ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐ
«16» հունվար 2026 թ. N 05-Ն
Հ Ր Ա Մ Ա Ն
ՄԱՆՐԷԱԲԱՆՈՐԵՆ ՀԱՍՏԱՏՎԱԾ ԴԵՂԱԶԳԱՅՈՒՆ ԹՈՔԱՅԻՆ ՏՈՒԲԵՐԿՈՒԼՈԶՈՎ ՊԱՑԻԵՆՏԻ (ԻՆԴԵՔՍ ԴԵՊՔԻ) ՄԻՆՉԵՎ 5 ՏԱՐԵԿԱՆ ԿՈՆՏԱԿՏԱՎՈՐ ԵՐԵԽԱՆԵՐԻ ՇՐՋԱՆՈՒՄ ՏՈՒԲԵՐԿՈՒԼՈԶԻ ԿԱՆԽԱՐԳԵԼԻՉ ԲՈՒԺՄԱՆ ՎԱՐՄԱՆ ԳՈՐԾԵԼԱԿԱՐԳԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
Հիմք ընդունելով «Բնակչության բժշկական օգնության և սպասարկման մասին» օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 31-րդ կետը`
ՀՐԱՄԱՅՈՒՄ ԵՄ
1. Հաստատել մանրէաբանորեն հաստատված դեղազգայուն թոքային տուբերկուլոզով պացիենտի (ինդեքս դեպքի) մինչև 5 տարեկան կոնտակտավոր երեխաների շրջանում տուբերկուլոզի կանխարգելիչ բուժման վարման գործելակարգը՝ համաձայն hավելվածի:
2. Սույն հրամանն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակման օրվան հաջորդող տասներորդ օրը:
|
16.01.2026 |
Ա. ԱվանեսՅԱՆ |
|
|
Հավելված ՀՀ առողջապահության նախարարի 2026 թվականի հունվար «16»-ի N 05-Ն հրամանի |
ԳՈՐԾԵԼԱԿԱՐԳ
ՄԱՆՐԷԱԲԱՆՈՐԵՆ ՀԱՍՏԱՏՎԱԾ ԴԵՂԱԶԳԱՅՈՒՆ ԹՈՔԱՅԻՆ ՏՈՒԲԵՐԿՈՒԼՈԶՈՎ ՊԱՑԻԵՆՏԻ (ԻՆԴԵՔՍ ԴԵՊՔԻ) ՄԻՆՉԵՎ 5 ՏԱՐԵԿԱՆ ԿՈՆՏԱԿՏԱՎՈՐ ԵՐԵԽԱՆԵՐԻ ՇՐՋԱՆՈՒՄ ՏՈՒԲԵՐԿՈՒԼՈԶԻ ԿԱՆԽԱՐԳԵԼԻՉ ԲՈՒԺՄԱՆ ՎԱՐՄԱՆ
1. Նոզոլոգիաների խումբ` ըստ հիվանդությունների և առողջության հետ կապված խնդիրների վիճակագրական 11–րդ վերանայման դասակարգչի․
|
Կոդը |
Անվանում |
|
1B14 |
Գաղտնի տուբերկուլոզային վարակ |
2․ Տուբերկուլոզի (այսուհետ` ՏԲ) կանխարգելիչ բուժումը սահմանվում է որպես ակտիվ ՏԲ-ի զարգացումը կանխելու միջոց` ՏԲ-ով պացիենտի (ինդեքս դեպքի) ընտանեկան օջախի կամ սերտ կոնտակտավոր նորածինների և երեխաների շրջանում:
3. Կանխարգելիչ բուժումը ներառում է միջամտությունների ամբողջական փաթեթ՝ բացահայտել և թեստավորել այն անձանց, ովքեր ենթակա են թեստավորման, այնուհետև գնահատել և արդյունավետ ու անվտանգ բուժում տրամադրել այնպես, որ բուժուը սկսածների մեծամասնությունն այն ավարտի առանց անցանկալի երևույթների կամ դրանց նվազագույն ռիսկով։ Գործընթացը ենթադրում է նաև մշտադիտարկում և գնահատում։
4. Նոզոլոգիաների խումբը կիրառելի է՝ ըստ սույն հավելվածով սահմանված Ձև 1–ի․
Ձև 1
|
1) |
Տարիքային խումբ (նորածին, երեխա, դեռահաս, մեծահասակ) |
Նորածին, երեխա՝ մինչև 5 տարեկան երեխաները |
|
2) |
Սեռ (արական, իգական) |
Արական/իգական |
|
3) |
Բարդություններ (առանց բարդությունների (ԱԲ), բարդություններով (Բ)) |
Ա/Բ |
|
4) |
Հիվանդության փուլը (նկարագրել) |
Առողջ ընտանեկան օջախի կամ սերտ կոնտակտավոր (բացառել ՏԲ հիվանդությունը) |
|
5) |
Բժշկական օգնության և սպասարկման պայմանները /բժշկական կազմակերպությունից դուրս, արտահիվանդանոցային պայմաններում, ցերեկային ստացիոնարի պայմաններում, հիվանդանոցային պայմաններում/ |
Արտահիվանդանոցային պայմաններում (հնարվոր է որոշ դեպքերում հիվանդանոցային պայմաններում հետազոտության իրականացում) |
|
6) |
Բժշկական օգնության և սպասարկման ծառայությունների մատուցման ձևը /պլանային/ |
Պլանային |
|
7) |
Կիրառման շրջանակը (նշել մասնագետների շրջանակը) |
Ֆթիզիատրներ, մանկաբույժներ, ընտանեկան բժիշկներ |
|
8) |
Գանգատներ |
ՏԲ-ին բնորոշ գանգատներ չի ներկայացնում |
|
9) |
Անամնեզ |
Ընտանեկան օջախի անձ (ով մեկ կամ մի քանի գիշեր կամ օր շփվել է ակտիվ ՏԲ պացիենտի (ինդեքս դեպքի) հետ նույն փակ բնակելի տարածքում՝ մինչև ինդեքս դեպքի ընթացիկ բուժումը սկսելը՝ վերջին 3 ամսվա ընթացքում) կամ սերտ անձ (ով շաբաթական 8 ժամ կամ ավելին շփվել է ակտիվ ՏԲ պացիենտի (ինդեքս դեպքի) հետ նույն փակ տարածքում՝ մինչև ինդեքս դեպքի ընթացիկ բուժումը սկսելը՝ 3 ամիսների ընթացքում կոնտակտավոր մանրէաբանորեն հաստատված դեղազգայուն թոքային ՏԲ պացիենտի (ինդեքս դեպքի) հետ: Պետք է ճշտել ԲՑԺ պատվաստում ստացած լինելը, ալերգիա կամ հայտնի գերզգայունություն հակատուբերկուլոզային դեղերի նկատմամբ (Իզոնիազիդ, Ռիֆամպիցին, Ռիֆաբուտին կամ Ռիֆապենտին),ՄԻԱՎ կարգավիճակը և ՀՌՎ բուժման ռեժիմը,ուղեկցող հիվանդությունները` գնահատել ուղեկցող հիվանդությունների առկայությունը (օրինակ՝ թերսնուցում, շաքարային դիաբետ, վիրուսային հեպատիտ) և գրանցել ընդունվող դեղերը, ՏԲ կանխարգելիչ բուժման հնարավոր հակացուցումները, ինչպիսիք են ակտիվ հեպատիտը (սուր կամ քրոնիկ) կամ տրանսամինազների մակարդակի բարձրացումը,նախկինում ՏԲ բուժման պատմությունը: |
|
10) |
Զննման արդյունք/Ցուցում |
ՏԲ-ին բնորոշ ախտանիշների բացակայություն, ճառագայթաբանական շեղումների բացակայություն (անհրաժեշտության դեպքում նաև ՀՇ հետազոտության փոփոխությունների բացակայություն): Որովայնի խոռոչի օրգանների ուլտրաձայնային հետազոտություն( ՏԲ-ին բնորոշ փոփոխությունների բացակայություն): Տուբերկուլինի մաշկայի փորձի (ՏՄՓ) կամ գամմա-ինտերֆերոնային արտազատման փորձի (ԳԻԱՓ) բացասական կամ դրական տվյալներ: Մինչև հինգ տարեկան երեխաները, որոնք ունեցել են սերտ կամ տնային կոնտակտ մանրէաբանորեն հաստատված դեղազգայուն թոքային ՏԲ դեպքի հետ և որոնց մոտ բացառված է ակտիվ ՏԲ-ի առկայությունը, պետք է ստանան ՏԲ-ի կանխարգելիչ բուժում( ՏԿԲ)՝ անկախ ՏՄԹ-ի կամ ԳԻԱՓ-ի արդյունքից: Դրական արդյունք ունեցող երեխաները կարիք չունեն կրկնակի ՏՄԹ-ի կամ ԳԻԱՓ թեստի և պետք է ստանան ՏԿԲ ըստ հաստատված ռեժիմի: Բացասական պատասխանի դեպքում թեստերը` ՏՄԹ-ն կամ ԳԻԱՓ-ը պետք է կրկնել պատուհանի շրջանից հետո՝ 8-12 շաբաթ անց `ՏԲ պացիենտի (ինդեքս դեպքի) հետ վերջին կոնտակտից հետո: Եթե վերջին կոնտակտի ամսաթիվը անհայտ է, ապա հաշվարկման սկիզբ համարել առաջին մաշկային փորձի ամսաթիվը, բացասական պատասխանի դեպքում ՏԿԲ-ը պետք է դադարեցվի, իսկ դրական պատասխանի դեպքում` շարունակել: |
|
11) |
Հոսպիտալացման Ցուցում |
Դեղերի բարդ անցանկալի երևույթների առկայության դեպքում |
5. Սույն հավելվածի Ձև 1–ի 10-րդ ենթակետում նշված զննումը իրականացվում է.
1) գինեկոլոգիական աթոռի վրա՝ մեջքի վրա պառկած և ոտքերը մաքսիմալ ծալած դեպի որովայնը.
2) կողքի վրա՝ ոտքերը մաքսիմալ ծալած դեպի որովայնը.
3) ծունկ-արմունկային դիրքում:
6․ Բժիշկ-մասնագետի կողմից պացիենտի զննումը, խորհրդատվությունը իրականացվում է ըստ Ձև 2–ի (անհրաժեշտության դեպքում անհրաժեշտ է նշել հիվանդության փուլերը)․
Ձև 2
|
Հ/հ |
Խորհրդատվության տեսակը |
Տրամադրման քանակը | |
|
ԱԲ |
Բ | ||
|
1. |
Ֆթիզիատր |
1 |
1 |
|
2. |
Մանկաբույժ |
0,3 |
0,3 |
|
3. |
Ընտանեկան բժիշկ |
0,3 |
0,3 |
7․ Սույն հավելվածի Ձև 2–ում նշված տրամադրվող քանակների համար նշվում է միջինացված ցուցանիշ, նկատի ունենալով տվյալ զննման, խորհրդատվության իրականացման հաճախականությունը։ Հաճախականության հաշվարկման միավորը պետք է լինի 0-ից 1 միջակայքում և հաշվի առնի նմանատիպ 100 դեպքերում տվյալ զննման, խորհրդատվության իրականացման հաճախականությունը։
8․ Լաբորատոր-գործիքային ախտորոշիչ հետազոտություններն իրականացվում են՝ ըստ Ձև 3–ի (անհրաժեշտության դեպքում անհրաժեշտ է նշել հիվանդության փուլերը)․
Ձև 3
|
Լաբորատոր հետազոտություններ | |||||
|
Հ/Հ |
Կոդը |
Անվանումը |
Տրամադրման քանակը |
Արդյունք | |
|
ԱԲ |
Բ | ||||
|
1) |
Առկա չէ |
Տուբերկուլինի մաշկային թեստ (3 ամսականից ցածր խորհուրդ չի տրվում) |
1 |
- |
ՏԲ-վարակվածության ախտորոշում` կատարվում է բուժումը սկսելուց առաջ: Դրական պատասխանի դեպքում կրկնության կարիք չկա: Մինչ բուժումը բացասական արդյունքի դեպքում կրկնել պատուհանի շրջանից հետո՝ ՏԲ պացինետի (ինդեքս դեպքի) հետ վերջին կոնտակտից 8-12 շաբաթ անց (եթե վերջին կոնտակտի ամսաթիվը անհայտ է, ապա հաշվարկման սկիզբ համարել առաջին մաշկային փորձի ամսաթիվը): Բացասական արդյունքի դեպքում, դադարեցնել բուժումը, դրական արդյունքի դեպքում շարունակել: |
|
2) |
Առկա չէ |
Գամմա ինտերֆերոնի արտազատման փորձ (3 ամսականից ցածր խորհուրդ չի տրվում) |
1 |
- |
ՏԲ-վարակվածության ախտորոշում, Կատարվում է բուժումը սկսելուց առաջ: Դրական պատասխանի դեպքում կրկնության կարիք չկա: Մինչ բուժումը բացասական արդյունքի դեպքում կրկնել պատուհանի շրջանից հետո՝ ՏԲ պացինետի (ինդեքս դեպքի) հետ վերջին կոնտակտից 8-12 շաբաթ անց (եթե վերջին կոնտակտի ամսաթիվը անհայտ է, ապա հաշվարկման սկիզբ համարել առաջին մաշկային փորձի ամսաթիվը): Բացասական արդյունքի դեպքում, դադարեցնել բուժումը, դրական արդյունքի դեպքում շարունակել: |
|
3) |
Առկա չէ |
Արյան ընդհանուր հետազոտություն` ԷՆԱ-ի որոշմամբ |
1 |
0.02 |
Շեղումներ չեն հայտնաբերված: Եթե կան շեղումներ, պարզել պատճառը: |
|
4) |
Առկա չէ |
Կրեատինին |
1 |
0.02 |
Շեղումներ չեն հայտնաբերված:Եթե կան շեղումներ, պարզել պատճառը: Եթե չկան շեղումներ, դեղերի հակացուցումները բացառելու նպատակով հաջորդ ստուգումը կատարվում է միայն կլինիկական ցուցման կամ երիկամային հիվանդության զգալի ռիսկի առկայության դեպքում, |
|
5) |
Առկա չէ |
Միզանյութ |
1 |
0.02 |
Շեղումներ չեն հայտնաբերված:Եթե կան շեղումներ, պարզել պատճառը: Եթե չկան շեղումներ, դեղերի հակացուցումները բացառելու նպատակով հաջորդ ստուգումը կատարվում է միայն կլինիկական ցուցման կամ երիկամային հիվանդության զգալի ռիսկի առկայության դեպքում: |
|
6) |
Առկա չէ |
Ալանինամինատրանսֆերազ (ԱԼՏ) |
1 |
0.02 |
Շեղումներ չեն հայտնաբերված: Եթե կան շեղումներ, պարզել պատճառը: Եթե չկան շեղումներ, դեղերի հակացուցումները բացառելու նպատակով հաջորդ ստուգումը կատարվում է 3 շաբաթ անց և բուժման վերջում, ինչպես նաև կլինիկական ցուցման կամ լյարդի հիվանդության զգալի ռիսկի առկայության դեպքում, |
|
7) |
Առկա չէ |
Ասպարտատամինատրանսֆերազ (ԱՍՏ) |
1 |
0.02 |
Շեղումներ չեն հայտնաբերված: Եթե կան շեղումներ, պարզել պատճառը: Եթե չկան շեղումներ, դեղերի հակացուցումները բացառելու նպատակով հաջորդ ստուգումը կատարվում է 3 շաբաթ անց և բուժման վերջում, ինչպես նաև կլինիկական ցուցման կամ լյարդի հիվանդության զգալի ռիսկի առկայության դեպքում |
|
8) |
Առկա չէ |
Ընդհանուր բիլիռուբին՝ ֆրակցիաներով |
1 |
0.02 |
Շեղումներ չեն հայտնաբերված: Եթե կան շեղումներ, պարզել պատճառը: Եթե չկան շեղումներ, դեղերի հակացուցումները բացառելու նպատակով հաջորդ ստուգումը կատարվում է միայն կլինիկական ցուցման կամ լյարդի հիվանդության զգալի ռիսկի առկայության դեպքում, |
|
9) |
Առկա չէ |
Արյան մեջ գլյուկոզի որոշում |
1 |
0.02 |
Շեղումներ չեն հայտնաբերված: Եթե կան շեղումներ, պարզել պատճառը |
|
10) |
Առկա չէ |
Ընդհանուր սպիտակուց |
1 |
0.02 |
Շեղումներ չեն հայտնաբերված: Եթե կան շեղումներ, պարզել պատճառը |
|
11) |
Առկա չէ |
Մեզի ընդհանուր հետազոտություն մանրադիտակով |
1 |
0.02 |
Շեղումներ չեն հայտնաբերված: Եթե կան շեղումներ, պարզել պատճառը |
|
12) |
Առկա չէ |
C ռեակտիվ սպիտակուց |
1 |
0.02 |
Շեղումներ չեն հայտնաբերված:Եթե կան շեղումներ, պարզել պատճառը |
|
13) |
Առկա չէ |
Հեպատիտ Բ (HBsAg) թեստ |
1 |
0.02 |
Հեպատիտ Բ-ով վարակվածության գնահատում |
|
14) |
Առկա չէ |
Հեպատիտ Ց (HCV) հակամարմինների հայտնաբերման թեստ |
1 |
0.02 |
Հեպատիտ Ց-ով վարակվածության գնահատում |
|
15) |
Առկա չէ |
Հեպատիտ Ց, ՊՇՌ թեստ |
0.03 |
0.006 |
Հեպատիտ Ց-ի ախտորոշում |
|
16) |
Առկա չէ |
ՄԻԱՎ I/II հայտնաբերման արագ ախտորոշիչ թեստ |
1 |
0.02 |
ՄԻԱՎ-ով վարակվածության գնահատում |
|
Գործիքային հետազոտություններ | |||||
|
17) |
Առկա չէ |
Ճառագայթաբանական հետազոտություն |
1 |
1 |
Շեղումներ հայտնաբերված չեն |
|
18) |
Առկա չէ |
Որովայնի օրգանների ուլտրաձայնային հետազոտություն (ՈՒՁՀ) |
1 |
1 |
Շեղումներ հայտնաբերված չեն |
9․ Սույն հավելվածի Ձև 3–ում սահմանված տրամադրվող քանակների համար նշվում է միջինացված ցուցանիշ, նկատի ունենալով տվյալ հետազոտության իրականացման հաճախականությունը։ Հաճախականության հաշվարկման միավորը պետք է լինի 0-ից 1 միջակայքում և հաշվի առնի նմանատիպ 100 դեպքերում տվյալ հետազոտության իրականացման հաճախականությունը։
10․ Օգտագործվող դեղերի ցանկը սահմանվում է ըստ Ձև 4–ի (անհրաժեշտության դեպքում նշել հիվանդության փուլերը)․
Ձև 4
|
Հ/Հ |
Դեղի հապա-վում |
Անվանում |
Չափման միավոր |
Միջինացված ցուցանիշ` տրամադրման հաճախա-կանություն |
Միջին օրական չափա-քանակ (ըստ քաշի) |
Բուժման կուրսի միջին ժամանա-կահատված (ամիս) |
Դեղերի ընդունման օրերի թիվ շաբաթվա ընթացքում | ||||
|
Հակատուբերկուլոզային դեղեր | |||||||||||
| 1) |
H 100 |
Իզոնիազիդ 100 մգ |
դեղահատ |
0,9 |
0.5- 5 |
3-6 |
7 օր/շաբաթական մեկ անգամ | ||||
|
2) |
R 150 |
Ռիֆամպիցին 150 մգ |
դեղահատ |
0.1 |
0.5-2 |
4 |
7 օր | ||||
|
3) |
HR 50/75 |
Իզոնիազիդ 50մգ Ռիֆամպիցին 75մգ |
դեղահատ |
0.1 |
1-2 |
3 |
7 օր | ||||
|
4) |
HR 75/150 |
Իզոնիազիդ 75մգ Ռիֆամպիցին 150մգ |
դեղահատ |
0.1 |
1-2 |
3 |
7 օր | ||||
|
5) |
P 150 |
Ռիֆապենտին 150 մգ |
դեղահատ |
0.2 |
2-3 |
3 |
շաբաթական մեկ անգամ | ||||
|
Ախտանշանային բուժում, ուղեկցող հիվանդությունների բուժման դեղեր | |||||||||||
|
6) |
- |
Պիրիդօքսին 50մգ |
դեղահատ |
1,0 |
3 |
3-6 |
6-7 | ||||
11․ Սույն հավելվածի Ձև 4–ում սահմանված հակատուբերկուլոզային դեղեր (բոլոր դեղերի դեղաչափերը որոշվում են ըստ կգ/քաշի` ԱՀԿ-ի ստանդարտներին համապատասխան).
1) 6H ռեժիմի դեպքում՝ մինչ 5 տարեկանը, միջինում 10 մկ/կգ/օրեկան: Բուժումը սկելու պահին երեխան պետք է առնվազն լինի 4 կգ.
2) 3HP ռեժիմի դեպքում` աղյուսակը ստորև: Բուժումը տրվում է 2 տարեկան և բարձր տարիքի դեպքում, առնվազն 10 կգ քաշի դեպքում.
|
2 – 5 տարեկան | |||||
|
Քաշ |
10 – 15 կգ |
16 – 23 կգ |
24 – 30 կգ |
31 – 34 կգ |
> 34 կգ |
|
Իզոնիազիդ 100* մգ դեղահատերի քանակ |
3 |
5 |
6 |
7 |
7 |
|
Ռիֆապենտին 150 մգ դեղահատերի քանակ |
2 |
3 |
4 |
5 |
5 |
3) *Կարող է փոխարինվել 300 մգ իզոնիազիդի դեղահատերով.
4) 3HR ռեժիմի դեպքում` իզոնիազիդի դոզան հաշվարկվում է մինչ 5 տարեկանը, միջինում 10 մկ/կգ/օրեկան: Բուժումը սկելու պահին երեխան պետք է առնվազն լինի 4 կգ: Ռիֆամպիցինի դոզան հաշվարկվում է մինչ 5 տարեկանը, միջինում 15 մկ/կգ/օրեկան: Բուժումը սկելու պահին երեխան պետք է առնվազն լինի 4 կգ.
5) 4R ռեժիմի դեպքում` Ռիֆամպիցինի դոզան հաշվարկվում է մինչև 5 տարեկանը, միջինում 15 մկ/կգ/օրեկան: Բուժումը սկելու պահին երեխան պետք է առնվազն լինի 4 կգ:
12. Սույն հավելվածի Ձև 4–ում սահմանված`
1) նշանակված դեղի նկատմամբ անհատական անտանելիության դեպքում ավագ բուժաշխատողը իրավասու է նշանակել այլ դեղ.
2) տրամադրվող քանակների համար նշվում է միջինացված ցուցանիշ, նկատի ունենալով տվյալ դեղի օգտագործման հաճախականությունը։ Հաճախականության հաշվարկման միավորը պետք է լինի 0-ից 1 միջակայքում և հաշվի առնի նմանատիպ 100 դեպքերում տվյալ դեղի օգտագործման հաճախականությունը:
13. Բուժական այլ միջոցառումներ սահմանվում են Ձև 5–ում (անհրաժեշտության դեպքում անհրաժեշտ է նշել հիվանդության փուլերը)․
Ձև 5
|
Հ/հ |
Բժշկական ծառայության տեսակը |
Տրամադրման քանակը | |
|
ԱԲ |
Բ | ||
|
1) |
Բրոնխոսկոպիկ հետազոտություն |
0.1 |
0.1 |
|
2) |
Ստամոքսի պարունակության արտաբերում |
0.1 |
0.1 |
|
3) |
Խորխի ինդուկցիա |
0.1 |
0.1 |
|
4) |
Էլեկտրասրտագրություն (ԷՍԳ) |
0.1 |
0.1 |
14․ Սույն հավելվածի Ձև 5–ում սահմանված տրամադրվող քանակների համար նշվում է միջինացված ցուցանիշ, նկատի ունենալով, թե ինչ հաճախականությամբ է իրականացվում տվյալ բուժական միջոցառումը։ Հաճախականության հաշվարկման միավորը պետք է լինի 0-ից 1 միջակայքում և հաշվի առնի նմանատիպ 100 դեպքերում տվյալ բուժական միջոցառման կիրառման հաճախականությունը։
15. Կանխարգելիչ բուժման ռեժիմները սահմանվում են Ձև 6-ում.
Ձև 6
|
Հ/Հ |
Կանխար-գելիչ բուժման ռեժիմ |
Նշանակման ցուցում |
Բուժման տևողու-թյուն (ամիս) |
Մեկնաբանություններ |
|
1) |
6H |
Դեղազգայուն թոքային ինդեքս դեպքի տնային կամ սերտ կոնտակտավոր |
6 |
Բուժումը սկսել ԴԶԹ արդյունքը ստանալուց հետո, որը հաստատում է ՏԲ-ի դեղազգայուն լինելը: Ռեժիմը նախատեսված է 0-4 տարեկան երեխաների համար, որոնք հակացուցում չունեն իզոնիազիդի նկատմամբ: Իզոնիազիդը տրվում է ամեն օր վեց ամսվա ընթացքում: ԱՀԿ խիստ անհրաժեշտ առաջարկություն, ազդեցության գնահատականների միջինից մինչև բարձր վստահություն: |
|
2) |
3HP |
Դեղազգայուն թոքային ինդեքս դեպքի տնային կամ սերտ կոնտակտավոր |
3 |
Համարվում է այլընտրանքային բուժում: Բուժումը սկսել ԴԶԹ արդյունքը ստանալուց հետո, որը հաստատում է ՏԲ-ի դեղազգայուն լինելը: Ռեժիմը նախատեսված է 2-4 տարեկան երեխաների համար, որոնք հակացուցում չունեն իզոնիազիդի և/կամ ռիֆապենտինի նկատմամբ: Տրվում է շաբաթական մեկ անգամ 3 ամսվա ընթացքում: Դեղերի ընդունման ձևը՝ ուղղակիորեն վերահսկվող: Ռիֆամիցինները ինդուկցում են որոշակի ցիտոքրոմ P-450 ֆերմենտներ և, հետևաբար, կարող են խանգարել այս նյութափոխանակության ուղուց կախված դեղամիջոցների գործունեությանը՝ արագացնելով դրանց արտազատումը: Այս դեղամիջոցների թվում են հակավիրուսային թերապիան (ՀՌԹ), հակացնցումային դեղամիջոցները, հակաառիթմիկ դեղամիջոցները, քինիններըը, հակամակարդիչները, հակասնկային դեղամիջոցները, կորտիկոստերոիդները, ցիկլոսպորինները, ֆտորքինոլոնները և այլ հակամանրէային դեղամիջոցները, հիպոգլիկեմիկ դեղամիջոցները, մեթադոնը: Հետևաբար, այս դեղամիջոցներից պետք է խուսափել ռիֆապենտին պարունակող ռեժիմներ ընդունելիս, կամ դրանց դեղաչափերը պետք է ճշգրտվեն: Հակացուցված է որոշ հակամարդիչների, հեպատիտ Ց-ի և Բ-ի բուժման համար օգտագործվող հակավիրուսային, հակատրոմբոցիտային և հակաբեղմնավորիչ դեղերի հետ: ԱՀԿ խիստ անհրաժեշտ առաջարկություն, ազդեցության գնահատականների միջինից մինչև բարձր վստահություն |
|
3) |
3HR |
Դեղազգայուն թոքային ինդեքս դեպքի տնային կամ սերտ կոնտակտավոր |
3 |
Համարվում է այլընտրանքային բուժում: Բուժումը սկսել ԴԶԹ արդյունքը ստանալուց հետո, որը հաստատում է ՏԲ-ի դեղազգայուն լինելը: Ռեժիմը նախատեսված է 0-5 տարեկան երեխաների համար: Դեղերը տրվում է ամեն օր: Դեղերի ընդունման ձևը՝ ուղղակիորեն վերահսկվող: Առկա է միայն մեկ հետազոտություն և ապացւոցողականության ցածր աստիճան, սակայն հանդիսանում է այլընտրանք, եթե այլ ավելի բարձր ապացուցողականություն ունեցող ռեժիմները հնարավոր չէ օգտագործել: Հաշվի առնել Ռիֆամիցինների փոխազդեցությունը այլ դեղերի հետ: |
|
4) |
4R |
Դեղազգայուն թոքային ինդեքս դեպքի տնային կամ սերտ կոնտակտավոր |
4 |
Համարվում է այլընտրանքային բուժում: Բուժումը սկսել ԴԶԹ արդյունքը ստանալուց հետո, որը հաստատում է ՏԲ-ի դեղազգայուն լինելը: Ռեժիմը նախատեսված է 0-5 տարեկան երեխաների համար: Դեղը տրվում է ամեն օր: Դեղի ընդունման ձևը՝ ուղղակիորեն վերահսկվող,ունի ապացւոցողականության ցածր աստիճան, սակայն հանդիսանում է այլընտրանք, եթե այլ ավելի բարձր ապացուցողականություն ունեցող ռեժիմները հնարավոր չէ օգտագործել: Հաշվի առնել Ռիֆամիցինների փոխազդեցությունը այլ դեղերի հետ: ԱՀԿ պայմանական առաջարկություն, ազդեցության գնահատականների ցածրից մինչև միջին վստահություն: |
16. Հաշվառումը և մշտադիտարկումը սահմանվում են Ձև 7-ում.
Ձև 7
|
1) |
Հաշվառում և հաշվետվություն |
ՏԲ կանխարգելիչ բուժմամբ յուրաքանչյուր բուժառու հաշվառման է ենթարկվում ըստ բնակության վայրի ՏԲ կաբինետում: Բուժառուի տվյալները, կատարված հետազոտությունները և բուժման արդյունքները գրանցվում են տարածքային պոլիկլինիկայի կանխարգելիչ բուժման հաշվառման մատյանում և ՏԲ տվյալների գրանցման էլեկտրոնային առցանց համակարգում: ՏԲ կանխարգելիչ բուժման մեջ ընդգրկված բուժառուների վերաբերյալ հաշվետվությունները ներկայացվում է եռամսյակային և տարեկան։ |
|
2) |
Մշտադիտարկում և գնահատում |
ՏԲ կանխարգելիչ բուժման միջոցառումների արդյունավետության, առաջընթացի գնահատման ուղղված մշտադիտարկման և գնահատման գործառույթները ներառում են՝ ՏԲ կանխարգելիչ բուժման իրականացման մշտադիտարկում, գնահատում, տվյալների հավաքագրում և հաշվետվություն, տվյալների որակի ապահովում, գնահատում և ամփոփում, կարողությունների զարգացում։ ՏԲ կանխարգելման միջոցառումների արդյունավետության գնահատման ցուցանիշները ձևավորվում են առողջապահական հաստատությունում հետևյալ գործողություններից՝ առողջապահական ոլորտի աշխատողների կողմից առաջընթացի ցուցանիշների կանոնավոր գրանցում և հաղորդում, համակարգված մշտադիտարկման այցեր։ |
ԳՈՐԾԵԼԱԿԱՐԳԻ ՄՇԱԿՄԱՆ ԱՂԲՅՈՒՐՆԵՐԸ
1. Տուբերկուլոզի վարման կլինիկական ուղեցույց, ՀՀ ԱՆ 19․08․2019 թ. թիվ 2278-Ա 2023թ 2019 թ.:
2. Հայաստանի հանրապետությունում տուբերկուլոզ հիվանդության համաճարակաբանական դիտարկմանը և կանխարգելմանը ներկայացվող պահանջներ: Հանրային առողջապահական նորմատիվ: ՀՀ առողջապահության նախարարի 2025 թվականի մարտ <<20>>- ի 34-Ն հրաման:
3. WHO consolidated guidelines on tuberculosis, Module 1: prevention – tuberculosis preventive treatment, second edition. Geneva: World Health Organization; 2024
ԱՀԿ համակցված ուղեցույցներ տուբերկուլյոզի վերաբերյալ, Մոդուլ 1․ կանխարգելում – տուբերկուլյոզի կանխարգելիչ բուժում, երկրորդ հրատարակություն։ Ժնև՝ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպություն; 2024։
4. Sterling TR, Villarino ME, Borisov AS, Shang N, Gordin F, Bliven-Sizemore E et al. Three months of rifapentine and isoniazid for latent tuberculosis infection. N Engl J Med. 2011;365(23):2155–66. doi:10.1056/NEJMoa1104875.
Սթերլինգ Թ․Ռ․, Վիլլարինո Մ․Ե․, Բորիսով Ա․Ս․, Շանգ Ն․, Գորդին Ֆ․, Բլիվեն-Սայզմոր Է․ և այլք։ Երեք ամիս ռիֆապենտին և իզոնիազիդ՝ թաքնված տուբերկուլյոզի վարակման համար։ Նյու Անգլիային բժշկական ամսագիր (N Engl J Med), 2011; 365(23):2155–2166։ https://doi.org/10.1056/NEJMoa1104875։
5. Villarino ME, Scott NA, Weis SE, Weiner M, Conde MB, Jones B et al. Treatment for preventing tuberculosis in children and adolescents: a randomized clinical trial of a 3-month, 12-dose regimen of a combination of rifapentine and isoniazid. JAMA Pediatr. 2015;169(3):247. doi:10.1001/jamapediatrics.2014.3158.
Վիլլարինո Մ․Ե․, Սքոթ Ն․Ա․, Վայս Ս․Ե․, Վայներ Մ․, Կոնդե Մ․Բ․, Ջոնս Բ․ և այլք։ Տուբերկուլյոզի կանխարգելիչ բուժում երեխաների և դեռահասների մոտ․ ռիֆապենտին–իզոնիազիդի 3-ամսյա, 12-դեղաչափային սխեմայի ռանդոմիզացված կլինիկական հետազոտություն։ JAMA Pediatrics, 2015; 169(3):247։ https://doi.org/10.1001/jamapediatrics.2014.3158։
6. Swindells S, Ramchandani R, Gupta A, Benson CA, Leon-Cruz J, Mwelase N et al. One month of rifapentine plus isoniazid to prevent HIV-related tuberculosis. New Eng J Med. 2019;380(11):1001–11. doi:10.1056/NEJMoa1806808.
Սվինդելս Ս․, Ռամչանդանի Ռ․, Գուպտա Ա․, Բենսոն Կ․Ա․, Լեոն-Կրուս Խ․, Մվելասե Ն․ և այլք։ Մեկ ամիս ռիֆապենտին և իզոնիազիդ՝ ՄԻԱՎ-ով պայմանավորված տուբերկուլյոզի կանխարգելման համար։ Նյու Անգլիային բժշկական ամսագիր, 2019; 380(11):1001–1011։ https://doi.org/10.1056/NEJMoa1806808։
7. Diallo T, Adjobimey M, Ruslami R, Trajman A, Sow O, Obeng Baah J et al. Safety and side effects of rifampin versus isoniazid in children. N Engl J Med. 2018;379(5):454–63. doi:10.1056/NEJMoa1714284.
Դիալո Տ․, Աջոբիմեյ Մ․, Ռուսլամի Ռ․, Տրաջման Ա․, Սոու Օ․, Օբենգ Բաա Ջ․ և այլք։ Ռիֆամպինի և իզոնիազիդի կիրառման անվտանգության և կողմնակի ազդեցությունների համեմատական գնահատում երեխաների մոտ։ Նյու Անգլիային բժշկական ամսագիր, 2018; 379(5):454–463։ https://doi.org/10.1056/NEJMoa1714284։
8. Menzies D, Long R, Trajman A, Dion MJ, Yang J, Al Jahdali H et al. Adverse events with 4 months of rifampin therapy or 9 months of isoniazid therapy for latent tuberculosis infection: a randomized trial. Ann Intern Med. 2008;149(10):689–97. doi:10.7326/0003-4819-149-10-200811180-00003.
Մենզիես Դ․, Լոնգ Ռ․, Տրաջման Ա․, Դիոն Մ․Ժ․, Յանգ Ջ․, Ալ Ջահդալի Հ․ և այլք։ Կողմնակի ազդեցություններ 4-ամսյա ռիֆամպինի կամ 9-ամսյա իզոնիազիդի բուժման դեպքում թաքնված տուբերկուլյոզի վարակման ժամանակ․ ռանդոմիզացված հետազոտություն։ Annals of Internal Medicine, 2008; 149(10):689–697։ https://doi.org/10.7326/0003-4819-149-10-200811180-00003։
9. van Zyl S, Marais BJ, Hesseling AC, Gie RP, Beyers N, Schaaf HS. Adherence to anti–tuberculosis chemoprophylaxis and treatment in children. Int J Tuberc Lung Dis. 2006;10(1):13–8. PMID:16466031.
վան Զիլ Ս․, Մարայս Բ․Ջ․, Հեսելինգ Ա․Կ․, Գիե Ա․Պ․, Բեյերս Ն․, Շաֆ Հ․Ս․ Տուբերկուլյոզի քիմիոպրոֆիլակտիկայի և բուժման հանդեպ հավատարիմ մնալը երեխաների շրջանում։ International Journal of Tuberculosis and Lung Disease, 2006; 10(1):13–18։ PMID: 16466031։
10. Spyridis NP, Spyridis PG, Gelesme A, Sypsa V, Valianatou M, Metsou F et al. The effectiveness of a 9–month regimen of isoniazid alone versus 3– and 4–month regimens of isoniazid plus rifampin for treatment of latent tuberculosis infection in children: results of an 11–year randomized study. Clin Infect Dis. 2007;45(6):715–22. doi:10.1086/520983.
Սպիրիդիս Ն․Պ․, Սպիրիդիս Պ․Գ․, Գելեսմե Ա․, Սիպսա Վ․, Վալիանատու Մ․, Մեցու Ֆ․ և այլք։ Իզոնիազիդի 9-ամսյա բուժման արդյունավետությունը՝ համեմատած իզոնիազիդ+րիֆամպինի 3– և 4-ամսյա սխեմաների հետ՝ թաքնված տուբերկուլյոզով երեխաների բուժման համար․ 11-ամյա ռանդոմիզացված հետազոտության արդյունքներ։ Clinical Infectious Diseases, 2007; 45(6):715–722։ https://doi.org/10.1086/520983։
Պաշտոնական հրապարակման օրը՝ 2 փետրվարի 2026 թվական: