներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների Բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Բաժնեմասնակցության մեթոդով ներդրումների հաշվառումից առաջացած այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքների վերադասակարգումը սեփական կապիտալից շահույթին կամ վնասին (որպես վերադասակարգման ճշգրտում) |
776 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներից գծով այլ համապարփակ ծախսեր» |
646 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ․ բաժնեմասնակցության մեթոդով ներդրումների հաշվառման այլ համապարփակ եկամուտների գծով իրացված օգուտներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում բաժնեմասնակցության մեթոդով ներդրումների հաշվառումից առաջացած այլ համապարափակ ֆինանսական արդյունքների գծով իրացված օգուտների վերադասակարգման ճշգրտումների դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
ԽՈՒՄԲ 67 «ԱՅԼ ՀԱՄԱՊԱՐՓԱԿ ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ԱՐԴՅՈՒՆՔՈՒՄ ՃԱՆԱՉՎՈՂ ԵԿԱՄՈՒՏՆԵՐ»
67 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում ճանաչվող եկամուտներ» խումբն իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները` 671 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից օգուտներ», 672 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ», 673 «Հեջավորման գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ», 674 «Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային օգուտներ», 675 «Սահմանված հատուցումների պլանի գծով զուտ պարտավորության (ակտիվների) վերաչափումից օգուտներ», 676 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ եկամուտներ», 677 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով եկամուտներ»:
Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում ճանաչվող եկամուտների հաշվապահական հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են, մասնավորապես, «Ֆինանսական հաշվետվությունների ներկայացում» ՀՀՄՍ 1-ում, «Շահութահարկեր» ՀՀՄՍ 12-ում, «Հիմնական միջոցներ» ՀՀՄՍ 16-ում, «Աշխատակիցների հատուցումներ» ՀՀՄՍ 19-ում, «Արտարժույթի փոխանակման փոխարժեքի փոփոխությունների հետևանքները» ՀՀՄՍ 21-ում «Ներդրումներ ասոցիացված կազմակերպություններում և համատեղ ձեռնարկումներում» ՀՀՄՍ 28-ում«Ոչ նյութական ակտիվներ» ՀՀՄՍ 38-ում, «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվ 671 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից օգուտներ»
671 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» հաշիվը նախատեսված է հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից, ինչպես նաև արժեզրկման հակադարձումից չիրացված օգուտների (այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում ճանաչվող) վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից և արժեզրկման հակադարձումից օգուտների հաշվապահական հաշվառման մեջ արտացոլման մոտեցումները (մասնավորապես՝ այն, թե օգուտի ո՞ր մասն է ենթակա ճանաչման շահույթում կամ վնասում, և ո՞ր մասը՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում) նկարագրված են «Հիմնական միջոցներ» ՀՀՄՍ 16-ում և «Ոչ նյութական ակտիվներ» ՀՀՄՍ 38-ում:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում է հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից (զուտ կամ համախառն) հաշվեկշռային արժեքի աճը, արժեզրկման հակադարձումից օգուտը (որը ենթակա է ճանաչման որպես այլ համապարփակ եկամուտ), իսկ դեբետում՝ վերագնահատման հետևանքով կուտակված մաշվածության (ամորտիզացիայի) ավելացումը, շահութահարկի ճշգրտումը և զուտ աճի փոխանցումը սեփական կապիտալի համապատասխան հաշվին:
671 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 6711 «Հիմնական միջոցների վերագնահատումից օգուտներ», 6712 «Հիմնական միջոցների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ», 6713 «Ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից օգուտներ», 6714 «Ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ», 6715 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից օգուտներ», 6716 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ»:
Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից չիրացված օգուտների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ վերաչափվող ակտիվների խմբերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
671 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատման արդյունքում հաշվեկշռային արժեքի (զուտ կամ համախառն) ավելացման արտացոլում (երբ այդ ավելացումը ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում) |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» 115 «Հողամասեր» 118 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ» 119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ» 131 «Ոչ նյութական ակտիվներ» |
|
2. Վերագնահատված հիմնական միջոցների և ոչ նյութական ակտիվների գծով արժեզրկման հակադարձումից օգուտի արտացոլում (երբ այդ օգուտը ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում) |
124 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների արժեզրկում» 137 «Ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկում» |
|
3. Վերագնահատման մոդելով չափվող հիմնական միջոցների ապատեղակայման և քանդման, ինչպես նաև տեղանքի վերականգնման և նմանատիպ այլ ծախսումների գծով ճանաչված ոչ ընթացիկ պահուստի նվազում (գնահատականների փոփոխության արդյունքում), որը ճանաչվում է որպես վերագնահատումից արժեքի աճ |
423 «Ոչ ընթացիկ պահուստներ» |
671 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից օգուտներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Հիմնական միջոցների և ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճի դեպքում կուտակված մաշվածության (ամորտիզացիայի) գումարի ավելացում |
112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» 121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն» 132 «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» |
|
2. Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից կամ արժեզրկման հակադարձումից օգուտի տեղափոխումը սեփական կապիտալ |
321 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճ» |
Հաշիվ 672 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների ՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ»
672 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների ՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» հաշիվը նախատեսված է ֆինանսական գործիքների (բացառությամբ հեջավորման գործիքների) իրական արժեքների և ակնկալվող պարտքային կորուստների փոփոխություններից այլ համապարփակ եկամուտներում ճանաչման ենթակա օգուտների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ֆինանսական գործիքների արժեքների փոփոխություններն այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչման պահանջները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում են ֆինանսական գործիքների իրական արժեքի փոփոխության օգուտները (կամ դրանց համապատասխան մասը), ինչպես նաև իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիք հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների ակնկալվող պարտքային կորուստները, իսկ դեբետում՝ այդ օգուտների տեղափոխումը սեփական կապիտալի համապատասխան հաշվին:
672 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների ՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 6721 «Կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ներդրումների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ», 6722 «Չկապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ներդրումների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» 6723 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ», 6724 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների գծով արժեզրկումից կորուստներ», 6725 «Իրական արժեքով չափվող ոչ առևտրական ֆինանսական պարտավորությունների պարտքային ռիսկի փոփոխությունից օգուտներ»։
Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից այլ համապարփակ եկամուտների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ գործիքների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
672 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական ակտիվների իրական արժեքով վերաչափումից օգուտների արտացոլում |
144 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 153 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. պարտքային գործիքներ» |
|
2. Սկզբնական ճանաչման պահին որպես իրական արժեքով չափվող նախորոշված ֆինանսական պարտավորությունների իրական արժեքի փոփոխության պարտքային ռիսկին վերաբերող բաղադրիչի արտացոլում |
417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
3. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ֆինանսական ակտիվների ակնկալվող պարտքային կորուստների արտացոլում |
723 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների գծով արժեզրկումից կորուստներ» |
|
4. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ֆինանսական ակտիվը որպես ամորտիզացված արժեքով չափվող վերադասակարգված ակտիվի իրական արժեքով վերաչափումներից չիրացված կորուստների դուրսգրում |
148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
|
5. Որպես իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող վերադասակարգված նախկին ամորտիզացված արժեքով չափվող ֆինանսական ակտիվի ակնկալվող պարտքային կորստների վերադասակարգում |
155 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» 242 «Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ» |
|
6. Ֆինանսական ակտիվների գծով չիրացված կորուստների վերադասակման ճշգրտումների արտացոլում |
742 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված կորուստներ» |
672 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1.Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից այլ համապարփակ եկամուտների տեղափոխումը սեփական կապիտալ |
322 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ» |
|
2. Ֆինանսական ակտիվների գծով չիրացված կորուստների հակադարձումը ֆինանսական ակտիվները վերադասակարգելիս |
322 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների ՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ» |
|
3. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ գծով չիրացված կորուստների վերադասակարգման ճշգրտում |
322 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների ՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ» |
Հաշիվ 673 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ»
673 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» հաշիվը նախատեսված է իրական արժեքի և դրամական հոսքերի հեջերում որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ֆինանսական ակտիվների և պարտավորությունների իրական արժեքով վերաչափումներից չիրացված օգուտների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ֆինանսական ակտիվների և պարտավորությունների՝ իրական արժեքով վերաչափումներից չիրացված օգուտների և կորուստների հաշվապահական հաշվառման մեջ արտացոլման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում են որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ֆինանսական ակտիվների և պարտավորությունների՝ իրական արժեքով վերաչափումներից չիրացված օգուտները (ներառյալ հեջավորման ծախսումների մասը՝ օպցիոնի ժամանակային արժեքի և ֆորվարդի ֆորվարդային տարրի փոփոխությունները), իսկ դեբետում՝ այդ օգուտների տեղափոխումը սեփական կապիտալի համապատասխան հաշվին:
Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ հեջերի և կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
673 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Իրական արժեքի հեջավորման գծով հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտների արտացոլում (երբ հեջավորված հոդված իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող բաժնային ֆինանսական ակտիվ է) |
152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 238 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 415 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 515 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
2. Դրամական հոսքերի հեջավորման գծով հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտների արտացոլում (հեջավորման արդյունավետ մասով) |
152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 238 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 415 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 515 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
3. Հեջավորման ծախսումների գծով՝ ածանցյալ գործիքների իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտների արտացոլում (երբ օպցիոնի միայն ներքին արժեքի փոփոխությունը կամ ֆորվարդի միայն սփոթ տարրի փոփոխությունն են նախորոշվում որպես հեջավորման գործիք, ապա օպցիոնի ժամանակային արժեքի փոփոխության կամ ֆորվարդի ֆորվարդային տարրի փոփոխության չափով) |
152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 238 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 415 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 515 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
4. Հեջավորման գործիքների գծով չիրացված կորուստների վերադասակման ճշգրտումների արտացոլում |
743 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. հեջավորման գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից իրացված կորուստներ» |
673 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտի տեղափոխումը սեփական կապիտալ |
323 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ» |
|
2. Հեջավորման գործիքներ գծով չիրացված կորուստների վերադասակարգման ճշգրտում |
323 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ» |
Հաշիվ 674 «Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային օգուտներ»
674 «Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային օգուտներ» հաշիվը նախատեսված է արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից օգուտների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային օգուտները ներառում են արտերկրյա ստորաբաժանումների (մասնաճյուղերի) ֆինանսական հաշվետվությունների վերահաշվարկումից առաջացող փոխարժեքային տարբերություններից օգուտները, և արտերկրյա ստորաբաժանումներում զուտ ներդրման հեջում հեջավորման գործիքի գծով փոխարժեքային տարբերություններից օգուտները (այնքանով, որքանով հեջը գնահատվում է որպես արդյունավետ)։ Այդպիսի փոխարժեքային տարբերություններ կարող են առաջանալ, երբ արտերկրյա ստորաբաժանման (մասնաճյուղի) ֆունկցիոնալ արժույթը տարբեր է հաշվետու կազմակերպության ֆունկցիոնալ արժույթից։ Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ փոխարժեքային տարբերությունների հաշվապահական հաշվառման մեջ արտացոլման մոտեցումները (ճանաչումը այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում, կուտակումը սեփական կապիտալում և վերադասակարգումը շահույթում կամ վնասում) նկարագրված են «Արտարժույթի փոխանակման փոխարժեքի փոփոխությունների հետևանքները» ՀՀՄՍ 21-ում և «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվը պասիվային է, մասնավորապես, կրեդիտում արտացոլվում են արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային օգուտները, իսկ դեբետում՝ այդ օգուտների տեղափոխումը սեփական կապիտալի համապատասխան հաշվին:
Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային օգուտների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ արտերկրյա ստորաբաժանումների և կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
674 «Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային օգուտներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Արտերկրյա ստորաբաժանման (մասնաճյուղի) ակտիվների և պարտավորությունների (դրամային և ոչ դրամային) փակման (տարեվերջյան) փոխարժեքով վերահաշվարկումից ակտիվների ավելացում կամ պարտավորությունների նվազում |
Արտերկրյա ստորաբաժանման (մասնաճյուղի) ակտիվները և պարտավորությունները հաշվառող համապատասխան հաշիվներ |
|
2. Արտերկրյա ստորաբաժանումում (մասնաճյուղում) զուտ ներդրման արդյունավետ հեջում հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից (փոխարժեքային) օգուտների արտացոլում |
152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 415 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
3. Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային կորուստների գծով վերադասակարգման ճշգրտումների արտացոլում |
744 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից իրացված կորուստներ» |
674 «Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային օգուտներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային օգուտի տեղափոխումը սեփական կապիտալ |
324 «Փոխարժեքային տարբերություններ՝ կապված արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ» |
|
2. Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային չիրացված կորուստների վերադասակարգման ճշգրտում |
324 «Փոխարժեքային տարբերություններ՝ կապված արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ |
Հաշիվ 675 «Սահմանված հատուցումների պլանի գծով զուտ պարտավորության (ակտիվի) վերաչափումից օգուտներ»
675 «Սահմանված հատուցումների պլանի գծով զուտ պարտավորության (ակտիվի) վերաչափումից օգուտներ» հաշիվը նախատեսված է հետաշխատանքային սահմանված հատուցումների պլանների ներքո պարտականության գծով առաջացած ակտուարային օգուտների և պլանների ակտիվների վերաչափումից օգուտների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար։ Սահմանված հատուցումների պլանների հաշվապահական հաշվառումը նկարագրված է «Աշխատակիցների հատուցումներ» ՀՀՄՍ 19-ում:
Հաշիվը պասիվային է, կրեդիտում արտացոլվում են առաջացած սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտավորությունների ակտուարային օգուտները և ակտիվների վերաչափումներից օգուտները, իսկ դեբետում՝ այդ օգուտների տեղափոխումը չբաշխված շահույթին:
Ակտուարային օգուտների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ պլանների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
675 «Սահմանված հատուցումների պլանի գծով զուտ պարտավորության (ակտիվի) վերաչափումից օգուտներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Սահմանված հատուցումների պլանների ներքո պարտականության գծով ակտուարային օգուտների արտացոլում |
424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» |
|
2. Պլանների ակտիվների գծով հատույցի (բացառությամբ զուտ պարտավորության (ակտիվի) նկատմամբ հաշվարկված զուտ տոկոսների) և սահմանաչափի փոփոխության գծով օգուտների արտացոլում |
163 «Սահմանված հատուցումների պլանների ակտիվներ» |
675 «Սահմանված հատուցումների պլանի գծով զուտ պարտավորության (ակտիվի) վերաչափումից օգուտներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Սահմանված հատուցումների պլանների գծով այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչված օգուտների փոխանցումը չբաշխված շահույթին |
342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս)» |
Հաշիվ 676 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ եկամուտներ»
676 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ եկամուտներ» հաշիվը նախատեսված է Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ եկամուտների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար։ Ներդրումների հաշվառման բաժնեմասնակցության մեթոդը նկարագրված է «Ներդրումներ ասոցիացված կազմակերպություններում և համատեղ ձեռնարկումներում» ՀՀՄՍ 28-ում:
Հաշիվը պասիվային է, կրեդիտում արտացոլվում են բաժնեմասնկցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ եկամուտները, իսկ դեբետում՝ այդ եկամուտների տեղափոխումը սեփական կապիտալի համապատասխան հաշվին։
676 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ եկամուտներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 6761 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով վերադասակարգվող այլ համապարփակ եկամուտներ», 6762 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով չվերադասակարգվող այլ համապարփակ եկամուտներ»։
Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ եկամուտների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ներդրումների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
676 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ եկամուտներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ եկամուտների արտացոլում |
141 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ» |
|
2. Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով կորուստների վերադասակարգման ճշգրտումների արտացոլում |
746 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ․ բաժնեմասնակցության մեթոդով ներդրումների հաշվառման այլ համապարփակ ծախսերի գծով իրացված կորուստներ» |
676 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ եկամուտներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ եկամուտների տեղափոխումը սեփական կապիտալ |
326 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներից այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներ» |
|
2. Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով չիրացված կորուստների վերադասակարգման ճշգրտում |
326 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներից այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներ» |
Հաշիվ 677 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով եկամուտներ»
677 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով եկամուտներ» հաշիվը նախատեսված է այլ համապարփակ ծախսերում ճանաչված ցուցանիշների հետաձգված հարկերի գծով այլ համապարփակ եկամուտների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար։ Հետաձգված հարկերի հաշվառման՝ մասնավորապես այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչման պահանջները նկարագրված են «Շահութահարկեր» ՀՀՄՍ 12-ում:
Հաշիվը պասիվային է, կրեդիտում արտացոլվում են այլ համապարփակ եկամուտներում ճանաչման ենթակա հետաձգված հարկերի գումարները, իսկ դեբետում՝ այդ եկամուտների տեղափոխումը սեփական կապիտալի համապատասխան հաշիվներին։
677 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով եկամուտներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 6771 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից շահութահարկի գծով այլ համապարփակ եկամուտ», 6772 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից շահութահարկի գծով այլ համապարփակ եկամուտ», 6773 «Հեջավորման գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից շահութահարկի գծով այլ համապարփակ եկամուտ», 6774 «Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային փոփոխություններից շահութահարկի գծով այլ համապարփակ եկամուտ», 6775 «Սահմանված հատուցումների պլանի գծով զուտ պարտավորության (ակտիվի) վերաչափումից շահութահարկի գծով այլ համապարփակ եկամուտ», 6776 «Ներդրումները բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառումից առաջացող շահութահարկի գծով այլ համապարփակ եկամուտներ»։
Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով եկամուտների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
677 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով եկամուտներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով եկամուտներ արտացոլում |
161 «Հետաձգված հարկային ակտիվներ» 422 «Հետաձգված հարկային պարտավորություններ» |
677 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով եկամուտներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով եկամուտների տեղափոխումը սեփական կապիտալ (բացառությամբ սահմանված հատուցումների պլանի գծով զուտ պարտավորության (ակտիվի) վերաչափումից առաջացող հարկերի) |
321 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործմանն իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճ» 322 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ» 323 «Հեջավորման գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ» 324 «Փոխարժեքային տարբերություններ՝ կապված արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ» 326 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներից այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներ» |
|
2. Սահմանված հատուցումների պլանի գծով զուտ պարտավորության (ակտիվի) վերաչափումից առաջացող հարկերի փոխանցումը չբաշխված շահույթին |
342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս)» |
ԴԱՍ 7 «ԾԱԽՍԵՐ»
Այս դասի հաշիվներն ակտիվային են և նախատեսված են գործառնական գործունեության ծախսերի, շարունակվող գործունեության այլ ծախսերի, ծախսերի, ընդհատված գործունեությունից ծախսերի, վերադասակարգման ճշգրտումներից կորուստների, շահութահարկի գծով ծախսի, այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում ճանաչվող ծախսերի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: 7-րդ՝ «Ծախսեր» դասն իր մեջ ներառում է հետևյալ խմբերը` 71 «Գործառնական գործունեության ծախսեր», 72 «Շարունակվող գործունեության այլ ծախսեր», 73 «Ընդհատված գործունեությունից ծախսեր» 74 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. կորուստներ», 75 «Շահութահարկի գծով ծախս (եկամուտ)» և 77 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում ճանաչվող ծախսեր»:
Այս դասի հաշիվները հաշվետու ամսաթվի դրությամբ մնացորդ չեն ունենում:
ԽՈՒՄԲ 71 «ԳՈՐԾԱՌՆԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԾԱԽՍԵՐ»
71 «Գործառնական գործունեության ծախսեր» խումբն արտացոլում է գործառնական ծախսերի նշանակալի մասը և իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները՝ 711 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք», 712 «Իրացման ծախսեր», 713 «Վարչական ծախսեր», 714 «Պաշարների արժեքի իջեցման և կորստի հետ կապված ծախսեր», 715 «Գյուղատնտեսական գործունեությունից ծախսեր» և 719 «Գործառնական այլ ծախսեր»:
Հաշիվ 711 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք»
711 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք» հաշիվը նախատեսված է վաճառված արտադրանքի, ապրանքների, կատարված աշխատանքների, մատուցված ծառայությունների ինքնարժեքի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Հաշվում արտացոլվում են նաև արտադրող կամ դիլեր վարձատուի կողմից ֆինանսական վարձակալության տրված պաշարների ինքնարժեքը՝ հանած չերաշխավորված մնացորդային արժեքի զեղչված գումարը:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեքը, իսկ կրեդիտում՝ գնորդների կողմից հետ վերադարձված արտադրանքի, ապրանքների ինքնարժեքը և իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեքի դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
711 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 7111 «Վաճառված արտադրանքի ինքնարժեք», 7112 «Վաճառված ապրանքների ինքնարժեք», 7113 «Կատարված աշխատանքների ինքնարժեք», 7114 «Մատուցված ծառայությունների ինքնարժեք», 7115 «Վաճառված սպառվող կենսաբանական ակտիվների ինքնարժեք»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ արտադրանքի (ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների) տեսակների, ստորաբաժանումների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
711 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Իրացված արտադրանքի, ապրանքների աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեքի արտացոլում |
215 «Արտադրանք» 216 «Ապրանքներ» 811 «Հիմնական արտադրություն» 812 «Օժանդակ արտադրություն» |
|
2. Վաճառքի գներով հաշվառված իրացված ապրանքների ինքնարժեքի արտացոլում՝ |
|
|
- վաճառքի գին |
216 «Ապրանքներ» |
|
- վաճառքի գնի և ինքնարժեքի տարբերություն (ճշտանցում) |
217 «Ապրանքների վաճառքի գնի և ինքնարժեքի տարբերություն» |
|
3. Իրացված սպառվող կենսաբանական ակտիվների ինքնարժեքի արտացոլում |
212 «Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ» |
|
4. Պայմանագրի կնքման կամ կատարման ծախսումներ գծով ընթացիկ ակտիվների ճանաչումը որպես ծախս (թողարկված արտադրանքի, կատարված աշխատանքի կամ ծառայության ինքնարժեք) |
165 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիա» 262 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվներ» |
711 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Գնորդների կողմից հետ վերադարձված արտադրանքի, ապրանքների մուտքագրում՝ վերադարձման իրավունքով վաճառված ապրանքների գնահատված հետվերադարձը գերազանցող մասով |
215 «Արտադրանք» 216 «Ապրանքներ» 814 «Խոտան և դրա շտկման ծախսումներ» |
|
2. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում իրացված արտադրանքի (ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների) ինքնարժեքի դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 712 «Իրացման ծախսեր»
712 «Իրացման ծախսեր» հաշիվը նախատեսված է արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների իրացման հետ կապված ծախսերի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է իրացման ծախսերի գումարը, իսկ կրեդիտում՝ դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
712 «Իրացման ծախսեր» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 7121 «Աշխատանքի վճարման ծախսեր, սոցիալական ապահովության վճարներ», 7122 «Հիմնական միջոցների և ոչ նյութական ակտիվների մաշվածության (ամորտիզացիայի), դրանց նորոգման և սպասարկման գծով ծախսեր», 7123 «Պահեստում գտնվող արտադրանքի, ապրանքների փաթեթավորման, տարայի, տեսակավորման, պահպանման ծախսեր», 7124 «Արտադրանքի, ապրանքների իրացման տրանսպորտային և ապահովության ծախսեր», 7125 «Կոմիսիոն և կոնսիգնացիոն վարձատրություն», 7126 «Մարկետինգի և գովազդի ծախսեր», 7127 «Վաճառված ապրանքների, արտադրանքի երաշխիքային սպասարկման և վերանորոգման գծով ծախսեր», 7129 «Իրացման այլ ծախսեր»:
Իրացման ծախսերի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ իրացման սեգմենտների, ստորաբաժանումների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
712 «Իրացման ծախսեր» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Աշխատանքի վճարման, սոցիալական ապահովության վճարների գծով ծախսերի արտացոլում |
527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» 525 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով» |
|
2. Հետաշխատանքային հատուցումների պլանների գծով ծախսերի արտացոլում |
424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» |
|
3. Հիմնական միջոցների և ոչ նյութական ակտիվների մաշվածության (ամորտիզացիայի) ծախսերի արտացոլում |
112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» 121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն» 132 «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» 135 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» |
|
4. Հիմնական միջոցների նորոգման և սպասարկման գծով ծախսերի արտացոլում |
211 «Նյութեր» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 812 «Օժանդակ արտադրություն» |
|
5. Հիմնական միջոցների և ոչ նյութական ակտիվների վարձակալության ծախսերի արտացոլում՝ երբ կիրառվում է օգտագործման իրավունքի գծով ակտիվի ճանաչման ազատումը |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
6. Պահեստում գտնվող արտադրանքի, ապրանքների փաթեթավորման, տարայի, տեսակավորման գծով նյութական ծախսերի արտացոլում |
211 «Նյութեր» |
|
7. Արտադրանքի, ապրանքների պահպանության և վաճառքի տրանսպորտային ծախսերի արտացոլում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 812 «Օժանդակ արտադրություն» |
|
8. Ապահովության գծով ծախսերի արտացոլում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
9. Կոմիսիոն և կոնսիգնացիոն վարձատրության, մարկետինգի և գովազդի ծախսերի արտացոլում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
10. Առհաշիվ գումարների գծով ծախսերի արտացոլում |
227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» |
|
11. Չփոխհատուցվող հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով ծախսերի արտացոլում |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
|
12. Վաճառվախ ապրանքների երաշխիքային սպասարկման գծով սպասվող ծախսումների արտացոլում |
543 «Ընթացիկ պահուստներ» |
712 «Իրացման ծախսեր» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Հետաշխատանքային հատուցումների պլանների գծով ծախսերի ճշգրտում |
424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» |
|
2. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում իրացման ծախսերի դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 713 «Վարչական ծախսեր»
713 «Վարչական ծախսեր» հաշիվը նախատեսված է վարչական (կազմակերպության համար ընդհանուր նշանակության այլ պայմանական հաստատուն) ծախսերի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է վարչական ծախսերի գումարը, իսկ կրեդիտում՝ դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
713 «Վարչական ծախսեր» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները` 7131 «Աշխատանքի վճարման ծախսեր, սոցիալական ապահովության վճարներ», 7132 «Հիմնական միջոցների և ոչ նյութական ակտիվների մաշվածության (ամորտիզացիայի), դրանց նորոգման և սպասարկման ծախսեր», 7133 «Գործուղման և ներկայացուցչական ծախսեր», 7134 «Փոստի և հեռահաղորդակցության ծախսեր», 7135 «Գրասենյակային և կոմունալ ծախսեր», 7136 «Աուդիտորական և խորհրդատվական ծախսեր», 7137 «Բանկային ծառայությունների ծախսեր, ապահովության ծախսեր», 7138 «Չփոխհատուցվող հարկերից ծախսեր», 7139 «Վարչական այլ ծախսեր»:
713 «Վարչական ծախսեր» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Աշխատանքի վճարման, սոցիալական ապահովության վճարների գծով ծախսերի արտացոլում |
527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» 525 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով» |
|
2. Հետաշխատանքային հատուցումների պլանների գծով ծախսերի արտացոլում |
424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» |
|
3. Հիմնական միջոցների մաշվածության և ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիայի ծախսերի արտացոլում |
112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» 121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն» 132 «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» 135 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» |
|
4. Հիմնական միջոցների նորոգման և սպասարկման ծախսերի արտացոլում |
211 «Նյութեր» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 812 «Օժանդակ արտադրություն» |
|
5. Հիմնական միջոցների և ոչ նյութական ակտիվների վարձակալության ծախսերի արտացոլում՝ երբ կիրառվում է օգտագործման իրավունքի գծով ակտիվի ճանաչման ազատումը |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
6. Գործուղման և ներկայացուցչական ծախսերի արտացոլում |
227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 256 «Դրամական փաստաթղթեր» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
7. Փոստի և հեռահաղորդակցության ծախսերի արտացոլում |
227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 256 «Դրամական փաստաթղթեր» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
8. Գրասենյակային և կոմունալ ծախսերի արտացոլում |
211 «Նյութեր» 224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
9. Աուդիտորական, խորհրդատվական և բանկային ծառայությունների ծախսերի, ապահովության ծախսերի արտացոլում |
224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
10. Չփոխհատուցվող հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով ծախսերի արտացոլում |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
713 «Վարչական ծախսեր» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Հետաշխատանքային հատուցումների պլանների գծով ծախսերի ճշգրտում |
424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» |
|
2. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում վարչական ծախսերի դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 714 «Պաշարների արժեքի իջեցման և կորստի հետ կապված ծախսեր»
714 «Պաշարների արժեքի իջեցման և կորստի հետ կապված ծախսեր» հաշիվը նախատեսված է պաշարների արժեքի՝ մինչև իրացման զուտ արժեքը նվազեցվող գումարների և արտադրության ընթացքում առաջացող կուրուստների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Պաշարների արժեքի իջեցման և կորուստների վերաբերյալ ճանաչման և չափման պահանջները նկարագարված են «Պաշարներ» ՀՀՄՍ 2-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում են պաշարների արժեքի գծով ծախսերը, արտադրական ծախսումների սովորական (նորմալ) մակարդակը գերազանցող ծախսերը և խոտանված արտադրանքին վերագրվող ծախսերը, իսկ դեբետում՝ դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
714 «Պաշարների արժեքի իջեցման և կորստի հետ կապված ծախսեր» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 7141 «Ապրանքների արժեքի իջեցման գծով ծախսեր», 7142 «Պատրաստի արտադրանքի արժեքի իջեցման գծով ծախսեր», 7143 «Անավարտ արտադրանքի արժեքի իջեցման գծով ծախսեր», 7144 «Հումքի և նյութերի արժեքի իջեցման գծով ծախսեր», 7145 «Արտադրական ծախսումների սովորական (նորմալ) մակարդակը գերազանցող ծախսեր», 7146 «Խոտանված արտադրանքի հետ կապված ծախսեր»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
714 «Պաշարների արժեքի իջեցման և կորստի հետ կապված ծախսեր» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Պաշարների արժեքի նվազումների արտացոլում |
218 «Պաշարների արժեքի նվազում» |
|
2. Արտադրական ծախսումների սովորական (նորմալ) մակարդակը գերազանցող ծախսերի դուրս գրում |
811 «Հիմնական արտադրություն» 812 «Օժանդակ արտադրություն» 813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» |
|
3. Խոտանված արտադրանքի հետ կապված ծախսերի արտացոլում |
811 «Հիմնական արտադրություն» 812 «Օժանդակ արտադրություն» 814 «Խոտան և դրա շտկման ծախսումներ» |
714 «Պաշարների արժեքի իջեցման և կորստի հետ կապված ծախսեր» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում պաշարների արժեքի իջեցման և կորստի հետ կապված ծախսերի դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 715 «Գյուղատնտեսական գործունեությունից ծախսեր»
715 «Գյուղատնտեսական գործունեությունից ծախսեր» հաշիվը նախատեսված է գյուղատնտեսական գործունեությունից ծախսերի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Գյուղատնտեսական գործունեությունից ծախսերը ներառում են գյուղատնտեսական գործունեության վրա կատարվող ծախսումները, կենսաբանական ակտիվների «իրական արժեք՝ հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից կորուստը, սկզբնական արժեքի հիմունքով չափվող կենսաբանական ակտիվների արժեզրկումից կորուստները։
Հաշիվը ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է գյուղատնտեսական գործունեությունից ծախսերի գումարը, իսկ կրեդիտում՝ այդ ծախսերի դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին: Գյուղատնտեսական գործունեությունից ծախսերի ճանաչման և չափման մոտեցումները նկարագրված են «Գյուղատնտեսություն» ՀՀՄՍ 41-ում։
715 «Գյուղատնտեսական գործունեությունից ծախսեր» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 7151 «Գյուղատնտեսական գործունեության ծախսումներ», 7152 «Կենսաբանական ակտիվները «իրական արժեք՝ հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից կորուստներ՝ պայմանավորված գնի փոփոխությամբ», 7153 «Կենսաբանական ակտիվները «իրական արժեք՝ հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից կորուստներ՝ պայմանավորված ֆիզիկական փոփոխությամբ», 7154 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող կենսաբանական ակտիվների արժեզրկումից կորուստներ», 7159 «Գյուղատնտեսական գործունեության գծով այլ ծախսեր»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ կենսաբանական ակտիվների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
715 «Գյուղատնտեսական գործունեությունից ծախսեր» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Գյուղատնտեսական գործունեության վրա կատարվող ծախսումների ծախսագրում |
811 «Հիմնական արտադրություն» 812 «Օժանդակ արտադրություն» |
|
2. Կենսաբանական ակտիվների «իրական արժեք՝ հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից կորուստ (պայմանավորված գնի և (կամ) ֆիզիկական փոփոխությամբ) |
116 «Կենսաբանական ակտիվներ» 212 «Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ» |
|
3. Սկզբնական արժեքով հաշվառվող կենսաբանական ակտիվների արժեզրկման արտացոլում |
124 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների արժեզրկում» |
715 «Գյուղատնտեսական գործունեությունից ծախսեր» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում գյուղատնտեսական գործունեությունից ծախսերի դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 719 «Գործառնական այլ ծախսեր»
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» հաշիվը նախատեսված է գործառնական այլ ծախսերի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում է գործառնական այլ ծախսերի գումարը, իսկ կրեդիտում՝ դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 7191 «Այլ պաշարների օտարումից ծախսեր», 7192 «Գործառնական վարձակալության տրված հիմնական միջոցների և ներդրումային գույքի մաշվածության ծախսեր», 7193 «Դեբիտորական պարտքերի և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկումից կորուստներ», 7194 «Ծախսեր տույժերից, տուգանքներից, դատական ծախսեր», 7195 «Արժեքների պակասորդներ և փչացումից կորուստներ», 7196 «Հետազոտության և մշակման ծախսեր», 7197 «Հիմնական միջոցների լուծարման ծախսեր», 7199 «Գործառնական այլ ծախսեր»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Վաճառված (օտարված) այլ պաշարների ինքնարժեքի արտացոլում |
211 «Նյութեր» 214 «Անավարտ արտադրություն» |
|
2. Տրված կանխավճարների և պայմանագրի կնքման կամ կատաման ծախսումների գծով ակտիվների արժեզրկումներ |
168 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ» 263 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ» |
|
3. Գործառնական վարձակալության տրված հիմնական, միջոցների, ներդրումային գույքի և ոչ նյութական ակտիվների մաշվածության (ամորտիզացիայի) ծախսերի արտացոլում՝ երբ համարվում է գործառնական գործունեություն |
112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» 123 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումային գույքի մաշվածություն» 132 «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» |
|
4. Տույժերից, տուգանքներից ծախսերի, դատական ծախսերի արտացոլում |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
5. Հարկերի գծով հաշվարկված տույժերի և տուգանքների հաշվեգրում |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
|
6. Արժեքների պակասորդների և փչացումից կորուստների արտացոլում |
Համապատասխան նյութական ակտիվները հաշվառող հաշիվներ |
|
7․ Պահուստների փոխհատուցման գծով ակտիվների գնահատականի նվազեցման արտացոլում |
169 «Պահուստների փոխհատուցման գծով ոչ ընթացիկ ակտիվներ» 264 «Պահուստների փոխհատուցման գծով ընթացիկ ակտիվներ» |
|
8. Արտարժույթի փոխանակման հետ կապված ծախսեր (փոխանակման փոխարժեքի և հաշվարկային փոխարժեքի տարբերությունից) |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
9. Անբարենպաստ պայմանագրերի այլ պահուստների արտացոլում |
423 «Ոչ ընթացիկ պահուստներ» 543 «Ընթացիկ պահուստներ» |
|
10. Դեբիտորական պարտքերի և պայմանագրի գծով ակտիվների ակնկալվող պարտքային կորուստների արտացոլում |
229 «Դեբիտորական պարտքերի և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» |
|
11. Հիմնական միջոցների կառուցման (ստեղծման) ծախսումների սկզբնական արժեքը չավելացնող մասի՝ ժամանակաշրջանի ծախս ճանաչումը (նյութերի, աշխատուժի և այլ ծախսումների՝ նորմալ մակարդակից բարձր ծախսումները) |
821 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների (ստեղծման) ծախսումներ» |
|
12. Հետազոտության ծախսումների, ինչպես նաև մշակման չկապիտալացվող ծախսումների դուրս գրումը որպես ժամանակաշրջանի ծախս |
824 «Ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումներ» |
|
13. Հիմնական միջոցների և ոչ նյութական ակտիվների վրա կատարվող հետագա ծախսումների չկապիտալացվող մասի դուրս գրումը որպես ժամանակաշրջանի ծախս |
823 «Հիմնական միջոցների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» 825 «Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» |
|
14. Այլ ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների ստեղծման ծախսումների, ինչպես նաև դրանց վրա կատարվող հետագա ծախսումների չկապիտալացվող մասի դուրս գրումը որպես ժամանակաշրջանի ծախս |
826 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ստեղծման ծախսումներ» |
|
15. Ժամանակավորապես շահագործումից հանված հիմնական միջոցների պահպանման ծախսերի արտացոլում |
211 «Նյութեր» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 525 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով» 527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» 812 «Օժանդակ արտադրություն» |
|
16. Հիմնական միջոցների լուծարման ծախսերի արտացոլում |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 525 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով» 527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» |
|
17. Հարկային նպատակներով կրեդիտորական պարտքերի դուրս գրումից՝ նախկինում հաշվանցված ԱԱՀ-ի որպես պարտավորություն ձևակերպում |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
|
18. Հանգստյան տների և առողջարանների ուղեգրերի ծախս ճանաչում |
256 «Դրամական փաստաթղթեր» |
|
19. Առհաշիվ գումարների գծով ծախսերի արտացոլում |
227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» |
|
20. Եկամուտներին վերաբերող շնորհների վերադարձում՝ չմարված (դեռևս եկամուտ չճանաչված) մնացորդը գերազանցող գումարով |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում գործառնական այլ ծախսերի դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
ԽՈՒՄԲ 72 «ՇԱՐՈՒՆԱԿՎՈՂ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԱՅԼ ԾԱԽՍԵՐ»
72 «Շարունակվող գործունեության այլ ծախսեր» խումբն իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները` 721 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից ծախսեր», 722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումից ծախսեր», 723 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների գծով արժեզրկումից կորուստներ», 724 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից կորուստներ», 725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ», 726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ», 727 «Ֆինանսական ծախսեր», 728 «Անհատույց տրված ակտիվների գծով ծախսեր» և 729 «Այլ ծախսեր»:
Հաշիվ 721 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից ծախսեր»
721 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից ծախսեր» հաշիվը նախատեսված է ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից հետ կապված ծախսերի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում է ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից ծախսերի գումարը, իսկ կրեդիտում՝ դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
721 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից ծախսեր» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 7211 «Հիմնական միջոցների օտարումից ծախսեր», 7212 «Ոչ նյութական ակտիվների օտարումից ծախսեր», 7213 «Օգտագործման իրավունքի գծով ակտիվների օտարումից ծախսեր», 7219 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից ծախսեր»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ոչ ընթացիկ ակտիվների խմբերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
721 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից ծախսեր» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Վաճառված (օտարված) ոչ ընթացիկ ակտիվների հաշվեկշռային արժեքի արտացոլում |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» 115 «Հողամասեր» 116 «Կենսաբանական ակտիվներ» 118 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ» 122 «Ներդրումային գույք» 131 «Ոչ նյութական ակտիվներ» 133 «Անավարտ ոչ նյութական ակտիվներ» 166 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվներ հետաձգված ծախսերի գծով» |
|
2. Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարման հետ կապված ծախսերի արտացոլում |
211 «Նյութեր» 224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 525 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով» 527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» |
|
3. Ֆինանսական վարձակալության տրված ակտիվների հաշվեկշռային արժեքի արտացոլում |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» 115 «Հողամասեր» 122 «Ներդրումային գույք» 131 «Ոչ նյութական ակտիվներ» |
721 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից ծախսեր» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում ոչ ընթացիկ ակտիվների օտարումից ծախսերի դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումից ծախսեր»
722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումից ծախսեր» հաշիվը նախատեսված է ֆինանսական ակտիվների և պարտավորությունների վաճառքներից, այլ կերպ օտարումներից և վերափոխման հետևանքով ապաճանաչումներից ծախսերի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում է ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումից ծախսերի գումարը, իսկ կրեդիտում՝ դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից ծախսեր» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 7221 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների օտարումից ծախսեր», 7222 «Կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումների օտարումից ծախսեր», 7223 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ֆինանսական ակտիվների ապաճանաչումներից ծախսեր», 7224 «Իրական արժեքով չափվող ֆինանսական ակտիվների ապաճանաչումներից ծախսեր», 7225 «Ֆինանսական պարտավորությունների ապաճանաչումներից ծախսեր»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ֆինանսական գործիքների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից ծախսեր» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Վաճառված (օտարված) ֆինանսական ակտիվների հաշվեկշռային արժեքի արտացոլում |
141 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ» 142 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ներդրումներ կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիաներում» 143 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 144 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 145 «Իրական արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ ածանցյալ գործիքներ» 146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 153 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 231 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիքներ» 232 «Իրական արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. ածանցյալ գործիքներ» 233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. պարտքային գործիքներ» 234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 238 «Որպես հեջավորման գործիք նախատեսված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 239 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» |
|
2. «Կարճ վաճառքի» արտացոլում (երբ կազմակերպությունը վաճառում է դեռևս իր տնօրինության տակ չգտնվող արժեթղթեր) |
519 «Այլ ընթացիկ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
3. Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների օտարման հետ կապված ծախսերի արտացոլում |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» |
|
4. Ֆինանսական ակտիվների վերափոխումներից ծախսերի արտացոլումը՝ երբ պայմանների վերափոխումը հանգեցնում է ակտիվի ապաճանաչմանը |
146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
|
5. Ֆինանսական պարտավորությունների ապաճանաչումից՝ ներառյալ պարտքի փոխանցումը, ներումը կամ վերափոխումը (երբ պայմանների վերափոխումը նշանակալի է), ծախսերի արտացոլում |
411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 511 «Ընթացիկ պարտավորություններ․ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 512 «Ընթացիկ պարտավորություններ․ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
722 «Ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից ծախսեր» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում ֆինանսական գործիքների ապաճանաչումներից ծախսերի դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 723 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների գծով արժեզրկումից կորուստներ»
723 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների գծով արժեզրկում կորուստներ» հաշիվը նախատեսված է ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների գծով արժեզրկումից կորուստների վերաբերյալ տեղակատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում է ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների արժեզրկումները, իսկ կրեդիտում՝ դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին: Ֆինանսական գործիքների արժեզրկման և դրանց հակադարձման հաշվառման պահանջները ներկայացված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում և «Ակտիվների արժեզրկում» ՀՀՄՍ 36-ում։
723 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների գծով արժեզրկումից կորուստներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 7231 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումից կորուստներ», 7232 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումից կորուստներ», 7233 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք գումարների արժեզրկումից կորուստներ», 7234 «Կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումների գծով արժեզրկումից կորուստներ», 7235 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով արժեզրկումից կորուստներ», 7239 «Այլ ֆինանսական գործիքների գծով արժեզրկումից կորուստներ»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ֆինանսական գործիքների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
723 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների գծով արժեզրկումից կորուստներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումների արտացոլում՝ բացառությամբ իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ֆինանսական ակտիվների |
155 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» 242 «Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ» |
|
2. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ֆինանսական ակտիվների ակնկալվող պարտքային կորուստների արտացոլում |
772 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» |
|
3. Արտահաշվեկշռային ցուցանիշների (ինչպիսիք են փոխատվության հանձնառությունները կամ կայուն հանձնառությունը) գծով ակնկալվող պարտքային կորուստների արտացոլում |
517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
723 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների գծով արժեզրկումից կորուստներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում ֆինանսական գործիքների արժեզրկման գծով կորուստների դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 724 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից կորուստներ»
724 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» հաշիվը նախատեսված է ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից (վերագնահատումից) ծախսերի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում է ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից վնասների գումարը, իսկ կրեդիտում՝ դրանց դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
724 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 7241 «Հիմնական միջոցների վերագնահատումից կորուստներ», 7242 «Ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից կորուստներ», 7243 «Հիմնական միջոցների գծով արժեզրկումից կորուստներ», 7244 «Ոչ նյութական ակտիվների գծով արժեզրկումից կորուստներ», 7245 «Ներդրումային գույքի վերաչափումից կորուստներ», 7246 «Ներդրումային գույքի գծով արժեզրկումից կորուստներ», 7247 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ոչ ընթացիկ ակտիվների վերաչափումից (արժեզրկումից) կորուստներ», 7248 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից կորուստներ», 7249 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների արժեզրկումից կորուստներ»։
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ վերագնահատվող (վերաչափվող) ակտիվների խմբերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
724 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Հիմնական միջոցների՝ ներառյալ օգտագործման իրավունքի ձևով ստացված, և ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից արժեքի նվազման արտացոլում (երբ այդ նվազումը ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում) |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» 115 «Հողամասեր» 118 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ» 119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ» 131 «Ոչ նյութական ակտիվներ» |
|
2. Ներդրումային գույքի՝ իրական արժեքով վերաչափումից ծախսերի արտացոլում |
122 «Ներդրումային գույք» |
|
3. Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների, գուդվիլի, սկզբնական արժեքի հիմունքով չափվող ներդրումային գույքի, հետաձգված ծախսերի գծով արժեզրկման կորստի արտացոլում |
124 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների արժեզրկում» 136 «Ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկում» 168 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների արժեզրկումներ» |
|
4. Վերագնահատման մոդելով չափվող հիմնական միջոցների ապատեղակայման և քանդման, ինչպես նաև տեղանքի վերականգնման և նմանատիպ այլ ծախսումների գծով ճանաչված ոչ ընթացիկ պահուստի ավելացում (գնահատականների փոփոխության արդյունքում), որը ճանաչվում է որպես վերագնահատումից արժեքի նվազում |
423 «Ոչ ընթացիկ պահուստներ» |
|
5. Որպես վաճառքի համար պահող դասակարգված և ընդհատված գործունեություն չկազմող ոչ ընթացիկ ակտիվների վերաչափումից (արժեզրկումից) կորուստ |
265 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվներ» |
724 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Հիմնական միջոցների` ներառյալ օգտագործման իրավունքի ձևով ստացված, և ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից արժեքի նվազման դեպքում կուտակված մաշվածության (ամորտիզացիայի) գումարի նվազեցում (երբ վերագնահատումից նվազումը ճանաչվում է շահույթում կամ վնասում) |
112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» 121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն» 132 «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» |
|
2. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների և ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից և վերաչափումից ծախսերի դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ»
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» հաշիվը նախատեսված է արտարժույթով դրամային հոդվածների վերահաշվարկումից առաջացած կորուստների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում է արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից առաջացած կորուստների գումարը, իսկ կրեդիտում՝ դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 7251 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից գործառնական գործունեության կորուստներ», 7252 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից ներդրումային գործունեության կորուստներ», 7253 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից ֆինանսավորման գործունեության կորուստներ»։
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ արտարժույթների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Արտարժույթով դրամային հոդվածների վերահաշվարկումից վնասների արտացոլումը |
147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 149 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 153 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 154 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ կամ կորուստներ» 155 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» 221 «Դեբիտորական պարտքեր վաճառքների գծով» 222 «Դեբիտորական պարտքեր այլ եկամուտների գծով» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 228 «Այլ դեբիտորական պարտքեր» 229 «Դեբիտորական պարտքերի և պայմանագրի գծով ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» 234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 236 «Ֆինանսական վարձակալության գծով ստացվելիք համախառն մուտքերի ընթացիկ մաս» 238 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 239 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 241 «Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ կամ կորուստներ» 242 «Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ» 251 «Դրամարկղ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 254 «Այլ հաշիվներ բանկերում» 255 «Դրամական միջոցներ ճանապարհին» 256 «Դրամական փաստաթղթեր» 411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 413 «Վարձակալության գծով համախառն ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» 415 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 416 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 418 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ կամ կորուստներ» 425 «Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» 511 «Ընթացիկ պարտավորություններ․ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 512 «Ընթացիկ պարտավորություններ․ ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 513 «Վարձակալության գծով համախառն ընթացիկ պարտավորություններ» 515 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 516 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 518 «Ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ կամ կորուստներ» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ» 531 «Հետվերադարձման (փոխհատուցման) գծով պարտավորություններ» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
725 «Արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Արտարժույթով արտահայտված ֆինանսական ակտիվների գծով փոխարժեքային տարբերություններից վնասի ճշտում՝ չվաստակած ֆինանսական եկամտի մասով մասով |
151 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» 237 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» |
|
2. Արտարժույթով արտահայտված ֆինանսական պարտավորությունների գծով փոխարժեքային տարբերություններից կորստի ճշտում՝ չկրած տոկոսային ծախսերի մասով |
414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» 514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» |
|
3. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում արտարժույթի փոխարժեքային տարբերություններից առաջացած կորուստների դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ»
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» հաշիվը նախատեսված է ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումներից, սպասվող հոսքերի գնահատականների վերանայումներից, պայմանագրային հոսքերի փոփոխություններից (վերափոխումներից) վնասների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում է ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից/վերափոխումներից վնասների գումարը, իսկ կրեդիտում՝ դրանց դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 7261 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ֆինանսական ակտիվների և պարտավորությունների վերաչափումից կորուստներ», 7262 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ֆինանսական ակտիվների և ֆինանսական պարտավորությունների վերաչափումներից կորուստներ», 7263 «Վարձակալության գծով պարտքերի վերաչափումներից կորուստներ», 7264 «Հեջավորման գործիքների վերաչափումից կորուստներ», 7265 «Ֆինանսական գործիքների վերափոխումներից կորուստներ», 7269 «Ֆինանսական գործիքների այլ վերաչափումներից կորուստներ»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ֆինանսական գործիքների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Ոչ գործառնական ֆինանսական ակտիվների և պարտավորությունների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստների արտացոլում |
143 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 145 «Իրական արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ ածանցյալ գործիքներ» 146 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 152 «Որպես հեջավորման գործիք նախաորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 153 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 231 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ առևտրական նպատակով պահվող բաժնային գործիքներ» 232 «Իրական արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ ածանցյալ գործիքներ» 233 «Իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. պարտքային գործիքներ» 238 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 239 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 415 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 416 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 515 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 516 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
2. Ֆինանսական գործիքների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացած հետաձգված վնասների հետագա ճանաչումը |
154 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» 241 «Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» 418 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» 518 «Ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող հետաձգված օգուտներ և կորուստներ» |
|
3. Ֆինանսական գործիքների գծով սպասվող դրամական հոսքերի գնահատականի վերանայումից կամ պայմանագրի վերափոխումից (երբ վերափոխումը չի հանգեցնում ֆինանսական գործիքի ապաճանաչման) վնասների արտացոլում |
147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 151 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» 153 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 237 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» 239 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» 416 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» 516 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
4. Բաժնեմասնակցության կամ սկզբնական արժեքի մեթոդով հաշվառվող ներդրման որպես իրական արժեքով չափվող ներդրում վերադասակարգումից վնաս՝ երբ ներդրման օբյեկտը դադարում է համարվել կապակցված կողմ (մնացորդային ներդրման իրական արժեքի և հաշվեկշռային արժեքի միջև բացասական տարբերության չափով) |
141 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ» 142 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ոչ ընթացիկ ներդրումներ կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներ» |
|
5. Ամորտիզացված արժեքով չափվող ֆինանսական ակտիվի որպես իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով չափվող ֆինանսական ակտիվ վերադասակարգումից վնաս՝ երբ փոխվում է բիզնես մոդելը (իրական արժեքի և ամորտիզացված արժեքի միջև բացասական տարբերության չափով) |
148 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» 235 «Ամորտիզացված արժեքով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ստացվելիք համախառն մուտքեր» |
|
6. Ֆինանսական վարձակալության գծով սպասվող դրամական հոսքերի գնահատականի վերանայումից կամ պայմանագրի վերափոխումից (երբ վերափոխումը չի հանգեցնում վարձակալության դադարեցմանը կամ դասակարգումը որպես գործառնական վարձակալություն) վնասների արտացոլում |
151 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» 237 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» |
|
7. Վարձակալության վերափոխումից վարձակալի վնասի ճանաչում՝ պայմանավորված վարձակալության դադարեցմամբ կամ վարձակալության վերափոխմամբ (երբ վարձակալության վերափոխման արդյունքում օգտագործման իրավունքը պակասում է ավելի մեծ չափով քան պարտավորությունը) |
119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ» 122 «Ներդրումային գույք» 134 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվներ» |
|
8. ֆինանսական գործիքների ճանաչման պահին իրական արժեքի և գործարքի գնի միջև տարբերությունից առաջացող և անմիջապես շահույթում կամ վնասում ճանաչման ենթակա վնասների արտացոլումը |
|
|
ա) ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ֆինանսական ակտիվների գծով |
151 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» 237 «Չվաստակած ֆինանսական եկամուտ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով» |
|
բ) ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ֆինանսական պարտավորությունների գծով |
411 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 412 «Ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված ոչ ընթացիկ փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 511 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված վարկերի գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» 512 «Ընթացիկ պարտավորություններ. ամորտիզացված արժեքով հաշվառվող ստացված փոխառությունների գծով վճարվելիք համախառն գումարներ» |
|
գ) ամորտիզացված արժեքով չհաշվառվող ֆինանսական ակտիվների և պարտավորությունների գծով |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» Համապատասխան ոչ գործառնական ֆինանսական ակտիվները և ֆինանսական պարտավորությունները հաշվառող հաշիվներ |
726 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների վերաչափումներից կորուստների դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 727 «Ֆինանսական ծախսեր»
727 «Ֆինանսական ծախսեր» հաշիվը նախատեսված է ֆինանսական ծախսերի (ստացված վարկերի, փոխառությունների և վարձակալության հետ կապված չկապիտալացվող ծախսերի, պահուստների՝ ներառյալ սահմանված հատուցումների գծով տոկոսային ծախսի, պայմանագրի գծով պարտավորությունների, որպես պարտավորություն դասակարգված արտոնյալ բաժնետոմսերի գծով շահաբաժինների և տոկոսների) վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Տոկոսների հաշվարկը կատարվում է ըստ «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ի։
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ֆինանսական ծախսերի գումարը, իսկ կրեդիտում՝ դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
727 «Ֆինանսական ծախսեր» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 7271 «Վարկերի և փոխառությունների գծով տոկոսային ծախսեր՝ հաշվի առած գործարքի հետ կապված ծախսումները», 7272 «Վարձակալության գծով տոկոսային ծախսեր», 7273 «Ստացված երկարաժամկետ կանխավճարների գծով տոկոսային ծախսեր», 7274 «Պահուստների զեղչման ազդեցության ճշգրտման հետևանքով առաջացած տոկոսային ծախսեր», 7275 «Որպես պարտավորություն դասակարգված արտոնյալ բաժնետոմսերի գծով շահաբաժիններ և տոկոսներ»:
Ֆինանսական ծախսերի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ վարկերի, փոխառությունների, վարձակալությունների, կանխավճարների և պահուստների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
727 «Ֆինանսական ծախսեր» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Վարկերի և փոխառությունների (ներառյալ որպես պարտավորություն դասակարգված արտոնյալ բաժնետոմսերի) գծով տոկոսային ծախսերի և շահաբաժիններիհաշվեգրում՝ արդյունավետ տոկոսադրույքի մեթոդով |
414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» 416 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» 516 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
2. Վարձակալության գծով տոկոսների հաշվեգրում |
414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» 514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» |
|
3. Պահուստների զեղչման ազդեցության ճշգրտման (զեղչի հետպտույտի) հետևանքով առաջացած տոկոսային ծախսերի արտացոլում |
423 «Ոչ ընթացիկ պահուստներ» 543 «Ընթացիկ պահուստներ» |
|
4. Սահմանված հատուցումների պլանի գծով պարտավորության նկատմամբ հաշվեգրվող տոկոսների արտացոլում |
424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» |
|
5. Պայմանագրի գծով պարտավորությունների նկատմամբ հաշվերգրվող տոկոսների արտացոլում (երբ առկա է նշանակալի ֆինանսավորման բաղադրիչ) |
425 «Պայմանագրի գծով ոչ ընթացիկ պարտավորություններ» 522 «Պայմանագրի գծով ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
6. Ստացված վարկերի, փոխառությունների, վարձակալության գծով պարտավորության ժամկետից շուտ մարման դեպքում հաշվեկշռային արժեքից ավել վճարված գումարների արտացոլում |
251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
727 «Ֆինանսական ծախսեր» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում ֆինանսական ծախսերի դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 728 «Անհատույց տրված ակտիվների գծով ծախսեր»
728 «Անհատույց տրված ակտիվների գծով ծախսեր» հաշիվը նախատեսված է անհատույց տրված ակտիվների գծով ծախսերի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում է անհատույց տրված ակտիվների հաշվեկշռային արժեքը, իսկ կրեդիտում՝ դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ անհատույց տրված ակտիվների խմբերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
728 «Անհատույց տրված ակտիվների գծով ծախսեր» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Անհատույց տրված ակտիվների հաշվեկշռային արժեքի արտացոլում |
Համապատասխան ակտիվները հաշվառող հաշիվներ |
|
2. Ակտիվների անհատույց տրամադրումից առաջացած ավելացված արժեքի հարկ |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
728 «Անհատույց տրված ակտիվների գծով ծախսեր» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում անհատույց տրված ակտիվների գծով ծախսերի դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 729 «Այլ ծախսեր»
729 «Այլ ծախսեր» հաշիվը նախատեսված է այլ ծախսերի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է այլ ծախսերի գումարը, իսկ կրեդիտում՝ դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
729 «Այլ ծախսեր» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 7291 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով վնասի բաժնեմասը», 7292 «Գործառնական վարձակալության տրված հիմնական միջոցների և ներդրումային գույքի մաշվածության ծախսեր», 7293 «Ոչ գործառնական դեբիտորական պարտքերի արժեզրկումից կորուստներ», 7299 «Այլ ծախսեր»
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
729 «Այլ ծախսեր» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Սկզբնական արժեքով հաշվառվող վարձակալության չհանձնված ներդրումային գույքի մաշվածության ծախսերի արտացոլում |
123 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումային գույքի մաշվածություն» |
|
2. Ակտիվներին վերաբերող շնորհների վերադարձում՝ չմարված (դեռևս եկամուտ չճանաչված) մնացորդը գերազանցող գումարով |
252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» |
|
3. Գործառնական վարձակալության տրված հիմնական, միջոցների, ներդրումային գույքի և ոչ նյութական ակտիվների մաշվածության (ամորտիզացիայի) ծախսերի արտացոլում՝ երբ համարվում է ներդրումային գործունեություն |
112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» 123 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումային գույքի մաշվածություն» 132 «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» |
|
4. Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով ծախսերի արտացոլում |
141 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ» |
729 «Այլ ծախսեր» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում այլ ծախսերի դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
ԽՈՒՄԲ 73 «ԸՆԴՀԱՏՎԱԾ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ԾԱԽՍԵՐ»
73 «Ընդհատված գործունեությունից ծախսեր» խումբն իր մեջ ներառում է 731 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք՝ ընդհատված գործունեությունից», 732 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից ծախսեր», 733 «Շահութահարկ ընդհատված գործունեության գծով» առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները:
Ընդհատված գործունեության հասկացությունը, դրան վերաբերող ծախսերի ճանաչման, չափման և ներկայացման գծով առանձնահատկությունները սահմանված են «Վաճառքի համար պահվող ոչ ընթացիկ ակտիվներ և ընդհատված գործունեություն» ՖՀՄՍ 5-ում։
Հաշիվ 731 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք՝ ընդհատված գործունեությունից»
731 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք՝ ընդհատված գործունեությունից» հաշիվը նախատեսված է ընդհատված դասակարգված գործառնության վաճառքի ինքնարժեքի (ներառյալ՝ մատուցված ծառայությունների, կատարված աշխատանքների, վաճառված արտադրանքի, ապրանքների ինքնարժեքի) վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Այստեղ չի ներառվում ընդհատված գործունեությունը կազմող՝ օտարված այլ ակտիվների (բացի արտադրանքից, ապրանքներից) ինքնարժեքը (հաշվեկշռային արժեքը)։
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում է ընդհատված գործունեության՝ իրացված արտադրանքի, ապրանքների, կատարված աշխատանքների, մատուցված ծառայությունների ինքնարժեքը, իսկ կրեդիտում՝ դրա դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ընդհատված գործունեության տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
731 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք՝ ընդհատված գործունեությունից» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Ընդհատված գործունեության իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեքի արտացոլում՝ |
212 «Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ» 215 «Արտադրանք» 216 «Ապրանքներ» 265 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվներ» 811 «Հիմնական արտադրություն» 812 «Օժանդակ արտադրություն» |
731 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք՝ ընդհատված գործունեությունից» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում ընդհատված գործունեության իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեքի դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 732 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից ծախսեր»
732 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից ծախսեր» հաշիվը նախատեսված է ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների (ներառյալ՝ հիմնական միջոցներ, անավարտ ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվներ, ոչ նյութական ակտիվներ, պաշարներ և այլն և բացառյալ՝ տվյալ գործունեության առարկա հանդիսացող արտադրանքի, ապրանքների) և պարտավորությունների վաճառքից (օտարումից) և (կամ) վերաչափումից ծախսերի (օգուտների) վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում են ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից ծախսերի (կորստի) գումարները, իսկ կրեդիտում՝ օտարված օտարման խմբի պարտավորությունների փոխանցումը, ինչպես նաև օտարումից և (կամ) վերաչափումից ծախսերի (կորստի) դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
732 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից ծախսեր» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 7321 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից ծախսեր», 7322 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի «իրական արժեք հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից կորուստներ»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ընդհատված գործունեության և այդ գործունեությունը կազմող ակտիվների և պարտավորությունների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
732 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Ընդհատված գործունեությունը կազմող՝ օտարված (կամ հրաժարված) ակտիվների կամ օտարման խմբերի հաշվեկշռային արժեք |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» 115 «Հողամասեր» 116 «Կենսաբանական ակտիվներ» 118 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ» 122 «Ներդրումային գույք» 131 «Ոչ նյութական ակտիվներ» 211 «Նյութեր» 212 «Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ» 214 «Անավարտ արտադրություն» 215 «Արտադրանք» 216 «Ապրանքներ» 265 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվներ» |
|
2. Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի «իրական արժեք հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից (արժեզրկումից) կորուստներ |
265 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված ակտիվներ» |
|
3. Օտարման խմբի պարտավորությունների «իրական արժեք հանած վաճառքի ծախսումներ»-ով վերաչափումից աճը (օտարման խմբի արժեզրկման հակադարձման պարտավորություններին վերագրվող մասով) |
544 «Որպես վաճառքի համար պահվող դասակարգված օտարման խմբում ներառված պարտավորություններ» |
732 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից ծախսեր» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից և (կամ) վերաչափումից ծախսերի դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 733 «Շահութահարկ ընդհատված գործունեության գծով»
733 «Շահութահարկ ընդհատված գործունեության գծով» հաշիվը նախատեսված է ընդհատված գործունեությանը վերաբերող շահութահարկի (ընթացիկ և հետաձգված հարկերի) գծով ծախսի և (կամ) եկամտի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվապասիվային է, դեբետում արտացոլվում են ընդհատված գործունեությանը վերաբերող շահութահարկի գծով ծախսը և շահութահարկի գծով զուտ եկամտի դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին, իսկ կրեդիտում՝ ընդհատված գործունեությանը վերաբերող շահութահարկի գծով եկամուտը և շահութահարկի գծով զուտ ծախսի դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
733 «Շահութահարկ ընդհատված գործունեության գծով» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 7331 «Ընդհատված գործունեության շահույթի կամ վնասի գծով շահութահարկ», 7332 «Ընդհատված գործունեությունը կազմող ակտիվների կամ օտարման խմբերի օտարումից կամ վերաչափումից օգուտի կամ կորստի գծով շահութահարկ»:
733 «Շահութահարկ ընդհատված գործունեության գծով» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Շահութահարկի գծով ծախսի արտացոլում՝ |
|
|
ա) ընթացիկ հարկի մասով՝ |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
|
բ) հետաձգված հարկի մասով՝ |
|
|
- երբ մարվում է հետաձգված հարկային ակտիվը |
161 «Հետաձգված հարկային ակտիվներ» |
|
- երբ առաջանում է հետաձգված հարկային պարտավորություն |
422 «Հետաձգված հարկային պարտավորություններ» |
|
2. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում ընդհատված գործունեությանը վերաբերող շահութահարկի գծով զուտ եկամտի դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
733 «Շահութահարկ ընդհատված գործունեության գծով» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Շահութահարկի գծով ծախսի արտացոլում՝ |
|
|
ա) ընթացիկ հարկի մասով՝ |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
|
բ) հետաձգված հարկի մասով՝ |
|
|
- երբ առաջանում է հետաձգված հարկային ակտիվ |
161 «Հետաձգված հարկային ակտիվներ» |
|
- երբ մարվում է հետաձգված հարկային պարտավորությունը |
422 «Հետաձգված հարկային պարտավորություններ» |
|
2. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում ընդհատված գործունեությանը վերաբերող շահութահարկի գծով զուտ ծախսի դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
ԽՈՒՄԲ 74 «ՎԵՐԱԴԱՍԱԿԱՐԳՄԱՆ ՃՇԳՐՏՈՒՄՆԵՐ. ԿՈՐՈՒՍՏՆԵՐ»
74 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. կորուստներ» խումբն իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները` 742 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված կորուստներ», 743 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. հեջավորման գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից իրացված կորուստներ», 744 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից իրացված կորուստներ», 746 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ․ բաժնեմասնակցության մեթոդով ներդրումների հաշվառման այլ համապարփակ ծախսերի գծով իրացված կորուստներ»:
Վերադասակարգման ճշգրտումները նախապես՝ ընթացիկ կամ նախորդ ժամանակաշրջաններում, այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում ճանաչված և ընթացիկ ժամանակաշրջանում սեփական կապիտալից շահույթին կամ վնասին վերադասակարգված գումարներն են։ Վերադասակարգման ճշգրտումների հաշվապահական հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական հաշվետվությունների ներկայացում» ՀՀՄՍ 1-ում, «Արտարժույթի փոխանակման փոխարժեքի փոփոխությունների հետևանքները» ՀՀՄՍ 21-ում, «Ներդրումներ ասոցիացված կազմակերպություններում և համատեղ ձեռնարկումներում» ՀՀՄՍ 28-ում, «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվ 742 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված կորուստներ»
742 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված կորուստներ» հաշիվը նախատեսված է իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով վերաչափվող պարտքային ֆինանսական ակտիվների իրական արժեքով վերաչափումից՝ նախապես (ընթացիկ կամ նախորդ ժամանակաշրջաններում) այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում ճանաչված և սեփական կապիտալում կուտակված կորուստներից ընթացիկ ժամանակաշրջանում շահույթին կամ վնասին վերադասակարգված գումարների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Պարտքային գործիքները որպես իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող դասակարգման, դրանց ճանաչման, չափման` ներառյալ այլ համապարփակ եկամուտների և ծախսերի վերադասակարգման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում են ընթացիկ ժամանակաշրջանում սեփական կապիտալից շահույթին կամ վնասին վերադասակարգված՝ իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիք հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված կորուստները, իսկ կրեդիտում՝ դրանց դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
742 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված կորուստներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիք հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված վնասների վերադասակարգումը սեփական կապիտալից շահույթին կամ վնասին (որպես վերադասակարգման ճշգրտում)՝ տվյալ ֆինանսական ակտիվի ապաճանաչման, ինչպես նաև որպես իրական արժեքով՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով վերաչափվող վերադասակարգման ժամանակ |
672 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» |
742 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված կորուստներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ֆինանսական ակտիվների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված կորուստների գծով վերադասակարգման ճշգրտումների դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 743 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. հեջավորման գործիքների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված կորուստներ»
743 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. հեջավորման գործիքների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված կորուստներ» հաշիվը նախատեսված է իրական արժեքի և դրամական հոսքերի հեջերի ժամանակ որպես հեջավորման գործիք նախատեսված ֆինանսական ակտիվների և պարտավորությունների իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված կորուստների, ինչպես նաև հեջավորման ծախսումների գծով պահուստի (օպցիոնի ժամանակային արժեք, ֆորվարդի ֆորվարդային տարր)՝ նախապես (ընթացիկ կամ նախորդ ժամանակաշրջաններում) այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում ճանաչված և սեփական կապիտալում կուտակված կորուստներից ընթացիկ ժամանակաշրջանում շահույթին կամ վնասին վերադասակարգված գումարների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստների հաշվապահական հաշվառման մեջ արտացոլման մոտեցումները (մասնավորապես՝ ճանաչումը այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում, կուտակումը սեփական կապիտալում և վերադասակարգումը շահույթում կամ վնասում) նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 39-ում, մասնավորապես 97-100-րդ պարագրաֆներում։
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում են ընթացիկ ժամանակաշրջանում սեփական կապիտալից շահույթին կամ վնասին վերադասակարգված՝ հեջավորման գործիքների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված կորուստները, իսկ կրեդիտում՝ դրանց դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
743 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. հեջավորման գործիքների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված կորուստներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Հեջավորման գործիքների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված կորուստների, ինչպես նաև հեջավորման ծախսումների գծով պահուստի (օպցիոնի ժամանակային արժեք, ֆորվարդի ֆորվարդային տարր) վերադասակարգումը սեփական կապիտալից շահույթին կամ վնասին (որպես վերադասակարգման ճշգրտում)՝ այն ժամանակաշրջանում կամ ժամանակաշրջաններում, որոնցում հեջավորված կանխատեսված գործարքն է ազդում շահույթի կամ վնասի վրա (օրինակ՝ երբ տեղի է ունենում կանխատեսված վաճառք) կամ, երբ հեջավորված կանխատեսված գործարքի արդյունքում ճանաչված ակտիվը կամ պարտավորությունն է ազդում շահույթի կամ վնասի վրա, կամ էլ, երբ այլևս չի ակնկալվում, որ ճանաչված կորուստը հետագա ժամանակաշրջաններում կարող է փոխհատուցվել |
673 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» |
743 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. հեջավորման գործիքների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված կորուստներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում հեջավորման գործիքների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված կորուստների գծով վերադասակարգման ճշգրտումների դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 744 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից իրացված կորուստներ»
744 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից իրացված կորուստներ» հաշիվը նախատեսված է արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից՝ նախապես (ընթացիկ կամ նախորդ ժամանակաշրջաններում) այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում ճանաչված և սեփական կապիտալում կուտակված կորուստներից ընթացիկ ժամանակաշրջանում շահույթին կամ վնասին վերադասակարգված գումարների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային կորուստները ներառում են արտերկրյա ստորաբաժանումների (մասնաճյուղերի) ֆինանսական հաշվետվությունների վերահաշվարկումից առաջացող փոխարժեքային տարբերություններից կորուստները և արտերկրյա ստորաբաժանումներում զուտ ներդրման հեջում հեջավորման գործիքի գծով փոխարժեքային տարբերություններից կորուստները (այնքանով, որքանով հեջը գնահատվում է որպես արդյունավետ)։ Այդպիսի փոխարժեքային տարբերություններ կարող են առաջանալ, երբ արտերկրյա ստորաբաժանման (մասնաճյուղի) ֆունկցիոնալ արժույթը տարբեր է հաշվետու կազմակերպության ֆունկցիոնալ արժույթից։
Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից կորուստների հաշվապահական հաշվառման մեջ արտացոլման մոտեցումները (ճանաչումը այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում, կուտակումը սեփական կապիտալում և վերադասակարգումը շահույթում կամ վնասում) նկարագրված են «Արտարժույթի փոխանակման փոխարժեքի փոփոխությունների հետևանքները» ՀՀՄՍ 21-ում և «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում են ընթացիկ ժամանակաշրջանում սեփական կապիտալից շահույթին կամ վնասին վերադասակարգված՝ արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից իրացված կորուստները, իսկ կրեդիտում՝ դրանց դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
744 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից իրացված կորուստներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների Բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից իրացված կորուստների վերադասակարգումը սեփական կապիտալից շահույթին կամ վնասին (որպես վերադասակարգման ճշգրտում)՝ արտերկրյա ստորաբաժանման օտարման ժամանակ |
674 «Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային օգուտներ» |
744 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից իրացված կորուստներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից իրացված կորուստների գծով վերադասակարգման ճշգրտումների դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
Հաշիվ 746 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ․ բաժնեմասնակցության մեթոդով ներդրումների հաշվառման այլ համապարփակ ծախսերի գծով իրացված կորուստներ»
746 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ․ բաժնեմասնակցության մեթոդով ներդրումների հաշվառման այլ համապարփակ ծախսերի գծով իրացված կորուստներ» հաշիվը նախատեսված է բաժնեմասնակցության մեթոդով ներդրումների հաշվառումից առաջացած վերադասակարգվող այլ համապարփակ ծախսերի ընթացիկ ժամանակաշրջանում շահույթին կամ վնասին վերադասակարգված գումարների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Ներդրումները բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառելու՝ ներառյալ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքների հետագա վերադասակարգման մոտեցումները նկարագրված են «Ներդրումներ ասոցիացված կազմակերպություններում և համատեղ ձեռնարկումներում» ՀՀՄՍ 28-ում։
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում են ընթացիկ ժամանակաշրջանում սեփական կապիտալից շահույթին կամ վնասին վերադասակարգված՝ ներդրումները բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառումից առաջացած իրացված կորուստները, իսկ կրեդիտում՝ դրանց դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
746 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ․ բաժնեմասնակցության մեթոդով ներդրումների հաշվառման այլ համապարփակ ծախսերի գծով իրացված կորուստներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների Բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Բաժնեմասնակցության մեթոդով ներդրումների հաշվառումից առաջացած այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքների վերադասակարգումը սեփական կապիտալից շահույթին կամ վնասին (որպես վերադասակարգման ճշգրտում) |
676 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներից գծով այլ համապարփակ եկամուտներ» |
746 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ․ բաժնեմասնակցության մեթոդով ներդրումների հաշվառման այլ համապարփակ ծախսեր գծով իրացված կորուստներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում բաժնեմասնակցության մեթոդով ներդրումների հաշվառումից առաջացած այլ համապարափակ ֆինանսական արդյունքների գծով իրացված կորուստների վերադասակարգման ճշգրտումների դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
ԽՈՒՄԲ 75 «ՇԱՀՈՒԹԱՀԱՐԿԻ ԳԾՈՎ ԾԱԽՍ (ԵԿԱՄՈՒՏ)»
75 «Շահութահարկի գծով ծախս (եկամուտ)» խումբն իր մեջ ներառում է 751 «Շահութահարկի գծով ծախս (եկամուտ)» առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվը:
Հաշիվ 751 «Շահութահարկի գծով ծախս (եկամուտ)»
751 «Շահութահարկի գծով ծախս (եկամուտ)» հաշիվը նախատեսված է շահութահարկի գծով ծախսերի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Շահութահարկի գծով ծախսերի հաշվարկման մոտեցումները նկարագրված են «Շահութահարկ» ՀՀՄՍ 12-ում:
Հաշիվն ակտիվապասիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է ընթացիկ և հետաձգված հարկի գծով ծախսը, իսկ կրեդիտում՝ հետաձգված հարկի գծով եկամուտը, դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին:
751 «Շահութահարկի գծով ծախս (եկամուտ)» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 7511 «Ընթացիկ հարկի գծով ծախս (եկամուտ)», 7512 «Հետաձգված հարկի գծով ծախս (եկամուտ)»
751 «Շահութահարկի գծով ծախս (եկամուտ)» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Շահութահարկի գծով ծախսի արտացոլում՝ |
|
|
ա) ընթացիկ հարկի մասով |
524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» |
|
բ) հետաձգված հարկի մասով՝ |
|
|
- երբ մարվում է հետաձգված հարկային ակտիվը |
161 «Հետաձգված հարկային ակտիվներ» |
|
- երբ առաջանում է հետաձգված հարկային պարտավորություն |
422 «Հետաձգված հարկային պարտավորություններ» |
|
գ) երբ հարկի վճարման ժամկետը հետաձգվել է՝ ըստ հարկային օրենսդրության |
542 «Ընթացիկ պարտավորություններ հետաձգված հարկերի գծով» |
|
2. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում շահութահարկի գծով փոխհատուցման մնացորդի դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
751 «Շահութահարկի գծով ծախս (եկամուտ)» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Հետաձգված հարկի մասով շահութահարկի գծով փոխհատուցման արտացոլում |
|
|
ա) երբ առաջանում է հետաձգված հարկային ակտիվ |
161 «Հետաձգված հարկային ակտիվներ» |
|
բ) երբ մարվում է հետաձգված հարկային պարտավորությունը |
422 «Հետաձգված հարկային պարտավորություններ» |
|
2. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում շահութահարկի գծով ծախսի մնացորդի դուրս գրումը շահույթին կամ վնասին |
331 «Շահույթ կամ վնաս» |
ԽՈՒՄԲ 77 «ԱՅԼ ՀԱՄԱՊԱՐՓԱԿ ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ԱՐԴՅՈՒՆՔՈՒՄ ՃԱՆԱՉՎՈՂ ԾԱԽՍԵՐ»
77 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում ճանաչվող ծախսեր» խումբն իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները` 771 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից կորուստներ», 772 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների ` իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ», 773 «Հեջավորման գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ», 774 «Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից կորուստներ», 775 «Սահմանված հատուցումների պլանի գծով զուտ պարտավորության (ակտիվների) վերաչափումից վնասներ», 776 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ ծախսեր», 777 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով ծախսեր»:
Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում ճանաչվող եկամուտների հաշվապահական հաշվառման մոտեցումները նկարագրված են, մասնավորապես, «Ֆինանսական հաշվետվությունների ներկայացում» ՀՀՄՍ 1-ում, «Շահութահարկեր» ՀՀՄՍ 12-ում, «Հիմնական միջոցներ» ՀՀՄՍ 16-ում, «Աշխատակիցների հատուցումներ» ՀՀՄՍ 19-ում, «Արտարժույթի փոխանակման փոխարժեքի փոփոխությունների հետևանքները» ՀՀՄՍ 21-ում, «Ներդրումներ ասոցիացված կազմակերպություններում և համատեղ ձեռնարկումներում» ՀՀՄՍ 28-ում, «Ոչ նյութական ակտիվներ» ՀՀՄՍ 38-ում, «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվ 771 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից կորուստներ»
771 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» հաշիվը նախատեսված է հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից և արժեզրկումից չիրացված կորուստների (այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում ճանաչվող) վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից արժեքի նվազման, ինչպես նաև արժեզրկումից կորստի հաշվապահական հաշվառման մեջ արտացոլման մոտեցումները (մասնավորապես՝ այն, թե կորստի ո՞ր մասն է ենթակա ճանաչման շահույթում կամ վնասում, և ո՞ր մասը՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում) նկարագրված են «Հիմնական միջոցներ» ՀՀՄՍ 16-ում և «Ոչ նյութական ակտիվներ» ՀՀՄՍ 38-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից (զուտ կամ համախառն հաշվեկշռային) արժեքի նվազումը (նախորդ վերագնահատումներից արժեքի աճի մնացորդը չգերազանցող չափով), արժեզրկումից կորուստը (որը ենթակա է ճանաչման որպես այլ համապարփակ ծախս), իսկ կրեդիտում՝ վերագնահատման հետևանքով կուտակված մաշվածության (ամորտիզացիայի) նվազումը, շահութահարկի ճշգրտումը և զուտ նվազման փոխանցումը սեփական կապիտալի համապատասխան հաշվին:
771 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 7711 «Հիմնական միջոցների վերագնահատումից կորուստներ», 7712 «Հիմնական միջոցների արժեզրկումից կորուստներ», 7713 «Ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից կորուստներ», 7714 «Ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկումից կորուստներ», 7715 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից կորուստներ», 7716 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների արժեզրկման հակադարձումից կորուստներ»
Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից կորուստների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ վերաչափվող ակտիվների խմբերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
771 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատման արդյունքում հաշվեկշռային արժեքի (զուտ կամ համախառն) նվազման արտացոլում (երբ այդ նվազումը ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում) |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» 115 «Հողամասեր» 118 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ» 119 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցներ» 131 «Ոչ նյութական ակտիվներ» |
|
2. Վերագնահատված հիմնական միջոցների և ոչ նյութական ակտիվների գծով արժեզրկումից կորստի արտացոլում (երբ այդ կորուստը ճանաչվում է այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում) |
124 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների արժեզրկում» 137 «Ոչ նյութական ակտիվների արժեզրկում» |
|
3. Վերագնահատման մոդելով չափվող հիմնական միջոցների ապատեղակայման և քանդման, ինչպես նաև տեղանքի վերականգնման և նմանատիպ այլ ծախսումների գծով ճանաչված ոչ ընթացիկ պահուստի ավելացում (գնահատականների փոփոխության արդյունքում), որը ճանաչվում է որպես վերագնահատումից արժեքի նվազում |
423 «Ոչ ընթացիկ պահուստներ» |
771 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից կորուստներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Հիմնական միջոցների և ոչ նյութական ակտիվների վերագնահատումից արժեքի նվազման դեպքում կուտակված մաշվածության (ամորտիզացիայի) գումարի նվազեցում |
112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» 121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն» 132 «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» |
|
2. Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից կամ արժեզրկումից կորստի տեղափոխումը սեփական կապիտալ |
321 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճ» |
Հաշիվ 772 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ»
772 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների ՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» հաշիվը նախատեսված է ֆինանսական գործիքների (բացառությամբ հեջավորման գործիքների) իրական արժեքների և ակնկալվող պարտքային կորուստների փոփոխություններից այլ համապարփակ ծախսերում ճանաչման ենթակա կորուստների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ֆինանսական գործիքների արժեքների փոփոխություններն այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչման պահանջները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում են ֆինանսական գործիքների իրական արժեքի փոփոխության կորուստները (կամ դրանց համապատասխան մասը), ինչպես նաև իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիք հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների ակնկալվող պարտքային կորուստների հակադարձումը, իսկ կրեդիտում՝ այդ կորուստների տեղափոխումը սեփական կապիտալի համապատասխան հաշվին:
772 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից օգուտներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 7721 «Կապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ներդրումների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ», 7722 «Չկապակցված կազմակերպությունների բաժնային գործիքներում իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ներդրումների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» 7723 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ», 7724 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների գծով արժեզրկումման հակադարձումից օգուտներ», 7725 «Իրական արժեքով չափվող ոչ առևտրական ֆինանսական պարտավորությունների պարտքային ռիսկի փոփոխությունից կորուստներ»։
Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից այլ համապարփակ ծախսերի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ գործիքների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
772 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների ՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Հեջավորման գործիք չհանդիսացողֆինանսական ակտիվների՝ իրական արժեքով վերաչափումից (իրական արժեքի նվազումից) կորուստների արտացոլում |
144 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ բաժնային գործիքներ» 147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 153 «Իրական արժեքի հեջավորման գծով որպես հեջավորված հոդված նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. պարտքային գործիքներ» |
|
2. Սկզբնական ճանաչման պահին որպես իրական արժեքով չափվող նախորոշված ֆինանսական պարտավորությունների իրական արժեքի փոփոխության պարտքային ռիսկին վերաբերող բաղադրիչի արտացոլում |
417 «Այլ ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 517 «Այլ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
3. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային ֆինանսական ակտիվների ակնկալվող պարտքային կորուստների հակադարձման արտացոլում |
623 «Ոչ գործառնական ֆինանսական գործիքների արժեզրկման հակադարձումից օգուտներ» |
|
4. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ֆինանսական ակտիվը որպես ամորտիզացված արժեքով չափվող վերադասակարգված ակտիվի իրական արժեքով վերաչափումներից չիրացված օգուտների դուրսգրում |
147 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ․ պարտքային գործիքներ» 234 «Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ. պարտքային գործիքներ» |
|
5. Որպես ամորտիզացված արժեքով չափվող վերադասակարգված նախկին իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող ֆինանսական ակտիվի ակնկալվող պարտքային կորստների վերադասակարգում |
155 «Ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների արժեզրկումներ և ակնկալվող պարտքային կորուստներ» 242 «Ընթացիկ ֆինանսական ակտիվների գծով ակնկալվող պարտքային կորուստներ» |
|
6. Ֆինանսական ակտիվների գծով չիրացված օգուտների վերադասակարգման ճշգրտումների արտացոլում |
642 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ հանդիսացող ֆինանսական ակտիվների իրական արժեքով վերաչափումից իրացված օգուտներ» |
772 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների ՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից այլ համապարփակ ծախսերի տեղափոխումը սեփական կապիտալ |
322 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ» |
|
2. Ֆինանսական ակտիվների գծով չիրացված օգուտների հակադարձումը ֆինանսական ակտիվները վերադասակարգելիս |
322 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ» |
|
3. Իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող պարտքային գործիքներ գծով չիրացված օգուտների վերադասակարգման ճշգրտում |
322 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ» |
Հաշիվ 773 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ»
773 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» հաշիվը նախատեսված է իրական արժեքի և դրամական հոսքերի հեջերում որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ֆինանսական ակտիվների և պարտավորությունների՝ իրական արժեքով վերաչափումներից չիրացված կորուստների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ֆինանսական ակտիվների և պարտավորությունների՝ իրական արժեքով վերաչափումներից չիրացված օգուտների և կորուստների հաշվապահական հաշվառման մեջ արտացոլման մոտեցումները նկարագրված են «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում են որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ֆինանսական ակտիվների և պարտավորությունների՝ իրական արժեքով վերաչափումներից չիրացված կորուստները (ներառյալ հեջավորման ծախսումների մասը՝ օպցիոնի ժամանակային արժեքի և ֆորվարդի ֆորվարդային տարրի փոփոխությունները), իսկ կրեդիտում՝ այդ կորուստների տեղափոխումը սեփական կապիտալի համապատասխան հաշվին:
Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ հեջերի և կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
773 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Իրական արժեքի հեջավորման գծով հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված կորուստների արտացոլում (երբ հեջավորված հոդված իրական արժեքով՝ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքի միջոցով չափվող բաժնային ֆինանսական ակտիվ է) |
152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 238 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 415 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 515 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
2. Դրամական հոսքերի հեջավորման գծով հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված կորուստների արտացոլում (հեջավորման արդյունավետ մասով) |
152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 238 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 415 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 515 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
3. Հեջավորման ծախսումների գծով՝ ածանցյալ գործիքների իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված կորուստների արտացոլում (երբ օպցիոնի միայն ներքին արժեքի փոփոխությունը կամ ֆորվարդի միայն սփոթ տարրի փոփոխությունն են նախորոշվում որպես հեջավորման գործիք, ապա օպցիոնի ժամանակային արժեքի փոփոխության կամ ֆորվարդի ֆորվարդային տարրի փոփոխության չափով) |
152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 238 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 415 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» 515 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
|
4. Հեջավորման գործիքների գծով չիրացված օգուտների վերադասակարգման ճշգրտումների արտացոլում |
643 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ. հեջավորման գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից իրացված օգուտներ» |
773 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորուստներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից կորստի տեղափոխումը սեփական կապիտալ |
323 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ» |
|
2. Հեջավորման գործիքներ գծով չիրացված օգուտների վերադասակարգման ճշգրտում |
323 «Հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ» |
Հաշիվ 774 «Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային կորուստներ»
774 «Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային կորուստներ» հաշիվը նախատեսված է արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային տարբերություններից կորուստների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային կորուստները ներառում են արտերկրյա ստորաբաժանումների (մասնաճյուղերի) ֆինանսական հաշվետվությունների վերահաշվարկումից առաջացող փոխարժեքային տարբերություններից կորուստները և արտերկրյա ստորաբաժանումներում զուտ ներդրման հեջում հեջավորման գործիքի գծով փոխարժեքային տարբերություններից կորուստները (այնքանով, որքանով հեջը գնահատվում է որպես արդյունավետ)։ Այդպիսի փոխարժեքային տարբերություններ կարող են առաջանալ, երբ արտերկրյա ստորաբաժանման (մասնաճյուղի) ֆունկցիոնալ արժույթը տարբեր է հաշվետու կազմակերպության ֆունկցիոնալ արժույթից։ Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ փոխարժեքային տարբերությունների հաշվապահական հաշվառման մեջ արտացոլման մոտեցումները (ճանաչումը այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքում, կուտակումը սեփական կապիտալում և վերադասակարգումը շահույթում կամ վնասում) նկարագրված են «Արտարժույթի փոխանակման փոխարժեքի փոփոխությունների հետևանքները» ՀՀՄՍ 21-ում և «Ֆինանսական գործիքներ» ՖՀՄՍ 9-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում են արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային կորուստները, իսկ կրեդիտում՝ այդ կորուստների տեղափոխումը սեփական կապիտալի համապատասխան հաշվին:
Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային կորուստների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ արտերկրյա ստորաբաժանումների և կազմակերպության կողմից հաստատված ուղղությունների:
774 «Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային կորուստներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Արտերկրյա ստորաբաժանման (մասնաճյուղի) ակտիվների և պարտավորությունների (դրամային և ոչ դրամային) փակման (տարեվերջյան) փոխարժեքով վերահաշվարկումից ակտիվների նվազում կամ պարտավորությունների ավելացում |
Արտերկրյա ստորաբաժանման (մասնաճյուղի) ակտիվները և պարտավորությունները հաշվառող համապատասխան հաշիվներ |
|
2. Արտերկրյա ստորաբաժանումում (մասնաճյուղում) զուտ ներդրման արդյունավետ հեջում հեջավորման գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից (փոխարժեքային) կորուստների արտացոլում |
152 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական ակտիվներ» 415 «Որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորություններ» |
774 «Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային կորուստներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային կորուստի տեղափոխումը սեփական կապիտալ |
324 «Փոխարժեքային տարբերություններ՝ կապված արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ |
|
2. Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային չիրացված օգուտների վերադասակարգման ճշգրտում |
324 «Փոխարժեքային տարբերություններ՝ կապված արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ |
Հաշիվ 775 «Սահմանված հատուցումների պլանի գծով պարտավորության (ակտիվի) վերաչափումից կորուստներ»
775 «Սահմանված հատուցումների պլանի գծով զուտ պարտավորության (ակտիվի) վերաչափումից կորուստներ» հաշիվը նախատեսված է հետաշխատանքային սահմանված հատուցումների պլանների ներքո պարտականության գծով առաջացած ակտուարային վնասների և պլանի ակտիվների վերաչափումից վնասների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար։ Սահմանված հատուցումների պլանների հաշվապահական հաշվառումը նկարագրված է «Աշխատակիցների հատուցումներ» ՀՀՄՍ 19-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում են առաջացած սահմանված հառուցումների պլանների գծով պարտավորությունների ակտուարային վնասները և ակտիվների վերաչափումներից վնասները, իսկ կրեդիտում՝ այդ վնասների տեղափոխումը չբաշխված շահույթին:
Ակտուարային վնասների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ պլանների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
775 «Սահմանված հատուցումների պլանի գծով պարտավորության (ակտիվի) վերաչափումից կորուստներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Սահմանված հատուցումների պլանների ներքո պարտականության գծով ակտուարային վնասների արտացոլում |
424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» |
|
2. Պլանների ակտիվների գծով վնասների (բացառությամբ զուտ պարտավորության (ակտիվի) նկատմամբ հաշվարկված բացասական տոկոսների) և սահմանաչափի փոփոխության գծով ակտուարային վնասների արտացոլում |
163 «Սահմանված հատուցումների պլանների ակտիվներ» |
775 «Սահմանված հատուցումների պլանի գծով պարտավորության (ակտիվի) վերաչափումից կորուստներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Սահմանված հատուցումների պլանների գծով այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչված վնասների փոխանցումը չբաշխված շահույթին |
342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս)» |
Հաշիվ 776 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ ծախսեր»
776 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ ծախսեր» հաշիվը նախատեսված է Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ ծախսերի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար։ Ներդրումների հաշվառման բաժնեմասնակցության մեթոդը նկարագրված է «Ներդրումներ ասոցիացված կազմակերպություններում և համատեղ ձեռնարկումներում» ՀՀՄՍ 28-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում են բաժնեմասնկցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ ծախսերը, իսկ կրեդիտում՝ այդ ծախսերի տեղափոխումը սեփական կապիտալի համապատասխան հաշվին։
776 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ ծախսեր» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 7761 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով վերադասակարգվող այլ համապարփակ ծախսեր», 7762 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով չվերադասակարգվող այլ համապարփակ ծախսեր»։
Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ ծախսերի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ներդրումների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
776 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ ծախսեր» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ ծախսերի արտացոլում |
141 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներ» |
|
2. Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով օգուտների վերադասակարգման ճշգրտումների արտացոլում |
646 «Վերադասակարգման ճշգրտումներ․ բաժնեմասնակցության մեթոդով ներդրումների հաշվառման այլ համապարփակ եկամուտների գծով իրացված օգուտներ» |
776 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ ծախսեր» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով այլ համապարփակ ծախսերի տեղափոխումը սեփական կապիտալ |
326 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներից այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներ» |
|
2. Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով չիրացված օգուտների վերադասակարգման ճշգրտում |
326 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներից այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներ» |
Հաշիվ 777 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով ծախսեր»
777 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով ծախսեր» հաշիվը նախատեսված է այլ համապարփակ եկամուտներում ճանաչված ցուցանիշների հետաձգված հարկերի գծով այլ համապարփակ ծախսերի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար։ Հետաձգված հարկերի հաշվառման՝ մասնավորապես այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչման պահանջները նկարագրված են «Շահութահարկեր» ՀՀՄՍ 12-ում:
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում են այլ համապարփակ ծախսերում ճանաչման ենթակա հետաձգված հարկերի գումարները, իսկ կրեդիտում՝ այդ ծախսերի տեղափոխումը սեփական կապիտալի համապատասխան հաշիվներին։
777 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով ծախսեր» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 7771 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերաչափումից շահութահարկի գծով այլ համապարփակ ծախս», 7772 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների՝ իրական արժեքով վերաչափումից շահութահարկի գծով այլ համապարփակ ծախս», 7773 «Հեջավորման գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից շահութահարկի գծով այլ համապարփակ ծախս», 7774 «Արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ կապված փոխարժեքային փոփոխություններից շահութահարկի գծով այլ համապարփակ ծախս», 7775 «Սահմանված հատուցումների պլանի գծով զուտ պարտավորության (ակտիվի) վերաչափումից շահութահարկի գծով այլ համապարփակ ծախս», 7776 «Ներդրումները բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառումից առաջացող շահութահարկի գծով այլ համապարփակ ծախս»։
Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով ծախսերի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
777 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով ծախսեր» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով ծախսերի արտացոլում |
161 «Հետաձգված հարկային ակտիվներ» 422 «Հետաձգված հարկային պարտավորություններ» |
777 «Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով ծախսեր» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներում ճանաչվող շահութահարկի գծով ծախսերի տեղափոխումը սեփական կապիտալ (բացառությամբ սահմանված հատուցումների պլանի գծով զուտ պարտավորության (ակտիվի) վերաչափումից առաջացող հարկերի) |
321 «Հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների և օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվների վերագնահատումից արժեքի աճ» 322 «Հեջավորման գործիք չհանդիսացող ֆինանսական գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ» 323 «Հեջավորման գործիքների` իրական արժեքով վերաչափումից չիրացված օգուտներ և կորուստներ» 324 «Փոխարժեքային տարբերություներ՝ կապված արտերկրյա ստորաբաժանումների հետ» 326 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումներից այլ համապարփակ ֆինանսական արդյունքներ» |
|
2. Սահմանված հատուցումների պլանի գծով զուտ պարտավորության (ակտիվի) վերաչափումից առաջացող հարկերի փոխանցումը չբաշխված շահույթին |
342 «Նախորդ տարիների չբաշխված շահույթ (չծածկված վնաս)» |
ԴԱՍ 8 «ԿԱՌԱՎԱՐՉԱԿԱՆ ՀԱՇՎԱՌՄԱՆ ՀԱՇԻՎՆԵՐ»
Այս դասի հաշիվներն ակտիվային են և նախատեսված են արտադրական, ոչ ընթացիկ ակտիվների կառուցման (ստեղծման), դրանց վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումների ինչպես նաև կառավարչական հաշվառման այլ օբյեկտների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: 8-րդ` «Կառավարչական հաշվառման հաշիվներ» դասն իր մեջ ներառում է հետևյալ խմբերը՝ 81 «Արտադրական ծախսումներ» և 82 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ»:
Այս դասի հաշիվները հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում փակվում են հաշվեկշռային հաշիվներով և հաշվետու ամսաթվի դրությամբ մնացորդ չեն ունենում:
ԽՈՒՄԲ 81 «ԱՐՏԱԴՐԱԿԱՆ ԾԱԽՍՈՒՄՆԵՐ»
81 «Արտադրական ծախսումներ» խումբն իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները՝ 811 «Հիմնական արտադրություն», 812 «Օժանդակ արտադրություն», 813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» և 814 «Խոտան և դրա շտկման ծախսումներ»:
Հաշիվ 811 «Հիմնական արտադրություն»
811 «Հիմնական արտադրություն» հաշիվը նախատեսված է արտադրանքի արտադրության, աշխատանքների կատարման, ծառայությունների մատուցման վրա կատարված արտադրական ծախսումների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է հաշվետու ժամանակաշրջանի սկզբում անավարտ արտադրության մնացորդը, հաշվետու ժամանակաշրջանում արտադրանքի (աշխատանքների, ծառայությունների) արտադրության վրա կատարված ուղղակի ծախսումները, ինչպես նաև անուղղակի արտադրական ծախսումները, օժանդակ արտադրության ծախսումները (հիմնական արտադրությանը վերաբերող մասով), իսկ կրեդիտում՝ թողարկված արտադրանքի (աշխատանքների, ծառայությունների) փաստացի ինքնարժեքը, ուղղակի արտադրական ծախսումների սովորական (նորմալ) մակարդակը գերազանցող ծախսերի դուրս գրումը, ինչպես նաև հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում տեղափոխվող անավարտ արտադրության ինքնարժեքը:
811 «Հիմնական արտադրություն» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 8111 «Ուղղակի նյութական ծախսումներ», 8112 «Ուղղակի ծախսումներ աշխատանքի վճարման գծով», 8113 «Ուղղակի ծախսումներ սոցիալական ապահովության վճարների գծով», 8114 «Ուղղակի արտադրական այլ ծախսումներ», 8115 «Օժանդակ արտադրության ծախսումներ», 8116 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ արտադրանքի (աշխատանքների, ծառայությունների) տեսակների, ստորաբաժանումների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
811 «Հիմնական արտադրություն» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Հաշվետու ժամանակաշրջանի սկզբում հաշվեկշռային հաշվից անավարտ արտադրության մնացորդի տեղափոխում |
214 «Անավարտ արտադրություն» |
|
2. Արտադրանքի (աշխատանքների, ծառայությունների) արտադրության վրա կատարված ծախսումների արտացոլում՝ |
|
|
ա) ուղղակի նյութական ծախսումներ |
211 «Նյութեր» 212 «Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ» |
|
բ) ուղղակի ծախսումներ աշխատանքի վճարման գծով՝ ներառյալ արձակուրդային պահուստների հաշվեգրումը |
527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» 543 «Ընթացիկ պահուստներ» |
|
գ) ուղղակի ծախսումներ սոցիալական ապահովության վճարների գծով |
525 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով» |
|
դ) ուղղակի արտադրական այլ ծախսումներ |
112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» 121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն» 123 «Սկզբնական արժեքով հաշվառվող ներդրումային գույքի մաշվածություն» 132 «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» 135 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» 165 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիա» 167 «Հետաձգված ծախսերի գծով այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիա» 224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 262 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվներ» 424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
ե) օժանդակ արտադրության ծախսումներ |
812 «Օժանդակ արտադրություն» |
|
զ) անուղղակի արտադրական ծախսումներ |
813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» |
811 «Հիմնական արտադրություն» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Թողարկված արտադրանքի մուտքագրում՝ ինքնարժեքով |
215 «Արտադրանք» |
|
2. Իրացված աշխատանքների, ծառայությունների դուրս գրում՝ ինքնարժեքով |
711 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք» |
|
3. Ծնաճից ստացված կենդանիների, ինչպես նաև մատղաշ կենդանիների քաշաճի մուտքագրում՝ ինքնարժեքով |
212 «Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ» |
|
4. Հիմնական արտադրությունում խոտանված (չվերականգնվող) արտադրանքի դուրս գրում՝ ինքնարժեքով |
714 «Պաշարների արժեքի իջեցման և կորստի հետ կապված ծախսեր» |
|
5. Կազմակերպությունում պատրաստված նյութերի, արագամաշ առարկաների մուտքագրում՝ ինքնարժեքով |
211 «Նյութեր» |
|
6. Արտադրական թափոնների մուտքագրում՝ հնարավոր օգտագործման գներով |
211 «Նյութեր» |
|
7. Արտադրական ծախսումների սովորական (նորմալ) մակարդակը գերազանցող մասի դուրս գրում |
714 «Պաշարների արժեքի իջեցման և կորստի հետ կապված ծախսեր» |
|
8. Հետաշխատանքային հատուցումների պլանների գծով ծախսերի ճշգրտում |
424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» |
|
9. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում անավարտ արտադրության մնացորդի տեղափոխումը հաշվեկշռային հաշվին |
214 «Անավարտ արտադրություն» |
Հաշիվ 812 «Օժանդակ արտադրություն»
812 «Օժանդակ արտադրություն» հաշիվը նախատեսված է օժանդակ արտադրության ծախսումների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է հաշվետու ժամանակաշրջանի սկզբում անավարտ օժանդակ արտադրության մնացորդը, ինչպես նաև հաշվետու ժամանակաշրջանում օժանդակ արտադրության ծախսումները, իսկ կրեդիտում` օժանդակ արտադրությունում թողարկված արտադրանքի (աշխատանքների, ծառայությունների) փաստացի ինքնարժեքը, ինչպես նաև հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում տեղափոխվող անավարտ օժանդակ արտադրության ինքնարժեքը:
812 «Օժանդակ արտադրություն» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 8121 «Ուղղակի նյութական ծախսումներ», 8122 «Ուղղակի ծախսումներ աշխատանքի վճարման գծով», 8123 «Ուղղակի ծախսումներ սոցիալական ապահովության վճարների գծով», 8124 «Օժանդակ արտադրության այլ ուղղակի ծախսումներ», 8125 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ արտադրանքի (աշխատանքների, ծառայությունների) տեսակների, ստորաբաժանումների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
812 «Օժանդակ արտադրություն» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Հաշվետու ժամանակաշրջանի սկզբում հաշվեկշռային հաշվից անավարտ արտադրության մնացորդի տեղափոխում |
214 «Անավարտ արտադրություն» |
|
2. Արտադրանքի (աշխատանքների, ծառայությունների) արտադրության վրա կատարված ծախսումների արտացոլում՝ |
|
|
ա) ուղղակի նյութական ծախսումներ |
211 «Նյութեր» 212 «Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ» |
|
բ) ուղղակի ծախսումներ աշխատանքի վճարման գծով՝ ներառյալ արձակուրդային պահուստների հաշվեգրումը |
527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» 543 «Ընթացիկ պահուստներ» |
|
գ) ուղղակի ծախսումներ սոցիալական ապահովության վճարների գծով |
525 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով» |
|
դ) ուղղակի արտադրական այլ ծախսումներ |
112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» 121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն» 132 «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» 135 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» 165 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիա» 167 «Հետաձգված ծախսերի գծով այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիա» 224 «Տրված ընթացիկ կանխավճարներ» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 262 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ընթացիկ ակտիվներ» 424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
|
ե) անուղղակի արտադրական ծախսումներ |
813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» |
812 «Օժանդակ արտադրություն» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Թողարկված արտադրանքի մուտքագրում՝ ինքնարժեքով |
215 «Արտադրանք» |
|
2. Իրացված աշխատանքների, ծառայությունների դուրս գրում՝ ինքնարժեքով |
711 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք» |
|
3. Ծնաճից ստացված կենդանիների, ինչպես նաև մատղաշ կենդանիների քաշաճի մուտքագրում՝ ինքնարժեքով |
212 «Սպառվող կենսաբանական ակտիվներ» |
|
4. Օժանդակ արտադրությունում խոտանված (չվերականգնվող) արտադրանքի դուրս գրում՝ ինքնարժեքով |
714 «Պաշարների արժեքի իջեցման և կորստի հետ կապված ծախսեր» |
|
5. Օժանդակ արտադրությունում պատրաստված նյութերի մուտքագրում՝ ինքնարժեքով |
211 «Նյութեր» |
|
6. Օժանդակ արտադրության արտադրանքի օգտագործումը հիմնական արտադրությունում, ինչպես նաև ոչ ընթացիկ ակտիվների կառուցման (ստեղծման) նպատակով |
811 «Հիմնական արտադրություն» 813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» 814 «Խոտան և դրա շտկման ծախսումներ» 821 «Հիմնական միջոցների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ» 822 «Սարքավորումների տեղակայման ծախսումներ» 823 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» 824 «Ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումներ» 825 «Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» 826 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ստեղծման ծախսումներ» |
|
7. Օժանդակ արտադրության արտադրական թափոնների մուտքագրում՝ հնարավոր օգտագործման գներով |
211 «Նյութեր» |
|
8. Օժանդակ արտադրության արտադրական ծախսումների սովորական (նորմալ) մակարդակը գերազանցող մասի դուրս գրում |
714 «Պաշարների արժեքի իջեցման և կորստի հետ կապված» |
|
9. Հետաշխատանքային հատուցումների պլանների գծով ծախսերի ճշգրտում |
424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» |
|
10. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում անավարտ արտադրության մնացորդի տեղափոխումը հաշվեկշռային հաշվին |
214 «Անավարտ արտադրություն» |
Հաշիվ 813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ»
813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» հաշիվը նախատեսված է հիմնական և օժանդակ արտադրության գծով անուղղակի ծախսումների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է հաշվետու ժամանակաշրջանում արտադրանքի (աշխատանքների, ծառայությունների) արտադրության վրա կատարված անուղղակի ծախսումները, իսկ կրեդիտում՝ այդ ծախսումների վերագրումը հիմնական և (կամ) օժանդակ արտադրությանը:
813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները` 8131 «Արտադրական ստորաբաժանումների կառավարչական և սպասարկող անձնակազմի աշխատանքի վճարման ծախսումներ», 8132 «Արտադրական ստորաբաժանումների կառավարչական և սպասարկող անձնակազմի սոցիալական ապահովության վճարներ», 8133 «Արտադրական նշանակության հիմնական միջոցների մաշվածություն», 8134 «Արտադրական նշանակության հիմնական միջոցների նորոգման, սպասարկման ծախսումներ», 8135 «Արտադրական նշանակության ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա», 8136 «Աշխատանքի պաշտպանության և տեխնիկայի անվտանգության ծախսումներ», 8137 «Արտադրական անձնակազմի գործուղման ծախսումներ», 8139 «Անուղղակի արտադրական այլ ծախսումներ»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ծախսումների հոդվածների, ստորաբաժանումների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Անուղղակի արտադրական ծախսումների արտացոլում՝ |
|
|
ա) նյութական ծախսումներ |
211 «Նյութեր» |
|
բ) արտադրական ստորաբաժանումների կառավարչական և սպասարկող անձնակազմի աշխատանքի վճարման ծախսումներ՝ ներառյալ արձակուրդային պահուստների հաշվեգրումը |
527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» 543 «Ընթացիկ պահուստներ» |
|
գ) արտադրական ստորաբաժանումների կառավարչական և սպասարկող անձնակազմի սոցիալական ապահովության վճարներ |
525 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով» |
|
դ) արտադրական նշանակության հիմնական միջոցների մաշվածության և ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիայի ծախսումներ |
112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» 121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն» 132 «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» 135 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» |
|
ե) արտադրական նշանակության հիմնական միջոցների նորոգման, սպասարկման ծախսումներ |
211 «Նյութեր» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 812 «Օժանդակ արտադրություն» |
|
զ) անուղղակի արտադրական այլ ծախսումներ |
165 «Պայմանագրի կնքման և կատարման ծախսումների գծով ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիա» 167 «Հետաձգված ծախսերի գծով այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ամորտիզացիա» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» |
813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Անուղղակի արտադրական ծախսումների վերագրում՝ |
|
|
ա) հիմնական արտադրությանը |
811 «Հիմնական արտադրություն» |
|
բ) օժանդակ արտադրությանը |
812 «Օժանդակ արտադրություն» |
|
գ) խոտանի շտկմանը |
814 «Խոտան և դրա շտկման ծախսումներ» |
|
2. Հետաշխատանքային հատուցումների պլանների գծով ծախսերի ճշգրտում |
424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» |
|
3. Անուղղակի արտադրական ծախսումների սովորական (նորմալ) մակարդակը գերազանցող մասի դուրս գրում |
714 «Պաշարների արժեքի իջեցման և կորստի հետ կապված ծախսեր» |
Հաշիվ 814 «Խոտան և դրա շտկման ծախսումներ»
814 «Խոտան և դրա շտկման ծախսումներ» հաշիվը նախատեսված է առաքված, իրացված արտադրանքի, աշխատանքների խոտանի և դրա շտկման վրա կատարված ծախսումների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, մասնավորապես, դեբետում արտացոլվում է խոտանի ինքնարժեքը և խոտանի շտկման վրա կատարված ծախսումները, իսկ կրեդիտում՝ շտկված արտադրանքի մուտքագրումը (հիմնական և օժանդակ արտադրությունում տվյալ արտադրանքի համար ձևավորված արտադրական ինքնարժեքով) և խոտանի շտկման ծախսումների՝ արտադրական ինքնարժեքի նորմալ մակարդակը գերազանցող մասի ծախս ճանաչումը:
814 «Խոտան և դրա շտկման ծախսումներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 8141 «Խոտան արտադրանք», 8142 «Խոտանի ուղղման նյութական ծախսումներ», 8143 «Խոտանի ուղղման աշխատանքային ծախսումներ», 8144 «Խոտանի ուղղման գծով սոցիալական ապահովության վճարներ», 8149 «Խոտանի ուղղման այլ ծախսումներ»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ խոտանի տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
814 «Խոտան և դրա շտկման ծախսումներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Խոտան արտադրանքի հետ վերադարձում՝ |
|
|
- առաքված |
215 «Արտադրանք» |
|
- իրացված |
711 «Իրացված արտադրանքի, ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեք» |
|
2. Խոտանի շտկման վրա կատարված ծախսումներ |
112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» 121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն» 211 «Նյութեր» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 525 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով» 527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» 812 «Օժանդակ արտադրություն» 813 «Անուղղակի արտադրական ծախսումներ» |
814 «Խոտան և դրա շտկման ծախսումներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Շտկված արտադրանքի մուտքագրում՝ հիմնական և օժանդակ արտադրությունում տվյալ արտադրանքի համար ձևավորված արտադրական ինքնարժեքով |
215 «Արտադրանք» |
|
2. Խոտանի շտկման ծախսումների՝ արտադրական ինքնարժեքի նորմալ մակարդակը գերազանցող մասի ծախս ճանաչում |
714 «Պաշարների արժեքի իջեցման և կորստի հետ կապված ծախսեր» |
|
3. Հետաշխատանքային հատուցումների պլանների գծով ծախսերի ճշգրտում |
424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» |
ԽՈՒՄԲ 82 «ՈՉ ԸՆԹԱՑԻԿ ԱԿՏԻՎՆԵՐԻ ԿԱՌՈՒՑՄԱՆ (ՍՏԵՂԾՄԱՆ) ԾԱԽՍՈՒՄՆԵՐ»
82 «Ոչ ընթացիկ ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ» խումբն իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները՝ 821 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ», 822 «Սարքավորումների տեղակայման ծախսումներ», 823 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ», 824 «Ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումներ», 825 «Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» և 826 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ստեղծման ծախսումներ»:
Հաշիվ 821 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ»
821 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ» հաշիվը նախատեսված է ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների (հիմնական միջոցների, ներդրումաին գույքի) կառուցման (ստեղծման) վրա կատարվող ծախսումների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում է հաշվետու ժամանակաշրջանում ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) վրա կատարված ծախսումները, իսկ կրեդիտում՝ ավարտուն հիմնական միջոցների և ներդրումային գույքի ինքնարժեքը, ինչպես նաև հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում տեղափոխվող անավարտ ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների ինքնարժեքը:
821 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 8211 «Ուղղակի նյութական ծախսումներ», 8212 «Ուղղակի ծախսումներ աշխատանքի վճարման գծով», 8213 «Ուղղակի ծախսումներ սոցիալական ապահովության վճարների գծով», 8214 «Այլ ուղղակի ծախսումներ», 8215 «Անուղղակի ծախսումներ»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ կառուցվող հիմնական միջոցների և ներդրումային գույքի օբյեկտների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
821 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման վրա կատարված ծախսումների արտացոլում՝ |
|
|
ա) ուղղակի նյութական ծախսումներ |
211 «Նյութեր» |
|
բ) ուղղակի ծախսումներ աշխատանքի վճարման գծով՝ ներառյալ արձակուրդային պահուստների հաշվեգրումը |
527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» 543 «Ընթացիկ պահուստներ» |
|
գ) ուղղակի ծախսումներ սոցիալական ապահովության վճարների գծով |
525 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով» |
|
դ) այլ ուղղակի և անուղղակի ծախսումներ |
112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» 121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն» 132 «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» 135 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» 423 «Ոչ ընթացիկ պահուստներ» 424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» 514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» 812 «Օժանդակ արտադրություն» |
821 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ավարտուն (օգտագործման համար մատչելի) հիմնական միջոցների և ներդրումային գույքի մուտքագրում՝ ինքնարժեքով |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» |
|
2. Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների կառուցման (ստեղծման) ծախսումների սկզբնական արժեքը չավելացնող մասի՝ ժամանակաշրջանի ծախս ճանաչումը (նյութերի, աշխատուժի և այլ ծախսումների՝ նորմալ մակարդակից բարձր ծախսումները) |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
|
3. Հետաշխատանքային հատուցումների պլանների գծով ծախսերի ճշգրտում |
424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» |
|
4. Հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում անավարտ ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների մնացորդի տեղափոխումը հաշվեկշռային հաշիվներին |
118 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ» 122 «Ներդրումային գույք» |
Հաշիվ 822 «Սարքավորումների տեղակայման ծախսումներ»
822 «Սարքավորումների տեղակայման ծախսումներ» հաշիվը նախատեսված է սարքավորումների տեղակայման ծախսումների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում է հաշվետու ժամանակաշրջանում կատարված սարքավորումների տեղակայման ծախսումները, իսկ կրեդիտում՝ այդ ծախսումների տեղափոխումը հաշվեկշռային հաշիվ:
822 «Սարքավորումների տեղակայման ծախսումներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 8221 «Ուղղակի նյութական ծախսումներ», 8222 «Ուղղակի ծախսումներ աշխատանքի վճարման գծով», 8223 «Ուղղակի ծախսումներ սոցիալական ապահովության վճարների գծով», 8224 «Այլ ուղղակի ծախսումներ», 8225 «Անուղղակի ծախսումներ»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ տեղակայման ենթակա սարքավորումների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
822 «Սարքավորումների տեղակայման ծախսումներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Սարքավորումների տեղակայման ծախսումների արտացոլում |
|
|
ա) ուղղակի նյութական ծախսումներ |
211 «Նյութեր» |
|
բ) ուղղակի ծախսումներ աշխատանքի վճարման գծով՝ ներառյալ արձակուրդային պահուստների հաշվեգրումը |
527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» 543 «Ընթացիկ պահուստներ» |
|
գ) ուղղակի ծախսումներ սոցիալական ապահովության վճարների գծով |
525 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով» |
|
դ) այլ ուղղակի և անուղղակի ծախսումներ |
112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» 121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն» 132 «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» 135 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» 423 «Ոչ ընթացիկ պահուստներ» 424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» 514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» 812 «Օժանդակ արտադրություն» |
822 «Սարքավորումների տեղակայման ծախսումներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Հետաշխատանքային հատուցումների պլանների գծով ծախսերի ճշգրտում |
424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» |
|
2. Սարքավորումների տեղակայման ծախսումների տեղափոխումը հաշվեկշռային հաշիվ |
118 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ» |
Հաշիվ 823 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ»
823 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» հաշիվը նախատեսված է հիմնական միջոցների և ներդրումային գույքի վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում է հաշվետու ժամանակաշրջանում կատարված հիմնական միջոցների և ներդրումային գույքի վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումները, իսկ կրեդիտում՝ այդ ծախսումների տեղափոխումը հաշվեկշռային հաշիվ, ժամանակաշրջանի ծախս ճանաչումը:
823 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 8231 «Ուղղակի նյութական ծախսումներ», 8232 «Ուղղակի ծախսումներ աշխատանքի վճարման գծով», 8233 «Ուղղակի ծախսումներ սոցիալական ապահովության վճարների գծով», 8234 «Այլ ուղղակի ծախսումներ», 8235 «Անուղղակի ծախսումներ»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ հիմնական միջոցների (ներդրումային գույքի) օբյեկտների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
823 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Հիմնական միջոցների և ներդրումային գույքի վրա կապիտալացվող ծախսումների արտացոլում |
|
|
ա) ուղղակի նյութական ծախսումներ |
211 «Նյութեր» |
|
բ) ուղղակի ծախսումներ աշխատանքի վճարման գծով՝ ներառյալ արձակուրդային պահուստների հաշվեգրումը |
527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» 543 «Ընթացիկ պահուստներ» |
|
գ) ուղղակի ծախսումներ սոցիալական ապահովության վճարների գծով |
525 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով» |
|
դ) այլ ուղղակի և անուղղակի ծախսումներ |
112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» 121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն» 132 «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» 135 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» 424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» 514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» 812 «Օժանդակ արտադրություն» |
823 «Ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Հիմնական միջոցների և ներդրումային գույքի վրա չկապիտալացվող ծախսումների՝ ժամանակաշրջանի ծախս ճանաչումը |
719 «Գործառնական այլ ծախսումներ» |
|
2. Հետաշխատանքային հատուցումների պլանների գծով ծախսերի ճշգրտում |
424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» |
|
3. Հիմնական միջոցների և ներդրումային գույքի վրա կապիտալացվող ծախսումների տեղափոխումը հաշվեկշռային հաշիվ |
111 «Մաշվող հիմնական միջոցներ» 118 «Օգտագործման համար ոչ մատչելի հիմնական միջոցներ» 122 «Ներդրումային գույք» |
Հաշիվ 824 «Ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումներ»
824 «Ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումներ» հաշիվը նախատեսված է ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում է հաշվետու ժամանակաշրջանում ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման վրա կատարված ծախսումները, իսկ կրեդիտում՝ ավարտուն ոչ նյութական ակտիվների ինքնարժեքը, ծախս ճանաչված ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման (հետազոտության և մշակման) ծախսումները, ինչպես նաև հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում տեղափոխվող մշակման ընթացքում գտնվող ոչ նյութական ակտիվների ինքնարժեքը:
824 «Ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 8241 «Ուղղակի նյութական ծախսումներ», 8242 «Ուղղակի ծախսումներ աշխատանքի վճարման գծով», 8243 «Ուղղակի ծախսումներ սոցիալական ապահովության վճարների գծով», 8244 «Այլ ուղղակի ծախսումներ», 8245 «Անուղղակի ծախսումներ»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ոչ նյութական ակտիվների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
824 «Ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումների արտացոլում՝ |
|
|
ա) ուղղակի նյութական ծախսումներ |
211 «Նյութեր» |
|
բ) ուղղակի ծախսումներ աշխատանքի վճարման գծով՝ ներառյալ արձակուրդային պահուստների հաշվեգրումը |
527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» 543 «Ընթացիկ պահուստներ» |
|
գ) ուղղակի ծախսումներ սոցիալական ապահովության վճարների գծով |
525 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով» |
|
դ) այլ ուղղակի և անուղղակի ծախսումներ |
112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» 121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն» 132 «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» 135 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» 424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» 514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» 812 «Օժանդակ արտադրություն» |
824 «Ոչ նյութական ակտիվների ներստեղծման ծախսումներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ավարտուն ոչ նյութական ակտիվների մուտքագրում՝ ինքնարժեքով |
131 «Ոչ նյութական ակտիվներ» |
|
2. Հետազոտության ծախսումների դուրս գրումը որպես ժամանակաշրջանի ծախս |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
|
3. Մշակման չկապիտալացվող ծախսումների դուրս գրումը որպես ժամանակաշրջանի ծախս |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
|
4. Հետաշխատանքային հատուցումների պլանների գծով ծախսերի ճշգրտում |
424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» |
|
5. Անավարտ ոչ նյութական ակտիվների տեղափոխումը հաշվեկշռային հաշվին |
133 «Անավարտ ոչ նյութական ակտիվներ» |
Հաշիվ 825 «Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ»
825 «Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» հաշիվը նախատեսված է ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում է հաշվետու ժամանակաշրջանում կատարված ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումները, իսկ կրեդիտում՝ այդ ծախսումների տեղափոխումը հաշվեկշռային հաշիվ, ժամանակաշրջանի ծախս ճանաչումը:
825 «Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 8251 «Ուղղակի նյութական ծախսումներ», 8252 «Ուղղակի ծախսումներ աշխատանքի վճարման գծով», 8253 «Ուղղակի ծախսումներ սոցիալական ապահովության վճարների գծով», 8254 «Այլ ուղղակի ծախսումներ», 8255 «Անուղղակի ծախսումներ»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ոչ նյութական ակտիվների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
825 «Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող ծախսումների արտացոլում |
|
|
ա) ուղղակի նյութական ծախսումներ |
211 «Նյութեր» |
|
բ) ուղղակի ծախսումներ աշխատանքի վճարման գծով՝ ներառյալ արձակուրդային պահուստների հաշվեգրումը |
527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» 543 «Ընթացիկ պահուստներ» |
|
գ) ուղղակի ծախսումներ սոցիալական ապահովության վճարների գծով |
525 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով» |
|
դ) այլ ուղղակի և անուղղակի ծախսումներ |
112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» 121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն» 132 «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» 135 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» 812 «Օժանդակ արտադրություն» |
825 «Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Ոչ նյութական ակտիվների վրա չկապիտալացվող ծախսումների դուրս գրումը որպես ժամանակաշրջանի ծախս |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
|
2. Հետաշխատանքային հատուցումների պլանների գծով ծախսերի ճշգրտում |
424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» |
|
3. Ոչ նյութական ակտիվների վրա կապիտալացվող ծախսումների տեղափոխումը հաշվեկշռային հաշվին |
131 «Ոչ նյութական ակտիվներ» 133 «Անավարտ ոչ նյութական ակտիվներ» |
Հաշիվ 826 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ստեղծման ծախսումներ»
826 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ստեղծման ծախսումներ» հաշիվը նախատեսված է այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ստեղծման վրա կատարվող ծախսումների, ինչպես նաև այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների վրա կապիտալացվող հետագա ծախսումների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում է հաշվետու ժամանակաշրջանում այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների վրա կատարված հետագա ծախսումները (օրինակ՝ լեռնանախապատրաստական աշխատանքների հետ կապված ծախսումները, հողի բարելավման ծախսումները, օգտակար հանածոների հետախուզման և գնահատման ծախսումները, վարձակալած կամ անհատույց օգտագործվող հիմնական միջոցների վրա կատարված կապիտալ բնույթի ծախսումները), իսկ կրեդիտում՝ դրանց տեղափոխումը հաշվեկշռային հաշիվ և ժամանակաշրջանի ծախս ճանաչումը:
826 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ստեղծման ծախսումներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 8261 «Ուղղակի նյութական ծախսումներ», 8262 «Ուղղակի ծախսումներ աշխատանքի վճարման գծով», 8263 «Ուղղակի ծախսումներ սոցիալական ապահովության վճարների գծով», 8264 «Այլ ուղղակի ծախսումներ», 8265 «Անուղղակի ծախսումներ»:
Այս հաշվի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ակտիվների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
826 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ստեղծման ծախսումներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
ա) ուղղակի նյութական ծախսումներ |
211 «Նյութեր» |
|
բ) ուղղակի ծախսումներ աշխատանքի վճարման գծով՝ ներառյալ արձակուրդային պահուստների հաշվեգրումը |
527 «Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով» 543 «Ընթացիկ պահուստներ» |
|
գ) ուղղակի ծախսումներ սոցիալական ապահովության վճարների գծով |
525 «Պարտքեր պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով» |
|
դ) այլ ուղղակի և անուղղակի ծախսումներ |
112 «Հիմնական միջոցների մաշվածություն» 121 «Օգտագործման իրավունքի ձևով հիմնական միջոցների մաշվածություն» 132 «Ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» 135 «Օգտագործման իրավունքի ձևով ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիա» 227 «Դեբիտորական պարտքեր առհաշիվ տրված գումարների գծով» 251 «Դրամարկղ» 252 «Հաշվարկային հաշիվ» 253 «Արտարժութային հաշիվ» 414 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ոչ ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» 423 «Ոչ ընթացիկ պահուստներ» 424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» 514 «Չկրած տոկոսային ծախսեր ընթացիկ ֆինանսական պարտավորությունների գծով» 521 «Կրեդիտորական պարտքեր գնումների գծով» 524 «Պարտքեր հարկերի և այլ պարտադիր վճարների գծով» 539 «Այլ ընթացիկ պարտավորություններ» 812 «Օժանդակ արտադրություն» |
826 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվների ստեղծման ծախսումներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
166 «Այլ ոչ ընթացիկ ակտիվներ հետաձգված ծախսերի գծով» | |
|
2. Հետաշխատանքային հատուցումների պլանների գծով ծախսերի ճշգրտում |
424 «Սահմանված հատուցումների պլանների գծով պարտականության ներկա արժեքը» |
|
3. Այլ ոչ ընթացիկ նյութական ակտիվների ստեղծման ծախսումների, ինչպես նաև դրանց վրա կատարվող հետագա ծախսումների չկապիտալացվող մասի դուրս գրումը որպես ժամանակաշրջանի ծախս |
719 «Գործառնական այլ ծախսեր» |
ԴԱՍ 9 «ԱՐՏԱՀԱՇՎԵԿՇՌԱՅԻՆ ՀԱՇԻՎՆԵՐ»
Այս դասի հաշիվները նախատեսված են կազմակերպությանը չպատկանող, բայց ժամանակավորապես նրա տրամադրության, օգտագործման տակ գտնվող (փոքրարժեք կամ կարճաժամկետ վարձակալությամբ ընդունված հիմնական միջոցներ, պատասխանատու պահպանման, վերամշակման ընդունված ապրանքանյութական արժեքներ, հավատարմագրային պայմանագրի համաձայն կառավարվող միջոցներ, կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցներ և այլն) ակտիվների, պայմանական ակտիվների և պարտավորությունների, այլ միջոցների և պարտավորությունների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: 9-րդ` «Արտահաշվեկշռային հաշիվներ» դասն իր մեջ ներառում է հետևյալ խմբերը՝ 91 «Կազմակերպությանը չպատկանող ակտիվներ», 92 «Բրոքերային և հավատարմագրային կառավարման գործունեության արտահաշվեկշռային հաշիվներ», 93 «Պայմանական պարտավորություններ և ակտիվներ» և 94-95 «Այլ միջոցներ և պարտավորություններ»:
Այս դասի հաշիվների հաշվապահական հաշվառումը տարվում է պարզ (միակի գրանցման) համակարգով, բացառությամբ 92 խմբի, որտեղ հաշվառումը տարվում է կրկնակի գրանցման համակարգով:
ԽՈՒՄԲ 91 «ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅԱՆԸ ՉՊԱՏԿԱՆՈՂ ՈՉ ԸՆԹԱՑԻԿ ԱԿՏԻՎՆԵՐ»
91 «Կազմակերպությանը չպատկանող ակտիվներ» խումբը իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները՝ 911 «Կարճաժամկետ վարձակալությամբ կամ փոքրարժեք ակտիվների վարձակալությամբ ընդունված ակտիվներ՝ երբ կիրառվում է օգտագործման իրավունքի գծով ակտիվի ճանաչման ազատումը», 912 «Պատասխանատու պահպանման ընդունված ապրանքանյութական արժեքներ», 913 «Վերամշակման ընդունված նյութեր», 914 «Տեղակայման ընդունված սարքավորումներ», 915 «Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերով ընդունված ապրանքներ» և 916 «Որպես գրավ պահվող ակտիվներ»:
Հաշիվ 911 «Կարճաժամկետ վարձակալությամբ կամ փոքրարժեք վարձակալությամբ ընդունված ակտիվներ ՝ երբ կիրառվում է օգտագործման իրավունքի գծով ակտիվի ճանաչման ազատումը»
911 «Կարճաժամկետ վարձակալությամբ կամ փոքրարժեք ակտիվների վարձակալությամբ ընդունված ակտիվներ՝ երբ կիրառվում է օգտագործման իրավունքի գծով ակտիվի ճանաչման ազատումը» հաշիվը նախատեսված է վարձակալի կողմից օգտագործման իրավունքի ձևով ակտիվի ճանաչման ազատումից օգտվելու դեպքերում վարձակալությամբ ընդունված հիմնական միջոցների և ոչ նյութական ակտիվների առկայության ու շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Վարձակալությամբ ընդունված հիմնական միջոցները և ոչ նյութական ակտիվները հաշվառվում են վարձակալական պայմանագրերում նշված արժեքով կամ հաշվարկային արժեքով:
Կարճաժամկետ վարձակալությամբ կամ փոքրարժեք ակտիվների վարձակալությամբ ընդունված հիմնական միջոցների և ոչ նյութական ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ հիմնական միջոցների և ոչ նյութական ակտիվների խմբերի, վարձատուների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
Հաշիվ 912 «Պատասխանատու պահպանման ընդունված ապրանքանյութական արժեքներ»
912 «Պատասխանատու պահպանման ընդունված ապրանքանյութական արժեքներ» հաշիվը նախատեսված է կազմակերպության կողմից պատասխանատու պահպանման ընդունված ապրանքանյութական արժեքների առկայության ու շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Այս հաշվում արտացոլվում են՝
-ի պահ ընդունված ապրանքանյութական արժեքները,
-մատակարարներից ապրանքանյութական արժեքների ստացումը, որոնց գծով կազմակերպությունը հրաժարվել է դրանց ստացումից և վճարումից (պայմանագրի պայմաններին անհամապատասխանության պատճառով),
-մատակարարներից ապրանքանյութական արժեքների ստացումը, որոնք պայմանագրով չեն պատվիրված և նախատեսված,
-մատակարարներից չվճարված ապրանքանյութական արժեքների ստացումը, որոնց օգտագործումը հետաձգված է մինչև դրանց դիմաց վճարման կատարումը:
Պատասխանատու պահպանման ընդունված ապրանքանյութական արժեքները հաշվառվում են այն գներով, որոնք նախատեսված են ապրանքների ստացման կամ վճարման փաստաթղթերով, պայմանագրերով, ընդունման-հանձնման ակտերով, իսկ դրանց բացակայության դեպքում` հաշվարկային գներով:
Պատասխանատու պահպանման ընդունված ապրանքանյութական արժեքների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ կազմակերպությունների, ապրանքանյութական արժեքների տեսակների, պահպանման վայրերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
Հաշիվ 913 «Վերամշակման ընդունված նյութեր»
913 «Վերամշակման ընդունված նյութեր» հաշիվը նախատեսված է պատվիրատուի՝ վերամշակման ընդունված նյութերի, որոնք չեն վճարվել մթերող կազմակերպության կողմից, առկայության ու շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Նյութերը հաշվառվում է պայմանագրերով նախատեսված կամ հաշվարկային գներով:
Նյութերի վերամշակման կամ լրացուցիչ մշակման ծախսերը արտացոլվում են ծախսերի (ծախսումների) հաշվառման հաշիվներում:
Վերամշակման ընդունված նյութերի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ պատվիրատուների, նյութերի տեսակների, դրանց գտնվելու վայրի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
Հաշիվ 914 «Տեղակայման ընդունված սարքավորումներ»
914 «Տեղակայման ընդունված սարքավորումներ» հաշիվը նախատեսված է կապալառու կազմակերպությունների կողմից տեղակայման համար պատվիրատուներից ստացված սարքավորումների առկայության ու շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Այն հաշվառվում է սարքավորումների ստացման փաստաթղթերում նշված գներով, իսկ դրանց բացակայության դեպքում՝ հաշվարկային գներով:
Տեղակայման ընդունված սարքավորումների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ դրանց տեսակների, պատվիրատուների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
Հաշիվ 915 «Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերով ընդունված ապրանքներ»
915 «Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերով ընդունված ապրանքներ» հաշիվը նախատեսված է կազմակերպությունների կողմից կոմիսիայի (հանձնուրդի) և կոնսիգնացիայի (հանձնարարության) պայմանագրերով ընդունված ապրանքների առկայության ու շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ապրանքները հաշվառվում են վաճառքի գներով:
Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերով ընդունված ապրանքների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ կազմակերպությունների, ապրանքների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
Հաշիվ 916 «Որպես գրավ պահվող ակտիվներ»
916 «Որպես գրավ պահվող ակտիվներ» հաշիվը նախատեսված է որպես գրավ պահվող ակտիվների առկայության ու շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Որպես գրավ պահվող ակտիվները հաշվառվում են համապատասխան չմարված պարտքի հաշվեկշռային արժեքից և ակտիվի իրական արժեքից նվազագույնով:
Որպես գրավ պահվող ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ակտիվների տեսակների, գրավատուների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
ԽՈՒՄԲ 92 «ԲՐՈՔԵՐԱՅԻՆ ԵՎ ՀԱՎԱՏԱՐՄԱԳՐԱՅԻՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԱՐՏԱՀԱՇՎԵԿՇՌԱՅԻՆ ՀԱՇԻՎՆԵՐ»
92 «Բրոքերային և հավատարմագրային կառավարման գործունեության արտահաշվեկշռային հաշիվներ» խումբը իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները՝ 921 «Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն կառավարվող միջոցներ», 922 «Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցներ», 923 «Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած դեբիտորական պարտքեր և տրամադրված փոխառություններ», 924 «Հավատարմագրային կառավարման և կոմիսիայի ու կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցների գծով պարտավորություններ», 925 «Հիմնադրի (հաճախորդի) ֆինանսական արդյունք» և 926 «Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած կրեդիտորական պարտքեր և ստացված փոխառություններ»:
Հաշիվ 921
«Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն կառավարվող միջոցներ»
921 «Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն կառավարվող միջոցներ» հաշիվը նախատեսված է հավատարմագրային կառավարիչների, բրոքերային գրասենյակների, ֆոնդային բորսաների կողմից հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն կառավարվող միջոցների (դրամական միջոցներ, արժեթղթեր) առկայության ու շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում է հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն հիմնադրից ստացված միջոցները, վերաչափումից արժեքի աճը, իսկ կրեդիտում` հետ վերադարձված, վաճառված միջոցները, վերաչափումից արժեքի նվազումը:
921 «Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն կառավարվող միջոցներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 9211 «Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն կառավարվող դրամական միջոցներ», 9212 «Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն կառավարվող արժեթղթեր»:
Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն կառավարվող միջոցների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ հիմնադիրների (հաճախորդների), միջոցների տեսակների, արժեթղթերը թողարկողների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
921 «Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն կառավարվող միջոցներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն հիմնադրից ստացված միջոցների արտացոլում |
924 «Հավատարմագրային կառավարման և կոմիսիայի ու կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցների գծով պարտավորություններ» |
|
2. Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերով ստացված միջոցների վերադասակարգում |
922 «Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցներ» |
|
3. Հիմնադրի միջոցներից տրամադրված փոխառությունների մարում |
923 «Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած դեբիտորական պարտքեր և տրամադրված փոխառություններ» |
|
4. Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն ձեռք բերված արժեթղթերի գծով կրեդիտորական պարտքերի արտացոլում |
926 «Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած կրեդիտորական պարտքեր և ստացված փոխառություններ» |
|
5. Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն հիմնադրի համար փոխառությունների ստացում |
926 «Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած կրեդիտորական պարտքեր և ստացված փոխառություններ» |
|
6. Հիմնադրի արժեթղթերի վաճառքից ստացված դրամական միջոցների արտացոլում |
925 «Հիմնադրի (հաճախորդի) ֆինանսական արդյունք» |
|
7. Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն հիմնադրից ընդունված միջոցների վերաչափումից արժեքի աճի արտացոլում |
925 «Հիմնադրի (հաճախորդի) ֆինանսական արդյունք» |
921 «Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն կառավարվող միջոցներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն հիմնադրից ստացված միջոցների հետ վերադարձ |
924 «Հավատարմագրային կառավարման և կոմիսիայի ու կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցների գծով պարտավորություններ» |
|
2. Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն հիմնադրից ստացված միջոցների վերադասակարգում |
922 «Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցներ» |
|
3. Հիմնադրի միջոցներից տրամադրված փոխառությունների արտացոլում |
923 «Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած դեբիտորական պարտքեր և տրամադրված փոխառություններ» |
|
4. Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն ձեռք բերված արժեթղթերի գծով կրեդիտորական պարտքերի մարում |
926 «Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած կրեդիտորական պարտքեր և ստացված փոխառություններ» |
|
5. Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն հիմնադրի համար ստացված փոխառությունների մարում |
926 «Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած կրեդիտորական պարտքեր և ստացված փոխառություններ» |
|
6. Վաճառված` հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն հիմնադրից ստացված միջոցների արժեքի արտացոլում |
925 «Հիմնադրի (հաճախորդի) ֆինանսական արդյունք» |
|
7. Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն հիմնադրից ստացված միջոցների վերաչափումից արժեքի նվազման արտացոլում |
925 «Հիմնադրի (հաճախորդի) ֆինանսական արդյունք» |
Հաշիվ 922
«Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցներ»
922 «Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցներ» հաշիվը նախատեսված է կոմիսիայի (հանձնուրդի) և կոնսիգնացիայի (հանձնարարության) պայմանագրերի համաձայն ստացված դրամական միջոցների և արժեթղթերի, ինչպես նաև դրանց ներդրումից և իրացումից ստացված դրամական միջոցների ու արժեթղթերի և առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում է կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերով ստացված միջոցները, իսկ կրեդիտում` դրանց հետ վերադարձը, վաճառքը:
922 «Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցներ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 9221 «Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն արժեթղթերում ներդրումներ կատարելու համար դրամական միջոցներ», 9222 «Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված արժեթղթեր», 9223 «Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ձեռք բերված արժեթղթեր», 9224 «Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված (ձեռք բերված) արժեթղթերի իրացումից դրամական միջոցներ»:
Կոմիսիայի (հանձնուրդի) և կոնսիգնացիայի (հանձնարարության) պայմանագրերով ստացված միջոցների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ հաճախորդների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
922 «Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցներ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն հաճախորդից ստացված միջոցների արտացոլում |
924 «Հավատարմագրային կառավարման և կոմիսիայի ու կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցների գծով պարտավորություններ» |
|
2. Հավատարմագրային պայմանագրի համաձայն ստացված միջոցների վերադասակարգում |
921 «Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն կառավարվող միջոցներ» |
|
3. Հաճախորդի միջոցներից տրամադրված փոխառությունների մարում |
923 «Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած դեբիտորական պարտքեր և տրամադրված փոխառություններ» |
|
4. Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ձեռք բերված արժեթղթերի գծով կրեդիտորական պարտքերի արտացոլում |
926 «Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած կրեդիտորական պարտքեր և ստացված փոխառություններ» |
|
5. Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն հաճախորդի համար փոխառությունների ստացում |
926 «Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած կրեդիտորական պարտքեր և ստացված փոխառություններ» |
|
6. Հաճախորդի արժեթղթերի վաճառքից ստացված դրամական միջոցների արտացոլում |
925 «Հիմնադրի (հաճախորդի) ֆինանսական արդյունք» |
922 «Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերով ընդունված միջոցներ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն հաճախորդից ստացված միջոցների հետ վերադարձ |
924 «Հավատարմագրային կառավարման և կոմիսիայի ու կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցների գծով պարտավորություններ» |
|
2. Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն հաճախորդից ստացված միջոցների վերադասակարգում |
921 «Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն կառավարվող միջոցներ» |
|
3. Հաճախորդի միջոցներից տրամադրված փոխառությունների արտացոլում |
923 «Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած դեբիտորական պարտքեր և տրամադրված փոխառություններ» |
|
4. Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ձեռք բերված արժեթղթերի գծով կրեդիտորական պարտքերի մարում |
926 «Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած կրեդիտորական պարտքեր և ստացված փոխառություններ» |
|
5. Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն հաճախորդի համար ստացված փոխառությունների մարում |
926 «Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած կրեդիտորական պարտքեր և ստացված փոխառություններ» |
|
6. Վաճառված` կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն հաճախորդից ստացված միջոցների արժեքի արտացոլում |
925 «Հիմնադրի (հաճախորդի) ֆինանսական արդյունք» |
Հաշիվ 923
«Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած դեբիտորական պարտքեր և տրամադրված փոխառություններ»
923 «Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած դեբիտորական պարտքեր և տրամադրված փոխառություններ» հաշիվը նախատեսված է հավատարմագրային կառավարման և բրոքերային գործունեության արդյունքում առաջացած դեբիտորական պարտքերի և տրամադրված փոխառությունների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվային է, դեբետում արտացոլվում է հավատարմագրային կառավարման և բրոքերային գործունեության արդյունքում առաջացած դեբիտորական պարտքերի և տրամադրված փոխառությունների գումարը, իսկ կրեդիտում` դրանց մարումը:
923 «Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած դեբիտորական պարտքեր և տրամադրված փոխառություններ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 9231 «Դեբիտորական պարտքեր արժեթղթերի վաճառքների գծով», 9232 «Դեբիտորական պարտքեր հաշվեգրված տոկոսների գծով», 9233 «Դեբիտորական պարտքեր հայտարարված շահաբաժինների գծով», 9234 «Տրամադրված փոխառություններ»:
Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած դեբիտորական պարտքերի և տրամադրված փոխառությունների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ հիմնադիրների (հաճախորդների), դեբիտորների, փոխառուների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
923 «Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած դեբիտորական պարտքեր և տրամադրված փոխառություններ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Արժեթղթերի վաճառքի գծով դեբիտորական պարտքի արտացոլում |
925 «Հիմնադրի (հաճախորդի) ֆինանսական արդյունք» |
|
2. Հիմնադրին (հաճախորդին) պատկանող արժեթղթերի գծով հաշվեգրված տոկոսների և հայտարարված շահաբաժինների գծով դեբիտորական պարտքերի արտացոլում |
925 «Հիմնադրի (հաճախորդի) ֆինանսական արդյունք» |
|
3. Հիմնադրի (հաճախորդի) միջոցներից տրամադրված փոխառությունների արտացոլում |
921 «Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն կառավարվող միջոցներ» 922 «Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցներ» |
923 «Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած դեբիտորական պարտքեր և տրամադրված փոխառություններ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
Հավատարմագրային կառավարման և բրոքերային գործունեության արդյունքում առաջացած դեբիտորական պարտքերի և տրամադրված փոխառությունների մարում |
921 «Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն կառավարվող միջոցներ» 922 «Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցներ» |
Հաշիվ 924 «Հավատարմագրային կառավարման և կոմիսիայի ու կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցների գծով պարտավորություններ»
924 «Հավատարմագրային կառավարման և կոմիսիայի ու կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցների գծով պարտավորություններ» հաշիվը նախատեսված է հավատարմագրային կառավարման և կոմիսիայի ու կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցների գծով պարտավորությունների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվը պասիվային է, կրեդիտում արտացոլվում է հավատարմագրային կառավարման և կոմիսիայի ու կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցների գծով պարտավորությունների գումարը, իսկ կրեդիտում` դրանց հետ վերադարձը:
924 «Հավատարմագրային կառավարման և կոմիսիայի ու կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցների գծով պարտավորություններ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 9241 «Պարտավորություններ հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն ստացված միջոցների գծով», 9242 «Պարտավորություններ կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցների գծով»:
Հավատարմագրային կառավարման և կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցների գծով պարտավորությունների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ հիմնադիրների (հաճախորդների), նրանց կողմից ներդրված միջոցների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
924 «Հավատարմագրային կառավարման և կոմիսիայի ու կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցների գծով պարտավորություններ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Հավատարմագրային կառավարման և կոմիսիայի ու կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցների գծով պարտավորությունների արտացոլում |
921 «Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն կառավարվող միջոցներ» 922 «Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցներ» |
|
2. Հիմնադրի (հաճախորդի) շահույթների դուրս գրումը |
925 «Հիմնադրի (հաճախորդի) ֆինանսական արդյունք» |
924 «Հավատարմագրային կառավարման և կոմիսիայի ու կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցների գծով պարտավորություններ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Հավատարմագրային կառավարման և կոմիսիայի ու կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցների հետ վերադարձ |
921 «Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն կառավարվող միջոցներ» 922 «Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցներ» |
|
2. Հիմնադրի (հաճախորդի) շահույթների դուրս գրումը |
925 «Հիմնադրի (հաճախորդի) ֆինանսական արդյունք» |
Հաշիվ 925 «Հիմնադրի (հաճախորդի) ֆինանսական արդյունք»
925 «Հիմնադրի (հաճախորդի) ֆինանսական արդյունք» հաշիվը նախատեսված է հավատարմագրային կառավարման և կոմիսիայի ու կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցների գծով հիմնադրի (հաճախորդի) եկամուտների և ծախսերի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվն ակտիվապասիվային է, կրեդիտում արտացոլվում է հավատարմագրային կառավարման և կոմիսիայի ու կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցների գծով եկամուտները, վնասի դուրս գրումը, իսկ դեբետում` ծախսերը, շահույթի դուրս գրումը:
Հիմնադրի (հաճախորդի) ֆինանսական արդյունքի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ դրանց առաջացման ուղղությունների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
925 «Հիմնադրի (հաճախորդի) ֆինանսական արդյունք» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Հավատարմագրային կառավարման և կոմիսիայի ու կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցների վաճառքից եկամուտների արտացոլում |
|
|
ա) դրամական միջոցներով անմիջապես ստացման դեպքում |
921 «Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն կառավարվող միջոցներ» 922 «Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցներ» |
|
բ) դեբիտորական պարտքի ձևավորմամբ |
923 «Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած դեբիտորական պարտքեր և տրամադրված փոխառություններ» |
|
2. Հաշվեգրված տոկոսների, հայտարարված շահաբաժինների գծով եկամտի արտացոլում |
923 «Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած դեբիտորական պարտքեր և տրամադրված փոխառություններ» |
|
3. Հավատարմագրային պայմանագրի համաձայն ստացված միջոցների վերաչափումից շահույթների արտացոլում |
921 «Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն կառավարվող միջոցներ» 922 «Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցներ» |
|
4. Հիմնադրի (հաճախորդի) վնասների դուրս գրումը |
924 «Հավատարմագրային կառավարման և կոմիսիայի ու կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցների գծով պարտավորություններ» |
925 «Հիմնադրի (հաճախորդի) ֆինանսական արդյունք» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Հավատարմագրային կառավարման և կոմիսիայի ու կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցների վաճառքի ծախսերի արտացոլում |
921 «Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն կառավարվող միջոցներ» 922 «Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցներ» |
|
2. Հավատարմագրային պայմանագրի համաձայն ստացված միջոցների վերաչափումից վնասների արտացոլում |
921 «Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն կառավարվող միջոցներ» 922 «Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցներ» |
|
3. Հիմնադրի (հաճախորդի) շահույթների դուրս գրումը |
924 «Հավատարմագրային կառավարման և կոմիսիայի ու կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցների գծով պարտավորություններ» |
Հաշիվ 926 «Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած կրեդիտորական պարտքեր և ստացված փոխառություններ»
926 «Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած կրեդիտորական պարտքեր և ստացված փոխառություններ» հաշիվը նախատեսված է հավատարմագրային կառավարման և բրոքերային գործունեության արդյունքում առաջացած կրեդիտորական պարտքերի և ստացված փոխառությունների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հաշիվը պասիվային է, կրեդիտում արտացոլվում է հավատարմագրային կառավարման և բրոքերային գործունեության արդյունքում առաջացած կրեդիտորական պարտքերի և ստացված փոխառությունների գումարը, իսկ կրեդիտում` դրանց մարումը:
926 «Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած կրեդիտորական պարտքեր և ստացված փոխառություններ» հաշվին կից կարող են բացվել հետևյալ երկրորդ կարգի հաշիվները՝ 9261 «Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած կրեդիտորական պարտքեր», 9262 «Ստացված փոխառություններ»:
Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած կրեդիտորական պարտքերի և ստացված փոխառությունների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ հիմնադիրների (հաճախորդների), կրեդիտորների, փոխատուների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
926 «Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած կրեդիտորական պարտքեր և ստացված փոխառություններ» հաշիվը կրեդիտով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների դեբետ |
|
1. Հավատարմագրային կառավարման և կոմիսիայի ու կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ձեռք բերված արժեթղթերի գծով կրեդիտորական պարտքերի արտացոլում |
921 «Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն կառավարվող միջոցներ» 922 «Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցներ» |
|
2. Հավատարմագրային կառավարման և կոմիսիայի ու կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն հիմնադրի (հաճախորդի) համար փոխառությունների ստացում |
921 «Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն կառավարվող միջոցներ» 922 «Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ստացված միջոցներ» |
926 «Հավատարմագրային կառավարմամբ և բրոքերային գործունեությամբ առաջացած կրեդիտորական պարտքեր և ստացված փոխառություններ» հաշիվը դեբետով թղթակցում է հետևյալ հաշիվների հետ
|
Տնտեսական գործառնությունների բովանդակությունը |
Հաշիվների կրեդիտ |
|
1. Հավատարմագրային կառավարման և կոմիսիայի ու կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ձեռք բերված արժեթղթերի գծով կրեդիտորական պարտքերի մարում |
921 «Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն կառավարվող միջոցներ» 922 «Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ընդունված միջոցներ» |
|
2. Հավատարմագրային կառավարման և կոմիսիայի ու կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն հիմնադրի (հաճախորդի) համար ստացված փոխառությունների մարում |
921 «Հավատարմագրային կառավարման պայմանագրի համաձայն կառավարվող միջոցներ» 922 «Կոմիսիայի և կոնսիգնացիայի պայմանագրերի համաձայն ընդունված միջոցներ» |
ԽՈՒՄԲ 93 «ՊԱՅՄԱՆԱԿԱՆ ՊԱՐՏԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ԱԿՏԻՎՆԵՐ»
93 «Պայմանական պարտավորություններ և ակտիվներ» խումբը իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի հաշիվները՝ 931 «Պայմանական պարտավորություններ» և 932 «Պայմանական ակտիվներ»:
Հաշիվ 931 «Պայմանական պարտավորություններ»
931 «Պայմանական պարտավորություններ» հաշիվը նախատեսված է պայմանական պարտավորությունների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Պայմանական պարտավորությունների սահմանման և բացահայտման մոտեցումները նկարագրված են ՀՀՄՍ 37 «Պահուստներ, պայմանական պարտավորություններ և պայմանական ակտիվներ» ստանդարտում:
Պայմանական պարտավորությունների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ պայմանական պարտավորությունների:
Հաշիվ 932 «Պայմանական ակտիվներ»
931 «Պայմանական ակտիվներ» հաշիվը նախատեսված է պայմանական ակտիվների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Պայմանական ակտիվների սահմանման և բացահայտման մոտեցումները նկարագրված են ՀՀՄՍ 37 «Պահուստներ, պայմանական պարտավորություններ և պայմանական ակտիվներ» ստանդարտում:
Պայմանական ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ պայմանական ակտիվների:
ԽՈՒՄԲ 94-95 «ԱՅԼ ՄԻՋՈՑՆԵՐ ԵՎ ՊԱՐՏԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ»
94-95 «Այլ միջոցներ և պարտավորություններ» խումբն իր մեջ ներառում է հետևյալ առաջին կարգի (սինթետիկ) հաշիվները՝ 941 «Հարկային հաշվառման նպատակներով դուրս գրված դեբիտորական պարտքեր», 942 «Հարկային հաշվառման նպատակներով դուրս գրված կրեդիտորական պարտքեր», 943 «Չհատուցված հարկային վնաս», 944 «Գրավադրված ակտիվներ», 945 «Խիստ հաշվառման բլանկներ», 946 «Պարբերական և մասնագիտական գրականություն», 947 «Շահագործման մեջ գտնվող փոքրարժեք հիմնական միջոցներ և արագամաշ առարկաներ», 948 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով չճանաչված վնասներ», 949 «Չճանաչված հետաձգված հարկային ակտիվներ», 951 «Տրամադրված ֆինանսական երաշխավորություններ», 952 «Ածանցյալ ֆինանսական գործիքների գծով փոխանակման ենթակա գումարներ», 953 «Չճանաչված հեջավորված հոդվածներ», 959 «Արտահաշվեկշռային այլ ցուցանիշներ»:
Հաշիվ 941 «Հարկային հաշվառման նպատակներով դուրս գրված դեբիտորական պարտքեր»
941 «Հարկային հաշվառման նպատակներով դուրս գրված դեբիտորական պարտքեր» հաշիվը նախատեսված է հարկային օրենսդրության համաձայն դուրս գրված (հարկային օրենսդրության համաձայն ծախս ճանաչված) դեբիտորական պարտքերի առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հարկային հաշվառման նպատակներով դուրս գրված դեբիտորական պարտքերի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ յուրաքանչյուր պարտապանի, պարտքերի գոյացման ժամկետի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
Հաշիվ 942
«Հարկային հաշվառման նպատակներով դուրս գրված կրեդիտորական պարտքեր»
942 «Հարկային հաշվառման նպատակներով դուրս գրված կրեդիտորական պարտքեր» հաշիվը նախատեսված է հարկային օրենսդրության համաձայն դուրս գրված (հարկային օրենսդրության համաձայն եկամուտ ճանաչված) կրեդիտորական պարտքերի առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Հարկային հաշվառման նպատակներով դուրս գրված կրեդիտորական պարտքերի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ յուրաքանչյուր կրեդիտորի, պարտքերի գոյացման ժամկետի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
Հաշիվ 943 «Չհատուցված հարկային վնաս»
943 «Չհատուցված հարկային վնաս» հաշիվը նախատեսված է կազմակերպության չհատուցված հարկային վնասի (հաշվետու ժամանակաշրջանում հարկման առումով ճանաչված և հաջորդ հաշվետու ժամանակաշրջանի հարկվող շահույթի հաշվարկում ներառվող վնաս) առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Այն կարգավորվում է հարկային օրենսդրությամբ:
Չհատուցված հարկային վնասի վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ առաջացման ժամանակաշրջանների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
Հաշիվ 944 «Գրավադրված ակտիվներ»
944 «Գրավադրված ակտիվներ» հաշիվը նախատեսված է կազմակերպության կողմից ստանձնած պարտավորությունների ապահովման նպատակով գրավադրված ակտիվների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Գրավադրված ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ գրավադրված ակտիվների տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
Հաշիվ 945 «Խիստ հաշվառման բլանկներ»
945 «Խիստ հաշվառման բլանկներ» հաշիվը նախատեսված է պահպանության տակ գտնվող և առհաշիվ տրվող խիստ հաշվառման բլանկների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Այդպիսի բլանկներից են անդորրագրային գրքույկները, հավատարմագրերը, տոմսերը և այլն: Խիստ հաշվառման բլանկներին վերաբերող փաստաթղթերի ցանկը, դրանց պահպանման և օգտագործման կարգը սահմանվում է համապատասխան նորմատիվ փաստաթղթերով:
Խիստ հաշվառման բլանկների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ դրանց տեսակների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
Հաշիվ 946 «Պարբերական և մասնագիտական գրականություն»
946 «Պարբերական և մասնագիտական գրականություն» հաշիվը նախատեսված է որպես ծախս ճանաչված և դեռևս օգտագործման մեջ գտնվող պարբերական և մասնագիտական գրականության առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Այդպիսի գրականության շարքին են դասվում պաշտոնական և գերատեսչական նորմատիվ ակտերի տեղեկագրերը, մասնագիտական ամսագրերը, դասագրքերը և այլն:
Պարբերական և մասնագիտական գրականության վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ համապատասխան գրականության և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
Հաշիվ 947
«Շահագործման մեջ գտնվող փոքրարժեք հիմնական միջոցներ և արագամաշ առարկաներ»
947 «Շահագործման մեջ գտնվող փոքրարժեք հիմնական միջոցներ և արագամաշ առարկաներ» հաշիվը նախատեսված է շահագործման մեջ գտնվող և որպես ծախս ճանաչված փոքրարժեք հիմնական միջոցների և արագամաշ առարկաների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Շահագործման մեջ գտնվող փոքրարժեք հիմնական միջոցների և արագամաշ առարկաների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ դրանց պահպանման տեղի, համասեռ խմբերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
Հաշիվ 948 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով չճանաչված վնասներ»
948 «Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով չճանաչված վնասներ» հաշիվը նախատեսված է ներդրումները բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառելիս ներդրման օբյեկտի վնասի ներդրողի բաժնեմասի առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար՝ երբ ներդրման հաշվեկշռային արժեքը նվազեցվել է մինչև զրո և ներդրողը չի ճանաչում համապատասխան վնասը քանի որ չունի իրավական կամ կառուցողական պարտավորություն կատարել վճարումներ ներդրման օբյեկտի անունից:
Բաժնեմասնակցության մեթոդով հաշվառվող ներդրումների գծով չճանաչված վնասներ վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ նեդրումների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
Հաշիվ 949 «Չճանաչված հետաձգված հարկային ակտիվներ»
949 «Չճանաչված հետաձգված հարկային ակտիվներ» հաշիվը նախատեսված է նվազեցվող ժամանակավոր տարբերությունների գծով չճանաչված հետաձգված ակտիվների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար՝ երբ հավանական չէ ապագայում հարկվող շահույթի ստացումը, որի դիմաց կարող է օգտագործվել նվազեցվող ժամանակավոր տարբերությունը:
Չճանաչված հետաձգված հարկային ակտիվների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ նվազեցվող տարբերությունների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
Հաշիվ 951 «Տրամադրված ֆինանսական երաշխավորություններ»
951 «Տրամադրված ֆինանսական երաշխավորություններ» հաշիվը նախատեսված է կազմակերպության կողմից տրամադրված ֆինանսական երաշխավորությունների գծով երաշխավորված գումարների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Տրամադրված ֆինանսական երաշխավորություններ վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ երաշխավորությունների պայմանագրերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
Հաշիվ 952 «Ածանցյալ ֆինանսական գործիքների գծով փոխանակման ենթակա գումարներ»
952 «Ածանցյալ ֆինանսական գործիքների գծով փոխանակման ենթակա գումարներ» հաշիվը նախատեսված է ճանաչված ճանաչված ածանցյալ գործիքների՝ ներառյալ որպես հեջավորման գործիք նախորոշված ածանցյալների գծով պայմանագրով նախատեսված դրամական արտահոսքի գծով առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար: Ածանցյալ գործիքների գծով փոխանակման ենթակա գումարները հաշվառվում են կազմակերպության կողմից նախատեսված արտահոսքերի իրական արժեքով:
Ածանցյալ ֆինանսական գործիքների գծով փոխանակման ենթակա գումարներ վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ ածանցյալ գործիքների և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
Հաշիվ 953 «Չճանաչված հեջավորված հոդվածներ»
953 «Չճանաչված հեջավորված հոդվածներ» հաշիվը նախատեսված է հեջավորման փոխհարաբերություններում որպես հեջավորված հոդված նախորոշված կայուն հանձնառության կամ կանխատեսվող գործարքի գծով առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Չճանաչված հեջավորված հոդվածների վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ հեջերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների:
Հաշիվ 959 «Արտահաշվեկշռային այլ ցուցանիշներ»
959 «Արտահաշվեկշռային այլ ցուցանիշներ» հաշիվը նախատեսված է արտահաշվեկշռում բացահայտման ենթակա այլ ցուցանիշների (օրինակ ֆինանսական գործիքների ռիսկերի գծով այլ քանակական բացահայտումների ենթակա գումարներ) առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար:
Արտահաշվեկշռային այլ ցուցանիշներ վերլուծական հաշվառումը տարվում է ըստ հեջերի և կազմակերպության կողմից հաստատված այլ ուղղությունների։
Պաշտոնական հրապարակման օրը՝ 24 մարտի 2026 թվական:
| Փոփոխող ակտ | Համապատասխան ինկորպորացիան |
|---|
| Փոփոխող ակտ | Համապատասխան ինկորպորացիան |
|---|