ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐ
«01» հոկտեմբեր 2025 թ. N 132-Ն
Հ Ր Ա Մ Ա Ն
ՍՈՒՐ ԱՊԵՆԴԻՑԻՏՈՎ ՊԱՑԻԵՆՏԻ ՎԱՐՄԱՆ ԳՈՐԾԵԼԱԿԱՐԳԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
Հիմք ընդունելով «Բնակչության բժշկական օգնության և սպասարկման մասին» օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 31-րդ կետը`
ՀՐԱՄԱՅՈՒՄ ԵՄ
1. Հաստատել սուր ապենդիցիտով պացիենտի վարման գործելակարգը՝ համաձայն hավելվածի:
2. Սույն հրամանն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակման օրվան հաջորդող տասներորդ օրը:
|
01.10.2025 |
Ա. ԱվանեսՅԱՆ |
|
Հավելված ՀՀ առողջապահության նախարարի 2025 թվականի հոկտեմբեր «01»-ի N 132-Ն հրամանի |
ԳՈՐԾԵԼԱԿԱՐԳ
ՍՈՒՐ ԱՊԵՆԴԻՑԻՏՈՎ ՊԱՑԻԵՆՏԻ ՎԱՐՄԱՆ
1. Նոզոլոգիաների խումբ` ըստ հիվանդությունների և առողջության հետ կապված խնդիրների վիճակագրական 10–րդ վերանայման դասակարգչի․
|
Հ/Հ |
Կոդը |
Անվանում |
|
1) |
K35.0 |
Սուր ապենդիցիտ` գեներալիզացված (համատարածուն) պերիտոնիտով Ապենդիցիտ` ● թափածակումով ● պերիտոնիտով (տարածումով, տեղակայված) պատռվածքի կամ թափածակման հետևանքով առաջացած ● պատռվածքով |
|
2) |
K35.1 |
Սուր ապենդիցիտ` պերիտոնիտային (որովայնամզային) աբսցեսով (թարախակույտով) Որդանման ելունի աբսցես |
|
3) |
K35.9 |
Սուր ապենդիցիտ՝ չճշտված Տեղային պերիտոնիտով սուր ապենդիցիտ կամ ԱՀՃ Սուր ապենդիցիտ առանց` ● տարածուն պերիտոնիտի ● թափածակման ● պերիտոնեալ աբսցեսի ● պատռվածքի |
|
4) |
K37 |
Ապենդիցիտ` չճշտված |
2․ Նոզոլոգիաների խումբը կիրառելի է՝ ըստ սույն հավելվածով սահմանված Ձև 1–ի․
Ձև 1
|
1) |
Տարիքային խումբ (նորածին, երեխա, դեռահաս, մեծահասակ) |
Մեծահասակ, երեխա, դեռահաս |
|
2) |
Սեռ (արական, իգական) |
Արական, իգական |
|
3) |
Բարդություններ (առանց բարդությունների (ԱԲ), բարդություններով (Բ)) |
ԱԲ, Բ |
|
4) |
Հիվանդության փուլը |
Կիրառելի չէ |
|
5) |
Բժշկական օգնության և սպասարկման պայմանները (բժշկական կազմակերպությունից դուրս, արտահիվանդանոցային պայմաններում, ցերեկային ստացիոնարի պայմաններում, հիվանդանոցային պայմաններում) |
Հիվանդանոցային պայմաններում |
|
6) |
Բժշկական օգնության և սպասարկման ծառայությունների մատուցման ձևը (շտապ, անհետաձգելի, պլանային) |
Շտապ, անհետաձգելի |
|
7) |
Կիրառման շրջանակը (նշել մասնագետների շրջանակը) |
Որովայնային վիրաբույժ, ռադիոլոգ, թերապևտ, կլինիկական լաբորատոր ախտորոշման բժիշկ/մասնագետ, անեսթեզիոլոգ և ինտենսիվ թերապևտ |
|
8) |
Գանգատներ |
Ցավ աջ զստափոսում, որը կարող է դինամիկայում փոխել իր տեղակայումը, ցավին կարող է հաջորդել սրտխառնոցը/փսխումը, աջ զստափոսի շրջանի զգայնություն, ախորժակի բացակայություն։ |
|
9) |
Անամնեզ |
Հարպորտային շրջանում առաջացած սուր ցավ կամ անհարմարություն, որը 4-48 ժամվա ընթացքում տեղակայվում է աջ զստափոսում, ցավին կարող է հաջորդել սրտխառնոցը/փսխումը (հանդիպում է միայն 50% դեպքերում): Ռիսկի գործոններն են՝ ներորովայնային գոյացությունների, ֆեկալիթների, քարերի, լիմֆոիդ հիպերպլազիայի, աղիքային մակաբույծների (պարազիտների), ֆիտոբեզոարների առկայությունը: |
|
10) |
Զննման արդյունք/Ցուցում |
Գանգատների և ռիսկի գործոնների առկայություն, Ալվարադոյի մոդիֆիկացված գնահատման (Modified Alvarado Scoring System, MASS) և Ապենդիցիտի բորբոքային պատասխանի (Appendicitis Inflammatory Response, AIR) սանդղակների կիրառում, օբյեկտիվ զննություն՝ աջ զստափոսի զգայնություն առավել արտահայտված Մակ-Բուրնեի կետում, որովայնի առաջային պատի ակամա լարվածություն/պաշտպանում, Ռովզինգի ախտանիշ՝ ձախ զստափոսի շոշափման ժամանակ աջ զստափոսում առաջացող ցավ, Փսոասի նշան՝ աջ ոտքի տարածման ժամանակ առաջացող/ուժեղացող ցավ, օբտուրատոր մկանի նշան (վկայում է կոնքային ապենդիցիտի մասին)՝ ցավ, որն առաջանում է ծալած ազդրը դեպի ներս պտտելու ընթացքում, հաճախասրտություն, տենդ՝ ≥ 37.50C |
|
11) |
Հոսպիտալացման ցուցում |
Վիրահատական միջամտության անհրաժեշտություն |
3. Բժիշկ-մասնագետի կողմից պացիենտի զննումը, խորհրդատվությունը իրականացվում է ըստ Ձև 2–ի (անհրաժեշտության դեպքում անհրաժեշտ է նշել հիվանդության փուլերը)․
Ձև 2
|
Հ/հ |
Խորհրդատվության տեսակը |
Տրամադրման քանակը | |
|
ԱԲ |
Բ | ||
|
1) |
Որովայնային վիրաբույժ |
1 |
1 |
|
2) |
Ռադիոլոգ |
1 |
1 |
|
3) |
Կլինիկական լաբորատոր ախտորոշման բժիշկ/մասնագետ |
1 |
1 |
|
4) |
Թերապևտ |
0․5 |
- |
4․ Սույն հավելվածի Ձև 2–ում նշված տրամադրվող քանակների համար նշվում է միջինացված ցուցանիշ, նկատի ունենալով տվյալ զննման, խորհրդատվության իրականացման հաճախականությունը։ Հաճախականության հաշվարկման միավորը պետք է լինի 0-ից 1 միջակայքում և հաշվի առնի նմանատիպ 100 դեպքերում տվյալ զննման, խորհրդատվության իրականացման հաճախականությունը։
5․ Լաբորատոր-գործիքային ախտորոշիչ հետազոտություններն իրականացվում են՝ ըստ Ձև 3–ի․
Ձև 3
|
Լաբորատոր հետազոտություններ | |||||
|
Հ/Հ |
Կոդը |
Անվանումը |
Տրամադրման քանակը |
Արդյունք | |
|
ԱԲ |
Բ | ||||
|
1) |
Առկա չէ |
Արյան ընդհանուր քննություն |
1 |
1 |
Շեղումների առկայություն |
|
2) |
Առկա չէ |
Մեզի ընդհանուր քննություն |
1 |
1 |
Հեմատուրիա, պիուրիա |
|
3) |
Առկա չէ |
C-ռեակտիվ սպիտակուցի քանակի որոշում արյան մեջ |
1 |
1 |
Շեղումների առկայություն |
|
4) |
Առկա չէ |
Մարդու ընդհանուր խորիոնային գոնադոտրոպինի քանակի որոշում արյան մեջ |
0․25 |
0․25 |
Հղիությունը ժխտելու նպատակով |
|
5) |
Առկա չէ |
Նատրիումի (Na) և կալիումի (K) քանակների որոշում արյան մեջ |
0․25 |
0․25 |
Հիպոնատրեմիա՝ որպես բարդության կանխատեսում |
|
Գործիքային հետազոտություններ | |||||
|
6) |
Առկա չէ |
Համակարգչային շերտագրություն` ներերակային կոնտրաստավորմամբ |
0․5 |
1 |
Ախտաբանական շեղումների հայտնաբերում՝ 91-98% զգայնությամբ և 95-99% սպեցիֆիկությամբ |
|
7) |
Առկա չէ |
Ուլտրաձայնային հետազոտություն (ՈւՁՀ) |
1 |
1 |
Ախտաբանական շեղումների հայտնաբերման նպատակով՝ հատկապես երեխաների, հղիների և գինեկոլոգիական խնդիրներ ունեցող պացիենտների դեպքում, ուղեկցող ախտաբանությունների կասկածի ժամանակ, այլընտրանքային ճառագայթային մեթոդների կիրառումը համարվում է օպտիմալ մոտեցում։ Այդ համատեքստում առաջնահերթ իրականացվում է ՈւՁՀ, իսկ բացասական արդյունքների կամ կասկածի առկայության դեպքում, խորհուրդ է տրվում կատարել համակարգչային շերտագրություն (ՀՇ)։ |
|
8) |
Առկա չէ |
Միջուկամագնիսային ռեզոնանսային տոմոգրաֆիա |
0․25 |
1 |
Ախտաբանական շեղումների հայտնաբերում՝ կիրառելի է հղիության կամ սույն գործելակարգի Ձև 3-ում ներառված հետազոտություննների իրարամերժ արդյունքների դեպքում |
6․ Սույն հավելվածի Ձև 3–ում սահմանված տրամադրվող քանակների համար նշվում է միջինացված ցուցանիշ, նկատի ունենալով տվյալ հետազոտության իրականացման հաճախականությունը։ Հաճախականության հաշվարկման միավորը պետք է լինի 0-ից 1 միջակայքում և հաշվի առնի նմանատիպ 100 դեպքերում տվյալ հետազոտության իրականացման հաճախականությունը։
7․ Օգտագործվող դեղերի ցանկը սահմանվում է ըստ Ձև 4–ի (անհրաժեշտության դեպքում նշել հիվանդության փուլերը)․
Ձև 4
|
Հ/Հ |
Անվանում, դեղաչափ, դեղաձև, փաթեթավորում |
Անվանում (ջեներիկ) |
Չ/Մ |
Միջինացված ցուցանիշ՝ տրամադրման հաճախակա-նություն |
Միջին օրական չափաքանակ |
Բուժման կուրսի միջին չափաքանակ |
Օրերի քանակ |
|
Հակաբակտերիալ թերապիա՝ Նախավիրահատական կանխարգելիչ (մեկ դեղաչափ) | |||||||
|
1) |
Ցեֆօքսիտին դեղափոշի մ/մ և ն/ե ներարկման լուծույթի 1․0մգ |
Ցեֆօքսիտին դեղափոշի մ/մ և ն/ե ներարկման լուծույթի 1․0մգ |
սրվակ |
- |
2գ |
4գ |
2 |
|
2) |
Ցեֆազոլին (ցեֆազոլին նատրիում) դեղափոշի մ/մ և ն/ե ներարկման լուծույթի 1000մգ և Մետրոնիդազոլ լուծույթ ն/ե կաթիլաներարկման 5մգ/մլ |
Ցեֆազոլին (ցեֆազոլին նատրիում) դեղափոշի մ/մ և ն/ե ներարկման լուծույթի 1000մգ և Մետրոնիդազոլ լուծույթ ն/ե կաթիլաներարկման 5մգ/մլ |
սրվակ, փաթեթ |
- |
2գ / 2գ |
4գ / 4գ |
2 |
|
3) |
Ամպիցիլին (ամպիցիլին նատրիում), սուլբակտամ (սուլբակտամ նատրիում) դեղափոշի ներարկման լուծույթի 1000մգ+500մգ |
Ամպիցիլին (ամպիցիլին նատրիում), սուլբակտամ (սուլբակտամ նատրիում) դեղափոշի ներարկման լուծույթի 1000մգ+500մգ |
արվակ |
- |
6գ |
12գ |
2 |
|
Պահպանողական բուժական՝ | |||||||
|
4) |
Էրտապենեմ լիոֆիլիզատ լուծույթի պատրաստման համար մ/մ և ն/ե ներարկման լուծույթի 1․0մգ , 3 օր, հաջորդիվ՝ լևոֆլոքսացին 400մգ/օրը՝ բերանով |
Էրտապենեմ լիոֆիլիզատ լուծույթի պատրաստման համար մ/մ և ն/ե ներարկման լուծույթի 1․0մգ , 3 օր, հաջորդիվ՝ լևոֆլոքսացին 400մգ/օրը՝ բերանով |
սրվակ, դեղահատ |
- |
1գ |
2գ |
2 |
|
5) |
Կլինդամիցին 600մգ, Ցիպրոֆլոքսացին 500մգ (2-րդ ընտրություն) |
Կլինդամիցին600մգ, Ցիպրոֆլոքսացին 500մգ (2-րդ ընտրություն) |
դեղապատիճներ, դեղահատեր |
- |
0․9գ |
1․8գ |
2 |
|
Գանգրենոզ կամ պերֆորատիվ ապենդիցիտ | |||||||
|
6) |
Պիպերացիլին/տազոբակտամ փոշի՝ ներերակային կիրառման համար լուծույթի պատրաստման համար 4,0գր-0,5գր |
Պիպերացիլին/տազոբակտամ փոշի՝ ներերակային կիրառման համար լուծույթի պատրաստման համար 4,0գր-0,5գր |
շշիկ |
- |
4․5գ |
9գ |
2 |
|
7) |
Ցեֆազոլին (ցեֆազոլին նատրիում) դեղափոշի մ/մ և ն/ե ներարկման լուծույթի 1000մգ և Մետրոնիդազոլ լուծույթ ն/ե կաթիլաներարկման 5մգ/մլ |
Ցեֆազոլին (ցեֆազոլին նատրիում) դեղափոշի մ/մ և ն/ե ներարկման լուծույթի 1000մգ և Մետրոնիդազոլ լուծույթ ն/ե կաթիլաներարկման 5մգ/մլ |
սրվակ, փաթեթ |
- |
2գ/ 2գ |
4գ / 4գ |
2 |
|
8) |
Ցեֆոտաքսիմ/սուլբակտամ փոշի՝ ներերակային կիրառման համար լուծույթի պատրաստման համար 1000մգ+500մգ |
Ցեֆոտաքսիմ/սուլբակտամ փոշի՝ ներերակային կիրառման համար լուծույթի պատրաստման համար 1000մգ+500մգ |
սրվակ |
- |
1․5գ |
3գ |
2 |
|
9) |
Ցեֆեպիմ (ցեֆեպիմի հիդրոքլորիդ) դեղափոշի ներարկման լուծույթի 1000մգ+ Սուլբակտամ դեղափոշի ներարկման լուծույթի 1000մգ մ/մ և ն/ե |
Ցեֆեպիմ (ցեֆեպիմի հիդրոքլորիդ) դեղափոշի ներարկման լուծույթի 1000մգ+ Սուլբակտամ դեղափոշի ներարկման լուծույթի 1000մգ մ/մ և ն/ե |
սրվակ |
- |
2գ |
4գ |
2 |
|
10) |
Լևոֆլոքսացին 250մգ + Մետրոնիդազոլ 500մգ (2-րդ ընտրություն) |
Լևոֆլոքսացին 250մգ + Մետրոնիդազոլ 500մգ (2-րդ ընտրություն) |
դեղահատեր |
- |
0․5գ / 2գ |
1գ / 4գ |
2 |
|
11) |
Մերոպենեմ (մերոպենեմ և նատրիումի կարբոնատ) դեղափոշի ն/ե ներարկման լուծույթի 500մգ, իմիպենեմ+ (իմիպենեմի մոնոհիդրատ), ցիլաստատին (ցիլաստատին նատրիում) դեղափոշի կաթիլաներարկման լուծույթի 500մգ+500մգ, կամ էրտապենեմ (2-րդ ընտրություն) |
Մերոպենեմ (մերոպենեմ և նատրիումի կարբոնատ) դեղափոշի ն/ե ներարկման լուծույթի 500մգ, իմիպենեմ+ (իմիպենեմի մոնոհիդրատ), ցիլաստատին (ցիլաստատին նատրիում) դեղափոշի կաթիլաներարկման լուծույթի 500մգ+500մգ, կամ էրտապենեմ (2-րդ ընտրություն) |
սրվակ |
- |
3գ |
6գ |
2 |
8․ Սույն հավելվածի Ձև 4–ում սահմանված`
1) նշանակված դեղի նկատմամբ անհատական անտանելիության դեպքում ավագ բուժաշխատողը իրավասու է նշանակել այլ դեղ.
2) տրամադրվող քանակների համար նշվում է միջինացված ցուցանիշ, նկատի ունենալով տվյալ դեղի օգտագործման հաճախականությունը։ Հաճախականության հաշվարկման միավորը պետք է լինի 0-ից 1 միջակայքում և հաշվի առնի նմանատիպ 100 դեպքերում տվյալ դեղի օգտագործման հաճախականությունը:
9. Բուժական այլ միջոցառումներ սահմանվում են Ձև 5–ում․
Ձև 5
|
Հ/հ |
Բժշկական ծառայության տեսակը |
Տրամադրման քանակը | |
|
ԱԲ |
Բ | ||
|
1) |
Լապարոսկոպիկ ապենդէկտոմիա |
1 |
1 |
|
2) |
Որդանման ելունի ≥ 3 սմ թարախակույտի դեպքում միջմաշկային դրենավորում և հակաբակտերիալ թերապիա |
0․1 |
- |
10․ Սույն հավելվածի Ձև 5–ում սահմանված տրամադրվող քանակների համար նշվում է միջինացված ցուցանիշ, նկատի ունենալով, թե ինչ հաճախականությամբ է իրականացվում տվյալ բուժական միջոցառումը։ Հաճախականության հաշվարկման միավորը պետք է լինի 0-ից 1 միջակայքում և հաշվի առնի նմանատիպ 100 դեպքերում տվյալ բուժական միջոցառման կիրառման հաճախականությունը։
ԳՈՐԾԵԼԱԿԱՐԳԻ ՄՇԱԿՄԱՆ ԱՂԲՅՈՒՐԸ
1. Martin Salö, Catarina Tiselius, Anders Rosemar, Elin Öst, Sara Sohlberg, Roland E Andersson, Swedish national guidelines for diagnosis and management of acute appendicitis in adults and children, BJS Open, Volume 9, Issue 2, April 2025, zrae165/Մարտին Սալյո, Կատարինա Տիսելիուս, Անդերս Ռոսեմար, Էլին Էստ, Սարա Սոլբերգ, Ռոլանդ Է. Անդերսսոն, «Շվեդական ազգային ուղեցույցներ՝ սուր ապենդիցիտի ախտորոշման և բուժման համար մեծահասակների և երեխաների մոտ», ԲՋՍ Օփեն, հատոր 9, համար 2, ապրիլ 2025թ․ https://doi.org/10.1093/bjsopen/zrae165 :
2. https://www.uptodate.com/contents/management-of-acute-appendicitis-in-adults?search=acute%20appendititis&topicRef=1386&source=related_link :
3. https://www.dynamed.com/management/management-of-appendicitis-in-adolescents-and-adults :
Պաշտոնական հրապարակման օրը՝ 6 հոկտեմբերի 2025 թվական:
| Փոփոխող ակտ | Համապատասխան ինկորպորացիան |
|---|
| Փոփոխող ակտ | Համապատասխան ինկորպորացիան |
|---|