գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2022 թվականի մայիսի 23-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Կարինե Ռոբերտի Առաքելյանի և պաշտպան Ս.Ոսկանյանի վճռաբեկ բողոքները,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

1. 2017 թվականի հոկտեմբերի 30-ին՝ ՀՀ ոստիկանության Մաշտոցի բաժնում,2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ նաև ՀՀ քրեական օրենսգիրք) 266-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 10852617 քրեական գործը, որն այնուհետև նախաքննություն կատարելու համար ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժին:

Նախաքննության մարմնի՝ 2018 թվականի փետրվարի 12-ի որոշմամբ թիվ 10852617 քրեական գործի նյութերով հարուցվել է նոր՝ թիվ 10101418 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներով:

2018 թվականի փետրվարի 13-ին Կարինե Ռոբերտի Առաքելյանը ձերբակալվել է:

2018 թվականի փետրվարի 16-ին Կ.Առաքելյանն ազատվել է արգելանքից և նույն օրը վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:

Նախաքննության մարմնի` 2018 թվականի փետրվարի 21-ի որոշմամբ Կ.Առաքելյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով:

2018 թվականի մարտի 30-ին թիվ 10101418 քրեական գործը միացվել է թիվ 10852617 քրեական գործին, և նախաքննությունը շարունակվել է 10852617 համարով:

Նախաքննության մարմնի՝ 2018 թվականի ապրիլի 19-ի որոշմամբ թիվ 10852617 քրեական գործից մեղադրյալ Կ.Առաքելյանի վերաբերյալ գործն անջատվել է առանձին վարույթ՝ 10101418 համարով, և նույն թվականի նոյեմբերի 8-ին մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան (այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան):

2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2021 թվականիի հուլիսի 1-ի դատավճռով Կարինե Առաքելյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով ճանաչվել է անմեղ և արդարացվել՝ մեղավորությունն ապացուցված չլինելու հիմքով:

3. Մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան), 2022 թվականի մայիսի 23-ի որոշմամբ մեղադրողի բողոքը մասնակի բավարարել է. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2021 թվականի հուլիսի 1-ի դատավճիռը բեկանվել է, Կ.Առաքելյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, և վերջինիս նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 7 (յոթ) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատժին հաշվակցվել է վերջինիս անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը, և թողնվել է կրելու ազատազրկում՝ 6 (վեց) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով: Պատժի սկիզբը հաշվվել է փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից: Որպես դատական ծախս Կ.Առաքելյանից բռնագանձվել է 16.000 (տասնվեց հազար) ՀՀ դրամ, իսկ նրան պատկանող «BMW» մակնիշի 66 XX 660 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի և Երևան քաղաքի Շինարարների փողոցի 35-րդ շենքի 64-րդ բնակարանի՝ վերջինիս բաժնեմասի վրա դրված կալանքը, վերացվել է: Նույն դատական ակտով գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 4.91 գրամ քաշով «MDMB(N)-2201» կրճատ անվամբ թմրամիջոցը, ձեռքի պայուսակը, էլեկտրոնային կշեռքը, պոլիէթիլենային տոպրակները, ստվարաթուղթը, կաթուցիչի թվով երկու ապակյա խողովակները հանձնվել են թիվ 10112618 քրեական գործով վարույթն իրականացնող մարմնի տնօրինությանը:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ամբաստանյալ Կ.Առաքելյանը և պաշտպան Ս.Ոսկանյանը բերել են վճռաբեկ բողոքներ, որոնք Վճռաբեկ դատարանի` 2022 թվականի նոյեմբերի 2-ի որոշմամբ ընդունվել են վարույթ1:

Վճռաբեկ դատարանը 2024 թվականի նոյեմբերի 25-ի որոշմամբ սահմանել է վճռաբեկ բողոքների քննության գրավոր ընթացակարգ:

Վճռաբեկ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

I. Պաշտպան Ս.Ոսկանյանի բողոքի փաստարկները.

5. Բողոքի հեղինակը փաստարկել է, որ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք խաթարել են արդարադատության բուն էությունը:

Այսպես՝ բողոքի հեղինակը նշել է, որ սույն գործով առկա չէ ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն՝ Կ.Առաքելյանի մեղավորության վերաբերյալ։ Մասնավորապես՝ բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ Վերաքննիչ դատարանն իր դատական ակտում չի նշել գեթ մեկ փաստական տվյալ, որով կհիմնավորվեր Կ.Առաքելյանի մոտ որևէ անձի թմրամիջոց իրացնելու, այդպիսի որևէ պայմանավորվածություն ունենալու կամ դրա նպատակի առկայության հանգամանքները։

 Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, բողոքաբերն իր համաձայնությունն է հայտնել Առաջին ատյանի դատարանի հետևությանն առ այն, որ առկա է ողջամիտ կասկած, դեռևս 2017 թվականի հոկտեմբերի 31-ի խուզարկության ժամանակ, Կ.Առաքելյանի մահճակալի ներքնակի տակ թմրամիջոց թաքցված լինելու մասին, որը չի հայտնաբերվել նշված խուզարկությունը ոչ լրիվությամբ և անհրաժեշտ խորությամբ կատարված լինելու պատճառով: Բացի այդ, բողոքաբերի պնդմամբ՝ 2017 թվականի հոկտեմբերի 31-ին բնակարանի, առավել ևս՝ Կ.Առաքելյանի ննջասենյակի կամ անկողնային պարագաների խուզարկություն առհասարակ կատարված չլինելը հաստատվում է ոչ միայն տվյալ խուզարկության արձանագրության բովանդակային շարադրանքով, կատարված գործողությունների և դրա բուն ընթացքի նկարագրության բացակայությամբ, այլև տվյալ քննչական գործողության սկզբում մասնակցած ընթերակաների, այնուհետև ներկայացած ընթերակա Է.Գրիգորյանի, ինչպես նաև խուզարկությանը ներկա գտնված Լ.Համբարձումյանի և Կ.Առաքելյանի դատաքննական ցուցմունքներով:

Բողոքաբերն անհիմն է համարել նաև Կ.Առաքելյանի ննջասենյակում հայտնաբերված թմրամիջոցն այլ անձանց, այդ թվում՝ վերջինիս որդու՝ Հ.Համբարձումյանի կողմից նշված ննջասենյակի անկողնում պահելու կամ թաքցնելու խիստ ցածր հավանականության վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները, և նշել, որ այս առումով հաշվի չի առնվել այն հանգամանքը, որ Կ.Առաքելյանի որդին՝ Հ.Համբարձումյանը 2017 թվականից քրեական հետապնդման է ենթարկվում թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության համար:

Բողոքաբերն ընդգծել է նաև, որ սույն գործի քննությամբ ձեռք չեն բերվել այնպիսի փաստական տվյալներ, որոնք կվկայեին այն մասին, որ Կ.Առաքելյանը գործուն միջոցներով կամ ակտիվ վարքագծով նպաստել է թմրամիջոցներ ձեռք բերելու և պահելու գործընթացին, այսինքն՝ ձեռնարկել է անհրաժեշտ գործողություններ՝ դրանք երկար ժամանակով կամ կոնկրետ նպատակով թաքցնելու ուղղությամբ, ու եթե անգամ վերջինս իմացել է իր մահճակալի ներքնակի տակ թաքցված թմրամիջոցի մասին, ապա այդ մասին հնարավոր է, որ չի բարձրաձայնել իր որդուն չվնասելու կամ նրա իրավիճակը չբարդացնելու նպատակով:

6. Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը՝ բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2022 թվականի մայիսի 23-ի որոշումը՝ օրինական ուժ տալով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2021 թվականի հուլիսի 1-ի դատավճռին կամ գործն ուղարկել համապատասխան ստորադաս դատարան՝ նոր քննության։

II. Ամբաստանյալ Կ.Առաքելյանի բողոքի փաստարկները.

7. Բողոքի հեղինակը փաստարկել է, որ Վերաքննիչ դատարանը, բեկանելով Առաջին ատյանի դատարանի արդարացման դատավճիռը, թույլ է տվել իր իրավունքների և ազատությունների հիմնարար խախտումներ:

Բողոքաբերի պնդմամբ, սույն գործի փաստական տվյալները չեն հաստատում թմրամիջոցը փաստացի իրեն պատկանելու, առավել ևս իր կողմից դրանք իրացնելու նպատակով ձեռք բերելու և պահելու հանգամանքները:

Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, բողոքաբերը փաստարկել է, որ 2017 թվականի հոկտեմբերի 31-ին մանրամասն խուզարկություն չի կատարվել, իսկ երկրորդ անգամ կատարվելու դեպքում էլ չի նշանակում, որ գտնված թմրամիջոցն իրեն է պատկանում:

8. Վերոգրյալի հաշվառմամբ բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2022 թվականի մայիսի 23-ի որոշումը՝ օրինական ուժ տալով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2021 թվականի հուլիսի 1-ի դատավճռին։

Վճռաբեկ բողոքների քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

9. Կարինե Առաքելյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքի կատարման համար, որ «(…) [Ն]ա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի պահանջները, թմրանյութերի ապօրինի շրջանառությամբ զբաղվելու դիտավորությամբ գործով չպարզված օրը, գործով չպարզված անձից և հանգամանքներում, իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել առանձնապես խոշոր չափի՝ 4.91 գրամ քաշով «MDMB(N)-2201» կրճատ անվամբ թմրամիջոց և ապօրինի պահել է իր բնակության վայրի՝ Երևան քաղաքի Առաքելյան 64 հասցեում գտնվող տան իր ննջասենյակի մահճակալի ներքնակի տակ, որն էլ հայտնաբերվել է նույն վայրում 05.02.2018 թվականին Երևան քաղաքի Առաքելյան 64 հասցեում գտնվող տանն ու դրան կից օժանդակ շինություններում կատարված խուզարկության ընթացքում»2։

10. Հետազոտելով գործով ձեռք բերված ապացույցները՝ Առաջին ատյանի դատարանն իր դատավճռում, ի թիվս այլնի, արձանագրել է. «Դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Կարինե Առաքելյանը ցուցմունք է տվել, որ ինքը կյանքում թմրանյութ չի օգտագործել, որևէ մեկից չի գնել ու որևէ մեկին չի վաճառել: (...) Խուզարկության համար ոստիկանները խմբով եկել են իրենց բնակարան (...), այնուհետև Հայկի հետ միասին բարձրացել են երկրորդ հարկ: Երբ իմացել են, որ Հայկը երրորդ հարկում է ապրում, նրան առաջարկել են ներկայացնել թմրանյութը, իսկ Հայկն էլ ներկայացրել է իր օգտագործման համար պահվող թմրանյութը: Դրանից հետո խուզարկություն չի եղել, իջել են ավտոտնակ: Այդ ընթացքում ներկա են եղել իր հարևանները, որոնք որպես ընթերակա ներկայացել էին խուզարկությանը: Երրորդ հարկում ամեն ինչ նայել են, սակայն ոչինչ չեն հայտնաբերել: Երկրորդ հարկում խուզարկություն չեն կատարել, այլ անմիջապես իջել են ավտոտնակ:

Գիշերը երկուսն անց էր, երբ թոռնիկը, ով իր հետ նույն սենյակում է քնում, բոլորին լսելի ձայնով բարձր լացում էր, դա էլ խանգարել է, ուստի նրանք երկրորդ հարկում ոչ մի բան չեն արել: Իջել են ավտոտնակ, կազմել են արձանագրություն, ընթերակաները ստորագրել են: Այդ ընթացքում Հայկը խոսքի մեջ ասել է, որ ընթերականերից մեկն իր (...) հոպարի կին[ն է]: Այդ պատճառով երկու ընթերականերին էլ դուրս են հանել տանից և հեռախոսազանգի միջոցով հրավիրել են երկու տղամարդ ընթերակայի, որոնց չի ճանաչել: Նրանք հինգ րոպեից եկել են, ստորագրել արձանագրությունը և գնացել: Այդ ընթերակաները վերև չեն բարձրացել, ստորագրել են ավտոտնակում:

Հաջորդ խուզարկությունը եղել է 2018 թվականի փետրվարի 5-ին: Դուռը չեն թակել, պատուհաններով մտել են տուն, իրենք եղել են սթրեսային վիճակում: Այդ ժամանակ խուզարկել են մանրամասն: Հայտնաբերվածից ինքն ընդհանրապես տեղյակ չէ, չի կարող ասել, թե որտեղից է հայտնվել իր անկողնու տակ: Իրենց տունը սեփական տուն է, շինարարություն են արել, բազմաթիվ մարդիկ, այդ թվում՝ Հայկի ընկերներն են եկել-գնացել: Կոնկրետ չի կարող ասել, թե ով կարող էր այն դնել իր մահճակալի ներքնակի տակ: Տան վերանորոգումն իրականացվել է երկու-երեք տարվա ընթացքում, տևել է մինչև որդու ձերբակալությունը: Հարևանների և բարեկամների հետ թշնամական հարաբերությունների մեջ չի գտնվում: Իր ննջասենյակը սովորաբար մաքրում է ինքը, եթե չի հասցնում, աղջիկը: Չի կարող թվել, թե Հայկի ընկերներից ով երբ է եղել իրենց բնակարանում: (...) Թմրամիջոցը հայտնաբերվել է իր սենյակում՝ անկողնու ներքնակների տակ գտնվող պայուսակի մեջ: Այդ պայուսակը շուրջ 5-6 տարի առաջ է օգտագործել: Տեղյակ չի եղել, որ պայուսակը գտնվել է իր ննջարանում, չի կարող ասել, թե ոնց է այդ պայուսակը հայտնվել անկողնու տակ: Հնարավոր է, որ տանը չլինի ու իր սենյակ մարդ մտնի: Այդ պայուսակը պարֆումերիա պահելու համար է նախատեսված, իրեն որպես նվեր ուղարկել են Ամերիկայից, այն, ընդհանուր առմամբ, չի օգտագործել: Այդ պայուսակը եղել է տարբեր տեղերում, անգամ երեխաների խաղալիքների մեջ: Ամենօրյա բռնելու պայուսակ չէ: (...)

Մահճակալի տակ մաքրություն կատարվել է, եթե որդու ձերբակալումից հետո հայտնաբերեր այդ պայուսակը և դրա պարունակությունը կնետեր: Տան խուզարկության ընթացքում բոլոր տեղերում ներկա է եղել: Չի կարող բացատրել, թե ինչու է այդ պայուսակը հայտնվել իր մահճակալի տակ, սենյակի դուռը չի փակվում բանալիով, օրվա ընթացքում 5-6 ժամ բացակայում է տանից, չի կարող ասել՝ ինչ-որ մեկն իր բացակայության ընթացքում մտել է ննջասենյակ, թե ոչ: (...) 

Դատաքննության ընթացքում վկա (փորձագետ) Մարինա Ակոպովան ցուցմունք է տվել, որ (...) փորձաքննությամբ Կարինե Առաքելյանի մազի և մեզի փորձանմուշների մեջ հայտնաբերել է կանաբինոիդների խմբին պատկանող թմրալկալոիդներ և նշել վաղեմություն՝ հինգ ամիս: (...) Կարինե Առաքելյանից վերցրել է 18 սմ երկարությամբ մազ: Ամեն 1 սմ մազի մեջ կարող է տրվել մեկ ամսվա վաղեմություն: Կանաբիոիդների կամ սինթետիկ կանաբինոիդների խմբին պատկանող թմրամիջոցները կարող են հայտնաբերվել նմուշներում, եթե դրանք ներթափանցել են օրգանիզմ, իսկ թե ինչ եղանակով են ներթափանցել, իրենք չեն կարող ասել: Միանշանակ պետք է գործածվի, որպեսզի հայտնաբերվի: (...) Միանշանակ հնարավոր են նաև իրավիճակներ, որ անձի մազի կամ մեզի նմուշում հայտնաբերվեն թմրամիջոցներ այն դեպքում, երբ փակ տարածության մեջ վերջինը մեկ ժամից ոչ պակաս գտնվում է թմրամիջոց գործածող մեկ այլ անձի հետ: Գիտականորեն հաստատված է, որ եթե անձի մոտ պարբերաբար գործածեն թմրամիջոց, ապա վերջինի օրգանիզմում ևս այն կներթափանցի շնչուղիների միջոցով: Նման դեպքում այդ անձը համարվում է պասիվ գործածող: (...) 

Կարինե Առաքելյանի դեպքում փորձանմուշ վերցվել է 2018 թվականի փետրվարի 16-ին, տրվել է հինգ ամսվա վաղեմություն: (...) Հնարավոր է անձի մազի նմուշներում հայտնաբերվեն թմրամիջոցներ, եթե նա մեկ ժամ շարունակ գործածողի հետ գտնվի փակ տարածքում: Այդ դեպքում միայն 12-13 օր անց պասիվ գործածողի մազի մեջ կսկսի կուտակվել թմրամիջոց: Իսկ մեզի մեջ մի քանի ժամից մինչև յոթ օր կամ եզակի դեպքերում՝ մինչև 10 օր՝ կախված թմրամիջոցի գործածման չափից ու հաճախականությունից:

(...) Այն հարցին, թե ինչու մյուս փորձաքննությամբ Կարինե Առաքելյանի նմուշներում թմրամիջոց չի հայտնաբերվել, ապա կարող է նշել, որ մեզի մեջից հնարավոր է թմրամիջոցն անհետանա, սակայն եթե մազը չի կտրվում, ապա թմրամիջոցը պահպանվում է: Իսկ մազի գունաթափումը հնարավոր է նվազեցնի թմրամիջոցի պարունակությունը (...)։ Մազի ներկումը հանգեցնում է քիմիական ռեակցիաների, ինչի դեպքում թմրամիջոցի քանակությունը նվազում է:

Դատաքննության ընթացքում վկա (փորձագետ) Կարինե Պետրոսյանը ցուցմունք է տվել, որ (...) Կարինե Ռոբերտի Առաքելյանը 2018 թվականի մայիսի 4-ին ներկայացել է Հանրապետական նարկոլոգիական կենտրոն, նրանից սահմանված կարգով վերցվել են մազի և մեզի փորձանմուշներ, որոնք հետազոտվել են և դրանցում թմրամիջոցներ չեն հայտնաբերվել:

Վերցվել է 10 սմ երկարությամբ մազ (...)։ Մազի ներկվածությամբ թմրամիջոցի քանակությունը հնարավոր է քչացնել:

(...) Եթե փակ տարածության մեջ անձի մոտ թմրամիջոց գործածեն, ապա նրա մազերը կկլանեն այդ թմրամիջոցը: Իսկ մեզի դեպքում ավելի զգայուն մեթոդներ պետք է կիրառեն: Համաձայն մասնագիտական գրականության՝ չի բացառվում, որ անձի մոտ թմրամիջոց գործածեն և վերջինի մոտ պահպանվի:
Կենդանի մարդու մոտ քիչ է հավանականությունը, որ լինի այնպես, որ հինգ ամիս առաջ անձի մոտ թմրամիջոց գործածեն և նրա մեզի մեջ թմրամիջոց պահպանվի: Քիչ է հավանականությունը նաև անձի մոտ պարբերաբար գործածման դեպքում: Եթե մազի մեջ հայտնաբերվում է, ապա մեծ հաշվով անձն օգտագործող է: Եթե հետո անձը չի օգտագործում, թմրամիջոցը վերանում է: (...) 

Դատաքննության ընթացքում վկա Անդրանիկ Եսայանը (...) հայտնեց, որ (...) խուզարկությունը կատարվել է ընդհանուր բնակարանում և օժանդակ կառույցներում, կատարվել է օրինական, մանրակրկիտ, ընթերակաների ներկայությամբ, հայտնաբերվածն արձանագրվել է, ինքը եղել է օպերատիվ խմբի կազմում: (...) Կարինե Առաքելյանի բնակարանը եղել է երեքհարկանի, բոլոր շինությունները և սենյակները, հատ-հատ խուզարկվել են: Քանի որ թմրամիջոց պետք է հայտնաբերեին, խուզարկել են անկողինների մեջ, շոշափել են բարձերը, գաղտնի հատվածները: (...) 

Դատաքննության ընթացքում հրապարկվեց վկա Անդրանիկ Եսայանի նախաքննական ցուցմունքի հակասություն պարունակող մասը: (...) [Վ]կա Անդրանիկ Եսայանը [հայտնել է, որ] Կարինե Առաքելյանի ննջասենյակ[ում] (...) մանրամասն խուզարկություն են (...) կատարել, պահարանը, դրա մեջ եղած իրերը, անկողինը, անկողնային պարագաները, այսինքն` անկողինը, սավանը, մատրասը խուզարկության են (...) ենթարկել՝ դրանք ամբողջությամբ տեղաշարժելով, սակայն ոչինչ, այսինքն` թմրանյութ, ինչպես նաև քննության համար հետաքրքրություն ներկայացնող իրեր և առարկաներ չեն (...) հայտնաբերել: (...)

Դատաքննության ընթացքում վկա Լիլիթ Համբարձումյանը ցուցմունք է տվել, որ (...) Կարինե Առաքելյանի դուստրն է: (...) 2017 թվականի հոկտեմբերի 30-ի խուզարկության ժամանակ ամբողջ ընթացքում գտնվել է տանը (...) երկրորդ հարկում մանրամասն խուզարկություն չի կատարվել: (...) Երբ Հայկին նոր էին ձերբակալել, տարբեր մարդիկ, այդ թվում՝ Հայկի ընկերները, եկել-գնացել են իրենց տուն:

Առաջին խուզարկության ժամանակ (...) ոստիկանները (...) սենյակներ չեն մտել, ինքն այնտեղ է եղել և ամեն ինչ տեսել է: Երրորդ հարկի խուզարկությանը նույնպես ներկա է եղել: Առանձնապես խուզարկություն չի եղել, մեկ-երկու դարակ են բացել-փակել, երեխաների շորեր նայել:

(...) Հայկն ասել է, որ ընթերականերից մեկն իրենց բարեկամն է, ոստիկաններն ասել են, որ դա անթույլատրելի է: Դրանից հետո նրանք հեռախոսազանգ են կատարել, որի արդյունքում երկու անծանոթ անձինք են եկել ավտոտնակ, ստորագրել արձանագրությունը և գնացել:

(...) Մոր ննջասենյակը հարդարում է ինքը կամ մայրը: Մոր սենյակը մաքրելիս ավել, հատակի շոր օգտագործել է, սակայն պայուսակը չի նկատել: (...) Չի կարող ասել նաև, թե ինչու է թմրամիջոցը և կշեռքը հայտնաբերվել հենց Կարինե Առաքելյանի մահճակալի տակից:

Դատաքննության ընթացքում վկա Ելիզավետա Մխիթարյանը ցուցմունք է տվել, որ (...) երկու տարի առաջ՝ հոկտեմբերի 31-ին (...) Լիլիթ Համբարձումյանը գիշերային ժամի զանգել է իրեն ու ասել, որ խուզարկություն կատարելու համար ոստիկաններին ընթերակա է պետք, ինքն էլ գնացել է: (...) Քանի որ Հայկը երրորդ հարկում էր բնակվում, մի խումբ ոստիկանների հետ բարձրացել են այնտեղ, (...) հետո մտել են ննջասենյակ, մի քանի դարակներ բացել, ինչպես նաև՝ սանհանգույցն են նայել: Այնուհետև մտել են խոհանոց, հետո հյուրասենյակ (...)։ Այդ ամենը տևել է մի քանի րոպե, որից հետո իջել են երկրորդ հարկ, որտեղ հենց մուտքի մոտ զամբյուղով դրված էր Հայկի նորածին աղջիկը: Նրա մայրը կանգնած էր կողքին, մտան ներս, չգիտի, թե ինչ պատահեց, երեխան զամբյուղի միջից ընկավ ու սկսեց շատ բարձր լացել: Դրանից հետո քրոջ երեք տարեկան տղա երեխան արթնացավ ու սկսեց բարձր լացել: (...) Այդ ամենի պատճառով իջել են առաջին հարկ, որտեղ Հայկը մի քանի ոստիկանի հետ նստած էր: Այդ ժամանակ Հայկն իրեն ներկայացրեց որպես հորեղբոր կին: Դրա մասին Հայկը սկզբից չի ասել, քանի որ երևի իրեն չէր նկատել: Պարզվել է նաև, որ Արմինե Պետրոսյանը Հայկի զոքանչն է: Այդ ամենի արդյունքում ոստիկաններն իրենց ամոթանք են տվել, թե արդյոք չգիտեին, որ եթե բարեկամ են, չեն կարող ընթերակա լինել: (...) Իրենց դուրս են հրավիրել (...), երկու ոստիկան հեռախոսները ձեռքներին դուրս են եկել (...) և մի քանի րոպե հետո երկու տղամարդու հետ վերադարձել: Այդ տղամարդիկ ներս են մտել, և այնպիսի տպավորություն էր, որ նրանք մտել են, ստորագրել և դուրս եկել, քանի որ հնարավոր չէր հինգ րոպեի ընթացքում խուզարկել, առավել ևս երեք հարկանի առանձնատունը: (...) Երկրորդ հարկի խոհանոցում երկու դարակ են բացել-փակել, բացել են նաև սանհանգույցի դուռը, որպիսի գործողություններն ինքը չի համարում մանրազննին խուզարկություն:

Երկրորդ հարկում Կարինե Առաքելյանի և Լիլիթ Համբարձումյանի ննջասենյակներ ոստիկանները չեն մտել, հնարավոր չէր իր բացակայության պայմաններում մտնել, քանի որ ամբողջ ընթացքում ինքն այնտեղ է եղել: (...) 

Դատաքննության ընթացքում վկա Արմինե Պետրոսյանը ցուցմունք է տվել, որ (...) իրեն զանգել ու կանչել է Կարինե Առաքելյանի աղջիկ Լիլիթը, իրեն դիմավորել են ոստիկանները և բարձրացել է երկրորդ հարկ (...), այնտեղ Հայկի երեխան էր ընկել, լացում էր (...), ստեղծվել էր լարված իրավիճակ: Հետո (...) բարձրացել են երրորդ հարկ, այնտեղ դարակներ քանդեցին, մանրամասն զննեցին, նույնիսկ երեխայի փափուկ խաղալիքն են ճղել: Նայեցին անգամ աղջկա ներքնաշորերը, երեխայի տակդիրները:

Երկրորդ հարկը չեն մտել նայել: Խառը վիճակ էր, ճչոց, գոռոց, դրա համար էլ չնայեցին: Հետո իջել են առաջին հարկ, Հայկն ասել է, ահա հորեղբոր կինը և զոքանչը: (...) Երբ իմացան իրենց բարեկամական կապերը, ուրիշ մարդկանց կանչեցին: (...) 

Երբ տուն է մտել, բարձրացել է երկրորդ հարկ: Հետո ոստիկաններն ասել են, որ պետք է երրորդ հարկը ստուգեն: (...) Երկրորդ հարկում խուզարկություն չի եղել:

Եթե այդ հարկը նայած լինեին, այնտեղ կլիներ: Չի հիշում, թե երկրորդ հարկի սենյակներում, սանհանգույցում կամ խոհանոցում խուզարկություն եղել է, թե ոչ: Տունը դեպքերից առաջ արդեն իսկ վերանորոգված էր: Երբ Հայկն ազատություն մեջ էր, չի տեսել, որ նրա ընկերները գան տուն, իր գնացած ժամանակ չի եղել նման բան: Կարինե Առաքելյանի մտերիմ ընկերուհին է, սակայն չի եղել այնպես, որ առանց թույլտվության մտնի Կարինե Առաքելյանի ննջասենյակ:

Դատաքննության ընթացքում վկա Էրիկ Գրիգորյանը ցուցմունք է տվել, որ երեք տարի է անցել, շատ բան չի հիշում: (...) [Գ]իշերվա ժամ էր (...), երբ իրեն մոտեցել են վեց հոգի, նրանցից մեկը նշել է, որ հանդիսանում է քրեականի պետը, ներկայացրել է վկայականը և ասել, որ կարող է օգտակար լինել, մի բան ստորագրել ու գնալ: Մտել են տուն, այնտեղ շատ մարդ կար, չի հասկացել, թե ով ով է, ոստիկանները խուզարկություն են կատարել, իրեն ցույց են տվել, թե ինչ են հայտնաբերել, իր հիշելով փաթեթ էր: Իր ներկայությամբ խուզարկություն կատարվել է: Իր հիշելով խուզարկում էին ավտոտնակը: (...) Սկզբից մտել են ավտոտնակ, ինչ-որ բան է հայտնաբերվել: Դրանից հետո մի սենյակ են մտել, որտեղ փոքր երեխա կար քնած: (...) Չի հիշում՝ այլ սենյակ մտել են, թե ոչ: Իր հիշելով ինքը մեկ սենյակ է մտել: (...) Իր մտնել-դուրս գալը տևել է մոտ քսան րոպե: Չգիտի, թե ինչ են հայտնաբերել, չի կարդացել ինչ փաստաթղթի տակ է ստորագրել: (...) Ավտոտնակից դեպի տուն բարձրացել են աստիճաններով, որի մոտ կանգնած էին ընտանիքի անդամները: Մտել են սենյակ, ներքնակ են բարձրացրել, այդ սենյակում իր հիշելով մի աղջիկ կար: (...) 

Արձանագրությունը կազմելուց հետո բարձրաձայն կարդացել են, դրանում նկարագրված էր կատարվածը, ուստի ստորագրել է: Չի հիշում, թե մանրամասն խուզարկվել է, թե ոչ: Իրեն կանչել են գիշերը մեկն անց կես կամ երկուսին մոտ: Ինքը չի կարում մեկ ժամից ավել կանգնել, մեջքի խնդիր ունի:

Խուզարկություն կատարելու մասին 2018 թվականի փետրվարի 5-ի արձանագրության համաձայն՝ (...) խուզարկության ժամանակ հյուրասենյակից աջ առաջին ննջարանի մահճակալի տակից հայտնաբերվեց սև, «SEPHORA» գրառմամբ պայուսակ, որի մեջ առկա էր փայլաթիթեղի մեջ սպիտակ թղթով փաթեթավորված սպիտակ փոշենման զանգված: (...) Ըստ Կարինե Առաքելյանի՝ նշված ննջասենյակում քնում է ինքը, հայտնաբերված պայուսակն իրենն է եղել, սակայն պարունակությունից տեղյակ չէ, այն իրենը չէ: Պայուսակից հայտնաբերվեց նաև «DIGITAL SCALE» գրառմամբ էլեկտրական կշեռք: (...) Տան խոհանոցից հայտնաբերվեց 2 կաթուցիչ ապակի, որոնք օգտագործված էին և դրված էին ջրի տաքացուցիչի վրա: (...) Խուզարկությամբ ներքևի նկուղային հարկում դրված թղթյա տուփի միջից հայտնաբերվեց փոքր թղթյա տուփ, որի մեջ առկա էին բազմաթիվ փոքր պոլիէթիլենային տոպրակներ և ստվարաթղթեր: (...) 

2018 թվականի փետրվարի 8-ի փորձագետի թիվ 56Ք-18 եզրակացության համաձայն՝ փորձաքննությանը ներկայացված, Կարինե Առաքելյանի ննջասենյակի մահճակալի տակից հայտնաբերված, 4.91 գրամ քաշով բաց կրեմագույն փոշենման զանգվածը հանդիսանում է MDMB(N)-2201 կրճատ անվամբ թմրամիջոց:
Փորձաքննությանը ներկայացված պայուսակում առկա կշեռքի մակերեսին հայտնաբերվեցին MDMB(N)-2201 կրճատ անվամբ թմրամիջոցի հետքեր: (...) 

Փորձաքննությանը ներկայացված կաթուցիչի թվով երկու ապակյա խողովակների ներքին մակերեսներին հայտնաբերվեցին MDMB(N)-2201 տեսակի թմրամիջոցի հետքեր:

2018 թվականի մարտի 29-ի փորձագետի թիվ 092 եզրակացության համաձայն՝ Կարինե Առաքելյանից վերցված մեզի և մազի փորձանմուշներում հայտնաբերվել են կաննաբինոիդների խմբին պատկանող թմրալկալոիդներ, որոնց օգտագործման ժամանակահատվածը համապատասխանում է մինչև հինգ ամիսների վաղեմության։ (...) 

2018 թվականի մայիսի 21-ի փորձագետի թիվ 0245 եզրակացության համաձայն՝ 2018 թվականի մայիսի 4-ին Կարինե Ռոբերտի Առաքելյանից վերցված մեզի փորձանմուշում կանաբինոիդների, ափիոդային, ֆենիլակիլամինների և սինթետիկ կանաբինոիդների խմբերի թմրամիջոցների հետքեր չեն հայտնաբերվել:

2018 թվականի մայիսի 4-ին Կարինե Ռոբերտի Առաքելյանի մազի 10 սմ երկարության (...) փորձանմուշում կանաբինոիդների, ափիոդային, ֆենիլակիլամինների և սինթետիկ կանաբինոիդների խմբերի թմրամիջոցների հետքեր չեն հայտնաբերվել: (...)

2018 թվականի մայիսի 23-ի փորձագետի թիվ 2018-2 եզրակացության համաձայն՝ Կարինե Առաքելյանից վերցված մազի և մեզի փորձանմուշների մեջ թմրամիջոցների հետքեր չեն հայտնաբերվել: (...) 

2018 թվականի հոկտեմբերի 4-ի զննում կատարելու մասին արձանագրության համաձայն՝ զննության [է] ենթարկ[վել] թիվ 10852617 քրեական գործից դուրս բերված և թիվ 10101418 քրեական գործին կցված 2017 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Երևան քաղաքի Առաքելյան 64-րդ հասցեում և դրան կից օժանդակ շինություններում խուզարկություն կատարելու վերաբերյալ արձանագրությունը (...)։ Խուզարկության արձանագրությունն ունի հետևյալ բովանդակությունը. «խուզարկությունն սկսելուն պես Հ.Համբարձումյանին ընթերակաների ներկայությամբ ծանոթացվել է դատարանի որոշումը, խուզարկությամբ թմրամիջոցներ հայտնաբերելու նպատակով առաջարկվեց Հ.Համբարձումյանին ներկայացնել թմրամիջոցներ, եթե դրանք պահվում են նշված հասցեում, որից հետո Հ.Համբարձումյանն իր տան ավտոտնակի հետնամասում տեղադրված կանաչ գույնի սեղանի տակ գտնվող օդամղիչ շարժիչի հետնամասից՝ պատի և օդամղիչ շարժիչի արանքից, ներկայացրեց պոլիէթիլենային տոպրակ, որի մեջ առկա էր 7 հատ առանձին պոլիէթիլենային տոպրակներ՝ լցված դեղնականաչավուն զանգվածով (...)։ Նույն ավտոտնակի մուտքից ներս՝ ձախակողմյան հատվածում տեղադրված պահարանի վերևի հատվածում՝ կպչուն ժապավենի միջնամասում, փայլաթիթեղի փաթեթով հայտնաբերվեց սպիտակ գույնի 6 կտորներ (...)։ Հ.Համբարձումյանը բանավոր հայտարարեց, որ 7 փաթեթի մեջ առկա դեղնականաչավուն զանգվածը «շոկո» տեսակի թմրամիջոց է, իսկ փայլաթիթեղի փաթեթի միջի զանգվածը հանդիսանում է «կրիստալ» տեսակի թմրամիջոց, որոնք պատկանում են իրեն: (...) Բնակարանի խուզարկությամբ ուրիշ ոչինչ չհայտնաբերվեց» (...)»3:

10.1. Վերլուծելով հետազոտված ապացույցները՝ Առաջին ատյանի դատարանը փաստել է. «(...) [Դ]ատարանը գտնում է, որ Կարինե Առաքելյանին առաջադրված մեղադրանքում նրա մեղավորությունը հավաստելու համար անհրաժեշտ է թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների այնպիսի համակցություն, որով հնարավոր կլինի հավաստել հանցագործության առարկայի (թմրամիջոցի) առկայությունը, դրա տեսակի ու չափի նկարագրությունը (համապատասխան փորձաքննության եզրակացությամբ), կապը վերջինի և հանցագործության առարկայի միջև, դրա նպատակը, դիտավորությունը:

Տվյալ դեպքում պետք է ուշադրություն դարձնել այն հանգամանքին, որ Կարինե Առաքելյանը մեղադրվում է թմրանյութերի ապօրինի շրջանառությամբ զբաղվելու դիտավորությամբ, իրացնելու նպատակով առանձնապես խոշոր չափերի թմրամիջոց ձեռք բերելու և իր բնակության վայրում ապօրինի պահելու համար, սակայն ամբաստանյալի մոտ իրացման նպատակի առկայությունը հիմնավորող փաստական տվյալները, ըստ էության, բացակայում են։ (...)

Դատարանի գնահատմամբ (...) փաստական տվյալները մեծամասամբ հաստատում են այն հանգամանքը, որ Առաքելյան 64 հասցեում գտնվող բնակարանի՝ Կարինե Առաքելյանի կողմից օգտագործվող ննջասենյակի մահճակալի ներքնակի տակից թմրամիջոց է հայտնաբերվել, սակայն որևէ կերպ չեն հաստատում թմրամիջոցները փաստացի Կարինե Առաքելյանին պատկանելու, առավել ևս վերջինի կողմից դրանք իրացնելու նպատակով ձեռք բերելու և պահելու հանգամանքը: (…)

 [Վկաներ Անդրանիկ Եսայանի, Ելիզավետա Մխիթարյանի, Արմինե Պետրոսյանի, Լիլիթ Համբարձումյանի և Էրիկ Գրիգորյանի] դատաքննական ցուցմունքների (…) համադրությունից բխում է, որ 2017 թվականի հոկտեմբերի 31-ին կատարված խուզարկության ընթացքում, ամենայն հավանականությամբ, ընթերակաների հետ կապված խնդիր է առաջացել, քանի որ ի սկզբանե հրավիրված Ելիզավետա Մխիթարյանն ու Արմինե Պետրոսյանը հանդիսացել են ամբաստանյալի ընտանիքի մտերիմները և ոստիկանները ստիպված են եղել ներգրավել նոր ընթերակաների: Ընդ որում, նոր ընթերակաների ժամանելուն պես ամբողջական խուզարկություն ողջամտորեն պետք է որ կատարված չլինի, այլ նրանց ներկայությունը մեծապես պայմանավորված է եղել կատարված քննչական գործողության արձանագրությունը ստորագրելու անհրաժեշտությամբ: Բանն այն է, որ 2017 թվականի հոկտեմբերի 31-ին կատարված խուզարկության արձանագրությունը ստորագրած ընթերականերից Էրիկ Գրիգորյանի պնդմամբ ոստիկաններն իրեն կանչել են գիշերը՝ 01։30 կամ 02։00-ին մոտ, խուզարկությունը տևել է մոտ քսան րոպե, ավելին՝ երկար չէր կարող տևել, քանի որ վերջինը ողնաշարի հետ կապված խնդիրներ ունի և մեկ ժամից ավելի կանգնած չի կարողանում մնալ: Այս համատեքստում հարկ է նկատել, որ 2017 թվականի հոկտեմբերի 31-ին կատարված խուզարկության արձանագրության համաձայն՝ քննչական գործողությունը սկսվել է ժամը 22:00-ին, ավարտվել՝ 01:15 րոպեին: Նման պայմաններում հարց է առաջանում, թե արդյոք այդ գործողությանը հենց սկզբից ներկա են եղել նույն ընթերակաները, եթե այո, ապա ինչպես է հնարավոր ընթերակա Էրիկ Գրիգորյանի կողմից նշված կարճ ժամանակահատվածում ամենայն մանրամասնությամբ խուզարկել երեքհարկանի բնակարանը:

Հետևաբար, նույն վկաների հայտնած տվյալների համադրումն առաջացնում է այն տրամաբանական հարցադրումը՝ արդյոք 2017 թվականի հոկտեմբերի 31-ին կատարված խուզարկության ընթացքում Առաքելյան 64 հասցեում գտնվող բնակարանի երկրորդ հարկում տեղակայված, Կարինե Առաքելյանի կողմից օգտագործվող ննջասենյակում մանրամասն խուզարկություն կատարվել է, թե ոչ: Բանն այն է, որ ըստ վկաներ Ելիզավետա Մխիթարյանի, Արմինե Պետրոսյանի և Լիլիթ Համբարձումյանի պնդման՝ Առաքելյան 64 հասցեում գտնվող բնակարանի երկրորդ հարկում մանրամասն խուզարկություն չի կատարվել, քանի որ լարված իրադրություն է եղել՝ կապված մանկահասակ երեխաների և նրանց ծնողների անհանգստության ու լարված իրավիճակի հետ:

Բացի այդ, մանրամասն խուզարկություն կատարված լինելու հանգամանքը չի հաստատվում նաև հենց 2017 թվականի հոկտեմբերի 31-ի խուզարկության արձանագրությամբ: Մասնավորապես՝ դրանում նշված է, որ խուզարկության սկզբում Հ.Համբարձումյանին առաջարկվել է ներկայացնել թմրամիջոցներ, եթե դրանք առկա են խուզարկվող բնակարանում: Վերջինը բնակարանի ավտոտնակի նկարագրված հատվածից ներկայացրել է փաթեթներ և հայտարարել, որ դրանք պարունակում են թմրամիջոցներ: Իսկ հայտնաբերվածի մանրամասն նկարագրությունից հետո մեկ նախադասությամբ ընդամենը նշված է, որ բնակարանի խուզարկությամբ ուրիշ ոչինչ չի հայտնաբերվել: Նման պայմաններում Դատարանի մոտ տրամաբանորեն առաջանում է այն հարցադրումը, թե ինչու համապատասխան բնակարանի այլ հատվածներում կատարված խուզարկության և կոնկրետ գործողությունների մասին որևէ հանգամանք, նկարագրություն նշված չէ: Ասվածից ողջամտորեն կարող է բխել, որ եթե մանրամասնությամբ խուզարկություն կատարված լիներ, ապա բնակարանի մյուս հատվածներում ձեռնարկված գործողությունների մասին ևս կշարադրվեր քննչական գործողության արձանագրության մեջ կամ առնվազն կնշվեր, թե երեքհարկանի բնակարանի որ հարկի որ հատվածներում է վարույթն իրականացնող մարմինն ուսումնասիրություն իրականացրել:

Սույն դեպքում, երբ մանրամասն խուզարկություն կատարված չլինելու վերաբերյալ առկա են վկաների կողմից հայտնած տեղեկություններ, իսկ խուզարկության արձանագրությունը, ըստ էության, սպառիչ կերպով չի բացառում վերջինների հայտնածի օբյեկտիվ լինելու հնարավորությունը, Դատարանը չի կարող հստակ դիրքորոշում ունենալ, թե ինչ խորությամբ է կատարվել բնակարանի խուզարկությունը և միանշանակ կերպով բացառել այն ողջամիտ կասկածը, որ դեռևս առաջին խուզարկության կատարման ժամանակ Կարինե Առաքելյանի մահճակալի ներքնակի տակ թմրամիջոց է թաքցված եղել: Այսինքն՝ չկա փաստարկված տրամաբանություն բացառելու համար այն կասկածը (չփարատված կասկածը), որ 2018 թվականի փետրվարի 5-ին կատարված խուզարկությամբ Կարինե Առաքելյանի ննջասենյակի մահճակալի տակից հայտնաբերված թմրամիջոցները կարող էին նույն տեղում (կամ գոնե բնակարանի այլ հատվածում դրանք գտնված լինեին) առկա լինել դեռևս 2017 թվականի հոկտեմբերի 31-ին կատարված խուզարկության ժամանակ:

Այս համատեքստում Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ եթե անգամ խուզարկության լրիվության ու ամբողջականության վերաբերյալ ոստիկանության աշխատակից, վկա Անդրանիկ Եսայանի հայտնած տվյալներն ամբողջովին արժանահավատ համարվեն և որևէ կասկածների տեղիք չտան, ապա քրեադատավարական կանոն է, որ քննչական գործողության արձանագրության ոչ լրիվությունը չի կարող մեղադրանքի նպատակներով լրացվել հետաքննության մարմնի աշխատակցի, քննիչի, դատախազի, ինչպես նաև ընթերակայի և այլ անձանց ցուցմունքներով:

Ստացվում է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը Կարինե Առաքելյանի մոտ իրացման նպատակի առկայությունը հիմնականում բխեցրել է բացառապես թմրամիջոցի առկայության, դրա տեսակի և առանձնապես խոշոր չափերի լինելու հանգամանքներից, ինչպես նաև՝ հայտնաբերման վայրից: Մինչդեռ (…) թվարկված հանգամանքներն ինքնին բավարար չեն իրացման նպատակի առկայությունը հաստատված համարելու համար, քանի որ գործի նյութերում առկա չեն բավարար տվյալներ, որոնք հիմք կտային հաստատված համարելու Կարինե Առաքելյանի մասնակցությունը թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությանը: Մասնավորապես՝ Դատարանին չեն ներկայացվել Կարինե Առաքելյանի կողմից կասկածելի կամ թմրամիջոցների հետ կապված հանցագործություններին առնչություն ունեցող անձանց հետ պարբերական շփումների, կապերի, հեռախոսազանգերի կամ հանդիպումների վերաբերյալ տեղեկություններ, որոնք կարող էին թեկուզև անուղղակի կերպով վկայել վերջինի կողմից թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությանը մասնակից լինելու մասին: Այլ կերպ ասած՝ բացի թմրամիջոցի հայտնաբերված լինելու փաստից, չկա գեթ մեկ այլ տվյալ, որ Կարինե Առաքելյանն այս կամ այն կերպ առնչություն ունի թմրամիջոցի հնարավոր իրացման գործընթացի հետ (…):

(…) Դատարանը հարկ է համարում Կարինե Առաքելյանի վարքագիծը գնահատել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի համատեքստում: (…)

Տվյալ դեպքում քրեական գործի նյութերում առկա են տոքսիկոքիմիական փորձաքննության երկու իրարամերժ եզրակացություններ, որոնցից 2018 թվականի մարտի 29-ի թիվ 092 եզրակացության համաձայն՝ Կարինե Առաքելյանից վերցված մեզի և մազի փորձանմուշներում հայտնաբերվել են կանաբինոիդների խմբին պատկանող թմրալկալոիդներ, որոնց օգտագործման ժամանակահատվածը համապատասխանում է մինչև հինգ ամիսների վաղեմության, մինչդեռ 2018 թվականի մայիսի 21-ի թիվ 0245 եզրակացության համաձայն՝ 2018 թվականի մայիսի 4-ին Կարինե Ռոբերտի Առաքելյանից վերցված մեզի փորձանմուշում կանաբինոիդների, ափիոդային, ֆենիլակիլամինների և սինթետիկ կանաբինոիդների խմբերի թմրամիջոցների հետքեր չեն հայտնաբերվել: 2018 թվականի մայիսի 4-ին Կարինե Ռոբերտի Առաքելյանի մազի 10 սմ երկարության (...) փորձանմուշում կանաբինոիդների, ափիոդային, ֆենիլակիլամինների և սինթետիկ կանաբինոիդների խմբերի թմրամիջոցների հետքեր չեն հայտնաբերվել:
Հիշյալ երկու եզրակացությունների առնչությամբ դատաքննության ընթացքում հարցաքննվել են փորձագետներ Մարինա Ակոպովան և Կարինե Պետրոսյանը: Ընդ որում, երկու փորձագետներն էլ, չնայած իրենց եզրակացությունների տարբերություններին, նշել են, որ անձի մազի ու մեզի փորձանմուշներում կարող են թմրամիջոցներ հայտնաբերվել ոչ միայն այն դեպքում, երբ վերջինը թմրամիջոց գործածող է, այլև այն դեպքում, երբ անձը պասիվ օգտագործող է, այսինքն՝ նրա մոտ թմրամիջոց է օգտագործել մեկ ուրիշ անձ:

(…) Փորձագետների ցուցմունքների (…) համալիր վերլուծությունը վկայում է, որ Կարինե Առաքելյանի մազի և մեզի փորձանմուշներում առաջին փորձաքննությամբ թմրամիջոցի հայտնաբերումը միանշանակ չի վկայում, որ վերջինը թմրամիջոց գործածող է: Բանն այն է, որ փակ տարածքում վերջինի մոտ թմրամիջոցների օգտագործումը նույնպես կարող էր հանգեցնել նրա կողմից տրամադրված փորձանմուշներում թմրամիջոցների հայտնաբերման: Ուստի Դատարանը գտնում է, որ միայն այն հանգամանքը, որ Կարինե Առաքելյանի մազի և մեզի փորձանմուշներում տոքսիկոքիմիական առաջին փորձաքննությամբ թմրամիջոցներ են հայտնաբերվել, չի կարող միանշանակ վկայել այն մասին, որ նա թմրամիջոց օգտագործող է, քանի որ երկրորդ փորձաքննությունը տրամագծորեն հակառակ եզրակացությունն է ունեցել, ավելին՝ փորձաքննությունների եզրակացությունները կազմած փորձագետները ցուցմունքով նշել են, որ թմրամիջոցի ներթափանցումն անձի օրգանիզմ տեղի է ունենում ոչ միայն անձամբ օգտագործելու ճանապարհով, այլև պասիվ օգտագործման դեպքում, այն է՝ անձի մոտ փակ տարածքում թմրամիջոցներ գործածելու պայմաններում:
Հետևաբար, Դատարանը չի կարող հետևություն անել Կարինե Առաքելյանի արարքում առանց իրացման նպատակի թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հանցակազմի առկայության մասին, քանի որ միայն վերջինի ննջասենյակում թմրամիջոցի հայտնաբերումն ուղղակի վկայություն չէ այն հանգամանքի, որ դա պատկանում է նրան: Ավելին՝ դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքների համաձայն՝ Կարինե Առաքելյանի ննջասենյակը բացառապես վերջինի օգտագործման համար նախատեսված չի եղել, ինչպես նաև միայն վերջինը չէ, որ այդ սենյակ ելումուտ է ունեցել: Իսկ տարածքով մեծ բնակության վայրում բազմանդամ ընտանիքի առկայության պայմաններում որևէ անձին առնչվող տեղանքում արգելված առարկայի հայտնաբերումը միանշանակ չի վկայում այն մասին, որ դա պատկանում է հենց վերջինին:

Ընդ որում, պետք է նկատել, որ 2018 թվականի փետրվարի 5-ին կատարված խուզարկությամբ հայտնաբերված և Կարինե Առաքելյանի նմուշներում հայտնաբերված թմրամիջոցները չեն նույնանում: (…) Վերը նշվածին հակառակ պետք է ուշադրություն դարձնել այն փաստին, որ 2018 թվականի փետրվարի 5-ին կատարված խուզարկությամբ Կարինե Առաքելյանի ննջասենյակի մահճակալի ներքնակի տակից հայտնաբերված և 2017 թվականի հոկտեմբերի 31-ին կատարված խուզարկությամբ նույն բնակարանի ավտոտնակից հայտնաբերված թմրամիջոցները միևնույն տեսակի են, այն է՝ հանդիսանում են «MDMB(N)-2201» կրճատ անվամբ թմրամիջոցներ, որպիսի պայմաններում ողջամտորեն առաջանում է այն կասկածը, որ հնարավոր է դրանց ամբողջ խմբաքանակը նույն անձին կամ նրա շրջապատին են պատկանելիս եղել: Եվ այստեղ էլ ավելի կարևորվում է այն հանգամանքը, որ 2017 թվականի հոկտեմբերի 31-ին կատարված խուզարկությամբ ամբողջ տունը, ամենայն հավանականությամբ, մանրամասն չի խուզարկվել: Այսպիսով՝ Դատարանը գալիս է այն հետևության, որ քրեական գործում չկա այնպիսի տվյալ, որով կարելի է ողջամտորեն հաստատված համարել Կարինե Առաքելյանի դիտավորությունը՝ առանց իրացնելու նպատակի թմրամիջոցներ պահելու հարցում կամ գոնե փաստարկված տրամաբանությամբ հերքել այն վարկածը, որ ամբաստանյալը չի իմացել, որ իր մահճակալի ներքնակի տակ գտնվող պայուսակում թմրամիջոց է պահված: (...) [Տ]վյալ դեպքում չի բացառվում նաև, որ Կարինե Առաքելյանը տեղյակ է եղել կամ որոշակի պատկերացումներ ունեցել է իրենց տանը պահվող թմրամիջոցի, դրա վտանգավորության, արգելված լինելու մասին, սակայն ինչ-ինչ պատճառներով չի բարձրաձայնել կամ միջոցներ չի ձեռնարկել թմրամիջոցներից ազատվելու ուղղությամբ: Սակայն միայն տեղյակ լինելը չի կարող վկայել Կարինե Առաքելյանի վարքագծում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածով սահմանված արարքի առկայության մասին (պահելու ձևով), քանի որ Դատարանին չեն ներկայացվել այնպիսի փաստական տվյալներ, որոնք ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն վկայում են, որ Կարինե Առաքելյանը գործուն միջոցներով կամ ակտիվ վարքագծով նպաստել է թմրամիջոցների ձեռքբերմանը և պահմանը, այսինքն՝ ձեռնարկել է անհրաժեշտ գործողություններ՝ դրանք երկար ժամկետով կամ կոնկրետ նպատակով թաքցնելու ուղղությամբ:

Այսինքն՝ հավանական է նաև այն վարկածը, որ եթե անգամ Կարինե Առաքելյանն իմացել է իր մահճակալի ներքնակի տակ թաքցված թմրամիջոցների մասին, ապա ամենայն հավանականությամբ դրանց մասին չի բարձրաձայնել որդուն չվնասելու կամ վերջինի իրադրությունը չբարդացնելու նկատառմամբ, մանավանդ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Հ.Համբարձումյանն արդեն իսկ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության համար քրեական հետապնդման է ենթարկվում: (...)

Իսկ հնարավոր այն մեկնաբանությունը, որ բերված օրինակում Կարինե Առաքելյանին կարող է մեղսագրվել որդուց հետո վերջինին պատկանող թմրամիջոցն անգործությամբ պահելու հանցակազմ, ապա նախ նման մեղադրանք առաջադրված չէ, ուստի Կարինե Առաքելյանը զրկված է եղել վերագրվող այդպիսի գործողություններից պաշտպանվելու հնարավորությունից (առաջադրված մեղադրանքի սահմաններից դուրս կդիտվի), երկրորդ՝ Դատարանը համաձայն չէ այն տեսակետի հետ, որ այն դեպքում, երբ անձը ձեռք բերի և պահի թմրամիջոցը, իսկ դրանից հետո տան մյուս անդամը զուտ միջոցներ չձեռնարկի դրանից ազատվելու համար (մինչ այդ ձեռք բերելու և պահելու ուղղությամբ որևէ բան արած չլինի), ապա վերջինը կարող է հանդիսանալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268–րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի կրողը: (…)

Այսպիսով՝ Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ Կարինե Առաքելյանի մեղավորությունը թմրանյութերի ապօրինի շրջանառության գործընթացում չի հաստատվում4։

11. Վերաքննիչ դատարանի որոշման համաձայն՝ «(…) [Վ]երաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործով ձեռք բերված և առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված վերոշարադրյալ ապացույցները ինքնին բավարար են հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով Կարինե Առաքելյանի մեղքը հաստատված համարելու համար:

(…) [Վ]երաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Կարինե Առաքելյանի բնակության վայրում՝ Երևան քաղաքի Առաքելյան փողոցի 64 տանը և դրան կից օժանդակ շինություններում, 2018թ-ի փետրվարի 5-ին կատարված խուզարկության արդյունքում նրա ննջասենյակում՝ մահճակալի տակից, հայտնաբերվել է «SEPHORA» գրառմամբ Կ.Առաքելյանին պատկանող պայուսակ, որի մեջ, ըստ փորձագիտական եզրակացության, առկա է եղել փայլաթիթեղի մեջ սպիտակ թղթով փաթեթավորված 4,91 գրամ քաշով «MDMB (N)-2201» կրճատ անվամբ թմրամիջոց: Կարինե Առաքելյանին պատկանող «SEPHORA» գրառմամբ պայուսակից հայտնաբերվել է նաև «DIGITAL SCALE» գրառմամբ էլեկտրական կշեռք, որի մակերեսին փորձաքննությամբ հայտնաբերվել են «MDMB (N)-2201» կրճատ անվամբ թմրամիջոցի հետքեր: Ամբաստանյալի բնակության վայրի խոհանոցում հայտնաբերվել է թվով երկու կաթուցիչի ապակյա խողովակներ, որոնց ներքին մակերեսներին փորձաքննությամբ հայտնաբերվել են «MDMB (N)-2201» կրճատ անվամբ թմրամիջոցի հետքեր: Խուզարկության արդյունքում տան նկուղային հարկում հայտնաբերվել են նաև բազմաթիվ փոքր պոլիէթիլենային տոպրակներ և ստվարաթուղթ:

Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ Երևան քաղաքի Առաքելյան փողոցի թիվ 64 եռահարկ տանը 2018թ-ի փետրվարի 5-ին կատարված խուզարկության արդյունքում միայն Կարինե Առաքելյանի ննջասենյակում՝ մահճակալի տակից, և նրան պատկանող պայուսակում, այսինքն՝ նրա կողմից անմիջականորեն շահագործվող վայրերից և օգտագործվող իրերից, առանձապես խոշոր չափի թմրամիջոցի հայտնաբերումը, թմրամիջոցի հետ նույն պայուսակում թմրամիջոցի հետքեր պարունակող կշեռքի հայտնաբերումը, որն ամենայն հավանականությամբ օգտագործվել է իրացվող թմրանյութի չափաբաժինների առանձնացումն դյուրացնելու նպատակով, տան խոհանոցում թվով երկու կաթուցիչի ապակյա խողովակների հայտնաբերումը, որոնց ներքին մակերեսներին փորձաքննությամբ արձանագրվել են «MDMB (N)-2201» կրճատ անվամբ թմրամիջոցի հետքեր, ինչպես նաև տան նկուղային հարկում բազմաթիվ պոլիէթիլենային տոպրակների և ստվարաթղի հայտնաբերումն իրենց համակցությամբ վկայում են, որ Կարինե Առաքելյանն իրացման նպատակով ձեռք է բերել և պահել է առանձնապես խոշոր չափի «MDMB (N)-2201» կրճատ անվամբ թմրամիջոց:

Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ 2018թ-ի փետրվարի 5-ի խուզարկությամբ հայտնաբերված թմրամիջոցը չի նույնանում (…) փորձագետի թիվ 092 եզրակացությամբ Կարինե Առաքելյանից վերցված մեզի և մազի փորձանմուշներում հայտնաբերված թմրամիջոցներին (…): Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ Կարինե Առաքելյանից վերցված մեզի և մազի փորձանմուշներում քիմիկոտոքսիկոլոգիական փորձաքննության արդյունքում հայտնաբերված թմրամիջոցի 2018թ-ի փետրվարի 5-ի խուզարկությամբ նրա ննջասենյակից հայտնաբերված թմրամիջոցի հետ նույնական չլինելը վերը վկայակոչված հանգամանքների համակցության մեջ ևս անուղղակիորեն վկայում է Կարինե Առաքելյանի մոտ խուզարկությամբ հայտնաբերված թմրամիջոցն իրացնելու նպատակի առկայության մասին:

Վերաքննիչ դատարանը Կարինե Առաքելյանի կողմից թմրամիջոց իրացնելու նպատակի առկայության վերաբերյալ իր հետևության հիմքում դնում է նաև այն հանգամանքը, որ 2018թ-ի փետրվարի 5-ի խուզարկության ընթացքում հայտնաբերված «MDMB (N)-2201» կրճատ անվամբ թմրամիջոցը փաթեթավորված է եղել ստվարաթղթի մեջ, և մեծ քանակությամբ ստվարաթուղթ հայտնաբերվել է նաև տան նկուղային հարկում:

Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի հետևությունն առ այն, որ առկա է ողջամիտ կասկած, որ դեռևս 2017թ-ի հոկտեմբերի 31-ի խուզարկության ժամանակ Կարինե Առաքելյանի մահճակալի ներքնակի տակ թմրամիջոց է թաքնված եղել, հիմնավոր չէ և չի բխում գործի փաստական հանգամանքներից:

(…) [Վ]երաքննիչ դատարանի մոտ ձևավորվում է համոզվածություն առ այն, որ Երևան քաղաքի Առաքելյան փողոցի 64 տանը 2017թ-ի հոկտեմբերի 31-ին կատարված խուզարկության արձանագրությամբ ամրագրված գործողությունները կատարվել են ընթերակաների ներկայությամբ, նրանցից Էրիկ Գրիգորյանն իր ցուցմունքով պնդել է, որ արձանագրությունը ստորագրել է, քանի որ դրանում նկարագրվածը համապատասխանել է իր ներկայությամբ կատարվածին: Դեռ ավելին, Էրիկ Գրիգորյանի և Կարինե Առաքելյանի դատաքննական ցուցմունքների համադրությամբ հաստատվում է, որ խուզարկվել է նաև Կարինե Առաքելյանի ննջասենյակը, քանի որ վկան հայտնել է, որ խուզարկվել է ննջասենյակ, որտեղ քնած է եղել երեխա, իսկ Կ.Առաքելյանը ցուցմունք է տվել, որ թոռն իր հետ քնում է իր ննջասենյակում, ինչը Անդրանիկ Եսայանի ցուցմունքների հետ համակցության մեջ բավարար է հանգելու եզրակացության, որ տան երկրորդ հարկում՝ մասնավորապես Կարինե Առաքելյանի ննջասենյակում, խուզարկություն ընդհանրապես կատարված չլինելու կամ թերի կատարված լինելու վերաբերյալ վկայություններն իրականությանը չեն համապատասխանում: Այս առումով վերաքննիչ դատարանն անարժանահավատ է համարում Արմինե Պետրոսյանի և Ելիզավետա Մխիթարյանի հայտնած տվյալները, քանի որ եթե նույնիսկ ընդունենք, որ ի սկզբանե նրանք էին ընդգրկված որպես ընթերակա, ապա ըստ իրենց իսկ ցուցմունքների՝ Հայկ Համբարձումյանի հետ նրանց բարեկամական կապը հայտնի դառնալուց հետո ոստիկանները նրանց դուրս են հրավիրել, և նրանք մինչև խուզարկության ավարտը գտնվել են ավտոտնակում, ուստի և չէին կարող իմանալ, թե իրենց դուրս հրավիրելուց հետո տան որ մասում և ինչ խորությամբ է խուզարկություն կատարվել: Ինչ վերաբերում է Լիլիթ Համբարձումյանին, ապա հաշվի առնելով նրա՝ Կարինե Առաքելյանի դուստրը, այսինքն՝ գործի ելքով շահագրգիռ անձ լինելու, ինչպես նաև իր ցուցմունքով այլ վկաների ցուցմունքներին էապես հակասող տվյալներ հայտնելու, դրանք Անդրանիկ Եսայանի և Էրիկ Գրիգորյանի ցուցմունքներով ժխտվելու հանգամանքները, վերաքննիչ դատարանը նրա ցուցմունքները ևս արժանահավատ չի համարում:

Վերոգրյալի համատեքստում վերաքննիչ դատարանը (...) 2017թ-ի հոկտեմբերի 31-ին Երևան քաղաքի Առաքելյան 64 հասցեում և դրան կից օժանդակ շինություններում խուզարկություն կատարելու վերաբերյալ արձանագրությ[ունը ևս] վկայում է այն մասին, որ Հայկ Համբարձումյանի կողմից որոշակի քանակության թմրամիջոցներ ներկայացնելուց հետո վարույթն իրականացնող մարմինը շարունակել է խուզարկությունը, հայտնաբերել նաև այլ՝ մետամֆետամին տեսակի թմրամիջոց, և տվյալ պահին բնակարանում առկա լինելու դեպքում կհայտնաբերվեին նաև 2018թ-ի փետրվարի 5-ի խուզարկությամբ տան տարբեր մասերում հայտնաբերված ու առգրավված «MDMB (N)-2201» կրճատ անվամբ թմրամիջոցը, «MDMB (N)-2201» թմրամիջոցի հետքեր պարունակող թվով երկու կաթուցիչի ապակյա խողովակները, բազմաթիվ փոքր պոլիէթիլենային տոպրակներն ու ստվարաթուղթը:

Վերաքննիչ դատարանը, գնահատելով 2018թ-ի փետրվարի 5-ի խուզարկությամբ հայտնաբերված թմրամիջոցն այլ անձանց՝ Հայկ Համբարձումյանին, նրա ընկերներին, տան վերանորոգումն իրականացնողներին պատկանելու հնարավորության վերաբերյալ ցուցմունքները, արձանագրում է, որ Կարինե Առաքելյանը և Լիլիթ Համբարձումյանը հայտնել են, որ պարբերաբար հատակի շոր և ավել օգտագործելու եղանակով մաքրել են Կ.Առաքելյանի ննջասենյակը, այդ թվում՝ անկողնու տակը: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ ըստ Կարինե Առաքելյանի՝ տան երկու-երեք տարվա ընթացքում իրականացվող շինարարությունը տևել է ընդհուպ մինչև որդու՝ Հայկ Համբարձումյանի ձերբակալումը, իսկ Արմինե Պետրոսյանը հայտնել է, որ ինչպես մինչև Հայկ Համբարձումյանին ձերբակալելը, այնպես էլ դրանից հետո չի տեսել, որ նրա ընկերները գան տուն, իսկ ինքը, հանդիսանալով նաև Կ.Առաքելյանի մտերիմ ընկերուհին, առանց թույլտվության երբեք չի մտել նրա ննջասենյակ: